ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΝΙΚΗ ΣΤΗ RYANAIR

Η ρήση ότι θα πρώτα θα έκοβε τα χέρια του και μετά θα επέτρεπε το συνδικαλισμό δεν επιβεβαιώνεται  εύκολα. Αντίθετα με τη φράση ότι “πρώτα θα παγώσει η κόλαση και μετά θα αναγνωρίσει τα εργατικά σωματεία στην μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία χαμηλού κόστους της Ευρώπης”.

Tου Λεωνίδα Βατικιώτη

Το νέο λοιπόν είναι ότι …η κόλαση πάγωσε!

Την Παρασκευή 15 Δεκεμβρίου ο Μάικλ Ο’Λίρι, διευθύνων σύμβουλος της ιρλανδικής αεροπορικής εταιρείας, Ryanair, αναγκάστηκε να αναγνωρίσει τα σωματεία που συνέστησαν οι πιλότοι σε έξι χώρες της Ευρώπης, όπου εργάζεται το 80% των πιλότων: σε Γερμανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Αγγλία. Προηγήθηκε η απειλή των πιλότων ότι στις 20 Δεκεμβρίου θα απεργήσουν. Λίγους μήνες πριν είχε προηγηθεί ένα παιχνίδι του σκύλου με τη γάτα με τους πιλότους να προχωρούν σε λευκή απεργία, αντιδρώντας στους χαμηλούς μισθούς, την εντατικοποίηση, το δηλητηριασμένο – τοξικό εργασιακό περιβάλλον και την ελαστικοποίηση των σχέσεων εργασίας. Η απροθυμία των πιλότων να δουλέψουν επιπλέον ώρες τίναξε στον αέρα τον προγραμματισμό των πτήσεων προκαλώντας από τον Σεπτέμβριο του 2017 περίπου 20.000 ακυρώσεις. Έτσι, η φθηνότερη εταιρεία της Ευρώπης δεν έγινε ανέκδοτο μόνο για τις επιπλέον χρεώσεις αλλά και για τις ακυρώσεις που οδήγησαν χιλιάδες νέους και χαμηλόμισθους να χάσουν τις διακοπές τους, λόγω του ότι η σύγκρουση με το προσωπικό οδηγήθηκε στα άκρα.

Η υποχώρηση της διοίκησης με την αναγνώριση των σωματείων, όσο κι αν δεν προδικάζει την άνευ όρων ικανοποίηση όλων των αιτημάτων των πιλότων ή δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να αποδειχθεί μια τακτική κίνηση, είναι μια μεγάλης σημασίας νίκη. Μπορεί να σημάνει το τέλος του κύκλου που άνοιξε η επίθεση του νεοφιλελευθερισμού στα εργατικά δικαιώματα με συμβατικό (και καθόλου τυχαίο) σημείο εκκίνησης την συντριβή των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας τον Αύγουστο του 1981, όταν ο Ρέιγκαν μετά την αποτυχία της απεργίας απέλυσε 11.000 εργαζόμενους. Έτσι, έστειλε το μήνυμα της εργοδοτικής ασυδοσίας και του τέλους της εποχής των κοινωνικών συμβολαίων και συνεννοήσεων, που τελευταίος στη σειρά πήρε ο Μάικλ Ο’Λίρι. Το γεγονός ότι αυτή η εποχή ξεκινάει και μπορεί να κλείσει με την επίθεση στον κλάδο των αεροπορικών εταιρειών δε δείχνει τίποτε άλλο πέρα από την αναβαθμισμένη σημασία της βιομηχανίας του ελεύθερου χρόνου και της αναψυχής στον σύγχρονο καπιταλισμό.

Η επιτυχία των πιλότων της Ryanair επιβάλει την εξαγωγή ορισμένων συμπερασμάτων, με αφορμή όσα προηγήθηκαν και ακολούθησαν των αντιδράσεων τους, ξέροντας μάλιστα ότι είναι μια μάχη ανοιχτή σε όλα τα πιθανά ενδεχόμενα.

Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι η ενότητα …μετράει. Οι πιλότοι απέρριψαν πολλές και καθόλου αθώες προτάσεις επιλεκτικών μισθολογικών αυξήσεων που μύριζαν εξαγορά από …χιλιάδες πόδια ψηλά. Η ενότητα που επέδειξαν ακυρώνει θεωρίες μεταμοντέρνας ή εργοδοτικής έμπνευσης που αποθεώνουν τον κατακερματισμό και την αποθέωση του ατόμου, ειδικά σε έναν κλάδο που εύκολα υποθέτουμε ότι ουδέποτε διακρίθηκε για την αλληλεγγύη και τη συναδελφικότητα.

Το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι ο σκοπός …κρίνει τα μέσα. Οι πιλότοι που ως αντικειμενικό σκοπό είχαν να κάμψουν την αδιαλλαξία της εργοδοσίας χρησιμοποίησαν τα αμερικανικά και γερμανικά συναφή σωματεία για να εξασφαλίσουν θεσμική κάλυψη ακόμη και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο που έκρινε παράνομο τον όρο της εταιρείας να εκδικάζονται στον (όχι μόνο φορολογικό αλλά και) εργοδοτικό παράδεισο της Ιρλανδίας οι εργατικές διαφορές. Ο στόχος ήταν να υποχωρήσει η εταιρεία κι επιτεύχθηκε.

Το τρίτο και σημαντικότερο συμπέρασμα είναι  πώς ακυρώθηκε ο κοινωνικός αυτοματισμός τον οποίο επιχείρησε σιωπηρά να καλλιεργήσει η εταιρεία ανακοινώνοντας το κόστος που επισείει η ικανοποίηση των αιτημάτων, το οποίο ανέρχεται ετησίως σε 100 εκ. ευρώ. Η προσπάθεια είχε την κατάληξη που της άξιζε λόγω του ότι άπαντες γνωρίζουν πώς η Ryanair δεν είναι μια συνεργατική εταιρεία, στην οποία οι εργαζόμενοι μοιράζονται ισότιμα τα κέρδη. Μεταξύ των εισιτηρίων που πληρώνουν οι επιβάτες από τη μια και των μισθών των εργαζομένων (πιλότων, πληρωμάτων καμπίνας, διοικητικών, κοκ) από την άλλη μεσολαβεί ένας …ελέφαντας που στρογγυλοκάθεται στο …πιλοτήριο και είναι οι εξωφρενικές αμοιβές των στελεχών και της διοίκησης και φυσικά τα κέρδη των μετόχων. Η αμοιβή, για παράδειγμα, του διευθύνοντα συμβούλου Ο’Λίρι άγγιζε τα 3,26 εκ. ευρώ ετησίως (με πολλούς να τον κατηγορούν ότι κρύβει ορισμένα μπόνους) και η αλαζονεία του τα ύψη, σε βαθμό να στρέφεται ευθέως εναντίον των μετόχων όποτε αμφισβητούσαν την ανάγκη να αμείβεται τόσο προκλητικά. Έχει μείνει για παράδειγμα στην επιχειρηματική ιστορία η φράση που εκστόμισε απευθυνόμενος σε διαμαρτυρόμενους μετόχους πριν ψηφίσουν την αμοιβή του: «Αν δε σας αρέσει, δε σας λέω να ψηφίσετε κατά, σας λέω να πουλήσετε τις μετοχές σας»… Κοινώς, όποιου δεν του αρέσει να φύγει!

Από την επιθετικότητα του Ο’Λίρι, ένδειξη ενός αναδυόμενου, υπερμοντέρνου καταμερισμού εξουσίας μεταξύ διοικητικών στελεχών και ιδιοκτητών, με τους τελευταίους να εκχωρούν στους πρώτους ιστορικά δικαιώματα τους, δεν είχαν γλιτώσει ούτε κυβερνήσεις μεταξύ των οποίων και η ελληνική. Αφορμή στάθηκε συνέντευξη Τύπου του ισχυρού άνδρα της Ryanair πριν ένα περίπου χρόνο όταν επέκρινε την ελληνική κυβέρνηση για τις υψηλές χρεώσεις στα αεροδρόμια.

Τέλος, η νίκη των εργαζομένων στην Ryanair έχει πολλά να πει και για την Ελλάδα, όπου το χορό της αντεργατικής επίθεσης και της συρρίκνωσης των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων σε σημείο απαγόρευσης της απεργίας από πρωτοβάθμια σωματεία, σέρνει μια κατ’ όνομα αριστερή κυβέρνηση. Κανείς δεν μπορούσε να το προβλέψει πριν λίγο καιρό αλλά είναι πραγματικό: Ο «αριστερός» Τσίπρας επιμένει εκεί που ο αδιάλλακτος Ο’Λίρι αναγκάστηκε να υποχωρήσει! Το γεγονός ότι η αλλαγή των όρων κήρυξης απεργίας τίθεται εκ μέρους του ΔΝΤ και των δανειστών (ενώ όλοι γνωρίζουν πώς είναι απαίτηση του ΣΕΒ), και δεν αποτελεί πρωτοβουλία της κυβέρνησης, δεν απαλλάσσει το ΣΥΡΙΖΑ από τις ιστορικές ευθύνες που αναλαμβάνει. Όσοι δε επικαλούνται το ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θέλει, αλλά… ας προτιμήσουν την παραίτηση!

Γιατί, αν περάσει η απαγόρευση της απεργίας τότε φαινόμενα τύπου Μάρκετ Ιν, όπου η εργοδοσία αναθέτει εργολαβία στους δολοφόνους της Χρυσής Αυγής τον ξυλοδαρμό απεργών και διαδηλωτών και σε καλοπληρωμένους δικηγόρους την ποινικοποίηση και δικαστική εξόντωση των αγωνιστών, θα πολλαπλασιαστούν. Η εργοδοτική αυθαιρεσία στους χώρους εργασίας θα γνωρίσει νέες δόξες, με ευθύνη του ΣΥΡΙΖΑ!

Το μήνυμα των πιλότων της Ryanair, το οποίο φυσικά δεν αφορά το μαύρο μέτωπο κυβέρνησης και πιστωτών, είναι ότι η εποχή των υποχωρήσεων έκλεισε, ανήκει πλέον στο παρελθόν! Αρκεί να εξαχθούν τα αναγκαία συμπεράσματα…

Πηγή: Kommon

ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗ RYANAIR ΓΙΑ ΤΑ ΩΡΑΡΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μακό μπλούζες με το σύνθημα «Το  9-5 είναι για τους αδύναμους» είναι η τελευταία λέξη της μόδας στην Κοιλάδα της Σιλικόνης, στις ΗΠΑ, έγραφαν οι New York Times στις 31 Αυγούστου σε ένα εκτενές ρεπορτάζ.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Στο ίδιο άρθρο τα ατελείωτα ωράρια εργασίας εμφανίζονταν ως τρόπος ζωής για την κοιτίδα των υψηλών τεχνολογιών και η εκκίνηση μια νεοφυούς επιχείρησης σαν την συμμετοχή στις ειδικές δυνάμεις του αμερικανικού στρατού.

Η σύγκριση μόνο τυχαία δεν είναι. Πρόσφατη επιστημονική ανακοίνωση του αμερικανικού πανεπιστημίου Stanford (John Pencavel, discussion paper No. 8129, The productivity of working hours, Απρίλιος 2014) που εξέταζε την αποδοτικότητα των εξαντλητικών ωραρίων εργασίας θύμιζε ότι δεν είναι η πρώτη φορά που ο σύγχρονος καπιταλισμός βρίσκεται ενώπιον αυτού του φαινομένου: «Η απασχόληση των ανδρών για 70 ή 90 ώρες την εβδομάδα ήταν κάτι συνηθισμένο, για πάνω από 90 ώρες δεν ήταν κάτι ασυνήθιστο, ενώ υπήρχαν ακόμη περιπτώσεις που οι ώρες εργασίας υπερέβαιναν τις 100». Η δε κυριακάτικη αργία είχε προ καιρού ανασταλεί ενώ ακόμη και γυναίκες δούλευαν περισσότερες από 60 ώρες εβδομαδιαίως, ανέφερε η έκθεση της βρετανικής κυβέρνησης. Μόνο που αυτές οι περιγραφές αφορούσαν την περίοδο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, όταν τα εργοστάσια λειτουργούσαν νυχθημερόν για να παραδώσουν στα πεδία των μαχών φρέσκο πολεμικό υλικό… Έκτοτε μεσολάβησαν νόμοι που θεσμοθέτησαν το 8ωρο και το 40ωρο, όπως συνέβη το 1938 στις ΗΠΑ, και στην Ευρώπη ακόμη λιγότερες ώρες.

Η αντίστροφη μέτρηση για τη σημερινή υποχώρηση σήμανε, σε συμβολικό επίπεδο, το 1981 όταν ο Ρόναλντ Ρέιγκαν απέλυσε σχεδόν και τους 13.000 απεργούς ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας που διεκδικούσαν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Η αμφισβήτηση των εργατικών δικαιωμάτων ξεκίνησε πολύ νωρίτερα, την επομένη κιόλας της κρίσης του ’70 . Είναι πολύ ενδεικτικό, για παράδειγμα, ότι η τάση μείωσης των ωρών εργασίας που ξεκινάει το 1870 όταν οι ετήσιες ώρες κατά μέσο όρο ανέρχονταν σε 3.000 διακόπτεται το 1970, όταν έφθασαν τις 1.900. Από τότε, με βάση στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας, ο μέσος Αμερικάνος πρόσθεσε 180 επιπλέον ώρες εργασίας στο ετήσιο πρόγραμμά του.

Από τους ελεγκτές στους πιλότους

Δεδομένης λοιπόν της επιλογής του αμερικανού προέδρου, που πρώτα θριάμβευσε στις σκηνές του Χόλυγουντ, να ξεκινήσει την αντεργατική του εκστρατεία από τις αερομεταφορές, δείχνοντας έτσι τη εγγενή ασυμβατότητα του νεοφιλελευθερισμού με τα δικαιώματα των εργαζόμενων ανθρώπων, μόνο απαρατήρητη δεν περνάει η «σύμπτωση» να ξεκινήσει μια από τις πιο μεγαλεπήβολες προσπάθειες επανασύστασης του συνδικαλισμού, υπό την έννοια της συλλογικής διεκδίκησης των εργαζομένων, στην ιρλανδική αεροπορική εταιρεία χαμηλού κόστους, Ryanair. Αφορμή στάθηκε η ακύρωση εκατοντάδων προγραμματισμένων πτήσεων που εκτείνονται μέχρι και τον Μάρτιο του 2018 οι οποίες έπληξαν 700.000 επιβάτες, οι περισσότεροι εκ των οποίων θα ξεκινούσαν το ταξίδι τους από το Αμβούργο, τη Σικελία και τη Θεσσαλονίκη. Η αιτία των ακυρώσεων, ωστόσο ήταν ότι η υπερεξάντληση των πιλότων στην οποία κατέφευγε η εταιρεία αρνούμενη να προβεί στις αναγκαίες προσλήψεις προσωπικού προσέκρουσε στο όριο των φυσικών ανθρώπινων αντοχών. Και στη συνέχεια οι αρνήσεις των πιλότων να εργαστούν πέραν του  ωραρίου τους προσέλαβαν μορφή χιονοστιβάδας, εν είδει λευκής απεργίας. Η απουσία δε εναλλακτικών από την εταιρεία, με τη μορφή εφεδρειών προσωπικού που θα ενεργοποιούνται σε δύσκολες στιγμές, ώστε να κρατιέται το κόστος χαμηλά προκάλεσε το μεγαλύτερο πλήγμα που έχει δεχθεί στο κύρος της η Ryanair καθώς όσες αποζημιώσεις κι αν δώσει, είναι αδύνατο να καταβάλει στους επιβάτες της το κόστος διαμονής ή ενοικίασης αυτοκινήτου που μπορεί να είχαν προκαταβάλει. Έτσι, το χαμηλό κόστος δε σήμανε μόνο έλλειψη εξυπηρέτησης αλλά και ανυπαρξία εγγύησης που θα αφορά το σύνολο του ταξιδιού. Επιπλέον, οι συζητήσεις για την εξαγορά της ιταλικής αεροπορικής εταιρείας Alitalia τερματίστηκαν μονομιάς γιατί η ιρλανδική εταιρεία αποδείχθηκε ανήμπορη να εξασφαλίσει το σημαντικότερο όρο που έθεταν οι Ιταλοί: την απρόσκοπτη λειτουργία του εθνικού τους αερομεταφορέα.

Η κορυφαία αποτυχία των Ιρλανδών, που οδήγησε χιλιάδες Ευρωπαίους επιβάτες κυρίως από χαμηλά εισοδήματα  να χάσουν τις διακοπές τους, έφερε στην επιφάνεια το βάρβαρο καθεστώς εργασιακών σχέσεων που κυριαρχεί στο εσωτερικό της αεροπορικής εταιρείας και δη τις αυταρχικές αντισυνδικαλιστικές πρακτικές της διοίκησής της. Ειδικότερα, ο διάσημος για την αλαζονεία του διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Μάικλ Ο’Λίρι, που δε δίσταζε να προσβάλλει πρωθυπουργούς και κυβερνήσεις δημόσια σε συνεντεύξεις Τύπου αποτελώντας την προσωποποίηση της εταιρικής αυθάδειας κι επιθετικότητας, διαπραγματευόταν με τους πιλότους απευθυνόμενος και αναγνωρίζοντας μόνο τις πολυάριθμες Επιτροπές Αντιπροσώπων Εργαζομένων που είχαν ως έδρα τους τα διάφορα αεροδρόμια με τα οποία συνεργαζόταν η Ryanair. Μάλιστα, ενώ δέχτηκε να δώσει αυξήσεις και να κάνει προσλήψεις επιχειρώντας να περιορίσει τη ζημιά στο εταιρικό προφίλ αρνούταν να αναγνωρίσει το σωματείο της επιχείρησης.

Η αρχή του τέλους!

Με βάση ωστόσο αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της βρετανικής εφημερίδας Guardian στις 2 Οκτωβρίου 2017 οι πιλότοι συντονίστηκαν και συγκρότησαν μια κεντρική επιτροπή για να αντικαταστήσει τις διάφορες επιτροπές, μόνο και μόνο για να βελτιωθεί η διαπραγματευτική τους ικανότητα. Στην επιστολή δε που έστειλαν στους πιλότους ανέφεραν πώς ήταν έτοιμοι να «αντιταχθούν στην μακροχρόνια στρατηγική του διαίρει και βασίλευε που έχει εφαρμόσει η Ryanair στις διαπραγματεύσεις της με τους πιλότους». Στην ίδια επιστολή αναφερόταν επιπλέον, θυμίζοντας τις καλύτερες και πιο ηρωικές στιγμές του εργατικού κινήματος, ότι «είναι πολύ πιθανό πως τα πράγματα θα χειροτερεύσουν πριν γίνουν καλύτερα. Να περιμένετε ότι η διοίκηση θα πολεμήσει κάθε αλλαγή, με όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της. Θα υπάρχουν απώλειες»! Κατέληγε δε καλώντας τους πιλότους να κάνουν το φθινόπωρο του 2017 «την αρχή του τέλους για την πίεση προς τα κάτω του επαγγέλματός μας»!

Η εργατική αντιπαράθεση στη Ryanair, με τεράστια μερίδια σε έναν κλάδο αιχμής, έχει μεγάλη σημασία καθώς για πρώτη φορά αμφισβητείται σε τόσο υψηλό επίπεδο η εντεινόμενη προσπάθεια κατάργησης του 8ωρου, που το περιοδικό Forbes πρόσφατα χαρακτήρισε απομεινάρι του παρελθόντος, το οποίο σαρώνεται από μια εργασιακή πρακτική ελαστικών ωραρίων και συνεχών μετακινήσεων. Σε σχετική έρευνα για παράδειγμα αποδείχθηκε ότι το 60% των εργαζομένων της σημερινής νέας γενιάς (των λεγόμενων και millennials με επιδόσεις στο αλκοόλ, τα ναρκωτικά και το σεξ που θα ζήλευε κάθε προτεστάντης) αλλάζει εταιρεία σε λιγότερο από 3 χρόνια, προκαλώντας ένα ασυνήθιστα, για τα μέχρι σήμερα δεδομένα, υψηλό κόστος αντικατάστασής τους. Το 87% των εταιρειών χαρακτηριστικά περιέγραψε ένα κόστος που φθάνει ακόμη και στα 25.000 δολ.

Ωστόσο, όσο κι αν προσπαθούν οι εταιρείες να εμφανίσουν τα εξαντλητικά ωράρια ως μια προσωπική επιλογή της νέας γενιάς η αιτία που τα υποκινεί είναι η μείωση των μισθών, η εργασιακή ανασφάλεια κι ένας γενικευμένος σκυλίσιος ανταγωνισμός που οδηγεί ακόμη και σε αυτοκτονίες, όπως συνέβη στην Uber με τον Τζόζεφ Τόμας ο οποίος δεν άντεξε τα εξαντλητικά ωράρια, την ψυχολογική πίεση και την κουλτούρα του ανταγωνισμού…

Πηγή: Περιοδικό Επίκαιρα

Αρέσει σε %d bloggers: