Home » Uncategorized

Category Archives: Uncategorized

Επί του παρόντος, άδικη ύφεση! Η «δίκαιη ανάπτυξη» ευχολόγιο!

tsipΚαι το όνομα αυτού… «δίκαιη ανάπτυξη»! Εμφανίζεται ως το αντίβαρο στα αλλεπάλληλα μνημονιακά πολυνομοσχέδια που ψήφισε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ και τη λαίλαπα των νέων και παλιών μέτρων. Το διαβάσαμε στη συνέντευξη του Αλ. Τσίπρα στην Εφημερίδα των Συντακτών στις 4 Ιουνίου 2016, στην ομιλία του στο Μουσείο της Ακρόπολης στις 16 Ιουνίου και στη συνέντευξη του Ν. Παππά στην Αυγή στις 18 Ιουνίου.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Είναι ο διάδοχος του «παράλληλου προγράμματος», που διαδέχθηκε το «πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης», που κι αυτό με τη σειρά του είχε διαδεχθεί το «αριστερό πρόγραμμα», κοκ. Η απόσταση που χωρίζει τη «δίκαιη ανάπτυξη» από το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ είναι τόσο μεγάλη ώστε τον ίδιο όρο, «δίκαιη ανάπτυξη», είχε χρησιμοποιήσει και ο Α. Σαμαράς προ διετίας για να προσδώσει ένα θετικό πρόσημο στην πολιτική του και να εξωραΐσει το περιεχόμενό της. Το αποτέλεσμα το ξέρουμε. Το ίδιο θα συμβεί και με τη «δίκαιη ανάπτυξη» του ΣΥΡΙΖΑ, που σύντομα θα αποδειχθεί μια ακόμη κενολογία… Για την ακύρωση ωστόσο της «δίκαιης ανάπτυξης» έχει φροντίσει ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ, με την πολιτική που εφαρμόζει.

Ποια ανάπτυξη;

Το 2015 η οικονομία συρρικνώθηκε, για όγδοη συνεχή χρονιά, κατά 0,2%, ενώ συρρίκνωση αναμένεται και για φέτος, κατά 0,3%, με βάση τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδας, που περιλαμβάνονται στην έκθεση για τη νομισματική πολιτική 2015-2016, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα στις 15 Ιουνίου. Μιλώντας επομένως για ανάπτυξη η κυβέρνηση μετατρέπει την επιθυμία της σε πραγματικότητα καθώς το μόνο που έχει καταφέρει, αποδεδειγμένα, είναι η συνέχιση της υφεσιακής πολιτικής. Και για να κρύψει αυτή την καταστροφική πολιτική που υλοποιείται εδώ και τώρα, σε πραγματικό χρόνο, επικαλείται την ανάπτυξη που στο μέλλον θα έρθει… Όπως ακριβώς έκαναν όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις.

Ακόμη όμως κι αν πάψει να συρρικνώνεται το εθνικό προϊόν, το μερίδιο της εργασίας ποτέ δεν πρόκειται να επιστρέψει στα επίπεδα που βρισκόταν πριν την κρίση. Και γι’ αυτό φρόντισε πάλι ο ΣΥΡΙΖΑ. Προς επίρρωση μια σειρά από μέτρα που έχει ψηφίσει τον τελευταίο χρόνο, κι ειδικότερα μετά την ατιμωτική συμφωνία που υπέγραψε στις 12 Ιουλίου 2015, τα οποία διασφαλίζουν ότι η υπέρβαση της κρίσης θα συντελείται σε βάρος των λαϊκών στρωμάτων και των δυνάμεων της εργασίας. Ενδεικτικά και μόνον:

Συνέχιση της φορολογικής λεηλασίας. Η αύξηση του ΦΠΑ από το 23% στο 24% (αφού πρώτα μια σειρά προϊόντων πρώτης ανάγκης μετατάχθηκαν από την κλίματα του 13% στην ανώτερη τότε κλίμακα του 23%) και η παγιοποίηση του ΕΝΦΙΑ και του φόρου κοινωνικής αλληλεγγύης καθιστούν τη φορολογία άδικη και μεροληπτική, καθώς μεταφέρουν το κόστος της προσαρμογής στις πλάτες της κοινωνικής πλειοψηφίας και των εισοδηματικά αδυνάτων. Η αύξηση δε της φορολογίας των επιχειρήσεων (από το 26% στο 29% για τα κέρδη, από το 10% στο 15% για το μέρισμα και από 80% στο 100% της προκαταβολής), στο σημερινό περιβάλλον παρατεταμένης ύφεσης και αποεπένδυσης, δεν αποτελούν αντικαπιταλιστική πολιτική, αλλά τη συμβολή του ΣΥΡΙΖΑ στην συγκέντρωση και συγκεντροποίηση του ελληνικού κεφαλαίου, καθώς θα οδηγήσει στο κλείσιμο χιλιάδες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Υφαρπαγή του δημόσιου πλούτου. Η ιδιωτικοποίηση των 14 περιφερειακών αεροδρομίων, του ΟΛΠ και του ΟΛΘ, το σκανδαλώδες χάρισμα του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού στον Λάτση καθ’ υπόδειξη των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης, που λειτούργησαν σαν εμπορικοί αντιπρόσωποι του Λάτση, και το υπερ-ταμείο ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας με διάρκεια ζωής 99 χρόνια στερούν από τον πολίτη δημόσιο χώρο, φαλκιδεύουν κυριαρχικά δικαιώματα και υπόσχονται ανατιμήσεις σε εισιτήρια και κάθε είδους χρεώσεις. Από την άλλη, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δημιουργεί πεδία δόξης λαμπρά και κυρίως δωρεάν για το ιδιωτικό κεφάλαιο που θα επιχειρηματικοποιεί φυσικό πλούτο και δημόσιες εγκαταστάσεις.

Διάλυση της κοινωνικής ασφάλισης. ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ μπορούν να καυχώνται πώς με το νομοσχέδιο του Κατρούγκαλου έβαλαν το τελευταίο καρφί στο φέρετρο του ασφαλιστικού συστήματος. Το σπάσιμο της σύνταξης σε εθνική και ανταποδοτική, η κατάργηση του ΕΚΑΣ για 370.000 μικροσυνταξιούχους και η μείωση των κύριων συντάξεων κατά 20% – 30% για όσους συνταξιοδοτούνται μετά την ψήφιση του αντι-ασφαλιστικού νόμου εγγυώνται την μετατροπή της σύνταξης σε επίδομα. Η άλλη όψη της φτωχοποίησης της τρίτης ηλικίας είναι η ώθηση που δίνεται στον κλάδο ιδιωτικής ασφάλισης. Οι ιδιωτικές ασφαλιστικές ήδη ζουν με τον ΣΥΡΙΖΑ τα καλύτερα τους χρόνια λόγω της διάλυσης της δημόσιας πρωτοβάθμιας υγείας.

Περικοπές δημοσίων δαπανών. Ο κόφτης δημοσίων δαπανών, με βάση τον οποίο θα επιβάλλονται αυτόματες περικοπές δαπανών έως 3,6 δις. ευρώ ή 2% του ΑΕΠ σε περίπτωση αποκλίσεων από το στόχο δημιουργίας δημοσιονομικού πλεονάσματος θα προκαλέσει μεγαλύτερη εξαθλίωση στην κοινωνία, καθώς παρά τις υποσχέσεις του υπουργού Οικονομικών Ευκλ. Τσακαλώτου δεν εξαιρέθηκαν μισθοί και συντάξεις. Έτσι, το κόστος των αποκλίσεων από τους πάντα υψιπετείς στόχους (όπως για παράδειγμα συνέβη το πρώτο τετράμηνο του έτους που τα έσοδα ΦΠΑ από νησιά όπως η Μύκονος παρουσίασαν υστέρηση έναντι του στόχου κατά 62%!) θα μεταφέρεται στους συνταξιούχους και τους μισθωτούς! Τι διαφορετικό θα έκανε ο Σαμαράς;

Δικαιοσύνη για τους φοροκλέπτες

Βαθύτερη εκμετάλλευση. Με ευθύνη ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ στις ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις (πχ ΟΛΠ) αλλάζουν εκ βάθρων οι εργασιακές σχέσεις με τις σταθερές αμοιβές να δίνουν τη θέση τους στη σύγχρονη δουλοπαροικία (εκ περιτροπής εργασία μέσω ενδιάμεσων ατζέντηδων, κλπ.). Το τοπίο θα αλλάξει περαιτέρω με την ζητούμενη από το ΣΕΒ (μέσω του προέδρου του, Θόδωρου Φέσσα – ναι… αυτού που φιγούραρε και στις λίστες των Panama Papers) κατάργηση του 13ου και του 14ου μισθού στον ιδιωτικό τομέα, την απελευθέρωση των ομαδικών απολύσεων και άλλα τέτοια μέτρα που θα αποφασιστούν το φθινόπωρο, όταν θα ανοίξει η συζήτηση για τα εργασιακά.

Στρατιές αστέγων. Η δυνατότητα μεταπώλησης όχι μόνο μη εξυπηρετούμενων (κόκκινων), αλλά και κανονικά εξυπηρετούμενων (πράσινων) δανείων από τις τράπεζες, με στόχο τη δημιουργία μιας νέας, δευτερογενούς αγοράς δανείων θα δημιουργήσει χιλιάδες αστέγους. Αργά ή γρήγορα θα γίνουμε και στην Ελλάδα μάρτυρες δραματικών σκηνών με την αστυνομία να πετάει βίαια έξω από τα σπίτια τους οικογένειες ανέργων (γιατί αυτοί είναι που δεν θα μπορούν να φανούν συνεπείς ακόμη και στις πιο δελεαστικές προσφορές των «κορακιών») που θα ζητούν προσωρινή στέγη σε συγγενείς και φίλους, πριν εγκατασταθούν κάτω από γέφυρες. Κι αυτό θα είναι δημιούργημα του ΣΥΡΙΖΑ και των ψεκασμένων των ΑΝΕΛ. Το ξεφόρτωμα δε, των κόκκινων δανείων (που από 39,9% το Δεκέμβριο του 2014, έφτασαν το 44,2% το Δεκέμβριο του 2015 και το 45,2% τον Μάρτιο του 2016 στο σύνολο του χαρτοφυλακίου) δεν πρόκειται να σώσει καν τις τράπεζες, αλλά θα αποτελέσει την πρώτη ύλη για ένα νέο πεδίο κερδοσκοπίας της μαφίας του χρήματος.

Τα παραπάνω μέτρα, που είναι λίγα μόνο απ’ όσα ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ κι ΑΝΕΛ, έχουν εξαλείψει κάθε περιθώριο άσκησης πολιτικής που θα εμπεριέχει ψήγματα έστω κοινωνικής δικαιοσύνης. Όταν ο ΣΥΡΙΖΑ καταργεί το ΕΚΑΣ, ο Σημίτης μοιάζει με τον Αλιέντε, συγκρινόμενος με τον Τσίπρα. Εν κατακλείδι, το μνημόνιο Τσίπρα (Αύγουστος 2015) και το συμπληρωματικό μνημόνιο που ψηφίσαν τον Μάιο του 2016 είναι κομμένα και ραμμένα στα μέτρα του κάθε Φέσσα κι όσων ακόμη και τώρα εξακολουθούν να στέλνουν τα κέρδη τους στους φορολογικούς παραδείσους, χωρίς συνέπειες. Σε αυτό το πλαίσιο η δικαιοσύνη περνάει μέσα από την ανατροπή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών και των κυβερνήσεων που της εφαρμόζουν.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στην ιστοσελίδα kommon.gr 

Βιβλιοπαρουσίαση: Ισαάκ Ιλίτς Ρούμπιν, Μελέτες για τη θεωρία του χρήματος στον Μαρξ (Εκδ. Εκτός Γραμμής)

547Η σημασία της έκδοσης από τον οίκο Εκτός Γραμμής του σπουδαίου βιβλίου του Ισαάκ Ρούμπιν για τη μαρξιστική θεωρία του χρήματος (εδώ λεπτομέρειες) υπογραμμίζεται από δύο τρέχουσες εξελίξεις που βρίσκονται στο επίκεντρο των σύγχρονων μαρξιστικών αναζητήσεων και είναι σε σημαντικό βαθμό αλληλοσυμπληρούμενες: Αφενός την παρατεταμένη κρίση του καπιταλισμού και αφετέρου την περαιτέρω επέκταση της χρηματιστικοποίησης της σύγχρονης καπιταλιστικής οικονομίας.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η συμβολή του Ρούμπιν στη διερεύνηση αυτών των δύο φαινομένων είναι εξέχουσας σημασίας και μια από τις σπουδαιότερες στον 20ο αιώνα. Κατά την άποψή μου, η πλευρά της μαρξιστικής ανάλυσης την οποία αναδεικνύει και πηγαίνει ένα βήμα πιο μπροστά ο σοβιετικός μαρξιστής σχετίζεται με τον καταλυτικό ρόλο που διαδραματίζει το χρήμα, σαν γενικό ισοδύναμο, στην αξιακή θεωρία, δηλαδή στην γενική εξίσωση όλων των εμπορευμάτων. Ο Ρούμπιν επισημαίνει ότι ο Μαρξ δε στέκεται στην εξίσωση δύο προϊόντων, αλλά στην εξίσωση όλων των προϊόντων μεταξύ τους. Πρόκειται για μια ποιοτική αλλαγή του πεδίου αναφοράς που δεν μπορεί να ολοκληρωθεί αν δεν υπάρχει το χρήμα. Υπ’ αυτό το πρίσμα το χρήμα κι εν γένει η ανταλλαγή δεν αποτελούν ένα πεδίο όπου μηχανικά και μονομερώς αντανακλώνται οι σχέσεις της παραγωγής. Αντίθετα, το χρήμα επενεργεί και μεταλλάσσει, ολοκληρώνει και βαθαίνει τις σχέσεις παραγωγής, δημιουργώντας μαζί τους ένα διαλεκτικό δίπολο. Περιγράφει δηλαδή μια σχέση αμφίδρομη. Γι’ αυτό ο Ρούμπιν αναφέρεται σε «νομοτέλειες που καθιστούν το χρήμα αναγκαία συνέπεια και συνοδοιπόρο της αναπτυγμένης εμπορευματικής οικονομίας. Η ανάλυση της εμπορευματικής οικονομίας θα πρέπει να μας δείξει ότι η ολόπλευρη ανταλλαγή εμπορευμάτων είναι αδύνατη χωρίς τη μεσολάβηση του χρήματος». (σελ. 60).

Στην ανάλυση του Ρούμπιν το πεδίο της ανταλλαγής αναδεικνύεται ως ο καταλύτης που ενοποιεί και συναρμόζει την αξιακή και τη χρηματική θεωρία: «Η αξιακή και χρηματική θεωρία στο συνδυασμό τους χαρακτηρίζουν τον ίδιο θεμελιώδη τύπο παραγωγικών σχέσεων μεταξύ εμπορευματοπαραγωγών, οι οποίοι αλληλοσυμπληρώνονται με την εργασιακή τους δραστηριότητα στη διαδικασία παραγωγής, αλλά τυπικά είναι ανεξάρτητοι μεταξύ τους και συνάπτουν σχέση μόνο στη διαδικασία ανταλλαγής». (σελ. 56).

Σε αυτό το πλαίσιο, ο σύγχρονος ολοκληρωτικός καπιταλισμός δεν μπορεί να διερευνηθεί χωρίς να δοθεί η σημασία που πρέπει στο χρήμα, το τοκοφόρο και πλασματικό κεφάλαιο.

Στο βιβλίο του Ρούμπιν επίσης συναντάμε κι ένα χωρίο που συμπυκνώνει με έναν καταπληκτικό τρόπο τις τέσσερις ιδιότητες της ανταλλαγής: Πρώτο, εξισώνει όλες τις ιδιωτικές οικονομικές δραστηριότητες μεταξύ τους (μετατροπή της ιδιωτικής εργασίας σε κοινωνική). Δεύτερο, εξισώνει όλες τις σφαίρες παραγωγής ή όλα τα είδη εργασίας (μετατροπή της συγκεκριμένης εργασίας σε αφηρημένη). Τρίτο, στο πλαίσιο της επίσης εξισώνονται μεταξύ τους τα είδη εργασίας που διαφέρουν στο βαθμό εξειδίκευσης (μετατροπή της ειδικευμένης εργασίας σε απλή) και, τέταρτο, στην ανταλλαγή εξισώνονται οι δαπάνες εργασίας που πραγματοποιούνται σε διαφορετικές επιχειρήσεις της ίδιας σφαίρας παραγωγής και διαφέρουν ως προς το επίπεδο παραγωγικότητας (μετατροπή της ατομικής εργασίας σε κοινωνικά αναγκαία). Κι έτσι εν κατακλείδι «η ενιαία πράξη ανταλλαγής επιφέρει ταυτόχρονα τη μετατροπή της ιδιωτικής, συγκεκριμένης, ειδικευμένης και ατομικής εργασίας σε κοινωνική, αφηρημένη, απλή και κοινωνικά αναγκαία».  (σελ. 112).

Παρόλα αυτά ο Ρούμπιν δεν αποκόβει το χρήμα από την εργασία. Στο πέμπτο κεφάλαιο περιγράφει αναλυτικά πώς «η εξίσωση των εμπορευμάτων μέσω του χρήματος οδηγεί στην εξίσωση της εργασίας και καθιστά το χρήμα έκφραση της κοινωνικής και αφηρημένης εργασίας». (σελ. 99). Ενώ, στο έβδομο κεφάλαιο αναφέρει πώς «τον αποφασιστικό άξονα γύρω από τον οποίο περιστρέφεται ο άτακτος χορός των εμπορευμάτων στην αγορά… δεν πρέπει να τον αναζητήσουμε στα ίδια τα πράγματα αλλά στις παραγωγικές σχέσεις των ανθρώπων και μάλιστα στις δράσεις του εμπορευματοπαραγωγού και στις αμοιβαίες σχέσεις με τον κόσμο των υπόλοιπων εμπορευματοπαραγωγών». (σελ. 153).

Ωστόσο, η θεμελιώδη αντίφαση που διέπει την καπιταλιστική οικονομία σύμφωνα με την ανάγνωση που κάνει ο Ρούμπιν στη μαρξιστική θεωρία αφορά στη σύγκρουση της ανταλλακτικής αξίας με την αξία χρήσης. «Στην κριτική της Πολιτικής Οικονομίας ο Μαρξ ανακαλύπτει στη δημιουργία του χρήματος τη λύση για δύο θεμελιώδεις δυσχέρειες της ανταλλαγής. Η πρώτη έγκειται στην αντίθεση χρηστικής και ανταλλακτικής αξίας, η δεύτερη στην αντίθεση των “ιδιαίτερων εργασιών των ιδιωτών” και της “γενικής κοινωνικής εργασίας” (σελ. 110). Ενώ, σε άλλο σημείο τονίζει ότι: «από τη διττή φύση του εμπορεύματος ο Μαρξ συνήγαγε και την αναγκαιότητα του χρήματος». (σελ. 69).

Αυτή η αντίθεση προσφέρεται για πολλαπλά συμπεράσματα, πολιτικής σημασίας, για το σήμερα. Ο επαναστατικός χαρακτήρας της εποχής μας ορίζεται από την έκρηξη της ανταλλακτικής αξίας, ως αποτέλεσμα των ποιοτικών μεταβολών που έχουν συντελεστεί στην παραγωγικότητα της εργασίας. Ο Ρούμπιν αναφέρει ότι «οι ποσοτικές μεταλλαγές της παραγωγικότητας της εργασίας αποτελούν αιτίες μεταβολής της αξίας των εμπορευμάτων» (σελ. 47). Αυτά τη δεκαετία του 1920, όταν ο Ρούμπιν έγραψε τις μελέτες του για το χρήμα που σήμερα συζητούμε, υπό τις χειρότερες δυνατές συνθήκες. Έναν αιώνα σχεδόν αργότερα περισσότερες από μία τεχνολογικές επαναστάσεις έχουν οδηγήσει την παραγωγικότητα της εργασίας στα ύψη, με την ανεργία (που ισοδυναμεί με καταστροφή της παραγωγικής δύναμης της εργασίας) να αποτελεί το τίμημα κάθε τεχνολογικής καινοτομίας που εισέρχεται στην παραγωγή. Και δεν είναι μόνο αυτό: η τρέχουσα βιομηχανική επανάσταση με αιχμή του δόρατος τις τρισδιάστατες εκτυπώσεις που εκμηδενίζουν εκ νέου τις αποστάσεις, το ίντερνετ των πραγμάτων που αυτοματοποιεί τις πιο απλές καθημερινές λειτουργίες κ.α. έχει μεταμορφώσει πολύ πιο βαθιά τις δυνάμεις της εργασίας σε σχέση με τις προηγούμενες επαναστάσεις. Αυτές οι αλλαγές αποτελούν, σε τελική ανάλυση, και την απώτερη αιτία της τρέχουσας κρίσης. Οι μεταμορφώσεις του χρήματος επομένως, με τη χρηματιστικοποίηση (όπως αποκρυσταλλώνεται στη συνεχιζόμενη υπερτροφική ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου) και τις νομισματικές ολοκληρώσεις (με κορυφαία έκφραση το ευρώ) δεν μπορούν παρά να ιδωθούν ως εκείνες οι μεταβολές στο επίπεδο της ανταλλαγής που αποτυπώνουν τους ποιοτικούς μετασχηματισμούς στο πεδίο της παραγωγής. Επίσης, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του σύγχρονου, ολοκληρωτικού καπιταλισμού.

Το πιο απλό συμπέρασμα επομένως από τη συμβολή του Ρούμπιν στο σήμερα επιβάλλει να αναγνωρίσουμε στο επίπεδο της ανταλλαγής (χρηματιστικοποίηση κι ευρώ εν προκειμένω) τη σημασία που αξίζει στο πλαίσιο της διαλεκτικής αλληλοσύνδεσης με τις παραγωγικές σχέσεις. Περαιτέρω, να αναγνωρίσουμε ή καλύτερα να διερευνήσουμε τον τρόπο που, δευτερογενώς έστω, επενεργούν και αλλάζουν τις παραγωγικές σχέσεις, ορίζοντας επίσης και τα νέα πεδία έρευνας και θεωρητικής αναζήτησης στο πλαίσιο ενός σύγχρονου επαναστατικού Μαρξισμού, που θα φιλοδοξεί να κατανοήσει τον κόσμο για να τον αλλάξει.

* Η παρουσίαση του βιβλίου έγινε την Τρίτη 23 Φεβρουαρίου 2016. Στην παρουσίαση συμμετείχαν: Λ. Βατικιώτης, Γ. Μηλιός, Σ. Μιχαήλ και Δ. Παπαφωτίου

Ένας φασίστας για πρόεδρος Δημοκρατίας στην Πορτογαλία

sel 24 basiΣτην Πορτογαλία, όποτε ο δρόμος για τις προεδρικές κάλπες μυρίζει αποχή πρέπει να προετοιμαζόμαστε για τα χειρότερα. Το ρεκόρ αποχής (53,6%) καταγράφηκε το 2011 κι έτσι εξελέγη ο δεξιός Καβάκου Σίλβα. Το δεύτερο ρεκόρ αποχής (51,2%) σημειώθηκε την Κυριακή 24 Ιανουαρίου και νικητής των προεδρικών εκλογών αναδείχθηκε ένας δηλωμένος φασίστας οπαδός του δικτάτορα Σαλαζάρ κι εκ των ιδρυτών της μεταδικτατορικής Δεξιάς της Πορτογαλίας. Για να μη χάνεται η συνέχεια…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η αδιαφορία των Πορτογάλων ήταν κάτι περισσότερο από αναμενόμενη μετά τις καθημερινές επιδείξεις «μετριοπάθειας» του βασικού ανταγωνιστή του, ανεξάρτητου αριστερού υποψηφίου, Αντόνιου ντε Σαμπαΐου Νοβόα. «Δεν υποστηρίζω καμία ρήξη με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν υποστηρίζω ότι εμείς, πρέπει μονομερώς να διαγράψουμε το χρέος. Όμως υποστηρίζω ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να δείξει αλληλεγγύη στις χώρες του νότου που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Πρέπει να βρούμε ρεαλιστικές και πρακτικές λύσεις για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα του χρέους. Αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να αναπτυχθεί η οικονομία μας, ενώ δεν μπορούμε να διατηρήσουμε το κοινωνικό κράτος», ήταν τα λόγια του. Η πρόθεσή του «αριστερού» υποψηφίου σαφής: Να λειτουργήσει σαν αντίβαρο και τροχοπέδη απέναντι σε οποιαδήποτε μέτρα ελάφρυνσης της βαριάς κληρονομιάς των μνημονίων, όπως αυτά που εφάρμοσε πρόσφατα η αριστερή κυβέρνηση (κατάργηση περικοπών σε μισθούς δημοσίων υπαλλήλων, μείωση φόρων, επαναφορά ορισμένων κοινωνικών παροχών, κ.α.).

Μόνο που αυτό το ρόλο μπορούσε να τον παίξει καλύτερα ο ακροδεξιός Μαρτσέλου Ρεμπέλου ντε Σούσα. Η ανάληψη των καθηκόντων του προέδρου της Δημοκρατίας από το νέο πρόεδρο θα σηματοδοτήσει μια περίοδο έντασης και συνεχών αντιπαραθέσεων με την αριστερή κυβέρνηση που ανέδειξαν οι εκλογές της 4ης Οκτώβρη, χωρίς να αποκλείεται κι η ρήξη. Δεδομένων των υπερεξουσιών που διαθέτει ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, σε σημείο ακόμη και να παύει μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση και να προκηρύξει εκλογές, δεν αποκλείεται ο ακροδεξιός νέος πρόεδρος να πετύχει εκεί που απέτυχε ο προκάτοχός του, Καβάκου Σίλβα: Να ακυρώσει, με αντιδημοκρατικά μέσα, τη δυνατότητα εφαρμογής μιας εναλλακτικής απέναντι στην ακραία λιτότητα πολιτικής, όπως αυτή που πρεσβεύει ο πρωθυπουργός Αντόνιου Κόστα.

Αρωγό σε αυτή την προσπάθεια ο νέος ακροδεξιός πρόεδρος έχει ήδη την ΕΕ και την Τρόικα, η οποία …αναγεννήθηκε από τις στάχτες της. Στη βάση της απόφασης της ΕΕ, που προβλέπει συνέχιση της επιτήρησης σε κάθε οικονομία που δανειοδοτήθηκε από το μηχανισμό μέχρι την αποπληρωμή του 75% των δανείων, η επιστροφή της Τρόικας την εβδομάδα που πέρασε έκρυβε εκπλήξεις. Ειδικότερα, το τράβηγμα του αφτιού της νέας κυβέρνησης σχετικά με το υψηλό έλλειμμα, που με μαθηματική βεβαιότητα θα οδηγήσει στη λήψη αντιλαϊκών μέτρων ή την ακύρωση προεκλογικών εξαγγελιών…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στην εφημερίδα Πριν, στις 31 Ιανουαρίου 2016

Ασφαλιστική λαιμητόμος από Τσίπρα – Κατρούγκαλο – δανειστές. Συνέντευξη Διονύση Γράβαρη

katrΜπροστά στα σχέδια Τσίπρα – Κατρούγκαλου ακόμη και το νομοσχέδιο Σημίτη – Γιαννίτση ήταν ασφαλιστική όαση. Ήταν απείρως πιο φιλικό προς τις συντάξεις γιατί όπως κι όλες οι άλλες αντι-ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών σέβονταν την αναδιανεμητική δομή του ασφαλιστικού συστήματος, αντίθετα με ό,τι επιχειρούν σήμερα η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ και οι δανειστές που προτείνουν την εκ βάθρων αλλαγή της δομής του ασφαλιστικού συστήματος και τη δημιουργία ενός νέου, βαθιά αντιδραστικού, στα πρότυπα του Χιλιανού συστήματος.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι αφετηριακό σημείο στο πόρισμα της επιτροπής Κατρούγκαλου («Επιτροπή Σοφών» ας συνεχίσουν να τη χαρακτηρίζουν όσοι επιζητούν τη θεοποίησή της στα μάτια της κοινωνίας) είναι η επιχειρηματολογία της Μέρκελ, την οποία η πρώτη κυβέρνηση Τσίπρα εμφανιζόταν να πασχίζει να ανασκευάζει, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων: «Οι συντάξεις ως ποσοστό του ΑΕΠ (16,2% το 2013) είναι οι υψηλότερες στην ΕΕ», γράφει το πόρισμα Κατρούγκαλου χωρίς τον παραμικρό έστω υπαινιγμό για την καθίζηση του ελληνικού ΑΕΠ λόγω κρίσης κατά 23%, που αυτομάτως αυξάνει το λόγο συνταξιοδοτικών δαπανών προς ΑΕΠ, καθιστώντας άστοχο το συγκεκριμένο δείκτη ως μέτρο σύγκρισης εντός της ΕΕ.

Η δρομολογούμενη αντι-ασφαλιστική μεταρρύθμιση Τσίπρα – Κατρούγκαλου είναι αντιδραστική γιατί στο επίκεντρό της έχει τους ατομικούς λογαριασμούς, στους οποίους ο εργαζόμενος συσσωρεύει όλες τις εισφορές της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας κι έτσι στο τέλος του ενεργού του βίου το σχηματισθέν κεφάλαιο αποτελεί το μέτρο της εισφοροδοτικής προσπάθειας του εργαζομένου, επί του οποίου υπολογίζεται τι έχει να λαβαίνει. Αυτό είναι, σε αδρές γραμμές το σύστημα καθορισμένων εισφορών. Παρά την προσπάθεια διασκέδασης των αλγεινών εντυπώσεων με την προσθήκη εθνικής κοινωνικής σύνταξης (που σε ένα από τα επόμενα μνημόνια πολύ εύκολα μπορεί να …καταργηθεί) πρόκειται για εξτρεμιστικά νεοφιλελεύθερη πρόταση καθώς:

Λεφτά για το χρέος κι όχι για συντάξεις 

Πρώτο, το σύστημα καθορισμένων εισφορών απαλλάσσει το κράτος από τις εισφορές. «Η κρατική χρηματοδότηση περιορίζεται στην καταβολή των αναλογουσών εισφορών για τους ανέργους, για όσους ασθενούν, για εκείνους που αναθρέφουν παιδιά ή φροντίζουν ηλικιωμένους», αναφέρει το πόρισμα Κατρούγκαλου. Από κοντά και το Βήμα που από διαπρύσιος εχθρός έγινε απρόσκλητος φίλος σπεύδοντας να βάλει πλάτες στη νέα εθνική προσπάθεια με το πρωτοσέλιδό του, στις 25 Οκτωβρίου, που διατράνωνε πως από το 2000 ως το 2014 το ασφαλιστικό σύστημα χρηματοδοτήθηκε από το κράτος με 201,5 δισ. ευρώ! Τι κι αν οι τράπεζες σε πολύ λιγότερα χρόνια πήραν περισσότερα χρήματα; Τι κι αν ακόμη κι αυτά τα ποσά είναι κλάσμα μπροστά στην κρατική λεηλασία του ασφαλιστικού συστήματος όπως φαίνεται από την υφαρπαγή 14,5 δισ. ευρώ που έγινε με το PSI, χωρίς μάλιστα να μειωθεί ούτε κατά ένα ευρώ το δημόσιο χρέος, από τις απώλειες (που εκτιμώνται σε 3,5 δισ. ευρώ) την εποχή που τα ασφαλιστικά ταμεία κλήθηκαν να σώσουν το χρηματιστήριο θυσιάζοντας τα αποθεματικά τους στην αμαρτωλή ΔΕΚΑ, από την χρόνια εισφοροδιαφυγή όπως μετράται σε 13 δις. ευρώ ανείσπρακτες οφειλές που καλυπτόταν με χαριστικές ρυθμίσεις, από την άτοκη τοποθέτηση των αποθεματικών τους επί δεκαετίες, κλπ, κλπ. Για όλα αυτά η ναυαρχίδα του ΔΟΛ, που χρωστάει 197,7 εκ. ευρώ στις τράπεζες χωρίς να υπολογίζεται το μερίδιο που του αναλογεί από τα χρέη του Μέγκα ύψους 70 εκ. ή της Ίριδας, ύψους 25,5 εκ. ευρώ, δεν γράφει λέξη…

Δεύτερο, η μεταρρύθμιση Τσίπρα – Κατρούγκαλου βαθαίνει και συνεχίζει και δεν αναιρεί, ούτε καν βάζει ένα φρένο στις περικοπές που ξεκίνησαν επί Παπανδρέου – Λοβέρδου, το 2010, όπως είχε υποσχεθεί προεκλογικά ο πολιτικός απατεώνας Τσίπρας. Αποτέλεσμα των περικοπών όλα αυτά τα χρόνια ήταν μέσα από δέκα διαφορετικές περιπτώσεις οι απώλειες των συνταξιούχων να ξεκινούν από 14% για τις χαμηλές και να φτάνουν το 50% στις υψηλότερες συντάξεις. Η επαναφορά της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος (που είχε καταργηθεί επί υπουργίας Δ. Στρατούλη), η ομολογημένη μείωση στις συντάξεις άνω των 1.000 ευρώ χωρίς ο αρμόδιος υπουργός να παίρνει κι όρκο για τις χαμηλότερες, η δημοσιευμένη απόφαση αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης (ΦΕΚ αρ. φύλ, 2325, 27/10/2015) και κυρίως τα δεκάδες προαπαιτούμενα που αφορούν το συνταξιοδοτικό θα επιδεινώσουν άρδην τους όρους συνταξιοδότησης για εκατομμύρια ασφαλισμένους.

Τρίτο, κανείς δεν υποχρέωσε τη συμμορία ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ να φέρει τέτοια μεταρρύθμιση! Τσίπρας – Καμμένος ξεπέρασαν και την Τρόικα σε αντιλαϊκότητα γιατί καμία δέσμευση δεν ανέλαβαν από το Τρίτο Μνημόνιο ή τα προαπαιτούμενα να αλλάξουν τη βάση του ασφαλιστικού συστήματος από αναδιανεμητική σε κεφαλαιοποιητική! Με δική τους πρωτοβουλία το πράττουν για να εξασφαλίσουν τη δυνατότητα του κράτους να εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος ή τις τράπεζες, που έχουν απόλυτη προτεραιότητα, σπάζοντας μάλιστα ένα ταμπού στη Δυτική Ευρώπη. Έτσι, η Ελλάδα, με ευθύνη της εξωνημένης Αριστεράς, μετατρέπεται σε πειραματόζωο και στον ασφαλιστικό τομέα, πρωτοπορώντας στις αντιδραστικές αλλαγές.

Συνέντευξη καθηγητή Διονύση Γράβαρη

  • gravarisΕίστε ένας εκ των 12 σοφών που συμμετείχαν στην διαμόρφωση της πρότασης για το ασφαλιστικό. Πώς αποτιμάτε το πόρισμα που δόθηκε στη δημοσιότητα;
  • Δεν είμαι σοφός… Η αλήθεια όμως είναι πως με τη δίμηνη εμπειρία μου στην επιτροπή έγινα σε πολλά πράγματα σοφότερος. Κατ’ αρχήν το πόρισμα κακώς λέγεται έτσι, καθώς δεν είναι ενιαίο. Σε αυτό ενυπάρχουν 3,5 διαφορετικές προτάσεις για ένα νέο ασφαλιστικό σύστημα. Η προσωπική μου διαφωνία είναι κατατεθειμένη υπό τη μορφή εναλλακτικής πρότασης που βρίσκεται στο παράρτημα 5, σελ. 30-31. Είναι προφανές επομένως, με την κατάθεση μιας διαφορετικής πρότασης ότι διαφωνώ με την κυρίαρχη πρόταση του πορίσματος.
  • Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για την Επιτροπή;
  • Συστάθηκε στις 18 Αυγούστου 2015, με υπουργική απόφαση του Γ. Κατρούγκαλου, με αποστολή εντός δύο μηνών να καταθέσει προτάσεις για το πώς πρέπει να σχεδιαστεί μένα νέο ασφαλιστικό σύστημα. Το έργο της επομένως ήταν να καταθέσει περιγράμματα θα έλεγα προτάσεων στα οποία να φαίνεται η λογική ενός νέου συνταξιοδοτικού συστήματος.
  • Ποιες ήταν οι προτάσεις που κατατέθηκαν;
  • Η πρώτη πρότεινε να ακολουθηθεί το σουηδικό μοντέλο, όπως διαμορφώθηκε μετά τις μεταρρυθμίσεις, ή το ιταλικό, με τη σύνταξη να υπολογίζεται σε ένα σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης, διατηρώντας τον διανεμητικό χαρακτήρα, βάσει του οποίου ο τωρινός ασφαλισμένος πληρώνει τον τωρινό συνταξιούχο, έχοντας όμως μια μεγάλη μεταβατική περίοδο που ξεκινάει το 2015 και φτάνει το 2050, δεδομένου ότι στο διάστημα αυτό έπρεπε να βρεθούν έξτρα πόροι για να πληρωθούν οι συνταξιούχοι. Μεταξύ μας υπήρχε μια κοινή παραδοχή, σε άλλους ρητά, σε άλλους σιωπηρά, ότι αυτό που μας ενδιαφέρει δεν είναι η δημοσιονομική βιωσιμότητα του συστήματος, δηλαδή η εκπλήρωση των προαπαιτουμένων των 3 μνημονίων (επαναφορά ρήτρας μηδενικού ελλείμματος, ενοποίηση ταμείων, μείωση συντάξεων, κ.α.). Η μέριμνά μας ήταν να αποκατασταθεί η σαθρή βάση του ασφαλιστικού συστήματος. Το συνταξιοδοτικό δηλαδή έχει πρόβλημα γιατί είναι κοινωνικοοικονομικά μη βιώσιμο κι όχι δημοσιονομικά. Η έλλειψη δημοσιονομικής βιωσιμότητας, είναι αποτέλεσμα της έλλειψης κοινωνικοασφαλιστικής βιωσιμότητας.

Κατ’ αρχήν να πω ότι μιλώντας για σύστημα, ο όρος χρησιμοποιείται κατ’ ευφημισμό, όπως ο Εύξεινος Πόντος, δεδομένου του κατακερματισμού του, με την ύπαρξη τμημάτων που δεν επικοινωνούν καν μεταξύ τους. Μάλιστα δεν πρόκειται τόσο για φορείς, όσο για ρυθμίσεις. Αυτό που παρατηρούμε μακροχρόνια δεν είναι πχ μια αύξηση των συντάξεων, που θα επέτρεπε να ειπωθεί ότι απαιτείται παρέμβαση στο σκέλος των παροχών. Αν κάτι παρατηρείται είναι μείωση των εισφορών, δηλαδή των εισροών. Οπότε εδώ πρέπει να γίνει η παρέμβαση. Αυτό το είχαμε διαπιστώσει από το 2001, όταν απέναντι στην πρόταση Γιαννίτση είχε κατατεθεί από τη ΓΣΕΕ μια ολοκληρωμένη αντιπρόταση. Ακόμη και η κυρίαρχη άποψη που προκρίνει το κεφαλαιοποιητικό ή τη νοητή κεφαλαιοποίηση προσπαθεί να αντιστοιχίσει τους πόρους στις συντάξεις. Προσαρμόζει δηλαδή μακροχρόνια το ύψος των συντάξεων στους χαμηλούς πόρους. Η αλληλεγγύη αυτού του συστήματος περιοριζόταν μόνο στην εθνική σύνταξη, που πληρώνεται από τη φορολογία κι είναι μια βάση πάνω στην οποία χτίζεται. Η αρχική πρόταση μάλιστα του υπουργού ήταν αυτή η σύνταξη να ισούται με το όριο της σχετικής φτώχειας, που ξέρουμε δεν είναι κάτι σταθερό. Αυξομειώνεται με βάση το εισόδημα. Το όριο της φτώχειας για παράδειγμα για το 2013 ήταν 416 ευρώ, για το 2007 ήταν 756 ευρώ. Η αλληλεγγύη αυτής της λύσης ήταν υπολειμματική και υπονόμευε το δημόσιο και κοινωνικό χαρακτήρα του συνταξιοδοτικού συστήματος και κυρίως του θεμελίου της, που είναι η κύρια σύνταξη.

Απέναντι σε αυτή την πρόταση κατατέθηκε μία δεύτερη που έλεγε μένουμε στο νόμο Κουτρουμάνη και προσπαθούμε να εξορθολογίσουμε ορισμένες πλευρές του, στην πορεία ενοποίησης. Αυτή η πρόταση παρενέβαινε και σε ορισμένα προαπαιτούμενα όπως στη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος, αντιπροτείνοντας τη ρήτρα μειωμένου ελλείμματος.

Η τρίτη πρόταση, που κατέθεσα, αφορούσε την κύρια σύνταξη κι ήταν προσανατολισμένη στην εξεύρεση πόρων. Βασιζόταν στην ιδέα πως υπάρχει ένα τμήμα του εισοδήματος το οποίο ήδη φορολογείται, αλλά δεν μπαίνει στο ασφαλιστικό σύστημα ως εισφορά. Το 2014 για παράδειγμα, με ένα συντελεστή 18-20% θα μπορούσαμε να είχαμε μια αύξηση των εισφορών κατά 2-2,5 δισ., οπότε θα γλιτώναμε και τις περικοπές των συντάξεων που είναι προαπαιτούμενο για το 2016. Έχουμε επομένως όχι απλά διανομή, αλλά αναδιανομή στο σκέλος των εισφορών. Στο σκέλος των παρεχόμενων συντάξεων αυτό που θα πρέπει να εγγυηθεί το κράτος είναι μια κατώτατη και μια ανώτατη σύνταξη, ένα διάστημα με μια κατώτατη και μια ανώτατη τιμή, που θα αφορούσε μια αντεστραμμένη αναπλήρωση με τη μεγαλύτερη να αφορά όσους έχουν μικρά εισοδήματα και τη μικρότερη όσους έχουν μεγάλα εισοδήματα. Έτσι, να γινόταν η ενδογενεακή αναδιανομή στους συνταξιούχους.

  • Στο πόρισμα πάντως δεν παρουσιάζονται ισότιμα και ισορροπημένα οι παραπάνω προτάσεις… Αντίθετα κυριαρχείται από μια νεοφιλελεύθερη πρόταση κατεδάφισης του συνταξιοδοτικού συστήματος.
  • Η δική μου πρόταση, δεν υποστηρίχθηκε από κανένα άλλον και περιθωριοποιήθηκε. Γι’ αυτό και περιελήφθη ως προσάρτημα, παρότι είναι η μόνη που αντιμετωπίζει τα σαθρά θεμέλια του συστήματος, όπως διαμορφώνονται από τους εξής παράγοντες: Μεγάλο ποσοστό ανεργίας που δεν ξέρουμε πότε θα επιστρέψει στα επίπεδα της διαρθρωτικής ή σε ένα επίπεδο 8-9%, μείωση κατώτατου μισθού στα 568 ευρώ με τη νεολαία μάλιστα να αμείβεται πολύ χαμηλότερα μειώνοντας περαιτέρω τις εισφορές, επέκταση της ευέλικτης απασχόλησης που κι αυτή μειώνει τις εισφορές κι εξάπλωση της αδήλωτης εργασίας και της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Επομένως, η μισθωτή σχέση κι η επιχειρηματική αμοιβή ως βάση χρηματοδότησης των συντάξεων δεν αρκεί.
  • Στην επιτροπή δεν συμμετείχε ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός δικαστών;
  • Πράγματι. Η ερμηνεία που έδωσε ο υπουργός γι’ αυτή τη σύνθεση σχετιζόταν με την παροχή της αναγκαίας νομιμότητας των προτάσεων.
  • Άρα δεν έχουμε να κάνουμε με μια συμβουλευτική επιτροπή. Η σύνθεση βοηθούσε να βρίσκεται πολύ κοντά και στη νομοθέτηση…
  • Φαίνεται και στο κεφάλαιο VII, που έχει τίτλο «Η συμβατότητα των μεταρρυθμίσεων με το Σύνταγμα».
  • Ειπώθηκε ότι ο πυρήνας των προτάσεων ενδέχεται να είναι …εισαγόμενος. Να μας ήρθε κατ’ ευθείαν από Βρυξέλλες.
  • Δεν το γνωρίζω, αλλά το έχω κι εγώ ακούσει. Αν όμως διαβάσει κανείς και το λεγόμενο πράσινο και το λευκό βιβλίο που εκδόθηκαν από την ΕΕ, αφήνουν μεγάλο χώρο στην κεφαλαιοποίηση και τον ιδιωτικό τομέα, όπως κάνει η κυρίαρχη κατεύθυνση του πορίσματος.
  • Τι συμπεράσματα μπορούμε να εξάγουμε από τη μέχρι τώρα λειτουργία των κεφαλαιοποιητικών συστημάτων στην Ευρώπη;
  • Ακόμη δεν έχουν αποδώσει αυτές οι μεταρρυθμίσεις! Το μόνο που προσέφεραν ήταν να επιλύσουν το δημοσιονομικό πρόβλημα.
  • Ποια είναι η εμπειρία από τις ΗΠΑ;
  • Στο κεφάλαιο ΙΙ υπάρχει η πρόταση για την ενίσχυση της παρουσίας των επαγγελματικών ταμείων, που για πρώτη φορά προβλέφθηκαν στο νόμο Ρέππα, αλλά έχουν ενεργοποιηθεί ελάχιστα. Τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν φαίνονται καθαρά στην περίπτωση της αυτοκινητοβιομηχανίας Τζένεραλ Μότορς, η οποία μετά την κρίση έχει κόψει κατά 50% τις παροχές σε χρήμα, δηλαδή τις συντάξεις, κι εντελώς την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Μεταφέροντας αυτήν την εμπειρία στην Ελλάδα, μπορούμε να πούμε πως αν είχαμε ένα ανάλογο ταμείο σε έναν ακμάζον κλάδο της προηγούμενης δεκαετίας, πχ στις κατασκευές, σήμερα δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του και θα προχωρούσε περικοπές. Επομένως, τα ταμεία που λειτουργούν με κεφαλαιοποιητικό τρόπο μπορούν να λύνουν το δημοσιονομικό πρόβλημα, δηλαδή να μην παράγουν ελλείμματα, επειδή όμως λειτουργούν ομόρροπα στον οικονομικό κύκλο όταν  τα χρειάζεσαι δεν τα έχεις.
  • Μπορούμε επομένως να πούμε ότι τόσο η Επιτροπή όσο κι οι σχεδιαζόμενες μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό πρωτίστως στοχεύουν στην ελάφρυνση του προϋπολογισμού και καθόλου στη διόρθωση των ανισορροπιών του;
  • Σε αυτό αναφερόμουν όταν έλεγα ότι βγήκα σοφότερος από τη συμμετοχή μου στην Επιτροπή. Στο πόρισμα υπάρχουν αυτούσια ή μεταμφιεσμένα τα προαπαιτούμενα του τρίτου μνημονίου. Ας πάρουμε τη συζήτηση για την ενσωμάτωση των επικουρικών στις κύριες συντάξεις. Στα προαπαιτούμενα του Σεπτεμβρίου 2015 αναφέρεται: αποκλειστική χρηματοδότηση όλων των επικουρικών ταμείων από ίδιες εισφορές. Προστέθηκε δηλαδή αυτούσιο κομμάτι του τρίτου μνημονίου, που σχετίζεται με τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Εμάς όμως δεν μας ενδιέφερε η δημοσιονομική βιωσιμότητα, ήταν κάτι δευτερεύον…
  • Μάλλον εσάς προσωπικά, κύριε Γραβάνη, δεν ενδιέφερε…
  • Ναι, για μένα μιλάω… Υπήρξε ωστόσο και πολιτική χρήση της επιτροπής. Η πρώτη πρόταση που κατατέθηκε, για νοητή κεφαλαιοποίηση, ήταν του ίδιου του υπουργού. Μετά κατατέθηκαν οι προτάσεις των μελών της επιτροπής.
  • Ποιο ήταν το αποτύπωμα του υπουργού Γ. Κατρούγκαλου στις συνεδριάσεις της επιτροπής;
  • Ήταν παρών, και υποστήριζε την άποψή του…
  • Που κατέληγε σε εκ βάθρων αλλαγή του υπάρχοντος μοντέλου σε κεφαλαιοποιητική βάση;
  • Ναι, με τη διαφορά ότι πρότεινε και το σκαλοπάτι της εθνικής σύνταξης.
  • Δεν είναι σκάνδαλο η έλλειψη πρόβλεψης για κάλυψη των απωλειών από το PSI;
  • Φυσικά. Όταν ανακεφαλαιοποιείς τις τράπεζες, πρέπει να ανακεφαλαιοποιήσεις και τα ταμεία. Πολύ περισσότερο αν θες να λειτουργούν κεφαλαιοποιητικά…

Το άρθρο και η συνέντευξη δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Unfollow, αρ. 47, μηνός Νοεμβρίου 2015

 

Διαγραφή του Χρέους Τώρα! (Πρωτοβουλία για την μονομερή διαγραφή του χρέους)

Η προτεραιότητα που αποκτά η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους επιβάλλει την ανάληψη άμεσων πρωτοβουλιών στην κατεύθυνση διαγραφής του δημόσιου χρέους. Πρώτα και κύρια, του μέρους του χρέους που οφείλεται στην Τρόικα και τους μηχανισμούς της και υπερβαίνει το 70% του συνολικού δημόσιου χρέους.

Η άμεση παύση της εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, μέσα από την καταγγελία των δανειακών συμβάσεων, και η διαγραφή του στη συνέχεια επιβάλλεται προκειμένου να δημιουργηθεί ο απαραίτητος δημοσιονομικός χώρος που θα επιτρέψει την άσκηση της αναγκαίας κοινωνικής πολιτικής για την άνοδο του βιοτικού επιπέδου του λαού και θα κάνει πράξη το στόχο της ανατροπής της λιτότητας. Η συνέχιση της εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους (στο πλαίσιο του οποίου για το τρέχον έτος προβλέπεται η καταβολή 5,88 δισ. ευρώ για τόκους και η λήξη χρέους ύψους 16 δισ. ευρώ) σημαίνει ότι:

  • η συντριπτική πλειοψηφία των ανέργων, που φθάνει ακόμη και το 82%, θα συνεχίσει να μην παίρνει επίδομα ανεργίας,
  • οι απαραίτητες προσλήψεις και χρηματοδοτήσεις στους τομείς υγείας, παιδείας, κοινωνικής ασφάλισης και πολιτισμού θα αποτελούν μακρινό όνειρο,
  • η αναγκαία υλοποίηση ενός γενναίου Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων παραπέμπεται στο αόριστο μέλλον.

Τα σχέδια των πιστωτών για επιμήκυνση των αποπληρωμών του δημόσιου χρέους και μείωση του επιτοκίου πρέπει να απορριφθούν επειδή ισοδυναμούν με μετάθεση των αποπληρωμών για τις επόμενες γενιές και αναγνώριση του χρέους, ενώ δεν προκαλούν καμιά ουσιαστική μείωση λόγω του ότι ήδη τα επιτόκια δανεισμού είναι πολύ χαμηλά. Διαιώνιση της υπερχρέωσης και μεταφορά των βαρών στην επόμενες γενιές σηματοδοτεί και το «παρκάρισμα» του ελληνικού χρέους στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, μέσω της έκδοσης «διηνεκών ομολόγων» (perpetuities).

Η διαγραφή του ελληνικού δημόσιου χρέους ή θα είναι μονομερής, στη βάση των δικαιωμάτων που διατηρεί κάθε ανεξάρτητο κυρίαρχο κράτος ή θα είναι σε βάρος του ελληνικού λαού. Η εμπειρία από το ελληνικό πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων του 2012 (PSI+) ύψους 106 δισ. ευρώ (σύμφωνα με την ΤτΕ) καταδεικνύει ότι αυστηρή προϋπόθεση για να σημάνει ουσιαστική ελάφρυνση μια διαγραφή χρέους είναι να έχει σχεδιαστεί σε βάρος των πιστωτών, και να υλοποιηθεί παρά και ενάντια στη θέλησή τους. Το ίδιο συμπέρασμα υπογραμμίζει κι η πρόσφατη εμπειρία άλλων χωρών (Αργεντινή, Ισημερινός, Ρωσία, Ισλανδία) που παρά τις διαφορές τους διέγραψαν μονομερώς μέρος έστω των χρεών τους.

Η αναγκαία διαγραφή του ελληνικού δημόσιου χρέους μπορεί να αιτιολογηθεί, να θωρακισθεί από διεθνείς προσφυγές και να στηριχτεί στη βάση:

  • Πρώτο, της επίκλησης της κατάστασης έκτακτης ανάγκης και της συντελεσθείσας ανθρωπιστικής καταστροφής από το 2010 ως το 2014, λόγω της ανόδου της ανεργίας (27%), της πτώσης μισθών και συντάξεων (40% κατά μέσο όρο μεταξύ 2010-2014), της μαζικής μετανάστευσης (άνω των 100.000 νέων), των μαζικών αυτοκτονιών (τουλάχιστον 5.000 από το 2011 λόγω οικονομικών προβλημάτων), κ.λπ.
  • Δεύτερο, του λογιστικού ελέγχου του δημόσιου χρέους από ανεξάρτητη διεθνή επιτροπή ελεγχόμενη από την κοινωνία και τους φορείς της, δεδομένου ότι ειδικά το τμήμα του ελλ. χρέους που οφείλεται στην Τρόικα είναι καταφανώς απεχθές: Το 92% των δόσεων (232 δισ. σε 252 δισ. ευρώ) επιστράφηκαν ξανά στους δανειστές ή δόθηκαν στις τράπεζες, οι δανειστές ήξεραν ότι τα χρήματα των δανείων δεν εξυπηρετούσαν τις ανάγκες του ελληνικού λαού, ενώ οι κυβερνήσεις που υπέγραψαν τις δύο δανειακές συμβάσεις δεν είχαν καμιά νομιμοποίηση να αναλάβουν τέτοιο χρέος στο όνομα του ελληνικού λαού.
  • Τρίτο, λόγω των ευθυνών που έχουν οι ίδιοι οι δανειστές για την εκτίναξη του χρέους το οποίο από 299 δισ. ευρώ (115% του ΑΕΠ) τον Σεπτέμβριο του 2009 εκτινάχθηκε στα 324 δισ. (180% του ΑΕΠ).
  • Τέταρτο, ως μια μορφή συμψηφισμού με τα χρέη της Γερμανίας από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (αποζημιώσεις, επανορθώσεις, αναγκαστικό δάνειο, κλπ) που, σύμφωνα με αξιόπιστες διεθνείς εκτιμήσεις, ξεπερνούν το 1 τρισ. ευρώ.
  • Πέμπτο, της πρόσφατης απόφασης της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (9/2014), κατόπιν πρότασης της Αργεντινής, που αποδοκιμάζει το σημερινό απορρυθμισμένο πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς ομολόγων και ζητά την προστασία των κυρίαρχων κρατών από τα «αρπακτικά κεφάλαια» («vulture funds»).

Η άμεση στάση πληρωμών και η διαγραφή του χρέους, μέσω μονομερών ενεργειών και σε σύγκρουση με τους δανειστές πλήττει ευθέως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την ΕΚΤ, τα κράτη μέλη και τους θεσμούς που δημιούργησε η ΕΕ από το 2010 (ΕΤΧΣ, ΕΜΣ). Πρόκειται για ένα αντιδραστικό πλαίσιο μηχανισμών, εφάμιλλων του ΔΝΤ, που ως αποστολή τους έχουν να διασφαλίσουν ότι την κρίση χρέους θα πληρώσουν οι λαοί της Ευρώπης κι όχι οι ελίτ που την δημιούργησαν. Δική τους άλλωστε απόφαση ήταν η αλλαγή του προφίλ του δημόσιου χρέους που από ομολογιακό στη συντριπτική του πλειοψηφία έγινε επίσημο ή διακρατικό στο μεγαλύτερο του μέρος, με αποτέλεσμα σήμερα άνω του 70% να οφείλονται στην Τρόικα. Η αναγκαία διαγραφή του χρέους δεν στρέφεται κατά των ευρωπαϊκών λαών, όπως λέγεται συχνά σε μια προσπάθεια να παραιτηθούμε από το αίτημα της διαγραφής. Τα δάνεια προς την Ελλάδα (όπως επίσης καις τις άλλες χώρες που δανειοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του μηχανισμού, πχ Κύπρος, Πορτογαλία, Ιρλανδία) δεν «έσωσαν» τον ελληνικό λαό, αλλά τις τράπεζες και τις οικονομικές ελίτ, που πραγματικά διασώθηκαν. Οι λαοί της Ευρώπης αποτέλεσαν την ανθρώπινη ασπίδα που χρησιμοποίησαν ΕΕ, ΔΝΤ και κυβερνήσεις για να αποκρύψουν την διάσωση των τραπεζών, που μόνο στην περίπτωση της Ελλάδας στοίχισε 211 δισ. ευρώ. Οι λαοί της Ευρώπης, άλλωστε, ποτέ δεν ρωτήθηκαν αν θέλουν να συμμετάσχουν στην διάσωση των τραπεζών!

Η αμφισβήτηση των συμφερόντων των «θεσμικών» πιστωτών (ΕΕ και ΔΝΤ) που με την διαγραφή του χρέους θα κληθούν να πληρώσουν την κρίση που δημιούργησαν, προϋποθέτει απειθαρχία και οδηγεί σε ρήξη με την ευρωζώνη και την ΕΕ. Ακόμη κι έτσι:

  • Το μακροχρόνιο οικονομικό όφελος που θα προκύψει από τη μονομερή διαγραφή του ελληνικού δημόσιου χρέους θα είναι μεγαλύτερο από το βραχυπρόθεσμο κόστος εξόδου. Ο χαμένος του Grexit δεν είναι η Ελλάδα, όπως επαναλαμβάνεται στο πλαίσιο μιας ιδεολογικής τρομοκρατίας, αλλά η Γερμανία και το ευρώ.
  • Η δυνατότητα άσκησης ανεξάρτητης βιομηχανικής πολιτικής με μαζικές επενδύσεις σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, χωρίς τις δεσμεύσεις των οδηγιών της ΕΕ, θα επιτρέψει την ταχεία ανάπτυξη της οικονομίας και την δραστική μείωση της ανεργίας, μαζί με μέτρα όπως η μείωση των ωρών εργασίας κι η κατάργηση των ελαστικών σχέσεων εργασίας.
  • Η ακύρωση των δεσμεύσεων της ΕΕ για αιώνια λιτότητα, μέσω των προβλέψεων της οικονομικής διακυβέρνησης και του δημοσιονομικού συμφώνου για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, θα επιτρέψει την αναδιανομή του κοινωνικού πλούτου.
  • Η ανατροπή του περιορισμένης κυριαρχίας στο διηνεκές που επιβάλλουν Βρυξέλλες, Φρανκφούρτη και Δ’ Ράιχ, μεταξύ άλλων και με τον κανονισμό 472/2013 αρ. 14 που προβλέπει ευρω-επιτήρηση μέχρι την αποπληρωμή του 75% των δανείων, θα επιτρέψει στον λαό να επανακτήσει τα κυριαρχικά και ανθρώπινα δικαιώματα του.

Η μονομερής διαγραφή του ελληνικού δημόσιου χρέους θα επιβληθεί στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτικής ρήξεων που θα περιλαμβάνει: εθνικοποίηση των τραπεζών, με κοινωνικό έλεγχο και εγγύηση των καταθέσεων, όπως και άλλων στρατηγικών τομέων της οικονομίας, αποζημίωση ασφαλιστικών ταμείων, ΝΠΔΔ και μικροομολογιούχων που ζημιώθηκαν από το PSI+, αναζήτηση ποινικών ευθυνών για όσους συνέβαλαν στην έκδοση ομολόγων σε ξένο δίκαιο, διαγραφή του ιδιωτικού χρέους των ανέργων, ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων με στόχο την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών κ.α.

Στη βάση των παραπάνω όσοι υπογράφουμε την διακήρυξη, οικονομολόγοι, νομικοί, πανεπιστημιακοί και κοινωνικοί αγωνιστές που συμμετείχαμε στους αγώνες των τελευταίων ετών κατά των Μνημονίων, συγκροτούμε Πρωτοβουλία ενημέρωσης και αγώνα με στόχο την διαγραφή του χρέους, με την επωνυμία Διαγραφή του Χρέους, Τώρα! και καλούμε σε ανοιχτή ιδρυτική συνέλευση για την δημιουργία μαζικής κίνησης με στόχο την διαγραφή του χρέους. Καλούμε επίσης κοινωνικούς φορείς και συλλογικότητες να υιοθετήσουν το παραπάνω πλαίσιο, σε μια προσπάθεια να γίνει υπόθεση διεκδίκησης του ίδιου του λαού.

Αγαπητός Γιώργος δημοτικός υπάλληλος
Ανδρεάδης Γιάγκος καθηγητής ΑΕΙ
Αντωνιάδης Παύλος φοιτητής Πα. Πει.
Αντωνοπούλου Μαρία καθηγήτρια ΑΕΙ
Αντωνοπούλου Σοφία καθηγήτρια ΑΕΙ
Βαρδαλαχάκης Γιάννης οικονομολόγος εκπαιδευτικός
Βασιλόπουλος Χρίστος μηχανικός
Βασσάλος Γιώργος ερευνητής
Βατικιώτης Λεωνίδας οικονομολόγος, δημοσιογράφος
Γαϊτανίδου Ευανθία μέλος ΣτΑ Οικονομικού Επιμελητηρίου
Γαλάνης Νίκος ηλεκτρολόγος μηχανολόγος
Γαρδικλής Δημήτρης γρ. σωμ. Εργαζ. Ασκληπιείου Βούλας
Γάτσιος Βασίλης λογιστής
Γεωργιάδου Κατερίνα δικηγόρος
Γεωργίου Γιώργος λογιστής
Γουρλάς Νίκος πρώην πρόεδρος συνδ. Εργ.  αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος
Γραμμένος Σπύρος μουσικός
Δαμέλος Πάνος μέλος ΔΣ Πανελλ. Συνδέσμου Αμίσθων Υποθηκοφυλακίων
Ζαχάρωφ Βάσω γιατρός
Ζέρβας Μάκης μηχανικός, καθηγητής ΑΕΙ
Θεοδώρου Κώστας μουσικός
Ιγγλέσης Νίκος συγγραφέας
Ιωαννίδου Αλεξάνδρα σλαβολόγος, καθηγήτρια ΑΕΙ
Καραστεργίου Μαρίνα ιστορικός
Καραχάλιος Γιάννης ιδιωτικός υπάλληλος
Καρυώτης Θεόδωρος κοινωνιολόγος
Κατσαρέα Ελένη οικονομολόγος
Κλαπατσέας Μανόλης αρχιτέκτονας
Κόκκορης Μάκης λογιστής
Κοκολάκης Γρηγόρης οικονομολόγος
Κοσμάς Πέτρος μεταδιδακτορικός ερευνητής Τεχν. Πανεπ. Κύπρου
Κουιρουκίδης Νίκος οικονομολόγος
Κουμαρέλος Όθωνας αρχιτέκτονας
Κουτσιανάς Πάνος δημοτικός σύμβουλος Ιλίου
Κουτσομπίνα Καίτη οικονομολόγος
Κρέστον Ντέιβις φιλόσοφος
Κυπριώτης Δημήτρης στρατηγός ε.α.
Κυράνας Μιχάλης οικονομολόγος
Κυριακάκης Γιάννης μέλος ΣτΑ Οικονομικού Επιμελητηρίου
Κώτσιας Σπύρος συνταξιούχος ΟΣΕ
Λιοδάκης Γιώργος καθηγητής ΑΕΙ
Μανιάτης Γιώργος καθηγητής Παν. Αθηνών
Μαρκέτος Σπύρος ιστορικός, καθηγητής ΑΕΙ
Μηνασίδης Χαράλαμπος καθηγητής ΑΕΙ, ΗΠΑ
Μιχελινάκης Βαγγέλης οικονομολόγος φοροτεχνικός
Μονιάκη Χρυσούλα αντιπρόεδρος συλλόγου εργ. ΕΛΣΤΑΤ
Μουσκεφτάρα Τασούλα ψυχολόγος, ειδική παιδαγωγός
Μόχλας Χάρης εκδότης
Μπαλασόπουλος Θέμης πρόεδρος ΠΟΕ-ΟΤΑ
Μπαλιώτης Θόδωρος οικονομολόγος
Μπίκας Δημήτρης υπάλληλος
Μπλέτσας Νίκος δικηγόρος
Νεβραδάκης Μιχάλης υπ. διδάκτορας ΗΠΑ
Νικολακάκη Μαρία παιδαγωγός, καθηγήτρια ΑΕΙ
Ολάγια Πέντρο συγγραφέας
Παναγιωτόπουλος Χρίστος πρ. σωμ. Εργαζ. Δήμου Βύρωνα
Παπαδόπουλος Ραφαήλ πολιτικός επιστήμονας
Παπαιωάννου Σταύρος φοιτητής Οικονομικού Παν. Αθηνών
Παπαλεξίου Γιώργος οικονομολόγος
Πάσογλου Γιώργος δικηγόρος
Παυλόπουλος Γιώργος οικονομολόγος,τραπεζικός υπάλληλος
Πελεγρίνης Θεοδόσης πρώην πρύτανης Παν. Αθηνών
Πετρόπουλος Γιώργος ιστορικός, δημοσιογράφος
Πιτσιρίκος μπλόγκερ
Ποργιαλίδης Αναστάσιος ελεύθερος επαγγελματίας
Ρηγόπουλος Κίμων ηθοποιός
Ρηγοπούλου Πέπη καθηγήτρια ΑΕΙ
Ρουμελιώτης Γιάννης οικονομολόγος
Σακελλαρόπουλος Σπύρος καθηγητής ΑΕΙ
Σαραφιανός Δημήτρης δικηγόρος
Σαχίνης Γιώργος δημοσιογράφος
Σινιγάλια Ήρα δημοσιογράφος
Σπανού Δέσποινα νομικός, συνδικαλίστρια
Σπύρου Δημήτρης σκηνοθέτης
Συμβουλόπουλος Θέμης μουσικός, εργαζόμενος στην ΕΡΤ
Τασιάκος Χρίστος μέλος ΣτΑ Οικονομικού Επιμελητηρίου
Τζήμας Θέμης δικηγόρος
Τουλιάτος Χρίστος οικονομολόγος
Τουμανίδης Παύλος οικονομολόγος
Τσάκαλου Ντίνα συμβολαιογράφος
Τσίπρας Σταύρος δικηγόρος ερευνητής
Τσίχλη Μαριάννα δικηγόρος
Τσολάκ Μουσταφά εκδότης
Φαρμακίδη Φούλα οικονομολόγος
Χατζησταύρος Σταύρος γεωπόνος
Χατζηστεφάνου Άρης δημοσιογράφος
Χρυσανθακόπουλος Δημήτρης πρέσβης επί τιμή

Φεβρουάριος 2015

facebook.com/CancelGreekDebtNow