Μια τρύπα στο νερό (Εφημερίδα των Συντακτών, 4 Ιουνίου 2015)

efsynΔε μείωσε το χρέος το κούρεμα των αποθεματικών των ταμείων

Η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους του Φεβρουαρίου του 2012 (PSI) δεν ήταν μόνο κοινωνικά ολέθρια, καθώς προέβλεπε οριζόντια μείωση μισθών, μαζικό ξεπούλημα δημόσιας περιουσίας και κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, μεταξύ πολλών άλλων (Ν. 4046/2012).

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ήταν και ατελέσφορη καθώς απέτυχε παταγωδώς να μειώσει το ύψος του δημόσιου χρέους. Κοινώς μια …τρύπα στο νερό, όπως μαρτυρά η αύξηση του δημόσιου χρέους στα 317 δισ. ευρώ ή 177% του ΑΕΠ στις 31/12/2014 (από 299 δισ. ή 115% του ΑΕΠ το 2009). Ο Βαγγέλης Βενιζέλος, από τη θέση του υπουργού Οικονομικών και αντιπροέδρου της κυβέρνησης τότε, διαψεύστηκε πλήρως όταν υποσχόταν πως πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη λύση που θα καταστήσει το χρέος οριστικά βιώσιμο, καθώς το «κούρεμα» παλιών ομολόγων ύψους 106 δισ. ευρώ συνοδευόταν από νέο δάνειο συνολικού ύψους 130 δισ. ευρώ. Οι λόγοι που το χρέος βραχυπρόθεσμα θα αυξανόταν ήταν από τότε γνωστοί. Οι δύο σημαντικότεροι αφορούσαν στο δάνειο ύψους 41 δισ. ευρώ με το οποίο ανακεφαλαιοποιήθηκαν οι ελληνικές τράπεζες, για να αποκαταστήσουν τις απώλειές τους από το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, κι επίσης στο γεγονός ότι η καταλήστευση των αποθεματικών εκατοντάδων φορέων του δημοσίου δεν μείωσε ούτε κατά 1 ευρώ το ύψος του δημοσίου χρέους, επειδή επρόκειτο για ενδοκυβερνητικό χρέος, το οποίο δεν βαρύνει το χρέος της κυβέρνησης δεδομένου του σαφούς τρόπου με τον οποίο υπολογίζεται. Αυτή η αλήθεια περιγράφτηκε πρόσφατα με τον πιο σαφή τρόπο από τον φυσικό αυτουργό του πλιάτσικου, την Τράπεζα της Ελλάδας. «Το καθαρό όφελος από την αναδιάρθρωση του χρέους μετριάστηκε σημαντικά, κυρίως λόγω… γ) του γεγονότος ότι η μείωση της αξίας των ομολόγων που διακρατούσαν τα ασφαλιστικά ταμεία ή άλλοι φορείς (ύψους 16,2 δισ. ευρώ) δεν οδήγησε σε μείωση του χρέους, επειδή επρόκειτο για ενδοκυβερνητικό χρέος». (Το χρονικό της μεγάλης κρίσης – Η τράπεζα της Ελλάδας, εκδ. Τράπεζα της Ελλάδας – Ευρωσύστημα, σελ. 107).

Επομένως (όπως συνέβη στα εργασιακά και τις συλλογικές ελευθερίες) η αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους χρησιμοποιήθηκε σαν αφορμή για να εμφανιστεί επιβεβλημένη και δικαιολογημένη μια ιστορικών διαστάσεων οπισθοδρόμηση. Εν προκειμένω, την κατά παράβαση κάθε νομιμότητας ιδιοποίηση από το δημόσιο των αποθεματικών εκατοντάδων νομικών προσώπων, από ασφαλιστικά ταμεία και πανεπιστήμια μέχρι επιμελητήρια και μουσεία, με διαδικασίες μάλιστα εξόχως διαβλητές: την μετατροπή συγκεκριμένα καταθέσεων στην Τράπεζα της Ελλάδας σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου. Ποια ιδιωτική τράπεζα δικαιούται να μετατρέψει τις καταθέσεις σε ομόλογα εν αγνοία και παρά την διαφορετική γνώμη των δικαιούχων;

Η σημασία της υπενθύμισης των «σκοτεινών» σημείων του PSI έχει ξεχωριστή πολιτική σημασία σήμερα όχι μόνο λόγω των συζητήσεων για επαναφορά της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος στα ασφαλιστικά ταμεία που θεωρεί δεδομένες τις απώλειες του ασφαλιστικού συστήματος από την ανταλλαγή των ομολόγων το 2012. Είναι επίκαιρη επίσης λόγω και των νέων σχεδίων αναδιάρθρωσης του χρέους που εξετάζουν οι πιστωτές. Κανένα πείραμα που πραγματοποιήθηκε υπό τις ίδιες συνθήκες και τη δεύτερη φορά δεν έδωσε διαφορετικά αποτελέσματα…

Προ των πυλών η νέα αναδιάρθρωση του χρέους (Unfollow, Σεπτέμβριος 2014)

debtΤελειώνουν τα ψέματα! Μετά από μια μακρά περίοδο αναβολών, με χρονικά ορόσημα πρώτα τις γερμανικές εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2013 και μετά τις ευρωεκλογές του Μαΐου του 2014 (με ζητούμενο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μπορούν να αποφασίσουν χωρίς την πίεση του εκλογικού σώματος), τον φετινό χειμώνα θα οριστικοποιηθεί η μορφή που θα λάβει η αναγκαία αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Οι διαπραγματεύσεις με την Τρόικα στο πλαίσιο της αξιολόγησης που ξεκίνησε στις αρχές Σεπτεμβρίου θα προσδιορίσουν το γενικό περίγραμμα της λύσης που θα δοθεί, η οποία εν πολλοίς έχει περιγραφεί. Εκπλήξεις με άλλα λόγια για τις αποφάσεις των πιστωτών δεν αναμένονται, καθώς έχουν εδώ και καιρό κάνει γνωστές τις «κόκκινες γραμμές» τους.
Εν τούτοις, η αξιολόγηση της Τρόικας έχει ξεχωριστή σημασία γιατί θα καθορίσει τους όρους του παιχνιδιού διαμορφώνοντας ένα κλίμα πιέσεων κι εμφανίζοντας την κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ ως ανακόλουθη απέναντι στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει και διστακτική να ψηφίσει και να επιβάλει με εφαρμοστικούς νόμους μέτρα που έχει ήδη συμφωνήσει, μέσω για παράδειγμα του Μεσοπρόθεσμου που ψηφίστηκε τον Μάιο. Από την μεριά τους Σαμαράς-Βενιζέλος δεν ενοχλούνται καθόλου από τις πολιτικές καρπαζιές της Τρόικας κι αυτό όχι μόνο λόγω συνήθειας, που αγγίζει τα όρια του πιο βιτσιόζικου πολιτικού μαζοχισμού. Αλλά επειδή ταυτόχρονα κατ’ αυτό τον τρόπο η κυβέρνηση εμφανίζεται απέναντι στους εργαζόμενους στην Ελλάδα αμυνόμενη, με την πλάτη στον τοίχο.

(Κι άλλα) νέα μέτρα

Το ίδιο έργο έχει παιχτεί ξανά και ξανά από το 2010. Σε τούτο το πλαίσιο θα επιχειρηθούν να επιβληθούν στους επόμενους ένα – δύο μήνες κιόλας μια σειρά από αντιλαϊκά μέτρα (ακόμη και μέσω του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015): Κατάργηση φοροαπαλλαγών που ευνοούν χαμηλά εισοδηματικά στρώματα κι ενισχύουν την κοινωνική συνοχή όπως ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ που απολαμβάνουν τα νησιά (την ίδια ώρα που η Γενική Γραμματεία Εσόδων επιβεβαιώνει την απροθυμία των φορολογικών αρχών να εισπράξουν τα βεβαιωμένα πρόστιμα ύψους 377 εκ. ευρώ μετά τους ελέγχους που έγιναν σε 344 φορολογούμενους μεγάλης επιφάνειας, κοινώς στα χονδρά πορτοφόλια), περαιτέρω μείωση των μισθών στον δημόσιο τομέα μέσω της εφαρμογής του νέου μισθολογίου που θα βάζει μαχαίρι σε κάθε μισθολογική δαπάνη πέραν του βασικού μισθού, ομαδικές απολύσεις και νομιμοποίηση της εργοδοτικής ανταπεργίας και τέλος, μεταξύ άλλων, κατάργηση όλων των κοινωνικών επιδομάτων που θα χρυσωθεί με την εισαγωγή του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, το οποίο θα απορροφά ένα μικρό κλάσμα των κοινωνικών δαπανών που καταβάλλονταν ακόμη και μέχρι πέρυσι.
Τα παραπάνω μέτρα ωστόσο θα είναι μόνο η αρχή όσων θα συνοδεύσουν υποχρεωτικά την επικείμενη αναδιάρθρωση του χρέους, το δραματικό πρελούδιο πριν ακολουθήσει ένας ορυμαγδός αντεργατικών νόμων, ακόμη και σε βάθος εξαετίας με βάση ξένα δημοσιεύματα, η απαρέγκλιτη εφαρμογή των οποίων θα είναι αυστηρή προϋπόθεση για να ενεργοποιηθούν οι όποιες ελαφρύνσεις. Το πρώτο επομένως που κρατάμε είναι πως η αναδιάρθρωση θα συνοδευτεί από νέες ιδιωτικοποιήσεις, απολύσεις, μειώσεις μισθών και την σχεδόν ολοσχερή κατάργηση των συντάξεων μιας και στις προβλέψεις που θα περιλαμβάνονται θα είναι η απαγόρευση οποιασδήποτε χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος, με το επιχείρημα να μην δημιουργηθούν δημοσιονομικά ελλείμματα που θα αυξήσουν το δημόσιο χρέος. Όπως άλλωστε συνέβη και τον Φεβρουάριο του 2012 με την προηγούμενη αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, όταν για να φτάσει στα σημερινά επίπεδα (Ιούνιος 2014) του 176,9% του ΑΕΠ (322,4 δισ. ευρώ) ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ΛΑΟΣ υπέγραψαν την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, την μείωση των μισθών, ιδιωτικοποιήσεις, και τόσα άλλα.

Από το PSI στο OSI

Οι ομοιότητες του PSI (Private Sector Involvement) – που ξεχώρισε τόσο για τον βαθιά αντιδραστικό του χαρακτήρα όσο και για την αναποτελεσματικότητά του, μιας και δεν κατάφερε να μειώσει το χρέος – με την επικείμενη αναδιάρθρωση, που θα πάρει την μορφή OSI (Official Sector Involvement) καθώς πλέον το 78% ανήκει στον λεγόμενο επίσημο τομέα (κράτη, οργανισμοί), θα αποδειχθούν κραυγαλέες επειδή ούτε κι η νέα αναδιάρθρωση θα καταφέρει να πετύχει μια σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους. Με βάση τα μέχρι τώρα δημοσιεύματα οι δανειστές και δη οι Ευρωπαίοι αποκλείουν ρητά κάθε σχέδιο για κούρεμα, ενώ προκρίνουν την χρονική επιμήκυνση της λήξης των δανείων στα 50 χρόνια (αλλαγή που δεν μειώνει το δανειακό βάρος, απλώς επεκτείνει στο χρόνο στην αποπληρωμή του φορτώνοντας στις επόμενες γενιές το κόστος της εξυπηρέτησης) και παρεμβάσεις στο σκέλος των επιτοκίων στην κατεύθυνση της μετατροπής τους από κυμαινόμενο σε σταθερό (που κι αυτές έχουν κυρίως αμυντικό χαρακτήρα μιας και θέλουν να εκμεταλλευτούν τα σημερινά χαμηλά επίπεδα επιτοκίων και να αποτρέψουν το σίγουρο ενδεχόμενο ανόδου τους που θα αυξήσει το κόστος εξυπηρέτησης). Οι επιδερμικές μειώσεις που θα επιφέρει η επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής κι η μεσο-μακροπρόθεσμη μείωση των επιτοκίων (γιατί βραχυχρόνια η μετατροπή από κυμαινόμενο, της τάξης του 0,83%, σε σταθερό, στο επίπεδο πιθανότατα του 1%, θα σημάνει αύξηση του χρέους!) αν συνδυαστούν με τα νέα βάρη που θα σημάνει το φημολογούμενο νέο δάνειο ύψους άνω των 10 δισ. ευρώ, με το οποίο τυπικά θα καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό ύψους 11 δισ. ευρώ των ετών 2014-2015 και το οποίο ουσιαστικά θα εγγυηθεί την εποπτεία της Ελλάδας στο διηνεκές, το αποτέλεσμα πιθανότατα θα είναι πως η πολυσυζητημένη αναδιάρθρωση με σκοπό την ελάφρυνση του χρέους θα καταλήξει σε νέα αύξησή του. Όπως ακριβώς άλλωστε έχει συμβεί με σταθερό τρόπο από το 2009, όταν ξεκίνησε η «διάσωση» της Ελλάδας, με αποτέλεσμα το δημόσιο χρέος να έχει καταγράψει την μεγαλύτερη στην ιστορία άνοδό του, από 299 δισ. ευρώ (129% του ΑΕΠ) στα 322 δισ. ευρώ (176,9% του ΑΕΠ) κι αφού μάλιστα μεσολάβησε η μεγαλύτερη διαγραφή χρέους που έχει γίνει παγκοσμίως τις τελευταίες δεκαετίες.

Το χρέος και ο ΣΥΡΙΖΑ

Το (φαινομενικά) οξύμωρο είναι πως η συγκεκριμένη διάσταση, της έκρηξης του δημόσιου χρέους όσο η Ελλάδα είναι αποικία των πιστωτών, απουσιάζει ακόμη κι ως αναφορά από οποιαδήποτε συζήτηση για το δημόσιο χρέος. Κανένας δεν λέει που ήταν το χρέος το 2009 και που το έφτασαν! Έτσι οι γνωστοί μας νεοφιλελεύθεροι απολογητές των Μνημονίων και δοξαστές της Τρόικας, αριθμολάγνοι σε βαθμό αποβλάκωσης κατά τ’ άλλα αρνούμενοι υπό κανονικές συνθήκες να συζητήσουν τίποτε διαφορετικό από νούμερα, υπό τις συνθήκες έκτακτης ανάγκης της χρεοκρατίας όταν συζητούν τι δέον γενέσθαι για το δημόσιο χρέος θυμίζουν μαθητές του δημοτικού που γράφουν έκθεση ιδεών, ομνύοντας στην ανάγκη ρεαλισμού (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ) με την οποία κρύβουν την εθελοδουλία τους. Εξ ίσου κενή ηχεί κι η αντιπολιτευόμενη κριτική (ΣΥΡΙΖΑ) που αντιπαραβάλει την ευρωπαϊκή διάσταση του ελληνικού προβλήματος όπως κατ’ ευφημισμό χαρακτηρίζεται η ευρωλαγνεία. Ο νέος δικομματισμός επίσης διχοτομείται με την επιμονή του παραδοσιακού πόλου στη ανάγκη για μεταρρυθμίσεις (που κλίνει το μάτι στην αστική τάξη για νέα αντεργατικά μέτρα) και την επιμονή του αναδυόμενου πόλου στην ανάγκη της ανάπτυξης (που χωρίς να αμφισβητεί τα κέρδη του κεφαλαίου διεκδικεί μεγάλωμα της πίτας και αναδιανομή). Από την φαρέτρα του νέου αστικού πόλου δεν λείπουν και τα υπό δημόσια θέα φλερτ με την αντίπερα όχθη του Ατλαντικού, με τον Γιάνη Βαρουφάκη και τον Τζέιμς Γκαλμπρέιθ σε ρόλο των κομιστών, που μπορεί ως υλική βάση να έχουν την (ξεχειλίζουσα αυτοθυσία, ομολογουμένως) επιθυμία του ΔΝΤ να διαγράψουν οι Ευρωπαίοι μέρος του χρέους που τους οφείλει η Ελλάδα (ώστε να αποπληρωθεί πιο εύκολα το χρέος στο ΔΝΤ), επί της ουσίας όμως παίζουν με το σχέδιο αστικών κύκλων να παραδώσουν τη θέση της Γερμανίας στις ΗΠΑ, με τους ίδιους τους αστικούς κύκλους να συνεχίσουν να κάθονται στα τέσσερα…
Η «ευρωπαϊκή λύση» που επικαλείται η ΣΥΡΙΖΑ, διεκδικώντας στο αποκορύφωμα της διγλωσσίας του δάφνες κοσμοπολιτισμού από την αστική τάξη και διεθνισμού από τα αριστερά του, δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά την άκριτη αποδοχή των λύσεων που θα αποφασίσουν Βερολίνο και Φρανκφούρτη. Ο ΣΥΡΙΖΑ συγκαλύπτει την πρόθεσή του να δεχτεί κάθε λύση που θα προτείνουν οι πιστωτές επαναλαμβάνοντας ότι το χρέος είναι «πανευρωπαϊκό πρόβλημα». Μεγαλύτερο ψέμα δεν υπάρχει, αν μιλάμε συγκεκριμένα! Γιατί, γενικώς, κι ο ιός Έμπολα είναι παγκόσμιο πρόβλημα, αλλά είναι άλλο να είσαι στην Γουινέα ή την Γκαμπόν κι άλλο στην Ελλάδα ή την Ισπανία. Γι’ αυτό το λόγο καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει δημόσιο χρέος σε αυτό το εξωφρενικό επίπεδο, ούτε σε καμία άλλη χώρα συντελέστηκε η «μεγαλύτερη δημοσιονομική προσαρμογή που έχει γνωρίσει ο ανεπτυγμένος κόσμος μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο», όπως καμαρώνουν οι νεοφιλελεύθεροι, ούτε επίσης κάποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα επείγεται τόσο πολύ όπως η Ελλάδα για την διαγραφή του. Ακόμη κι η Ιταλία με ένα χρέος στο επίπεδο του 136% του ΑΕΠ δεν νιώθει καμιά πίεση για αναδιάρθρωση όσο είναι εκτός Μνημονίων και χωρίς Τρόικα, εκτός κι αν το ζητούμενο είναι η διαγραφή του χρέους. Από την μεριά του ΣΥΡΙΖΑ όμως ο στόχος της διαγραφής τίθεται δευτερευόντως, αφού πρώτα, εν είδει πίστης, τονιστεί το ευρωπαϊκό πλαίσιο δηλαδή η υποταγή στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, με την αμνησία να θριαμβεύει και στην «από ‘δω» μεριά των συνομιλητών της Τρόικας, μιας και πάλι ξεχνιούνται οι ευθύνες των πιστωτών και δη του ευρωπαϊκού κέντρου για την έκρηξη του δημόσιου χρέους τα πέτρινα χρόνια του Μνημονίου, καθώς οι κυβερνήσεις της ΕΕ «έσωσαν» την Ελλάδα πνίγοντας μας στα χρέη για να σώσουν τις τράπεζες τους.
Κενή περιεχομένου είναι κι η πρόταση για ρήτρα ανάπτυξης που συναρτά την αποπληρωμή του χρέους με την έξοδο από την ύφεση και την αύξηση του ΑΕΠ. Σχέδιο καλό, αλλά ολίγον άσχετο με την πραγματικότητα αν δούμε την απειλή Ιαπωνοποίησης της Ευρώπης, την δημιουργία δηλαδή μιας χαμένης δεκαετίας, που προοιωνίζουν οι απογοητευτικές τάσεις στο ΑΕΠ το δεύτερο τρίμηνο με την οικονομία της Γερμανίας και της Ιταλίας να συρρικνώνεται και της Γαλλίας να βαλτώνει στη στασιμότητα. Οι «λαμπρές» προοπτικές ανάπτυξης της Ευρώπης όσο συνεχίζεται η σημερινή πολιτική σιδερένιας δημοσιονομικής πειθαρχίας υπογραμμίζονται από το γεγονός ότι το ΑΕΠ της ευρωζώνης εξακολουθεί να υπολείπεται των επιπέδων που είχε πριν την κατάρρευση της Λίμαν Μπράδερς. Έξι χρόνια μετά στα ίδια και χειρότερα, κι αντίθετα μάλιστα με ό,τι έχει συμβεί σε ΗΠΑ, Αγγλία, κ.α. Εξέλιξη καθόλου τυχαία αν θυμηθούμε την ρήση του καθηγητή της Σχολής του Σικάγου, Μίλτον Φρίντμαν, «μόνο μια κρίση, πραγματική ή υποτιθέμενη παράγει πραγματικά αποτελέσματα». Η ανάπτυξη λοιπόν μπορεί να περιμένει…
Αντίθετα με τα παραπάνω, η μοναδική λύση που συμβαδίζει με τα συμφέροντα της κοινωνίας είναι η μονομερής, χωρίς δηλαδή συνεννόηση με τους δανειστές, διαγραφή του δημόσιου χρέους, αρχής γενομένης από το χρέος της Τρόικας!

Ελλάδα: κι όμως χειρότερα από την Αργεντινή! (Επίκαιρα 7-13 Αυγούστου 2014)

argentina-vulture-protest-largeΤο ερώτημα που απαντήθηκε με τον πιο ευχάριστο τρόπο στις 30 Ιουλίου είναι αν μία κυρίαρχη χώρα μπορεί να γυρίσει την πλάτη της στα κερδοσκοπικά κεφάλαια και να αρνηθεί να τα πληρώσει. Το μάθημα που έδωσε η Αργεντινή είναι πως ένα κυρίαρχο κράτος διατηρεί το δικαίωμα να αρνηθεί την αποπληρωμή ομολόγων που κατέχουν τα κερδοσκοπικά κεφάλαια!

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η απόφαση της προέδρου της Αργεντινής, Κριστίνας Κίρχνερ, μπορούσε εύκολα να προβλεφθεί από τις 16 Ιουνίου κιόλας όταν η αμερικανική δικαιοσύνη, διά του δικαστή Τόμας Γκριέζα, προχώρησε σε μια απόφαση που τίναζε στον αέρα κάθε κοινώς και επισήμως αποδεκτή διαδικασία αναδιάρθρωσης δημοσίου χρέους. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας μια αναδιάρθρωση δημοσίου χρέους, που ακολουθεί την αδυναμία μιας χώρας να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της, θεωρείται περατωθείσα από τη στιγμή που η συντριπτική πλειοψηφία των κατόχων ομολόγων αποδεχθεί τους νέους όρους που συμφωνούνται από κοινού και μπορούν να περιλαμβάνουν από μείωση της ονομαστικής τιμής (κούρεμα) μέχρι επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής, κ.α. Ό,τι ακριβώς δηλαδή συνέβη στην Ελλάδα το 2012 με το PSI που συμφωνήθηκε με πρωθυπουργό τον δοτό Λουκά Παπαδήμο και υπουργό Οικονομικών τον Βαγγέλη Βενιζέλο κι ό,τι επίσης συμφωνήθηκε, μεταξύ πολλών άλλων περιπτώσεων διεθνώς, με την Αργεντινή το 2010 όταν οριστικοποιήθηκε η ανταλλαγή ομολόγων που επιχείρησε να κανονικοποιήσει την παύση πληρωμών στην οποία προχώρησε το Μπουένος Άιρες τον Δεκέμβριο του 2001 μετά από μια λαϊκή εξέγερση που ζητούσε να σταματήσει να εξυπηρετείται το δημόσιο χρέος που είχε οδηγήσει την ανεργία και την φτώχεια σε πρωτόγνωρα ύψη. Συγκρίνοντας μάλιστα την Ελλάδα και την Αργεντινή, δεν μπορούμε να μην υπογραμμίσουμε ότι η αθέτηση πληρωμών στην οποία προχώρησε η Ελλάδα το 2012 ήταν πολύ μεγαλύτερης αξίας από αυτή της Αργεντινής. Όσες τσιρίδες κι αν βάζει ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ, Σπύρος Γεωργιάδης, σαρώνοντας τις ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές συχνότητες οριζοντίως και καθέτως, τα 105 δισ. ευρώ του 2012 είναι περισσότερα από τα 100 δισ. δολ. του 2001. Κατά συνέπεια, για όσους επιλέγουν τις συγκρίσεις και αξιολογούν το γόητρο κάθε χώρας σε συνάρτηση με την υπακοή που δείχνει στους πιστωτές της, η Ελλάδα είναι μεγαλύτερος μπαταχτσής από την Αργεντινή. Το φέσι που φόρεσε στις αγορές είναι μεγαλύτερο. Απρόσμενος μάρτυρας η τελευταία έκθεση της Blackrock που χαρακτήριζε την πειθήνια Ελλάδα πιο επιρρεπή σε κίνδυνο χρεοκοπίας απ’ ότι την ατίθαση Αργεντινή!

Παύση πληρωμών σε κερδοσκόπους

Η διαφορά της Αργεντινής με την Ελλάδα είναι ότι η χώρα που γέννησε τον Τσε αρνήθηκε να πληρώσει εκείνους τους κατόχους των ομολόγων (9% επί του συνόλου) που δεν δέχθηκαν να μπουν στην αναδιάρθρωση. Αντίθετα με ό,τι έκανε η Ελλάδα το 2012 όταν ανέλαβε με κάθε προθυμία να πληρώσει 6 δις ευρώ, αναγνωρίζοντας το δικαίωμα των κερδοσκόπων να μην συμμετάσχουν στην αναδιάρθρωση. Η Αργεντινή δηλαδή αυτή τη στιγμή στιγματίζεται διεθνώς επειδή αντί να κλείσει 100-200 σχολεία, δεκάδες πανεπιστημιακά τμήματα και να απολύσει μερικές χιλιάδες γιατρούς και καθηγητές όπως έκανε χωρίς δεύτερη σκέψη ο Σαμαράς έτσι ώστε να βρει τα χρήματα που ζητούν οι κερδοσκόποι, τους είπε απλώς να κόψουν το λαιμό τους…

Η αμερικάνικη δικαιοσύνη, στέλνοντας μήνυμα στη διεθνή μαφία που θησαυρίζει από τις αγοραπωλησίες κρατικών ομολόγων ότι μπορεί να συνεχίζει να επιβάλλει το αμερικάνικο δίκαιο σε ομολογιακές εκδόσεις κρατών περιορισμένης κυριαρχίας όπως η Ελλάδα, προχώρησε σε μια εξωφρενική απόφαση, μνημείο μεροληψίας. Στις 16 Ιουνίου, αποφάσισε (σε ερμηνεία της ρήτρας pari passu) ότι δεν μπορεί να ολοκληρωθεί καμία πληρωμή σε κατόχους «κουρεμένων» ομολόγων από την κυβέρνηση της Αργεντινής αν ταυτοχρόνως δεν αποπληρωθούν κι οι κερδοσκόποι που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην αναδιάρθρωση. Το αποτέλεσμα ήταν ποσό αξίας 539 εκ. δολαρίων που είχε ήδη καταθέσει το αργεντίνικο δημόσιο στην τράπεζα New York Mellon να μην μπορεί να μεταβιβαστεί στους («κουρεμένους») ομολογιούχους, αν δεν εξοφλούταν το Elliott Management που ζητούσε 1,6 δις. δολάρια! Έτσι ο δικαστής Τόμας Γκριέζα μετέτρεψε τους ομολογιούχους σε ασπίδα προστασίας της πιο άγριας κερδοσκοπίας, που μιλώντας για το κεφάλαιο Elliott Management είναι από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες των Ρεπουμπλικάνων. Ο λόγο τους δηλαδή εισακούεται σε όλους τους αρμούς της αμερικάνικης εξουσίας. Η απόφαση της αμερικάνικης δικαιοσύνης, που με αυτό τον τρόπο θωράκισε την πρωτοκαθεδρία της Νέας Υόρκης στον ανταγωνισμό των χρηματοπιστωτικών κέντρων, τίναξε στον αέρα το διεθνές δίκαιο για έναν επιπλέον λόγο: Επειδή στα κουρεμένα ομόλογα υπήρχε η ρήτρα «δικαιωμάτων επί μελλοντικών προσφορών» (RUFO, rights upon future offers) που επιβάλλει στο Μπουένος Άιρες πως αν σε οποιονδήποτε κάτοχο ομολόγων προσφέρει καλύτερους όρους, σε σχέση με τα κουρεμένα, τότε αυτόματα αυτοί οι όροι ισχύουν και για τα κουρεμένα. Οπότε η αναδιάρθρωση ακυρώνεται! Το κόστος από την πιθανή ενεργοποίηση αυτής της ρήτρας θα σήμαινε ότι η Αργεντινή όφειλε να καταβάλλει από 120 έως 500 δις. δολάρια επιπλέον. Ενδεχόμενο αδύνατο…

Δυσφορία για τις ΗΠΑ

Για όλους τους παραπάνω λόγους ο αμερικάνος νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς χαρακτήρισε την απόφαση βόμβα, ενώ ακόμη και αντιπρόσωποι του ΔΝΤ που συνεχίζουν να θεωρούν την Αργεντινή «κόκκινο πανί» (παρότι αποπλήρωσε όλα τα δάνεια στον μισητό οργανισμό μέχρι το 2006) δεν έκρυψαν την δυσφορία τους για την απόφαση της αμερικάνικης δικαιοσύνης καθώς τινάζει στον αέρα τους μοναδικούς κοινά αποδεκτούς μηχανισμούς αναδιάρθρωσης δημόσιων χρεών. Σε αυτό το φόντο η επίδειξη δύναμη που έκανε η Αργεντινή (η οποία εξ αρχής χαρακτήρισε πολιτική την αντιπαράθεση) αρνούμενη ακόμη και να συζητήσει συμβιβαστικές λύσεις με τους κερδοσκόπους πριν της επιβληθεί από το δικαστήριο, συγκέντρωσε τον σεβασμό δεκάδων κρατών και προσωπικοτήτων απ’ όλο τον κόσμο που σε μία αντιπαράθεση μεταξύ κυρίαρχων κρατών από την μια και συναδέλφων του Σόρος από την άλλη, έκαναν την προφανή επιλογή.

Η επόμενη μέρα για την Αργεντινή δεν είναι τόσο ζοφερή όσο την παρουσιάζουν ΜΜΕ και πολιτικοί – απολογητές του Μνημονίου. Το Μπουένος Άιρες έγκαιρα σύναψε συμφωνία με το Πεκίνο που μεταξύ άλλων (εκσυγχρονισμός σιδηροδρομικού δικτύου, κατασκευή δύο υδροηλεκτρικών εργοστασίων, κ.α.) περιελάμβανε και συμβόλαιο ανταλλαγής νομισμάτων, ύψους 11 δις. δολ., ώστε να ενισχύσει τα συναλλαγματικά του αποθέματα για να μπορεί να χρηματοδοτεί τις εισαγωγές του. Έτσι, φαίνεται πως το πέπλο προστασίας που άπλωσε ο Λευκός Οίκος στα «αρπακτικά κεφάλαια», όπως πρόσφατα οι κυρώσεις στις ρωσικές εταιρείες και τα πρόστιμα στις ευρωπαϊκές τράπεζες, εντείνουν τον διχασμό της παγκόσμιας οικονομίας σε δύο αντιμαχόμενα μπλοκ: ΗΠΑ και ΕΕ από την μια και Ασία, Αφρική και Λατινική Αμερική από την άλλη.

Για ομολογιούχους και ασφαλιστικά ταμεία σιωπή!

Εκπρόσωποι και στελέχη της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ που ξέχασαν ότι και η Ελλάδα είχε τεθεί σε καθεστώς επιλεκτικής χρεοκοπίας (selective default) το 2012, όπως ακριβώς κι η Αργεντινή τώρα από την Standard & Poors, επιχειρώντας να δικαιολογήσουν την υποτέλεια και την γερμανοδουλεία τους ξεχείλιζαν από υποκρισία, όταν επιτίθονταν στην Αργεντινή, παίρνοντας το μέρος των συναδέλφων του Σόρος. Αν θέλουν να είναι συνεπείς κατά την υπεράσπιση των δικαιωμάτων εκείνων των ομολογιούχων που δεν εντάχθηκαν στην αναδιάρθρωση, οφείλουν έστω και τώρα να αναγνωρίσουν το ίδιο δικαίωμα στα ασφαλιστικά ταμεία που έχασαν 14 δις. ευρώ από την ανταλλαγή των ομολόγων του 2012 όπως και στα φυσικά πρόσωπα, στους οποίους άλλωστε προεκλογικά τόσο η ΝΔ όσο και το ΠΑΣΟΚ υπόσχονταν να διορθώσουν την αδικία. Κάτι που ποτέ δεν έκαναν, την ίδια στιγμή που πληρώνουν μέχρι τελευταίο ευρώ τους κερδοσκόπους που επένδυσαν στα ελληνικά ομόλογα και αρνήθηκαν να πάρουν μέρος στην αναδιάρθρωση, έχοντας λάβει μέχρι στιγμής 3 δισ. ευρώ. Γιατί έστω και τώρα ΝΔ και ΠΑΣΟΚ να μην δώσουν μια νέα ώθηση στο …success story τους επιστρέφοντας στους ομολογιούχους και τα ασφαλιστικά ταμεία τα ποσά που έχασαν το 2012;

Σαμαράς και Βενιζέλος που θεωρούν τις απώλειες του PSI περασμένα – ξεχασμένα μπορούν να συνεχίσουν να υπερασπίζονται τα συμφέροντα της κερδοσκοπίας εντός κι εκτός Ελλάδας, βυσσοδομώντας κατά της Αργεντινής που μετά την παύση πληρωμών του 2001 ποτέ δεν γνώρισε την ανεργία, την φτώχεια και την ύφεση της Ελλάδας. Μόνο που η άλλη όψη αυτής της επιλογής τους είναι οι αυτοκτονίες ομολογιούχων, η διάλυση του ασφαλιστικού συστήματος, η εκτόξευση της φτώχειας και της ανεργίας σε δυσθεώρητα ύψη και η μετατροπή της Ελλάδας σε αποικία των πιστωτών.

Στους πιστωτές η δημόσια περιουσία, όρος για το νέο κούρεμα το 2014 (Πριν, 1.9.2013)

reichstag_von_spree500Για τις γερμανικές εκλογές που θα διεξαχθούν στις 22 Σεπτέμβρη τα πάντα εδώ και καιρό είναι γνωστά και προβλέψιμα: Πρώτο κόμμα θα είναι οι Χριστιανοδημοκράτες με ποσοστό 41 έως 42%, οι Σοσιαλδημοκράτες θα υποστούν μια ακόμη ιστορική ήττα κερδίζοντας γύρω στο 22% ως ανταμοιβή της δεξιάς τους μετατόπισης που ως κορυφαία έκφραση είχε την συγκυβέρνηση με την Δεξιά, οι Πράσινοι θα πάρουν γύρω στο 11%, η Αριστερά στο 7%, οι Φιλελεύθεροι στο 5% παραμένοντας έτσι άγνωστο αν θα καταφέρουν να ενταχθούν στη Βουλή και το νεοϊδρυθέν κόμμα Εναλλακτική για την Γερμανία που ως σημαία του έχει την έξοδο της Γερμανίας από την ευρωζώνη θα κερδίσει γύρω στο 3%, χωρίς να καταφέρει να εκλέξει βουλευτές, μιας και δεν θα περάσει το όριο του 5%. Η μοναδική άγνωστη παράμετρος σχετίζεται με την Ελλάδα. (Πώς να μην δημιουργούμε εκνευρισμό στην γερμανική πολιτική και οικονομική ελίτ;) Αφορά δε την τύχη του ελληνικού δημόσιου χρέους και επικεντρώνεται στο ερώτημα κατά πόσο θα απαιτηθεί ένα νέο κούρεμα που θα συνοδεύεται από ένα νέο δάνειο. Δεν υπάρχει δε αμφιβολία πως οι αρμόδιες υπηρεσίες που στεγάζονται στα γυάλινα κτίρια όπου είναι συγκεντρωμένα τα γερμανικά υπουργεία ένθεν κι ένθεν του ποταμού Σπρέε δίπλα στο Ράιχσταγκ γνωρίζουν με λεπτομέρειες εδώ και καιρό. Σιγά που θα το άφηναν στην τύχη, ή να εξεταστεί τελευταία στιγμή, ή ακόμη χειρότερα να αποφασιστεί από αυτούς που πρωτίστως αφορά, την Ελλάδα…

Στην αποικία της Ελλάδας η συζήτηση άνοιξε σχεδόν από ατύχημα, κάτω από την πίεση που άσκησαν στην Δεξιά τα μεγάλης κυκλοφορίας λαϊκίστικα ταμπλόιντ, όπως η Μπιλντ, καθώς και η αντιπολίτευση των Σοσιαλδημοκρατών που βρήκε μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να πιέσει την Μέρκελ ξεπερνώντας την από τα δεξιά. Κι αυτό συνέβη παρότι η ανάγκη για μια νέα αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, που θα είναι η τέταρτη σε τρία χρόνια, προβάλλει ως κάτι παραπάνω από επιτακτική. Μάρτυρας τα πρόσφατα στοιχεία που δείχνουν τον εκτροχιασμό του δημόσιου χρέους, παρά τις αλλεπάλληλες επεμβάσεις που έχει δεχθεί και ειδικότερα τις δύο μίνι αναδιαρθρώσεις του Μαρτίου του 2011 και του Νοεμβρίου του 2013 και την γίγα-αναδιάρθρωση του Μαρτίου του 2012, όπου η ελληνική ιδιαιτερότητα κι ο παραδοσιακός εξαιρετισμός (όνειδος για κάθε ευρωλιγούρη και κοσμοπολίτη λιμοκοντόρο) γνώρισε νέες δόξες πετυχαίνοντας την μεγαλύτερη διαγραφή δημοσίου χρέους των τελευταίων δεκαετιών, αφήνοντας ακόμη κι αυτή της Αργεντινής του 2001 πολλά …χιλιόμετρα πίσω. Το μόνο ωστόσο που κατάφερε το κούρεμα του Μαρτίου του 2012 ήταν να ξαναστείλει το ελληνικό δημόσιο χρέος στα ουράνια: στο 180% του ΑΕΠ, όταν τον Σεπτέμβριο του 2009, προ «δημιουργικής στατιστικής» ήταν 115% και έναν μήνα αργότερα, τον Οκτώβριο του 2009, μετά την μεσολάβηση των στατιστικών αλχημειών εκτοξεύτηκε στο 129% του ΑΕΠ! Έτσι τον Ιούνιο του 2013 (δεύτερο τρίμηνο 2013) το ελληνικό δημόσιο έκλεισε στα 321 δισ. ευρώ, όταν έναν χρόνο πριν, τον Ιούνιο του 2012 (δεύτερο τρίμηνο 2012) ήταν 303 δισ. ευρώ και 15 μήνες νωρίτερα, τον Μάρτιο του 2012 (πρώτο τρίμηνο 2012) στα 280 δισ. Ο άθλος δηλαδή που καταγράφηκε δεν αφορά μόνο την αύξηση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού επί του ΑΕΠ, κάτι που αποδείχθηκε «ευκολάκι» για τις νεοφιλελέρες από τη στιγμή που το ΑΕΠ ακολούθησε την τροχιά που διαγράφει η ηθική ακεραιότητα των γνωστότερων εκπροσώπων του συγκεκριμένου ιδεολογικού ρεύματος καταγράφοντας ελεύθερη πτώση, χωρίς σταματημό. Το επίτευγμα πιστωτών και ΠΑΣΟΚοδεξιών μνημονιακών ήταν ότι κατάφεραν να αυξήσουν το δημόσιο χρέος κι ως απόλυτο αριθμό, ως ποσό, καθιστώντας το ξανά μη βιώσιμο, όπως αναγκάστηκε να παραδεχτεί κι ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρας από το βήμα της Βουλής. Εξέλιξη που την χρεώνονται εξ ολοκλήρου προφανώς οι πιστωτές κι η ελληνική αστική τάξη, από τη στιγμή που το PSI σχεδιάστηκε κι εκτελέστηκε με απόλυτη δική τους ευθύνη.

Υπό την ανοχή της κυβέρνησης και της Τρόικας συνεχίζεται το πάρτι φοροδιαφυγής των off shore εταιρειών στην Ελλάδα

Ένα νέο δάνειο, το τρίτο στη σειρά, βρίσκεται προ των πυλών είναι το αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα της συζήτησης που διεξάγεται, με τις άγνωστες παραμέτρους να εστιάζονται στο ύψος του. Οι ακραίες τιμές, ως προς το παρόν, ξεκινούν από 10 δισ. που είπε ο Σόιμπλε κι επανέλαβε ως πιστό φερέφωνο ο Γ. Στουρνάρας λίγες μέρες αργότερα, έχοντας ως αφετηρία το χρηματοδοτικό κενό των δύο επόμενων ετών (2014-2015), και φτάνουν τα 77 δισ. ευρώ, όπως αποκάλυψε η Μπιλντ ότι αναφέρεται σε έγγραφο του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών, με ημερομηνία μάλιστα 2012(!), κι ως αφετηρία έχει το κενό που θα προκύψει τα έτη 2015-2020!

Το σίγουρο είναι πως η Γερμανία δεν θα επιτρέψει με κανέναν τρόπο να μείνει στην μέση η δουλειά που ξεκίνησε τυπικά πριν τρία χρόνια, με την υπαγωγή της Ελλάδας στο Μνημόνιο και την επιβολή ενός καθεστώτος ελεγχόμενης χρεοκοπίας που διασώζει τράπεζες και πιστωτές στέλνοντας τον λογαριασμό στην κοινωνία των πληττόμενων χωρών και του φορολογούμενους των χωρών – πιστωτών. Το νέο πακέτο διάσωσης της Ελλάδας, που θα παρουσιαστεί κι αυτό ως μία ακόμη τεράστια εθνική επιτυχία όπως χαρακτήρισε ο Γ. Στουρνάρας τα δάνεια ύψους 240 δισ. ευρώ που έχουμε λάβει ως τώρα από τους πιστωτές (λες και δεν θα πρέπει να πληρωθούν) θα συνοδευτεί από μέτρα λιτότητας που θα συνιστούν μια βαθιά τομή σε σχέση με τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί μέχρι τώρα. Όπως ακριβώς το πρώτο Μνημόνιο του Μαΐου του 2010 ισοδυναμούσε με μια απλή περιπέτεια μπροστά στο εφιαλτικό δεύτερο Μνημόνιο του Φεβρουαρίου του 2012 (μείωση μισθών, κατάργηση συλλογικών συμβάσεων, διάλυση ασφαλιστικού συστήματος, έκδοση ομολόγων με ξένο δίκαιο, κ.α.), έτσι κι αυτό, το δεύτερο, συγκρινόμενο με το τρίτο υπό κατασκευή Μνημόνιο θα φαντάζει μια …κακή στιγμή. Οι πρωτοφανείς ποιοτικές τομές που εισήγαγε στην εκμετάλλευση της εργατικής τάξης και τα κυριαρχικά δικαιώματα θα μοιάζουν με σχετικά εύκολα αναστρέψιμες, ποσοτικές συσσωρεύσεις. Το βασικό του δε χαρακτηριστικό πέρα από νέες μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις και μαζικές (κατά χιλιάδες κάθε μήνα!) απολύσεις στο δημόσιο, θα είναι η υπαγωγή απ’ ευθείας στους πιστωτές στοιχείων της ελληνικής δημόσιας περιουσίας. Για πρώτη φορά δε είχε προταθεί από την Φινλανδία το 2011 ως όρος για την συμμετοχή της στο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας. Τώρα, η πρόταση κατατέθηκε δημόσια πριν λίγες εβδομάδες, καταμεσής του Αυγούστου, από την ένωση των γερμανών βιομηχάνων, που επικαλέστηκε μάλιστα αντίστοιχα παραδείγματα από το παρελθόν όπου έχει εφαρμοστεί η διαδικασία της υποθήκευσης δημόσιας περιουσίας με ευθύνη του ΔΝΤ, ως το τίμημα περαιτέρω δανεισμού μιας χώρας κι αφού το αξιόχρεο της έφτασε πιο χαμηλά από το ΑΕΠ της κι όλοι ήξεραν πως όσο και να ήθελε αδυνατούσε να αποπληρώσει τα δανεικά. Ό,τι συμβαίνει και με μας. Αυτό ακριβώς είναι και το σχέδιο για την Ελλάδα, με το δεύτερο και πιο κρίσιμο βήμα της τέταρτης αναδιάρθρωσης πέραν του νέου δανείου, δηλαδή το κούρεμα μέρους του χρέους που οφείλουμε στις χώρες της ευρωζώνης, στα μέσα του 2014 κι όταν θα έχει ολοκληρωθεί το τρέχον πρόγραμμα διάσωσης, να εξαρτάται από την εκχώρηση δημόσιας περιουσίας στους πιστωτές – γεγονός χωρίς προηγούμενο πρέπει να αναφερθεί για τον ανεπτυγμένο καπιταλιστικό κόσμο την μεταπολεμική εποχή.

Το σχετικό σενάριο, περάσματος της ελληνικής δημόσιας περιουσίας στους πιστωτές, που μπορεί να πάρει την μορφή μεταφοράς της έδρας του ΤΑΙΠΕΔ από την Αθήνα στο Λουξεμβούργο ή απ’ ευθείας υπαγωγής περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), κάθε άλλο παρά διαψεύστηκε από τις Βρυξέλλες. Η δήλωση του εκπροσώπου του Όλι Ρεν («καλό κουράγιο Έλληνες») ότι «δεν υπάρχει σχετική απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής» μάλλον σκόπευε να προαναγγείλει τα επόμενα βήματα που θα γίνουν, κι όχι να αποκλείσει κάθε σχετική συζήτηση.

Η ανάληψη από τους πιστωτές του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων, που θα ισοδυναμεί με την αναίρεση ακόμη και της τελευταίας έννοιας εθνικής κυριαρχίας και ανεξαρτησίας, μπορεί να έχει ως πρώτο βήμα το σχεδιαζόμενο ξεπούλημα 81.000 ακινήτων της πρώην Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου, απ’ όπου αναμένεται η είσπραξη 28 δισ. ευρώ. Σε αυτά τα ακίνητα περιλαμβάνονται φιλέτα τεράστιας αξίας, ενώ από την βουλιμία των πιστωτών είναι προφανές ότι δεν θα εξαιρεθούν ούτε νησιά, ούτε νοσοκομεία. Αξίζει δε να σημειωθεί πόσο πιο επιθετικό κ α αυτά φυσικά για τους άνεργους, τους φτωχούς και τους κατεστραμμένους μικρομεσαίους ενώ, στην άλλη πλευρά του κοινωνικού φάσματος, η αστική τάξη συνεχίζει το πάρτι με την στήριξη του κράτους και της Τρόικας. Είναι πέρα για πέρα ενδεικτικά τα στοιχεία για τις υπεράκτιες εταιρείες (off shore) που έδωσε στη δημοσιότητα το ίδιο το υπουργείο Οικονομικών. Βάσει αυτών έχουν καταγραφεί 6.575 off shore εταιρείες εκμετάλλευσης ακινήτων, εκ των οποίων έχουν ελεγχτεί μόλις οι 34, δηλαδή το 0,5%. Κι ενώ σε όλη την επικράτεια το ΣΔΟΕ κάνει σαφάρι ψάχνοντας στα τραπεζάκια αποδείξεις για τους εσπρέσο και τα μοχίτο, το ζεστό χρήμα των off shore αφήνεται άθικτο όπως αποκαλύπτει το γεγονός ότι σε διαδικασία ελέγχου βρίσκονται μόνο 315 εταιρείες, αντί να ελεγχθούν όλες, μία προς μία. Τα οφέλη από μία τέτοια διαδικασία είναι προφανή: αν ο έλεγχος του 0,5% απέδωσε στην εφορία 40 εκ. ευρώ, ο έλεγχος όλων των off shore θα μπορούσε να φέρει στα δημόσια ταμεία 8 δισ. Αλλά κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει…

Ο δεκάλογος καταστροφής του ασφαλιστικού τομέα (Nexus, Ιούνιος 2013)

asfalistikoΠριν απ’ οτιδήποτε άλλο η μείωση στις συντάξεις που φέρεται να ετοιμάζει η κυβέρνηση θα αποτελέσει κοινωνικό δράμα, δείχνοντας ότι η επιλογή των Μνημονίων είναι σαν τον δρόμο με τις λεύκες: Εφιάλτης δίχως τέλος. Ταυτόχρονα όμως θα ισοδυναμεί με την μεγαλύτερη κωλοτούμπα που έχει κάνει μέχρι τώρα ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος είναι πολύ αμφίβολο κατά πόσο σήμερα θα ήταν πρωθυπουργός αν πριν ένα χρόνο δεν τον είχαν ψηφίσει μαζικά οι συνταξιούχοι, που είχαν επιδείξει μια ασυνήθιστα συμπαγή εκλογική προτίμηση, προς το κόμμα του.

 

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Ο λόγος ήταν πολύ απλός: Πέραν της επαναδιαπραγμάτευσης του Μνημονίου η πιο απτή προεκλογική εξαγγελία του Α. Σαμαρά αφορούσε την αποκατάσταση των αδικιών στους χαμηλοσυνταξιούχους και την επαναφορά των συντάξεων στα προηγούμενά τους επίπεδα. Η σχετική μάλιστα υπόσχεση δεν είχε δοθεί μόνο τον παλιό …καλό καιρό που πρώτος ανέμιζε την αντι-μνημοναική σημαία, όπως για παράδειγμα τον Ιούλιο του 2010, με αφορμή την ψήφιση του αντι-ασφαλιστικού τερατουργήματος του ΠΑΣΟΚ. Ο πρόεδρος της ΝΔ είχε υποσχεθεί να ανακουφίσει τα πάλαι ποτέ «τιμημένα γηρατειά» ακόμη και τον Απρίλιο του 2013, στις 22 Απριλίου συγκεκριμένα, στο πλαίσιο των εξαγγελιών που έμειναν γνωστές ως «Ζάππειο 3». Η αποκατάσταση των πολύ χαμηλών συντάξεων και των πολυτεκνικών επιδομάτων ήταν η πρώτη και σημαντικότερη εξαγγελία του, που πολύ σύντομα φυσικά βρήκε την θέση που της άρμοζε δίπλα στις άλλες υποσχέσεις για εξασφάλιση του 13ου και 14ου μισθού, αποζημίωση των ομολογιούχων – φυσικών προσώπων που είχαν πληγεί από την ανταλλαγή των ομολόγων (που η ΝΔ πριν έναν μήνα είχε ψηφίσει!!!) και πολλά άλλα.

Έτσι φτάνουμε στην άνοιξη του 2013, έναν χρόνο μετά τις σχετικές καθησυχαστικές και ιδιαίτερα αποτελεσματικές σε εκλογικό επίπεδο εξαγγελίες, με μια νέα οριζόντια μείωση των συντάξεων να θεωρείται απλώς θέμα χρόνου. Κοινή παραδοχή δε, αποτελεί ότι αυτή τη φορά θα θιγούν όσοι έμειναν ανεπηρέαστοι ή σχεδόν ανεπηρέαστοι από τις μέχρι σήμερα περικοπές: οι χαμηλοσυνταξιούχοι των 500 και 600 ευρώ με το ατράνταχτο επιχείρημα ότι αποτελούν την μεγαλύτερη κατηγορία (όπως φαίνεται στον πίνακα που παραθέτουμε) και μια μείωση των 50 ή 100 ευρώ θα αποδώσει σημαντικά. Προφανώς πρόκειται για μία παραδοχή που ξεχειλίζει κυνισμού, αποκαλύπτοντας το αδίστακτο, κτηνώδες πρόσωπο της τρικομματικής κυβέρνησης, που αντί να επανεξετάσει την πολιτική που ακολουθεί μπροστά στο γεγονός ότι η συντριπτικά μεγαλύτερη πλειοψηφία των συνταξιούχων … αμείβεται με … βλέπει αυτή τη δυστυχία ως πηγή δημοσιονομικής ωφέλειας. Η στοχοποίηση των χαμηλών συντάξεων θα έχει ένα τρομερό κοινωνικό κόστος, λόγω του ότι από αυτή την κατηγορία δεν περισσεύει για αποταμίευση ή σπατάλες ούτε ένα ευρώ. Άρα, αν κοπούν οι συντάξεις κατά 50 ευρώ, τότε κατά 50 ευρώ θα μειωθούν τα έξοδα φαγητού ή οι δαπάνες για φάρμακα ανθρώπων που δεν έχουν καμιά άλλη πηγή εισοδήματος. Δεδομένης ωστόσο της οριακής κατάστασης στην οποία ζουν οι συνταξιούχοι επί χρόνια (όχι τώρα μόνο) η μείωση των συντάξεων την οποία ήδη εξετάζει η Τρόικα εσωτερικού θα σημάνει νέα φτώχεια κι εξευτελισμό των απόμαχων που θα πρέπει να ζητιανεύουν για να ζήσουν. Επίσης θα σημάνει και μείωση του προσδόκιμου ζωής!

Τα καμπανάκια του κινδύνου για τις συντάξεις έχουν ηχήσει με τον πιο επίσημο τρόπο. Κατ’ αρχάς από τον ίδιο τον υπουργό Οικονομικών, Γιώργο Στουρνάρα, ο οποίος σε συνέντευξη που έδωσε στη ΝΕΤ στις 9 Μαΐου, προέβη στην ακόλουθη, γεμάτη υπονοούμενα δήλωση που έστρωνε το έδαφος για μείωση στις συντάξεις: «Η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει ότι θα επιβάλει φόρο δύο τοις χιλίοις σε επιχειρήσεις ώστε να αποφευχθεί η μείωση των συντάξεων. Μέτρο που το πήραμε αλλά δεν το εφαρμόσαμε. Φέτος τα καταφέραμε με άλλους τρόπους. Καλύψαμε το κενό και δεν μειώσαμε τις συντάξεις του ΟΑΕΕ. Ελπίζω να τα καταφέρομε και του χρόνου», δήλωσε ο υπουργός κάνοντας σαφές ότι δεν πρέπει να θεωρείται καθόλου μα καθόλου βέβαιο πως οι συντάξεις των ελεύθερων επαγγελματιών θα παραμείνουν ακόμη και στο σημερινό, απαράδεκτα χαμηλό επίπεδο. Το δεύτερο καμπανάκι κινδύνου, μένοντας μόνο στα επίσημα, ήχησε από την τριμηνιαία έκθεση που εκδίδει το γραφείο προϋπολογισμού της βουλής όπου παρακολουθείται η εκτέλεση του κι εν γένει η πορεία των δημόσιων οικονομικών. Εκεί λοιπόν, χωρίς περιστροφές, αναφέρεται πως «η αύξηση των ελλειμμάτων των ασφαλιστικών ταμείων, που μπορεί να οδηγήσει σε νέες περικοπές συντάξεων». Την αίσθηση ότι κάτι μαγειρεύεται στην πλάτη των ασφαλισμένων άφησε επίσης κι η προσπάθεια της κυβέρνησης να περάσει μέσα από το πολυνομοσχέδιο που ψηφίστηκε την Κυριακή … μείωση των συντάξεων του ΟΑΕΕ κατά 35%. Επρόκειτο για μια εντελώς ανήθικη και ανέντιμη προσπάθεια που θα είχε τελεσφορήσει αν δεν μεσολαβούσε το μίνι αντάρτικο του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Β. Βενιζέλου απέναντι στον πρωθυπουργό Α. Σαμαρά που ως επίδικο φυσικά έχει τη νομή της εξουσίας και την διανομή των καρεκλών κι όχι τα συμφέροντα των συνταξιούχων.

Έλλειμμα 2,5 δισ. ευρώ

Δεν υπάρχει λοιπόν αμφιβολία πως μια νέα μείωση των συντάξεων είναι προ των πυλών. Στη βάση της έχει τα τεράστια οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ασφαλιστικά ταμεία, όπως αποτυπώνονται σε ένα συνολικό έλλειμμα ύψους 2,5 δισ. ευρώ και για τον ΕΟΠΥΥ επιπλέον 1,5 δισ. στην βάση της έχει επίσης την άσχημη κατάσταση των δημόσιων οικονομικών, η οποία σε αντίθεση με το κλίμα ευφορίας που επιχειρεί να δημιουργήσει η κυβέρνηση, έτσι ώστε να περιθωριοποιήσει την ογκούμενη δυσφορία, είναι πανθομολογούμενη. Αναφέρει για παράδειγμα στο κεφάλαιο με τίτλο «τα φορολογικά έσοδα αποκλίνουν» η τριμηνιαία έκθεση του γραφείου προϋπολογισμού της Βουλής: «η πορεία των καθαρών εσόδων του τακτικού προϋπολογισμού εξακολουθεί να είναι σημαντικά αρνητική καθώς αυτά σημείωσαν πτώση κατά 6,3% σε ετήσια βάση στα 10,7 δισ. ευρώ στο πρώτο τρίμηνο του 2013, από αύξησή τους κατά 2,9% στο πρώτο τρίμηνο του 2012». Σε αυτό το πλαίσιο επιδείνωσης του δημοσιονομικού προβλήματος ακόμη κι ανθηρή να ήταν η κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων, δεν θα γλίτωναν τις περικοπές μιας και θα λειτουργούσαν σαν αμορτισέρ της δημοσιονομικής προσαρμογής, αναλαμβάνοντας να απορροφήσουν το κόστος των μειούμενων φορολογικών εσόδων. Το γεγονός ότι η κατάστασή τους δεν είναι ανθηρή, όπως είναι εμφανές, οξύνει ακόμη περισσότερο τη συζήτηση για τα οικονομικά προβλήματα των ταμείων. Κοινό τους χαρακτηριστικό είναι πως όλα, μα όλα αυτά τα προβλήματα προκλήθηκαν από την σημερινή οικονομική πολιτική. Δηλαδή, οι συνταξιούχοι γίνονται ήδη ζητιάνοι και θα γίνουν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό λόγω των Μνημονίων και της Τρόικας, που ευθύνονται για το βούλιαγμα των ταμείων. Κι αντί, έστω κι αυτή την ύστατη ώρα που γίνονται ορατές δια γυμνού οφθαλμού, οι συνέπειες της πολιτικής τους να την εγκαταλείψουν, ΝΔ – ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ υπόσχονται ακόμη μεγαλύτερες δόσεις από το ίδιο θανατηφόρο φάρμακο.

Δέκα είναι οι άμεσες αιτίες που οδήγησαν τα ασφαλιστικά ταμεία στην άκρη του γκρεμού, δίνοντας την αφορμή στην τρικομματική κυβέρνηση να εμφανίζει ως επιβεβλημένη κι αναπόφευκτη μια νέα μείωση των συντάξεων, η πολλοστή που έχει επιβληθεί από το 2010. Συγκεκριμένα, η ύφεση της οικονομίας, η αύξηση της ανεργίας, η επέκταση των ελαστικών μορφών εργασίας, η εξάπλωση της ανασφάλιστης εργασίας, η εισοδηματική πολιτική, η μείωση των εργοδοτικών εισφορών, η μετακίληση στα ταμεία του κόστους αλλεπάλληλων προγραμμάτων εθελούσιων εξόδων προσωπικού, η ασυνέπεια του κράτους, η κρατική αφαίμαξη και, τέλος, το δημογραφικό πρόβλημα. Όλοι αυτοί οι λόγοι, με διαφορετική ένταση ο καθένας έχουν οδηγήσει σε χρεοκοπία το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα, που μπορεί να χαρακτηριστεί σαν ένας άταφος νεκρός και φέρνουν πολύ κοντά μια νέα μείωση συντάξεων πέραν αυτής που ίσχυσε από 1η Ιανουαρίου 2013 (μειώνοντας κατά 5% τις συντάξεις από 1.001 έως 1.500 ευρώ, κατά 10% τις συντάξεις από 1.501 έως 2.000 ευρώ, κοκ) η οποία ενδέχεται να ξεκινήσει από τα επικουρικά ταμεία και τα εφάπαξ που παίρνουν πολλοί κλάδοι.

Ελεύθεροι επαγγελματίες: πληρώνει ο 1 στους 2

Ύφεση της οικονομίας. Με βάση στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού και της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, η Ελλάδα μέχρι το τέλος του 2013 θα έχει χάσει το ¼ του ΑΕΠ της σε σχέση με το 2007. Η πτώση του ΑΕΠ κατ’ έτος έχει ως εξής: 2008: -0,2%, 2009: -3,2%, 2010: -3,5%, 2011: -7,1%, 2012: -6,4% και 2013: -4,5%. Αυτή η θεαματική πτώση του ΑΕΠ, που μπορεί να συγκριθεί με τις χειρότερες υφέσεις του 20ου αιώνα, δίνει στην Ελλάδα το θλιβερό προνόμιο να διεκδικεί την τρίτη μεγαλύτερη ύφεση τα τελευταία 100 χρόνια και την πρώτη σε διάρκεια, ξεπερνώντας ακόμη και την μεγάλη ύφεση των ΗΠΑ του 1929. Το ασφαλιστικό ταμείο που υπέστη την μεγαλύτερη επιβάρυνση λόγω της ύφεσης είναι ο Οργανισμός Ασφάλισης Ελεύθερων Επαγγελματιών, όπου σε ένα σύνολο 774.000 ασφαλισμένων, περίπου 380.000 ενεργοί ασφαλισμένοι αδυνατούν να καταβάλουν τις εισφορές τους, έχοντας οφειλές κοντά στα 5,9 δισ. ευρώ από 3 δισ., που ήταν το 2011, δηλαδή τα μισά! Η ύφεση από μόνη της επέφερε ένα σημαντικό πλήγμα σε κάθε είδους δημόσιο έσοδο και στα ασφαλιστικά ταμεία επομένως από την στιγμή που η οικονομική δραστηριότητα επιβραδύνθηκε τόσο απότομα. Οι συνέπειες ωστόσο στους ασφαλιστικούς οργανισμούς αποδείχθηκαν πολύ πιο δραματικές γιατί η ύφεση συνοδεύτηκε από μια σειρά επιπλέον οικονομικές εξελίξεις.

Άνοδος της ανεργίας. Η Ελλάδα πλέον κατέχει το ρεκόρ ανεργίας στην ΕΕ. Τον Φεβρουάριο, με βάση στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, η ανεργία, μιλώντας πάντα για την επίσημη, έφτασε το 27%. Οι δραματικές συνέπειες που έχει η έκρηξη της ανεργίας στην ευστάθεια του ασφαλιστικού συστήματος φαίνεται ανάγλυφα αν δούμε την αναλογία όσων εργάζονται κι όσων είναι εκτός της αγοράς εργασίας. Συγκεκριμένα τον Φεβρουάριο του 2013 οι άνεργοι ήταν 1.320.189 άτομα και τα μη οικονομικά ενεργά άτομα 3.358.649 άτομα. Το σύνολο επομένως όσων δεν συμμετείχαν στην αγορά εργασίας ήταν 4.678.838 άτομα. Πρόκειται για αριθμό που προκαλεί σοκ αν τον συγκρίνουμε με τον αριθμό των εργαζομένων, που ήταν 3.568.186, μιας και τον ξεπερνάει κατά πολύ! Χρειάζεται να αναφέρουμε, για να εκτιμήσουμε το μέγεθος του σοκ με το οποίο είναι αντιμέτωπο το ασφαλιστικό σύστημα, πως μόλις πέντε χρόνια πριν, το 2008, η κατάσταση ήταν σχεδόν αντίστροφη: 4.516.876 άτομα έθρεφαν 3.801.675. Η αύξηση της ανεργίας, που δεν είναι φυσικό επακόλουθο της ύφεσης, αλλά συνειδητή επιλογή των κυβερνήσεων όπως δείχνει κι η υπό εξέλιξη επιχείρηση απόλυσης δεκάδων χιλιάδων δημόσιων υπαλλήλων που γίνεται στο όνομα της μείωσης των ελλειμμάτων, σημαίνει σημαντικές απώλειες στα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων. Στελέχη των ασφαλιστικών οργανισμών εκτιμούν πως κάθε μονάδα ανεργίας προκαλεί απώλεια εσόδων για τα ταμεία ύψους 250 εκ. ευρώ.

Επέκταση των ελαστικών σχέσεων εργασίας. Στο πλαίσιο της απορρύθμισης της αγοράς εργασίας όλα τα Μνημόνια από τον Μάιο του 2010 μέχρι αυτό του Νοεμβρίου του 2012 περιελάμβαναν μέτρα ενθάρρυνσης της εργοδοσίας να καταργήσει τις σταθερές σχέσεις εργασίας προς όφελος πρόσκαιρων κι ευέλικτων σχέσεων εργασίας. Σε πολλές επιχειρήσεις προκρίθηκε η εκ περιτροπής εργασία σαν μια μορφή για να αποφευχθούν οι ομαδικές απολύσεις. Έτσι, με βάση την έκθεση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας για το 2012 84.490 συμβάσεις μετατράπηκαν μονομερώς από συμβάσεις αορίστου χρόνου σε μερικής κι εκ περιτροπής απασχόλησης, με αρνητικές συνέπειες για τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων καθώς μικρότεροι μισθοί σημαίνουν μικρότερες εισφορές.

Στη μαύρη εργασία το 34% των εργαζομένων

Έκρηξη της αδήλωτης εργασίας. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η υποκρισία δεν κατοικεί μόνο στην κυβέρνηση αλλά και στην Τρόικα. Παρότι στα Μνημόνια επανειλημμένες φορές αναφέρονται δεσμεύσεις για την ενίσχυση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας με στόχο να αντιμετωπιστεί η αδήλωτη εργασία, στην πραγματικότητα τα μέτρα που εφαρμόζονται είναι στην αντίθετη κατεύθυνση. Στελέχη του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας και της υπηρεσίας ελέγχου του ΙΚΑ υπογραμμίζουν όχι μόνο την έλλειψη προσωπικού αλλά και το γεγονός ότι οι υπηρεσίες δεν καλύπτουν έξοδα κίνησης. Το αποτέλεσμα έτσι είναι να αποθαρρύνονται οι ελεγκτές να πάνε σε επιχειρήσεις για να ελέγξουν κατά πόσο εφαρμόζονται οι νόμοι. Ακόμη όμως κι απ’ αυτούς τους λίγους ελέγχους που διεξάγονται τα συμπερασματικά είναι εξόχως αποκαλυπτικά: Μόνο τον Μάρτιο του 2013 από τις 1.981 επιχειρήσεις που έλεγξε η ειδική υπηρεσία του ΙΚΑ οι 979 απασχολούσαν ανασφάλιστους, ενώ από τους 7.959 εργαζόμενους οι 2.295 ήταν ανασφάλιστοι. Τον Απρίλιο τα σχετικά κλιμάκια έλεγξαν 461 επιχειρήσεις όπου βρέθηκαν 701 ανασφάλιστοι εργαζόμενοι, κοκ. Ξεχωριστή σημασία μάλιστα έχει πως η μειοψηφία των ανασφάλιστων, μόνο το 42% συγκεκριμένα, ήταν μετανάστες. Συνολικά, το 2012 η αδήλωτη εργασία είχε φθάσει το 36%, προκαλώντας μια πρωτοφανή αιμορραγία για τα ασφαλιστικά ταμεία, που εκτιμάται στα 6,5 δισ. ευρώ.

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΚΥΡΙΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ
Ποσό σε € Αριθμός συντάξεων Ποσοστό κατηγορίας Άθροισμα κατηγοριών Ποσό δαπάνης σε € Ποσοστό κατηγορίας
Έως  500 1.327.316 46% 46% 484.447.393,20 23%
500,01 – 600 391.711 14% 60% 209.167.897,39 11%
600,01 – 700 207.608 7% 67% 133.612.708,27 6%
700,01 – 800 123.006 5% 72% 91.010.007,49 4%
800,01 – 900 94.271 3% 75% 79.175.120,45 4%
900,01 – 1.000 89.198 3% 78% 84.047.238,62 4%
1.000,01 – 1.100 81.049 3% 81% 84.708.125,28 4%
1.100,01 – 1.200 71.588 2% 83% 82.176.939,29 4%
1.200,01 – 1.300 73.878 3% 86% 92.228.977,67 5%
1.300,01 – 1.400 65.281 2% 88% 87.998.443,30 4%
1.400,01 – 1.500 61.431 2% 90% 88.708.493,74 4%
1.500,01 – 1.600 62.018 2% 92% 96.206.725,31 5%
1.600,01 – 1.700 43.055 2% 94% 70.959.127,98 4%
1.700,01 + 217.223 6% 100% 425.005.686,60 18%
2.908.633 2.109.452.884,59

Πηγή: Πανελλήνια Ομοσπονδία Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής

Εισοδηματική πολιτική. Αιμορραγία επίσης προκαλούν στα ασφαλιστικά ταμεία οι μειώσεις μισθών και ημερομισθίων (22% και 32% για τους νέους κάτω των 25 ετών επέβαλε το δεύτερο μνημόνιο) και η πρόσφατη κατάργηση του 13ου και 14ου μισθού καθώς σημαίνουν λιγότερα έσοδα. Πλήγμα για το ασφαλιστικό ταμείο αποτέλεσε επίσης η κατάργηση της μετενέργειας που οδήγησε σε σημαντικές απώλειες του μισθού εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων οι οποίοι στο εξής θα αμείβονται με την συλλογική σύμβαση ή τον κατώτατο μισθό. Παρότι οι εκτιμήσεις για την μείωση των μισθών ποικίλουν σημαντικά αξίζει να κρατήσουμε ότι σε πολλές ΔΕΚΟ οι μειώσεις των μισθών την τελευταία τριετία ανέρχονται στο 55%, ενώ στην έκθεση του ΣΕΠΕ για το 2012, καταγράφονται 74.483 επιχειρήσεις που απασχολούν 261.353 εργαζόμενους οι οποίες προχώρησαν σε μεσοσταθμικές μειώσεις μισθών κατά 18,8%, μέσω επιχειρησιακών και ατομικών συμβάσεων εργασίας.

Μείωση εργοδοτικών εισφορών. Πέρα από τους συγκαλυμμένους και παράνομους τρόπους μείωσης του ασφαλιστικού κόστους και αύξησης των κερδών, τα Μνημόνια προβλέπουν και την επίσημη μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών κατά 5 μονάδες, σε ορίζοντα τετραετίας. Στα μέσα Απριλίου μάλιστα ο υπουργός Εργασίας, Γιάννης Βρούτσης, μιλώντας στην συνέλευση της Συνομοσπονδίας επιχειρηματιών ενοικιαζόμενων δωματίων προανήγγειλε ότι εντός του 2013 οι εργοδοτικές εισφορές θα μειωθούν κατά 1 ποσοστιαία μονάδα, πέραν της μείωσης κατά 1,1 μονάδας που έγινε το 2012, λόγω της κατάργησης των εισφορών υπέρ των Οργανισμών Εργατικής Εστίας και Κατοικίας.

Κόστος προγραμμάτων εθελούσιας εξόδου. Σημαντική επιβάρυνση που αθροιστικά εκτιμάται γύρω στα 5 δισ. ευρώ έχουν προκαλέσει στα ασφαλιστικά ταμεία και τα προγράμματα εθελούσια εξόδου που εφαρμόστηκαν τις περισσότερες φορές προς όφελος των ιδιωτών για να μπορέσουν να πάρουν υπό τον έλεγχό τους δημόσιες επιχειρήσεις χωρίς το ενοχλητικό …βάρος του εργατικού κόστους. Αυτό για παράδειγμα συνέβη με την Ολυμπιακή και τον ΟΤΕ.

Ασυνέπεια του κράτους. Τα ασφαλιστικά ταμεία ωστόσο δεν θα απειλούνταν με κατάρρευση αν το κράτος δεν περιόριζε κάθε χρόνο την συμμετοχή του, δίνοντας την χαριστική βολή σε ορισμένα ταμεία, όπως για παράδειγμα ο ΟΑΕΕ, όπου η κρατική εισφορά μειώθηκε 550 εκ. ευρώ, από 1,35 δις. στα 800 εκ. ευρώ. Συνολικά οι επιχορηγήσεις των ασφαλιστικών ταμείων από 14,5 δισ. ευρώ το 2012 προβλέπεται να μειωθούν το 2013 σε 12,6 δισ. ευρώ. Περιττό να ειπωθεί πως η σταδιακή αποχώρηση του κράτους από την χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος, προς όφελος των πιστωτών που συνεχίζουν να αφαιμάζουν τα δημόσια έσοδα, μας οδηγεί αργά και σταθερά σε ένα εντελώς νεοφιλελεύθερο ασφαλιστικό σύστημα όπου το ασφαλιστικό κόστος κατά βάση επιβαρύνει τον εργαζόμενο, δευτερευόντως τον εργοδότη και καθόλου το κράτος.

Απώλειες 12 δις. ευρώ λόγω PSI

Κρατική λεηλασία. Ανέκαθεν το ελληνικό κράτος αντιμετώπιζε το ασφαλιστικό σύστημα σαν μια ανέξοδη πηγή φθηνών χρηματοδοτήσεων. Έτσι, είτε με την μορφή των άτοκων καταθέσεων στην Τράπεζα της Ελλάδας τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες είτε με την μορφή της υποχρεωτικής τοποθέτησης των ρευστών διαθεσίμων σε μετοχές και κρατικά ομόλογα τα τελευταία χρόνια, το ελληνικό δημόσιο αντιμετώπισε τα αποθεματικά του ασφαλιστικού συστήματος ως εργαλείο άσκησης οικονομικής πολιτικής και παρέμβασης στην οικονομία, σε βάρος φυσικά των συμφερόντων των ασφαλισμένων. Τρανή απόδειξη η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους τον Μάριο του 2012 που με ευθύνη κυρίως του σημερινού προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Βαγγέλη Βενιζέλου, που τότε ήταν υπουργός Οικονομικών, οδήγησε τα ασφαλιστικά ταμεία σε ονομαστικές απώλειες 12 δισ. ευρώ. Στην πράξη οι ζημιές τους είναι πολύ μεγαλύτερες γιατί τα ασφαλιστικά ταμεία έχοντας την ανάγκη ρευστού είναι υποχρεωμένα να «σπάνε» ομόλογα που πήραν στο πλαίσιο της ανταλλαγής με ημερομηνία λήξης μετά από 20 χρόνια σε τιμές που σήμερα αντιστοιχούν στο 30% ή 40% της ονομαστικής τους τιμής. Πρέπει να τονισθεί τα διπλά κριτήρια που κυριάρχησαν καθώς οι τράπεζες αποζημιώθηκαν για τις ζημιές που υπέστησαν από την ανταλλαγή με το πρόγραμμα ανακεφαλαιοποίησης, αντίθετα με τα ασφαλιστικά ταμεία. Αν τα ασφαλιστικά ταμεία είχαν αποζημιωθεί με ένα μέρος μόνο από τα 50 δισ. ευρώ που πήραν οι τραπεζίτες, δεν θα συζητιόταν τώρα η μείωση των συντάξεων. Επ’ αυτού όμως σιωπή απ’ όλους. Όχι μόνο από τα κόμματα που συμμετέχουν στην κυβέρνηση…

Όξυνση του δημογραφικού προβλήματος. Αποτέλεσμα της αιματηρής λιτότητας είναι η απότομη μείωση των γεννήσεων που καταγράφεται στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, με δραματικές συνέπειες για την ηλιακή πυραμίδα που αποτελεί ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια του ασφαλιστικού συστήματος. Πολύ πρόσφατα χαρακτηριστικά, στις 7 Μαρτίου και με αφορμή την Ημέρα της Γυναίκας ανακοινώθηκε από γιατρούς της Β’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Αρεταίειου Νοσοκομείου ότι το 2012 γεννήθηκαν 15.000 λιγότερα παιδιά σε σχέση με το 2011. Ο αριθμός των γεννήσεων (106.777 το 2011) προκαλεί απογοήτευση αν επίσης συγκριθεί και με τον αριθμό των θανάτων (110.726 για τον ίδιο χρόνο) καθώς δηλώνει την καθαρή μείωση του πληθυσμού και την συρρίκνωση των παραγωγικών ηλικιών.

Ως αποτέλεσμα όλων των παραπάνω το πρώτο δίμηνο του 2013 τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων υποχώρησαν κατά 696 εκ. ευρώ όπως δήλωσε ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Προσωπικού Οργανισμού Κοινωνικής Πολιτικής, Θανάσης Κοποτάς, κατά τη διάρκεια των εργασιών του 29ου συνεδρίου της ομοσπονδίας. Η μείωση των εσόδων των ταμείων από εισφορές διαχρονικά περιγράφτηκε επίσης πρόσφατα από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζομένων ΙΚΑ, καθώς με βάση στοιχεία που παρουσίασε φάνηκε πως τα έσοδα του ιδρύματος τον Φεβρουάριο του 2013 ανέρχονταν σε 934,9 εκ. όταν τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους ήταν 1,2 δισ. ευρώ. Η δραματική κατάσταση του ΙΚΑ (που κάθε μήνα χρειάζεται για συντάξεις γύρω στα 800 εκ. ευρώ) φαίνεται επίσης κι από το γεγονός ότι οι ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχει να λαβαίνει από ενεργές επιχειρήσεις ανέρχονται σε 8 δισ. ευρώ κι από ανενεργές επιχειρήσεις στα 4,5 δισ. ευρώ. Δραματική είναι επίσης η κατάσταση και στον ΟΓΑ όπου οι συνολικές οφειλές στο τέλος του 2012 ανέρχονταν σε 729,2 εκ. ευρώ.

Θα κάνουν τους συνταξιούχους ζητιάνους

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η επικείμενη μείωση των συντάξεων ενδέχεται να αμβλύνει βραχυπρόθεσμα τις πιέσεις που δέχονται τα οικονομικά των ασφαλιστικών ταμείων. Μακροπρόθεσμα όμως όσο δεν αυξάνεται η απασχόληση, όσο δηλαδή δεν μειώνεται η ανεργία, κι όσο δεν αυξάνεται το ύψος των μισθών, τα προβλήματα θα παρουσιάζονται ξανά και ξανά, εμφανίζοντας ως μονόδρομο νέα μειώσεις στις συντάξεις. Ίσως αυτός είναι ο δρόμος που έχουν επιλέξει για να φτάσουμε την 1η Ιανουαρίου 2015 στην λεγόμενη εθνική σύνταξη των 360 ευρώ, που θα είναι σύνταξη πείνας. Το σημαντικότερο επίδικο όμως δεν είναι η υγεία των ασφαλιστικών ταμείων, που θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί με πολλούς άλλους τρόπους, αν υπήρχε η πολιτική βούληση και δεν πρυτάνευε το συμφέρον των δανειστών. Το σημαντικότερο που διακυβεύεται είναι η αξιοπρέπεια και η ίδια η επιβίωση εκατομμυρίων ανθρώπων, που δούλεψαν επί δεκαετίες πληρώνοντας στο ακέραιο τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις τους, και πολύ σύντομα δεν θα έχουν να αγοράσουν ψωμί…

Αρέσει σε %d bloggers: