Home » 2010 » Η επιστροφή της Ουκρανίας στην αγκαλιά της Ρωσίας (Μετροπόλιταν, 1-2/5/2010)

Η επιστροφή της Ουκρανίας στην αγκαλιά της Ρωσίας (Μετροπόλιταν, 1-2/5/2010)

Κείμενο συμβολής

Για το παρόν και το μέλλον της Αριστεράς

Archives

Για πενήντα και πλέον χρόνια η Γιάλτα συμβόλιζε το αμετάβλητο της μεταπολεμικής γεωπολιτικής ισορροπίας. Την τελευταία εικοσαετία ωστόσο η ίδια πόλη, στην χερσόνησο της Κριμαίας στην Ουκρανία, αποτελεί τον πιο αδιάψευστο μάρτυρα της γεωπολιτικής αστάθειας και του ανηλεούς ανταγωνισμού για διεύρυνση των σφαιρών επιρροής μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Κι η συμφωνία που υπογράφτηκε την προηγούμενη Τετάρτη 22 Απρίλη μεταξύ Μόσχας και Κιέβου επισφραγίζει την ήττα των αμερικανικών σχεδίων επέκτασης και την επανάκτηση από τη μεριά της Ρωσίας της επιρροής που διέθετε στις γειτονικές της χώρες.

Με βάση τα όσα συμφωνήθηκαν, που μένει να επικυρωθούν από τα κοινοβούλια των δύο χωρών, η Ρωσία θα συνεχίζει να χρησιμοποιεί την χερσόνησο της Κριμαίας στην Μαύρη Θάλασσα για να ελλιμενίζεται ο στόλος της για 25 ακόμη χρόνια, ενώ η συμφωνία θα μπορεί να επεκταθεί για 5 χρόνια επιπλέον. Δεδομένου ότι η υπάρχουσα συμφωνία (που υπογράφτηκε το 1997) λήγει το 2017, η Μόσχα εξασφάλισε ότι τουλάχιστον μέχρι το 2042 θα μπορεί να ελέγχει από την Κριμαία όλη τη Μαύρη Θάλασσα και φυσικά τον Καύκασο. Πρόκειται για μια τεράστια στρατηγική επιτυχία που υπογραμμίζεται αν θυμηθούμε την βύθιση το καλοκαίρι του 2008, στο μέσο του πολέμου στη νότια Οσετία, ενός γεωργιανού πλοίου που μετέφερε πυραύλους στο καθεστώς του Σαακασβίλι. Η Μόσχα επομένως θα συνεχίσει να ελέγχει δια θαλάσσης το μαλακό της υπογάστριο τον Καύκασο.

Στο εσωτερικό της Ουκρανίας πάντως η συμφωνία προκάλεσε αντιδράσεις στην αντιπολίτευση που ακόμη είναι ζαλισμένη από την πρόσφατη ήττα της. Η πρώην πρωθυπουργός, Γιούλια Τιμοσένκο, που είχε συγκρουστεί σφοδρότατα με τον πρώην σύμμαχό της και πρόεδρο μέχρι πρόσφατα της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιουστσένκο, κατήγγειλε τη συμφωνία επικαλούμενη άρθρο του συντάγματος που απαγορεύει τη φιλοξενία στο ουκρανικό έδαφος ξένων στρατιωτικών βάσεων. Ωστόσο, παρά τη σφοδρότητά τους οι αντιδράσεις της Τιμοσένκο πιο μεγάλη απήχηση βρήκαν στον διεθνή Τύπο παρά στο εσωτερικό της χώρας, όπου οι μεγαλύτερες απειλές για τη σταθερότητα και την ευημερία της προήλθαν από τη σύγκρουση με τη Μόσχα κι όχι από τη στενότερη συνεργασία μαζί της.

Ως ανταπόδοση η Γεωργία εξασφάλισε μείωση κατά 30% των τιμών που αγοράζει το φυσικό αέριο από τη Ρωσία, η τιμή του οποίου στο εξής από 300 δολ. τα 1.000 κυβικά μέτρα αναμένεται να πέσει στα 200 δολ. Ιδιαίτερη δε σημασία έχει το γεγονός ότι η μορφή της μείωσης της τιμής που εξασφαλίσθηκε αναφέρεται σε απαλλαγή της Ουκρανίας από εξαγωγικούς δασμούς. Στην ίδια δε συμφωνία προβλέπεται η συνεργασία των δύο χωρών στους τομείς των κατασκευών, της ενέργειας, των μεταφορών κ.α. Σε αυτό το πλαίσιο αναμένεται να ξεκινήσει η κατασκευή μιας γέφυρας που να ενώνει την Κριμαία με τον ρωσικό Καύκασο. Επίσης, η Ρωσία αναμένεται να αποκτήσει το 50% συν 1 του μετοχικού κεφαλαίου της ουκρανικής αεροναυπηγικής βιομηχανίας Αντόνοβ που τα τελευταία χρόνια υπολειτουργεί λόγω της οικονομικής κρίσης που μαστίζει την Ουκρανία. Η κρίση μάλιστα έφθασε σε τέτοιο σημείο ώστε η χώρα προσέφυγε στο ΔΝΤ, το οποίο μάλιστα προεκλογικά διέκοψε την παροχή ρευστού, επειδή η κυβέρνηση της Ουκρανίας αρνήθηκε να εφαρμόσει τα μισητά, εξοντωτικά για την κοινωνική πλειοψηφία, προγράμματα λιτότητας που είχε απαιτήσει. Εν είδει παρενθέσεως: Ακόμη κι η κυβέρνηση της Ουκρανίας, έχοντας απολέσει προ πολλού τη νομιμοποίησή της, είπε κι ένα όχι στο ΔΝΤ. Η ελληνική κυβέρνηση θα βρει το πολιτικό θάρρος να το κάνει άραγε;

Η είσοδος της Ρωσίας στην ουκρανική αεροναυπηγική βιομηχανία (που θα πραγματοποιηθεί μέσω της United Aircraft Cooperation – UAC) δεν είναι νέο σχέδιο. Είχε ξεκινήσει να προωθείται το 2006, αλλά διακόπηκε λόγω της ανατροπής του προέδρου Βίκτορ Γιανούκοβιτς από τον Βίκτορ Γιουστσένκο και την Γιούλια Τιμοσένκο, με όχημα την λεγόμενη πορτοκαλί επανάσταση. Οπότε η πρόσφατη ατιμωτική εκλογική ήττα, στα όρια της συντριβής, των δύο πρωταγωνιστών της «πορτοκαλί επανάστασης» στις εκλογές του Ιανουαρίου σηματοδοτεί το κλείσιμο ενός κύκλου πιέσεων της Ρωσίας όλη την προηγούμενη δεκαετία με μοχλό τις «έγχρωμες επαναστάσεις», που ως κοινό γνώρισμα είχαν την εκδίωξη από τις κυβερνήσεις πολιτικών που πρόσκεινταν φιλικά προς τη Ρωσία και την ανάληψη της εξουσίας από φιλοαμερικανούς ηγέτες, σπουδαγμένους ακόμη και στις ΗΠΑ. Το παράδειγμα της Γεωργίας με την εκδίωξη του Έντουαρντ Σεβαρντνάτζε και την ανάδειξη του Μικαΐλ Σαακασβίλι στην ηγεσία της χώρας το Νοέμβριο του 2003 στο πλαίσιο ενός παλατιανού πραξικοπήματος που βαφτίστηκε «επανάσταση των ρόδων» αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό. Άνοιξε άλλωστε και την αυλαία μιας σειρά κυβερνητικών ανατροπών που λειτούργησαν σαν θηλιά γύρω από τη Ρωσία. Η παγκόσμια πρώτη πάντως αυτών των ανατροπών συνέβη στη Σερβία με την σύλληψη του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και την παράδοσή του στο ΝΑΤΟϊκό Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης όπου πρωταγωνιστικό ρόλο (με την παροχή ζεστού χρήματος και «καυτών» πολιτικών συμβουλών) διαδραμάτισε το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, υπό την ηγεσία τότε του Γιώργου Παπανδρέου…

Επιστρέφοντας στην Ουκρανία, η συμφωνία που υπέγραψε ο ρώσος πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεβ με τον ουκρανό ομόλογό του Βίκτορ Γιανούκοβιτς σηματοδοτούν το κλείσιμο αυτής της παρένθεσης, που συνέπεσε με την προεδρία στον Λευκό Οίκο του Τζορτζ Μπους. Ευρύτερα δε, έρχεται να υπογραμμίσει τη συρρίκνωση της επιρροής της αμερικανικής αυτοκρατορίας.

Το εντελώς αντίθετο συμβαίνει με τη Ρωσία. Η απόφασή της να μειώσει την τιμή του φυσικού αερίου που πληρώνει η Ουκρανία μέσω της κατάργησης σχεδόν των εξαγωγικών δασμών φέρνει στην επιφάνεια τα σχέδια του Κρεμλίνου για τη δημιουργία μιας οικονομικής κοινότητας που στο μέλλον δεν αποκλείεται να αποκτήσει και κοινό νόμισμα. Ήδη η Ρωσία έχει υπογράψει πλήθος συμφωνιών με τη Λευκορωσία και το Καζακστάν στην κατεύθυνση συγκρότησης μιας τελωνειακής ένωσης. Το αρχικό σχέδιο θέλει την ολοκλήρωση της ενιαίας οικονομικής ζώνης μέχρι το 2012. Ο ρώσος πρωθυπουργός δε, Βλαντίμιρ Πούτιν, που όλα δείχνουν ότι θα διεκδικήσει ξανά την προεδρία της Ρωσίας στις εκλογές του 2012, έχει απευθύνει κάλεσμα και στην Ουκρανία για να συμμετέχει. Ενδεχόμενη θετική ανταπόκριση του Κιέβου, που είναι πολύ πιθανή μετά την εκλογική νίκη του Γιανούκοβιτς και, το σημαντικότερο, ώριμη μετά τις τελευταίες συμφωνίες θα δημιουργήσει μια αγορά 213 εκ. κατοίκων που μακροπρόθεσμα φιλοδοξεί να αμφισβητήσει τις ΗΠΑ και την ΕΕ και τη νομισματική τους ηγεμονία μέσω του δολαρίου και του ευρώ.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι άμεσα παύει η φερεγγυότητα της Ρωσίας ως προμηθευτής φυσικού αερίου στη Δυτική Ευρώπη να επαφίεται στις καθημερινές διαθέσεις του κάθε τυχάρπαστου πολιτικού της Ουκρανίας και φυσικά στα σχέδια των ΗΠΑ. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε με την Ουκρανία για το φυσικό αέριο δεν λύνει μόνο ένα τεράστιο πρόβλημα για την ίδια. Αλλά, κι η Ρωσία επίσης ξέρει ότι η διέλευση του αερίου προς τη Δύση θα γίνεται στο εξής απρόσκοπτα και δεν πρόκειται να επαναληφθούν «πειρατικές» πρακτικές του παρελθόντος που εξέθεσαν ανεπανόρθωτα τη Μόσχα, εμφανίζοντάς την ως αφερέγγυα και δίνοντας επιχειρήματα στους Ευρωπαίους και τους Αμερικάνους που έθεταν ως στόχο άμεσης προτεραιότητας και ζωτικής σημασίας την απεξάρτηση της ευρωπαϊκής αγοράς από τη Ρωσία.

Η νέα Γιάλτα επομένως δεν είναι και τόσο συμβατή με τους αμερικανικούς σχεδιασμούς…

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: