“Suspending” the debt means paying the debt! (Newspaper Prin, October 2014)

9529170_c2a9b87e83SYRIZA: They bury the debt cancellation request


(Translation: Foula Farmakidi)

Τhere is a plethora of proposals for the public debt issue made by many executives of SYRIZA. However, the common denominator of all the suggestions made by the frontline executives (Dragasakis, Stathakis) -who tomorrow will take over the responsible and critical ministries and today express the majority view of SYRIZA-, is the understatement of the official position of SYRIZA, which was voted in their founding congress, about the cancelation of the greatest part of the public debt. In this direction, Mr. George Stathakis (MP of the party), ruled out any possibilities for unilateral actions during negotiations. A statement that equals to an advance, voluntary and unilateral resignation even from the right of blackmail -a tool widely used by the creditors-, while at the same time paves the way to the acceptance of the terms of the lenders, that will be manifest as a joint decision. However, the interview of Mr. Yiannis Dragasakis in the new Real News newspaper, on Sunday 28 October, brought new facts on the debate. Y. Dragasakis the Deputy Minister of national economy in the «ecumenical» Government of X. Zolota (1989-1990), which paved the way for the government of abhorrent Mr. Mitsotakis, (the prime minister who launched Thatcher and Reagan’s policy in Greece), proposed as an alternative the proposal made in January 2014 by the economists Pierre Paris and Charles Wyplosz, with the title “Politically Acceptable Debt Restructuring in the Eurozone”, widely known with the acronym PADRE. To dispel any false expectations that this is a radical position, all we need to mention is that it was originally proposed as a solution to the Greek debt issue, in Philip Sahinidis speech, Deputy Minister, Alternate Minister and Minister of Finance and Government Minister for Finance in Papandreou and Papademos governements. In other words, he is the man who bears personal responsibility for the bankruptcy of the Greek social security funds, who lost 14 billion euros because of the restructuring of February 2012, as well as for the destruction of thousands of bondholders who saw their life savings evaporate overnight. Ιn fact, the speech of the Minister who managed the catastrophic PSI, took place in a conference last July, organized by the most failed Minister of Education since the establishment of the Greek State, Anna Diamantopoulou, who amid the neoliberal estrus of the time, experimented even with the abolition of free textbooks, leaving the students without books.

This proposal is reintroduced by John Dragasakis, who stated word by word that “instead of a haircut there could be a “withdrawal” of most part of the debt, that is, to withdraw a part of the debt from the markets or the institutions that currently hold it and keep it “frozen” within the ECB. This proposal has been articulated by many European economists and scientific institutions, with most recent example the position formulated by the prominent economists, Pierre Paris and Charles Wyplosz”. However, that this proposal does not amount to a haircut, but with the definitive burial of the target of debt cancellation, and, ultimately, with payment of the debt.


The proposal of the economists Pierre Paris and Charles Wyplosz for «freezing» the debt means postponing the payment in the next generation and not cancellation. But most importantly, strict conditions for its application mean even greater austerity. More specifically, the authors ask for more tightening of the Fiscal Pact!


The proposal of Paris-Wyplosz is a solution to the sovereign debt crisis that the Eurozone faces. The PADRE project starts from the observation that several Eurozone countries are faced with unsustainable debt. The content that is given to “unsustainable” is not related to bankruptcy, but with the following strict restrictions that debt generates: First, it is an obstacle to development. In fact, the authors invoke a research of Reinhart and Rogoff (2010) that concludes that a debt of over 90% causes a decrease in growth rates by 1% annually. According to their research, this rule applies to Japan and Italy, but in no way, is it confirmed by the growth rates of the Greek economy, during the decades of 90’s and 2000’s… The second reason why we must reduce the debt is related with the need to develop a margin for interventions so that the governments can intervene anti-cyclically during recessions. The third reason why the soaring public debt is undesirable, is associated with the high cost of its service. Their reference to the «diabolic loop» between the public debt and the banking system is of great significance. The reason behind its creation lies in the absence of “lender of last resort”, such as the central banks around the world… but not in the Eurozone. The absence of such function from the Eurozone’s statute, led the states to turn to commercial banks for borrowing and the bankrupted -from over-borrowing- commercial banks to the states for rescue, causing a prolonged economic crisis and the impoverishment of the people.

A development that of course would have been prevented if the member – states reserved their right to print money and in particular national currency. That is, if they had not waived this right, by assigning it to the bond markets which turned the states into pariahs. Thus, the Eurozone became an autonomous factor of aggravation and complication of fiscal crisis. A conclusion that shows how problematic is any solution within the Eurozone.

The debt will be paid, simply, by …next generations!

The architects of the PADRE project, from the very beginning of their paper, clarify that in post-war Europe there may not be any previous debt restructuring (until 2012), however, in the international economy it is the norm rather than the exception. More specifically, they mention that from 1820 to 2012 there were 251 defaults of states, while since the Second World War there have been 425 debt renegotiations within the Paris Club, which usually included some short of debt reduction. In fact, by standardizing the implications in the states, based on empirical data, the exclusion from the markets lasts between 4-8 years and the rise of interest rates range from 2.5% to 4%. A tolerable cost, we conclude …

Paris and Wyplosz declare that their proposal, contrary to what happens in such cases, does not cause any cost to taxpayers or other Eurozone member-states, governments and institutions such as the European Central Bank and the European Stability Mechanism (ESM ), nor to the banks. That is, there is no redistribution or shifting weights whatsoever. «The only remaining solution is to impose the unavoidable losses on future taxpayers, which does not redistribute income at all. Indeed, in the absence of a default, future taxpayers will pay current debts. The common practice of rolling over maturing bonds means that the debt climb-down can be spread over a very long horizon” (page 12). In fact, in order to ensure the absence of redistribution or shifting weights, the solution will cover all Eurozone Member States, and not just some of them.

Their proposal is better understood with the help of an example that the authors themselves have processed. At the end of 2013, the total public debt of the Eurozone states amounted to € 9.18 trillion or 95.5% of the GDP of Eurozone, with the lowest debt as a percentage of GDP to belong in Estonia (10%) and the largest in Greece (176.2%). A debt restructuring of half of the debt (4.59 bn. Euros) would be allocated to each of the 18 Eurozone member states according to their participation in the ECB’s capital. That is, their share (totaling 1) is multiplied by 4.59 trillion euro. For instance, Germany (participating in the ECB’s capital with a share of 26.86%) will see its debt reduced by € 1.23 trillion or by 45.1% of GDP, i.e. after the restructuring it will become € 944 bn. or 34.5% of GDP. Greece (participating in the ECB’s capital by 2.79%) will see its debt reduced by € 128 bn or 70.1% of GDP, meaning that after the restructuring it will reach 194 bn. or 106.2% of GDP. Following this process, Greece is brought out once again as the champion of debt, while on the other end of the spectrum we see countries with negative public debt, both in size and in percentage. E.g. Estonia’s debt will now be -10 bn. or -53.3% of GDP …

The withdrawal of the public debt is proposed to be implemented with the help of the ECB, which will issue bonds that will expire in the distant future and will be considered risk-free as they are issued by the Central Bank. Their issue, however, will have a cost which based on a rate of 3.5% is estimated at €161 billion per year or 1.7% of Eurozone’s GDP. Compared to any indicator, the amount is objectively enormous: To the average profits distributed by the ECB to its shareholders and amounted to 1.1 billion euro (on average) per year between 2008-2012, with the funds of the Eurosystem (ECB and National Central Banks), which in December 2013 amounted to 90 billion euro, even with the profits of the U.S Federal Reserve (which is much more profitable than the ECB) that in 2012 totaled 88.4 billion USD. The authors of the study estimate that under certain strict conditions the cost of “parking” the debt for the future generations to pay, could be covered in the future by the profits of the ECB.

According to the authors, the European Stability Mechanism or any other successor scheme could be in place of the ECB, as the total subscribed capital is only €700 billion, with effective lending capacity of €500 billion, and paid-in capital €80 billion, or nearly 10% of the necessary funds (4.6 trillion. euro). At the end of their study, they present other alternatives such as: the restructuring of a smaller part of the Eurozone debt (25% rather than 50%) which however leaves Greece with a debt of € 258 bn. or 141.2% of GDP and two other countries with public debt of over 100% of GDP: Italy with 106.7% and Ireland with 102.3% of GDP. Another alternative given the uneven restructuring between the member states, but this is thought politically impossible as it would be considered as transfer, etc.

Austerity is a strict condition!


«There is no doubt that a debt restructuring involves a serious moral hazard, especially if it is carried out by a multinational institution, such as the ECB or ESM. Indeed, why not let the public debt rise again after the restructuring if one can reasonably expects that a new restructuring will be forthcoming”, the two economists (Paris and Wyplosz)  wonder. They give two answers. First, “a covenant that allows the ECB – or another agency – to swap back the perpetuities that it holds into bonds that would be disposed of and sold back to the financial markets, in gradually increasing installments. The intention is to turn market pressure on governments that do not abide by strict fiscal discipline principles”. But they don’t suggest just that…

«If rapid market sanctions cannot be fully relied upon to eliminate the moral hazard, we need to turn to an institutional approach. Unfortunately the Treaty on Stability Coordination and Governance (TSCG) is vague in many respects. Both the debt brake arrangement and the constitutional requirements are “if possible” obligations. In many countries, its translation into national legislation has led to much softer rules, often under the cover of excessive complexity and few countries have made it a constitutional requirement. Fiscal discipline has not yet effectively renationalized. One possibility is to make debt restructuring conditional on the adoption of the complete debt brake solution and its inscription in the national Constitution. This would make any fiscal indiscipline illegal”!

Based on the above, it is clear that the restructuring of the public debt does not come on its own. An integral to part of the PADRE solution is the application of even more strict austerity policies than the ones imposed today. The fact that Paris and Wyplosz find the Fiscal Pact of 2012 insufficient is very indicative.

Therefore, even if the solution of the two economists was beneficial, it should be rejected just for this premise, since the problem of the Eurozone today is not the public debt. Public debt (like the inflation in the 1980s) is only the excuse. The problem today, speaking from the perspective of the social majority, lies in the increase of salaries, wages, pensions and social benefits in health, education and social security. The importance of the cancellation of a large part of the debt (e.g. Troika’s debt which amounts to 68.4% of total debt), if not all, is related to the development of the conditions that will enable the exercise of redistributive policy. As long as the debt is serviced and the amounts shown in the table are paid every year, there is no room for improving the living conditions of the workers. The restructuring and the cancellation is not an end in itself. Thus, even the best solution for the public debt that would however have as a prerequisite the austerity policy, ought to be rejected by the Left. Most importantly: such a solution is not a left solution.


The «Greek problem» remains


The proposal of Paris-Wyplosz is full of contradictions because of their effort to respect the political balances. As a result, it is a proposal that does not resolve the problem of public debt, but it simply shifts it to the next generation or even to future generations, thereby turning the over-indebtedness in a stable condition. The only hope that creates is that in the meantime it will generate those growth conditions that will allow easier repayments in the future. However, there is no indication that growth is just around the corner and all it waits is for the debt to disappear. Instead, everything suggests that the impending growth is not only unstable, but also reactive, with soaring unemployment and wages on 481 Euros.

However, there are many other reasons that make the proposal of Paris and Wyplosz impractical, if not reactionary, which leads to the conclusion that the only way to reduce the debt is by cancelling it with unilateral actions.

First, by seeking a balanced solution, they underestimate the asymmetries and contradictions of the Eurozone, who are responsible for the fiscal crisis in the periphery and not in the whole Eurozone. Behind the paradox of the negative debt in certain countries after the restructuring, lies the fact that a balanced solution does not relate to the whole Eurozone. Germany has no interest to accept it. Much more because they know that public debt is an ideal tool for pressuring other member states of the Eurozone for anti-labor reforms. Why lose this privilege? The ineffective nature of this solution is evident in the fact that although it reduces debt to countries that have no such concern, in the case of Greece not only leaves debt at very high level, but does not even eliminate the need of cancelling part of the debt. This is clearly stated in their main scenario, of the restructuring of 50% of the debt: «With a ratio of 106.2%, Greece remains in the danger zone, which may justify the special treatment (official section involvement, or OSI) likely to be decided upon in 2014”. That is, they preconceive the cancellation of part of the official debt – that is owed to IMF, EFSF, ESM and member – states of Eurozone – but those who invoke it pretend not to see the reference…

Also, they underestimate the cost of the proposal. The solutions that the two economists suggest, through the profits of the ECB from seigniorage, is wishful thinking, as in order to eliminate the cost, strict conditions should be applied.

Moreover, although it is a solution that fits in bond debt, it is totally inapplicable in ‘official’ debts, like those of the four countries that have been borrowed from the Troika (Greece, Ireland, Portugal, Cyprus). For instance, the IMF which demands to be repaid in absolute priority, it is impossible to accept to be paid off with perpetuities.

Finally, it is a socially unjust solution to the extent that the perpetrators of the debt continue to shift the cost of servicing to the backs of the people. Thus, Germany, for instance, who rushed into nationalizing the debt, in order to shield the German banks that were exposed to the Greek debt, turned the German taxpayers into human shield and will never pay for the economic crime that committed against people of Europe!

October, 2014.

ΣΥΡΙΖΑ: Ακαδημαϊκό το τελευταίο καρφί στο φέρετρο του αιτήματος διαγραφής του χρέους (Πριν, 30 Νοεμβρίου 2014)

DEBTΝέο πλήγμα, με ακαδημαϊκό επίχρισμα αυτή τη φορά, δέχθηκε το αίτημα διαγραφής του δημόσιου χρέους από την οικονομική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ. Δηλαδή τα στελέχη που, θεωρητικώς, όφειλαν αυτή την περίοδο να τεκμηριώνουν και να διαδίδουν την ψηφισμένη από το συνέδριο του κόμματος θέση για διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους, έτσι, ώστε η υλοποίησή της με την άνοδο του κόμματος στην εξουσία να γίνει με τις μικρότερες δυνατές αναταράξεις και, το σημαντικότερο, να πεισθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι εργαζόμενοι για την ανάγκη να παλέψουν γι’ αυτό τον στόχο… Η πραγματικότητα ωστόσο έρχεται να επιβεβαιώσει τα χειρότερα σενάρια.


Η ηγετική ομάδα της Κουμουνδούρου έχει εδώ και καιρό εγκαταλείψει το στόχο της διαγραφής του χρέους, ως ένα απτό δείγμα «στροφής στην υπευθυνότητα» και «ενηλικίωσης» της, ώστε να πείσει τα κέντρα εξουσίας εντός κι εκτός Ελλάδας να της δώσουν το πολυπόθητο χρίσμα. Προς επίρρωση η επαναφορά ως λύσης για το πρόβλημα του δημόσιου χρέους μιας παραλλαγής του σχεδίου PADRE σε άρθρο που δημοσιεύεται στο περιοδικό Θέσεις (Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2014), με συγγραφείς τους Δ. Σωτηρόπουλο, Γ. Μηλιό και Σ. Λαπατσιώρα. Να θυμίσουμε πως το σχέδιο PADRE, αρκτικόλεξο του τίτλου Πολιτικά Αποδεκτό Σχέδιο Αναδιάρθρωσης του Χρέους στην Ευρωζώνη, δημοσιεύθηκε πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 2014 και στον εγχώριο δημόσιο διάλογο εισήχθη για πρώτη φορά από τον Φ. Σαχινίδη που το πρότεινε σε συνέδριο της Ά. Διαμαντοπούλου και στη συνέχεια από τον Γ. Δραγασάκη που το υποστήριξε ως μια ρεαλιστική εναλλακτική με συνέντευξή του τον Σεπτέμβριο. Δεν θα περιληφθεί επομένως και στο απάνθισμα της ριζοσπαστικής σκέψης που ανέδειξε η κρίση… (Εδώ, πρόσφατη κριτική μου στο σχέδιο PADRE)

Η συντηρητική («πολιτικά αποδεκτή» είπαμε…) κατεύθυνση στην οποία διερευνούν λύσεις για το ζήτημα του χρέους τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ αποτυπώνεται από την εισαγωγή κιόλας του κειμένου. Χαρακτηριστικά, αναφέρουν ότι υπάρχουν τρεις επιλογές για το ζήτημα του χρέους, στις οποίες δεν συμπεριλαμβάνεται η διαγραφή κι ας είναι το παράδειγμα της Αργεντινής, της Ρωσίας, του Ισημερινού και της Ισλανδίας, πλέον σημεία αναφοράς στη διεθνή συζήτηση. Ούτε καν ως λάθος επιλογή δεν την αναφέρουν οι Θέσεις. Μηλιός και λοιποί επομένως αποκλείουν εξ αρχής από την διερεύνησή τους μια επιλογή που αποτελεί, θεωρητικά, την επίσημη επιλογή του κόμματος τους και το πιο ριζοσπαστικό αίτημα που έχει διατυπωθεί παγκοσμίως και στην Ελλάδα. Μάλιστα, στιγματίζουν και ακυρώνουν την ριζοσπαστική λύση διαγραφής του χρέους, χωρίς καν να την αναφέρουν, ταυτίζοντάς την με την έξοδο από το ευρώ και περιγράφοντάς την ως «λογιστική λύση». Στη συνέχεια της εισαγωγής, μέσω κοινότοπων διαπιστώσεων για τις κρίσεις χρέους και ανέξοδων βερμπαλισμών για την «ανάγκη κινητοποίησης της εργασίας» (με αίτημα άραγε την εφαρμογή του σχεδίου PADRE, χέρι-χέρι με τον Σαχινίδη;) που μπορούν να αποτελέσουν και τέλεια άλλοθι των εν εξελίξει υποχωρήσεων, δεν λείπουν και κινδυνολογίες, ξεσηκωμένες από το πιο συντηρητικό οπλοστάσιο. Για παράδειγμα: «μια δραστική μεταβολή στην παρούσα αξία των χρεογράφων όχι μόνο δεν μπορεί να επιλύσει το πρόβλημα του χρέους, αλλά είναι ικανή να υποκινήσει ένα νέο διεθνές χρηματοπιστωτικό επεισόδιο. Ένα σημαντικό κούρεμα των κρατικών χρεογράφων θα αφήσει εξαιρετικά εκτεθειμένο τον τραπεζικό τομέα (ανάγκη κεφαλαιοποίησης τραπεζών) και τα ασφαλιστικά ταμεία και θα αναγκάσει το κράτος σε σημαντικές οικονομικές παρεμβάσεις, οι οποίες θα αναιρέσουν το αρχικό κούρεμα και ενδεχομένως θα οδηγήσουν κρίση αξιοπιστίας και άρα σε επιτήρηση»… Καταστροφικό επομένως το κούρεμα των ομολόγων σύμφωνα με τον Γ. Μηλιό και τους συνεργάτες του, οι οποίοι ακόμη κι αν μεταφέρουν χάριν διαλόγου τη σχετική συζήτηση, χωρίς δηλαδή να την ενστερνίζονται, αρνούνται να μεταφέρουν την εμπειρία άλλων χωρών στις οποίες το κούρεμα των ομολόγων πυροδότησε την ανάπτυξη της οικονομίας, όπως η Αργεντινή ή ο Ισημερινός, προς διάψευση των παραπάνω ισχυρισμών. Να τονιστεί πως η μαγική λέξη της διαγραφής απουσίαζε κι από την παρουσίαση των θέσεων του ΣΥΡΙΖΑ που έκαναν Μηλιός – Σταθάκης στους εκπροσώπους επενδυτικών κεφαλαίων στο Λονδίνο…

Στην ΕΚΤ που ευθύνεται για την κρίση χρέους στην Ελλάδα και την υπόλοιπη ευρω-περιφέρεια εναποθέτουν τις ελπίδες επίλυσης της κρίσης χρέους

Στο εναλλακτικό σενάριο που προτείνουν τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, ακυρώνοντας το αίτημα διαγραφής του χρέους, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποκτά ολόκληρο το χρέος και των 18 χωρών της ευρωζώνης που υπερβαίνει το 50% του ΑΕΠ της κάθε χώρας και το μετατρέπει σε ομόλογα μηδενικού επιτοκίου. Οι χώρες δεσμεύονται να επαναγοράσουν το χρέος όταν θα έχει μειωθεί στο 20% του ΑΕΠ. Η ουσιώδης ποιοτική μεταβολή που θα έχει συμβεί στο ενδιάμεσο (κι αυτή είναι η βασική ιδέα της εναλλακτικής τους πρότασης) βασίζεται στον τοκισμό του χρέους που αποκτά η ΕΚΤ με επιτόκιο μικρότερο από την μακροχρόνια μεγέθυνση. Συνθήκη που επιτρέπει να ελπίζουμε ότι το χρέος θα συρρικνώνεται ως ποσοστό του ΑΕΠ, οπότε σε αυτό το διάστημα η ανάπτυξη του προϊόντος θα επιτρέψει την ευκολότερη αποπληρωμή του χρέους στο μέλλον. Η συγκεκριμένη πρόταση είναι μια επιπλέον παραλλαγή του σχεδίου PADRE. Η διαφορά έγκειται στο ότι ενώ οι αρχιτέκτονες του PADRE προτείνουν η ΕΚΤ να αποκτήσει του 50% του χρέους των κρατών μελών της Ευρωζώνης σε συνάρτηση με το μερίδιο τους στο μετοχικό κεφάλαιο της ΕΚΤ, ο Μηλιός κ.α. προτείνουν να αποκτήσει το χρέος που υπερβαίνει το 50% του ΑΕΠ. Κατά συνέπεια επαναφέρουν την πρόταση που επί της ουσίας υποστήριξε ο Φ. Σαχινίδης, τίποτε πιο ριζοσπαστικό… Αναπαράγουν δηλαδή μια συντηρητική πρόταση κι ας έχουν επικρίνει πολλές φορές την Αριστερά στο άρθρο τους επειδή δεν ξεφεύγει από το «κυρίαρχο πλαίσιο ανάλυσης». Η πρόταση των Μηλιού – Σωτηρόπουλου – Λαπατσιώρα δεν είναι μόνο δεξιάς καταβολής, από τη στιγμή που την προτείνει κι ο φυσικός αυτουργός του PSI και οικονομικός δολοφόνος Σαχινίδης, είναι επιπλέον και μια πρόταση τεχνοκρατική, που διέπεται ωστόσο από πλήθος αντιφάσεων, στο τεχνικό της μέρος. Όπως για παράδειγμα το κόστος που θα επέλθει για την ΕΚΤ (λόγω του ότι θα δανείζεται από τον ιδιωτικό τομέα με επιτόκιο, 3,5%, σημαντικά υψηλότερο από το προεξοφλητικό επιτόκιο του χρέους των χωρών, 1%) και το οποίο αγγίζει τα 1,36 τρισ. ευρώ! Για ποιο λόγο να αναλάβει η ΕΚΤ αυτό το εξωφρενικό κόστος, το οποίο θα τινάξει στον αέρα τον ισολογισμό της που τον Ιούλιο του 2007 ήταν μόλις 1,2 τρισ. ευρώ; Πολύ περισσότερο αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι «σκοπός τους δεν ήταν ποτέ το χρέος», όπως εύστοχα γράφουν στο άρθρο τους οι τρεις ακαδημαϊκοί, για να ακυρώσουν όμως οι ίδιοι στη συνέχεια αυτή τη σωστή διαπίστωση, εξαντλώντας όλη τους την προβληματική στην μείωση του χρέους, με τεχνικούς, δηλαδή λογιστικούς όρους και με την συγκατάθεση των πιστωτών, στους οποίους ανήκει η ΕΚΤ! Η αντιμετώπιση δε της ΕΚΤ ως δυνητικού συμμάχου ή ουδέτερου παράγοντα στην προσπάθεια μείωσης του χρέους, η παράβλεψη δηλαδή του αυτοτελούς της ρόλου στην επιβολή της λιτότητας χρησιμοποιώντας τα νομισματικά εργαλεία που διαθέτει όπως αποδεδειγμένα συνέβη την τελευταία τετραετία, είναι η αποκορύφωση της απολίτικης και λογιστικής ανάλυσης.

Οι συγγραφείς ξεχνούν μια μικρή …λεπτομέρεια επίσης: ότι το 74,2% του ελληνικού χρέους είναι μη ομολογιακό και το 68,4% οφείλεται στην Τρόικα. Η ίδια σύνθεση παρατηρείται σε μικρότερο βαθμό και στις άλλες χώρες που δανειοδοτήθηκαν από τον Μηχανισμό (Ιρλανδία, Πορτογαλία, Κύπρος). Πώς θα αναλάβει η ΕΚΤ το χρέος του ΔΝΤ; Το τεχνικό αυτό «προβληματάκι» εμφανίζεται από τη στιγμή που οι συγγραφείς επιμένουν να αναζητούν μια συμμετρική, «ευρωπαϊκή λύση», υποτιμώντας την δομική διαφορά του χρέους της περιφέρειας με αυτό των χωρών του πυρήνα της ευρωζώνης. Έτσι, θέλοντας να διαφυλάξουν τον πυρήνα της αυθαίρετης, ευρωλάγνας ανάλυσής τους, αναζητούν ομοιόμορφες λύσεις και φτάνουν να παραγνωρίζουν θεμελιώδη δεδομένα.

Το σημαντικότερο ωστόσο δεν είναι ο καθαγιασμός της ΕΚΤ κι η υποτίμηση του ρόλου της. Το σημαντικότερο είναι ότι τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ προτείνουν τελικά να πληρώσουμε το δημόσιο χρέος. Απλώς αυτό να το πράξει η επόμενη γενιά. Έτσι αναγνωρίζουν το χρέος και υποκύπτουν στους πιστωτές, αναπαράγοντας την γραμμή υποτέλειας της αστικής τάξης και των κυβερνήσεων Παπανδρέου – Παπαδήμου – Σαμαρά. Η μόνη διαφορά είναι στο περιτύλιγμα: Εν προκειμένω έχουμε ένα διεθνιστικό, κοσμοπολίτικο για την ακρίβεια, περιτύλιγμα, που όσο ομνύει στα συμφέροντα του κόσμου της εργασίας, τόσο τα ακρωτηριάζει αναγνωρίζοντας ως απώτατο όριο κάθε κριτικής την ευρωζώνη και την ΕΕ.

Οι κραυγαλέες αντιφάσεις της πρότασης των Θέσεων, που υπονομεύουν ακόμη και την τεχνική της συνοχή και πειστικότητα, είναι αποτέλεσμα ενός πλαισίου ανάλυσης και αντιμετώπισης που παραπέμπει την αναγκαία σύγκρουση για την διαγραφή του χρέους στις ελληνικές καλένδες. Ενός πλαισίου που καταδικάζει την λιτότητα χωρίς όμως να απορρίπτει την εφαρμογή των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών, χωρίς να τους αναφέρει καν, για να μην αναγκαστεί να αποκαλύψει και να επικρίνει το ρόλο της ΕΕ.

Ωστόσο, ακόμη κι αν παραβλέψουμε όλα αυτά και υιοθετήσουμε την πρόταση των Σαχινίδη – Μηλιού ως εναλλακτική λύση, υπάρχει ένα καταλυτικό ερώτημα. Στην …εξαιρετική, την …απίθανη εκείνη περίπτωση που η ΕΚΤ, αψηφώντας το πραγματικό της συμφέρον όπως πιστεύουν οι συγγραφείς, αρνηθεί να επιβαρυνθεί με 1,36 τρισ. ευρώ, τότε ο ΣΥΡΙΖΑ θα προχωρήσει στην μονομερή διαγραφή του χρέους; Θα αρνηθεί τη λύση που μονομερώς θα επιβάλλουν οι πιστωτές; Όσο δεν απαντιέται αυτό το ερώτημα, πληθαίνουν οι λόγοι για να πιστεύουμε ότι αυτή η ακατάσχετη προτασιολογία αποσκοπεί στο να περάσει ο χρόνος μέχρι να έρθουν τα τετελεσμένα από τη μεριά της Γερμανίας, οπότε η προσαρμογή στην πραγματικότητα θα εμφανιστεί ως επιβεβλημένη…

«Πάγωμα» του χρέους σημαίνει πληρωμή του! (Πριν, 5 Οκτωβρίου 2014)

DEBΣΥΡΙΖΑ: Ενταφιάζουν το αίτημα διαγραφής του χρέους

Βροχή πέφτουν οι προτάσεις από τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ για το δημόσιο χρέος. Κοινός παρανομαστής ωστόσο όλων των θέσεων που διατυπώνονται από τα στελέχη πρώτης γραμμής (Δραγασάκης, Σταθάκης) οι οποίοι αύριο θα αναλάβουν τα αρμόδια και κρίσιμα υπουργεία και σήμερα εκφράζουν την πλειοψηφούσα άποψη είναι η εξαφάνιση της επίσημης και ψηφισμένης από το συνέδριο θέσης του κόμματος για διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του δημόσιου χρέους.


Σε αυτή την κατεύθυνση ο βουλευτής του κόμματος, Γιώργος Σταθάκης, απέκλεισε το ενδεχόμενο μονομερών ενεργειών στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων. Δήλωση που ισοδυναμεί με εκ των προτέρων, οικειοθελή και μονομερή παραίτηση ακόμη κι από το δικαίωμα των εκβιασμών, εργαλείο που αξιοποιούν κατά κόρον οι πιστωτές, ενώ ανοίγει τον δρόμο στην αποδοχή των όρων των δανειστών που θα πλασαριστεί με το ένδυμα της κοινής απόφασης.

Νέα δεδομένα στην συζήτηση ωστόσο δημιούργησε ο Γιάννης Δραγασάκης με την συνέντευξή του στην εφημερίδα Real News, την Κυριακή 28 Οκτωβρίου. Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας στην «οικουμενική» κυβέρνηση του Ξ. Ζολώτα (1989-1990), που άνοιξε τον δρόμο για την κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη, πρότεινε ως εναλλακτική λύση την πρόταση που διατύπωσαν τον Ιανουάριο του 2014 οι οικονομολόγοι Πιέρ Παρί και Σαρλ Βιπλόζ, με τον τίτλο Πολιτικά Αποδεκτή Αναδιάρθρωση του Χρέους στην Ευρωζώνη, κι ευρύτερα γνωστή ως PADRE (αρκτικόλεξο του αγγλικού τίτλου Politically Acceptable Debt Restructuring in the Eurozone). Για να μην δημιουργηθεί καμιά εντύπωση ότι πρόκειται για μια ριζοσπαστική θέση να τονίσουμε ότι πρώτη φορά προτάθηκε ως λύση για το ελληνικό δημόσιο χρέος σε ομιλία του Φίλιππου Σαχινίδη, υφυπουργού, αναπληρωτή και υπουργού Οικονομικών των κυβερνήσεων Παπανδρέου και Παπαδήμου. Είναι δηλαδή ο άνθρωπος που φέρει προσωπική ευθύνη για την χρεοκοπία των ελληνικών ασφαλιστικών ταμείων, που έχασαν 14 δισ. ευρώ από την αναδιάρθρωση του Φεβρουαρίου του 2012, όπως και για την καταστροφή χιλιάδων ομολογιούχων που είδαν τις οικονομίες τους να γίνονται καπνός. Η ομιλία μάλιστα του υπουργού που διαχειρίστηκε το καταστροφικό PSI έγινε σε συνέδριο που διοργάνωσε τον Ιούλιο η πιο αποτυχημένη υπουργός Παιδείας από ιδρύσεως του ελληνικού κράτους, η Άννα Διαμαντοπούλου, που μες στον νεοφιλελεύθερο οίστρο της περιόδου πειραματίστηκε ακόμη και με την κατάργηση των δωρεάν σχολικών βιβλίων κι άφησε τους μαθητές χωρίς βιβλία.

Αυτή την πρόταση επανέφερε ο Γιάννης Δραγασάκης λέγοντας κατά λέξη πως «αντί για κούρεμα μπορεί να υπάρξει “απόσυρση” του μεγαλύτερου μέρους του χρέους, δηλαδή ένα μέρος του χρέους να αποσυρθεί από τις αγορές ή τους φορείς που το κατέχουν σήμερα και να κρατηθεί “παγωμένο” στα πλαίσια της ΕΚΤ. Η εν λόγω πρόταση έχει διατυπωθεί από πολλούς ευρωπαίους οικονομολόγους και επιστημονικά Ιδρύματα, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την θέση που διατύπωσαν οι γνωστοί οικονομολόγοι Πιέρ Παρί και Σαρλ Βιπλόζ».

Μόνο που η συγκεκριμένη πρόταση δεν ισοδυναμεί με κούρεμα, αλλά με οριστικό ενταφιασμό του στόχου της διαγραφής κι εν τέλει με πληρωμή του χρέους.

Η πρόταση των οικονομολόγων Πιέρ Παρί και Σαρλ Βιπλόζ για «πάγωμα» του χρέους σημαίνει μετάθεση της πληρωμής του στην επόμενη γενιά κι όχι κούρεμά του. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι αυστηρή προϋπόθεση για την υιοθέτησή της είναι ακόμη μεγαλύτερη λιτότητα. Οι συγγραφείς ζητούν, συγκεκριμένα ακόμη, και την αυστηροποίηση του Δημοσιονομικού Συμφώνου!

Η πρόταση των Παρί-Βιπλόζ αποτελεί μία λύση στο πρόβλημα της κρίσης του δημόσιου χρέους που αντιμετωπίζει η ευρωζώνη. Το σχέδιο PADRE ξεκινάει από την διαπίστωση ότι αρκετές χώρες της ευρωζώνης είναι αντιμέτωπες με ένα μη βιώσιμο δημόσιο χρέος. Το περιεχόμενο που δίνεται στην μη βιωσιμότητα δε σχετίζεται με την χρεοκοπία, αλλά με τους ακόλουθους αυστηρούς περιορισμούς που δημιουργεί το χρέος: Πρώτο, αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη. Οι συγγραφείς μάλιστα επικαλούνται έρευνα της Ράιχαρτ και του Ρογκόφ του 2010 που συμπεραίνει ότι ένα χρέος άνω του 90% προκαλεί μείωση των ρυθμών μεγέθυνσης κατά 1% ετησίως. Κανόνας που ισχύει, κατά τα γραφόμενά τους, για την Ιαπωνία και την Ιταλία, επ’ ουδενί ωστόσο δεν επιβεβαιώνεται από τους ρυθμούς μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας τις δεκαετίες ’90 και 2000… Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο πρέπει να μειωθεί το χρέος σχετίζεται με την ανάγκη δημιουργίας περιθωρίου παρεμβάσεων ώστε οι  κυβερνήσεις να μπορούν να παρέμβουν αντι-κυκλικά σε περιόδους ύφεσης. Ο τρίτος λόγος για τον οποίο το υψηλό δημόσιο χρέος είναι ανεπιθύμητο σχετίζεται με το υψηλό κόστος εξυπηρέτησης του.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά των δύο οικονομολόγων στην «θηλιά του διαβόλου» μεταξύ δημοσίου χρέους από την μια και τραπεζικού συστήματος από την άλλη. Η αιτία της δημιουργίας της εντοπίζεται στην απουσία «δανειστή εσχάτου ανάγκης», όπως είναι οι κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο όχι όμως στην ευρωζώνη. Η καταστατική απουσία τέτοιας λειτουργίας είναι που οδήγησε τα κράτη να στραφούν στις εμπορικές τράπεζες για δανεισμό κι οι χρεοκοπημένες μέσα στον υπερδανεισμό τους εμπορικές τράπεζες να στραφούν στη συνέχεια στα κράτη για να γλιτώσουν, προκαλώντας αφαίμαξη του λαού και μια παρατεταμένη οικονομική κρίση. Εξέλιξη που θα είχε προφανώς αποτραπεί αν τα κράτη διατηρούσαν το δικαίωμα να τυπώνουν χρήμα και μάλιστα εθνικό. Αν δηλαδή δεν είχαν παραιτηθεί αυτού του δικαιώματός τους, εκχωρώντας το στις ομολογιακές αγορές που μετέτρεψαν τα κράτη σε παρίες. Επομένως, η ευρωζώνη αναδείχθηκε σε έναν αυτοτελή παράγοντα όξυνσης και περιπλοκής της δημοσιονομικής κρίσης. Διαπίστωση που καθιστά προβληματική κάθε λύση που κινείται εντός της.

Το δημόσιο χρέος θα πληρωθεί, απλώς από την …επόμενη γενιά!

Οι αρχιτέκτονες του σχεδίου PADRE εξ αρχής ξεκαθαρίζουν ότι μπορεί στην μεταπολεμική Ευρώπη να μην υπήρχε προηγούμενο αναδιάρθρωσης δημόσιου χρέους (μέχρι το 2012) ωστόσο στην διεθνή οικονομία είναι κανόνας κι όχι εξαίρεση. Αναφέρουν συγκεκριμένα ότι από το 1820 μέχρι το 2012 υπήρχαν 251 κρατικές χρεοκοπίες, ενώ από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά έχουν γίνει 425 επαναδιαπραγματεύσεις δημόσιου χρέους, στο πλαίσιο της Λέσχης του Παρισιού, που συνήθως περιελάμβαναν και κάποια μείωση χρέους. Τυποποιώντας μάλιστα και τις επιπτώσεις στα κράτη, με βάση τα εμπειρικά δεδομένα ο αποκλεισμός από την αγορά διαρκεί από 4 έως 8 έτη κι η άνοδος των επιτοκίων κυμαίνεται από 2,5% έως 4%. Ανεκτό κόστος, συμπεραίνουμε…

Οι Παρί και Βιπλόζ δηλώνουν εξ ορισμού ότι η πρότασή τους, αντίθετα με ό,τι συμβαίνει σε ανάλογες περιπτώσεις, δεν προκαλεί κανένα κόστος ούτε σε φορολογούμενους άλλων κρατών μελών της ευρωζώνης, κυβερνήσεις και ιδρύματα όπως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κι ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM), ούτε στις τράπεζες. Δεν υπάρχει δηλαδή κανενός είδους αναδιανομή ή μετακύληση βαρών. «Η μόνη εναπομείνασα λύση είναι να επιβάλουμε τις αναπότρεπτες ζημιές στους μελλοντικούς φορολογούμενους, που δεν επιφέρει καμιά αναδιανομή εισοδήματος. Υπό την απουσία χρεοκοπίας, οι μελλοντικοί φορολογούμενοι θα πληρώσουν τα τωρινά χρέη. Η κοινή πρακτική της ανακύκλησης χρεών ομολόγων που λήγουν σημαίνει πως η αποκλιμάκωση του χρέους μπορεί να επιτευχθεί σε έναν μακρύ χρονικό ορίζοντα». Μάλιστα, για να διασφαλιστεί η απουσία αναδιανομής ή μεταφοράς κόστους, η λύση θα αφορά όλα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης, κι όχι ορισμένα αυτά.

Η πρότασή τους γίνεται καλύτερα κατανοητή με τη βοήθεια ενός παραδείγματος, που έχουν επεξεργαστεί οι ίδιοι οι συγγραφείς. Στο τέλος του 2013, το συνολικό δημόσιο χρέος των κρατών της ευρωζώνης ανερχόταν σε 9,18 τρισ. ευρώ ή 95,5% του ΑΕΠ της ευρωζώνης, με το μικρότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ να ανήκει στην Εσθονία (10%) και το μεγαλύτερο στην Ελλάδα (176,2%). Μια αναδιάρθρωση του μισού χρέους (4,59 δισ. ευρώ) θα κατανεμόταν σε κάθε ένα από τα 18 κράτη μέλη της ευρωζώνης αναλόγως της συμμετοχής τους στο κεφάλαιο της ΕΚΤ. Πολλαπλασιάζεται δηλαδή το μερίδιο συμμετοχής (με άθροισμα 1) επί των 4,59 τρισ. ευρώ. Έτσι, για παράδειγμα, η Γερμανία (που συμμετέχει στο κεφάλαιο της ΕΚΤ με μερίδιο με 26,86%) θα δει το χρέος της να μειώνεται κατά 1,23 τρισ. ευρώ ή κατά 45,1% του ΑΕΠ και μετά την αναδιάρθρωση να φτάνει στα 944 δισ. ευρώ ή 34,5% του ΑΕΠ. Η Ελλάδα (που συμμετέχει στο κεφάλαιο της ΕΚΤ με 2,79%) θα δει το δημόσιο χρέος της να μειώνεται κατά 128 δισ. ευρώ ή 70,1% του ΑΕΠ και μετά την αναδιάρθρωση να μένουν 194 δισ. ευρώ ή 106,2% του ΑΕΠ. Ακολουθώντας αυτή την διαδικασία που αναδεικνύει και πάλι την Ελλάδα σε πρωταθλητή του δημόσιου χρέους, στην άλλη άκρη του φάσματος βλέπουμε χώρες με αρνητικό δημόσιο χρέος, τόσο ως μέγεθος όσο κι ως ποσοστό. Πχ. η Εσθονία θα έχει δημόσιο χρέος -10 δισ. ευρώ ή -53,3% του ΑΕΠ της…

Τοκοχρεολύσια 2013-2030
Έτος Χρεολύσια (εκ. ευρώ) Τόκοι (εκ. ευρώ) Τοκοχρεολύσια  (εκ. ευρώ) Τοκοχρεολύσια ως % ΑΕΠ 2013 (182,05 δισ. ευρώ)
2013 12.890 5.887 18.777 10,31
2014 24.900 6.026 30.926 16,99
2015 16.018 5.878 21.896 12,03
2016 7.075 6.028 13.103 7,20
2017 7.480 6.405 13.885 7,63
2018 4.672 6.590 11.262 6,19
2019 9.949 6.622 16.571 9,10
2020 7.052 6.360 13.412 7,37
2021 7.169 10.956 18.125 9,96
2022 8.873 24.489 33.362 18,33
2023 11.186 17.551 28.737 15,79
2024 10.864 13.641 24.505 13,46
2025 8.795 9.030 17.825 9,79
2026 8.569 8.642 17.211 9,45
2027 8.453 8.215 16.668 9,16
2028 8.060 7.779 15.839 8,70
2029 7.308 7.290 14.598 8,02
2030 7.329 6.853 14.182 7,79
176.642 164.242 340.884 187,25
Σημείωση: Οι παρατιθέμενοι τόκοι αποτελούν εκτιμήσεις, επειδή το δημόσιο χρέος κατά 78% έχει συναφθεί με μη σταθερό επιτόκιο.
Πηγή: Οργανισμός Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους


Η απόσυρση του δημόσιου χρέους προτείνεται να υλοποιηθεί με την βοήθεια της ΕΚΤ η οποία θα εκδώσει ομολογίες που θα λήγουν στο μακρινό μέλλον και θα θεωρούνται μηδενικού κινδύνου καθώς θα έχουν εκδοθεί από την κεντρική τράπεζα. Η έκδοσή τους ωστόσο θα έχει κόστος, που με βάση ένα επιτόκιο 3,5%, εκτιμάται στα 161 δισ. ετησίως ή 1,7% του ΑΕΠ της ευρωζώνης. Το ποσό είναι τεράστιο με όποιο μέγεθος κι αν το αντιπαραβάλλουμε: Με τα μέσα κέρδη που διένειμε η ΕΚΤ στους μετόχους της κι ανέρχονταν σε 1,1 δισ. ευρώ κατά μέσο όρο τον χρόνο μεταξύ 2008-2012, με τους πόρους του ευρωσυστήματος (ΕΚΤ και Εθνικές Κεντρικές Τράπεζες) που το Δεκέμβριο του 2013 ανέρχονταν σε 90 δισ. ευρώ, ακόμη και με τα κέρδη της ομοσπονδιακής κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ (που είναι πολύ πιο κερδοφόρα από την ΕΚΤ) που το 2012 ανέρχονταν σε 88,4 δισ. δολ. Οι συγγραφείς της μελέτης υπολογίζουν πως υπό ορισμένες αυστηρές προϋποθέσεις μπορεί στο μέλλον το (σημαντικό!) κόστος που θα επισείει το «παρκάρισμα» του δημόσιου χρέους για να αποπληρωθεί από τις μελλοντικές γενιές να καλύπτεται από τα κέρδη της ΕΚΤ.

Στη θέση της ΕΚΤ θα μπορούσε, κατά τους συγγραφείς, να είναι ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας ή κάποιο διάδοχο σχήμα, καθώς το κεφάλαιο του συγκεκριμένου μηχανισμού ανέρχεται σε 700 δισ. ευρώ μόνο, εκ των οποίων έχουν καταβληθεί τα 80 δισ. ευρώ, ενώ η μέγιστη δυνατότητα δανεισμού ανέρχεται σε 500 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν το 10% των αναγκαίων πόρων (4,6 τρισ. ευρώ). Στο τέλος της μελέτης παρουσιάζονται κι άλλες εναλλακτικές όπως: Πρώτο, για παράδειγμα η αναδιάρθρωση ενός μικρότερου μέρους του χρέους της ευρωζώνης (25% κι όχι 50%) που αφήνει όμως την Ελλάδα με ένα χρέος ύψους 258 δισ. ευρώ ή 141,2% και δύο χώρες ακόμη με δημόσιο χρέος άνω του 100%: Την Ιταλία με 106,7% και την Ιρλανδία με 102,3% του ΑΕΠ. Δεύτερη εναλλακτική λύση είναι μια μη ομοιόμορφη αναδιάρθρωση μεταξύ των κρατών μελών, που χαρακτηρίζεται όμως πολιτικά αδύνατη επειδή θα χαρακτηριστεί μεταβίβαση, κ.α.

Η λιτότητα αυστηρή προϋπόθεση!


«Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι μια αναδιάρθρωση του χρέους περιέχει έναν σοβαρό ηθικό κίνδυνο, ειδικότερα αν διεκπεραιωθεί από έναν υπερεθνικό θεσμό, όπως η ΕΚΤ ή ΕΜΣ. Γιατί να μην αφήσει κάποιος το δημόσιο χρέος να αυξηθεί ξανά μετά την αναδιάρθρωση αν μπορεί να περιμένει ότι θα ακολουθήσει μια νέα αναδιάρθρωση» αναρωτιούνται οι δύο οικονομολόγοι που συνέταξαν την πρόταση για μια Πολιτικά Αποδεκτή Αναδιάρθρωση Χρέους στην Ευρωζώνη. Δύο είναι οι απαντήσεις που δίνουν. Κατ’ αρχάς η ύπαρξη ρήτρας που θα προβλέπει ότι η ΕΚΤ ή όποιος άλλος μηχανισμός αναλάβει την αναδιάρθρωση με το που θα διαπιστώσει δημοσιονομική χαλάρωση θα ακυρώνει ακαριαία την διαδικασία αναδιάρθρωσης. «Ο στόχος θα είναι να στρέφεται η πίεση των αγορών στις κυβερνήσεις που δεν συμμορφώνονται με τις αρχές της αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας».

Δεν προτείνουν όμως μόνο αυτό: «Αν οι γρήγορες κυρώσεις της αγοράς δεν μπορούν να εξαλείψουν πλήρως τον ηθικό κίνδυνο, χρειάζεται να στραφούμε σε μια θεσμική προσέγγιση. Δυστυχώς το Δημοσιονομικό Σύμφωνο είναι ασαφές κατά πολλούς τρόπους. Τόσο η συμφωνία για το “φρένο χρέους” όσο και οι συνταγματικές προϋποθέσεις αποτελούν υποχρεώσεις που εφαρμόζονται κατά βούληση. Σε πολλές χώρες η μετάφρασή τους στην εθνική νομοθεσία έχει οδηγήσει σε πολύ πιο ήπιους κανόνες, συχνά υπό το κάλυμμα της υπερβολικής περιπλοκότητας και ελάχιστες χώρες το έχουν κάνει συνταγματική απαίτηση. Η δημοσιονομική πειθαρχία δεν έχει ακόμη εθνικοποιηθεί με αποτελεσματικό τρόπο. Μια πιθανότητα είναι η αναδιάρθρωση του χρέους να προχωράει υπό την προϋπόθεση της πλήρους εφαρμογής του “φρένου χρέους” και της εγγραφής του στο εθνικό σύνταγμα. Αυτό θα έκανε παράνομη την δημοσιονομική απειθαρχία»!

Με βάση τα παραπάνω φαίνεται καθαρά ότι η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους δεν έρχεται μόνη της. Αναπόσπαστο τμήμα της λύσης PADRE είναι η εφαρμογή πολύ πιο αυστηρών πολιτικών λιτότητας απ’ αυτών που έχουν θεσπιστεί ακόμη και σήμερα. Το γεγονός ότι οι οικονομολόγοι Παρί και Βιπλόζ χαρακτηρίζουν ανεπαρκές το Δημοσιονομικό Σύμφωνο που υιοθετήθηκε το 2012 είναι πολύ ενδεικτικό.

Επομένως ακόμη κι αν η λύση των δύο οικονομολόγων ήταν συμφέρουσα έπρεπε να απορριφθεί μόνο και μόνο γι’ αυτόν τον όρο δεδομένου ότι το πρόβλημα της ευρωζώνης σήμερα δεν είναι το δημόσιο χρέος. Το δημόσιο χρέος (όπως ο πληθωρισμός την δεκαετία του 1980) είναι μόνο η αφορμή. Το πρόβλημα σήμερα, μιλώντας από την σκοπιά της κοινωνικής πλειοψηφίας, έγκειται στην αύξηση των μισθών, των ημερομισθίων, των συντάξεων και των κοινωνικών παροχών σε υγεία, παιδεία και κοινωνική ασφάλιση. Η σημασία του στόχου διαγραφής ακόμη κι ενός σημαντικού τμήματος του δημόσιου χρέους (πχ του χρέους της Τρόικας που ανέρχεται στο 68,4% του συνολικού χρέους) αν όχι όλου, σχετίζεται με την δημιουργία εκείνων των προϋποθέσεων που θα επιτρέψουν την άσκηση αναδιανεμητικής πολιτικής. Όσοι το χρέος εξυπηρετείται και πρέπει κάθε χρόνο να καταβάλλονται τα ποσά που φαίνονται στον πίνακα, δεν υπάρχει περιθώριο για βελτίωση των όρων ζωής των εργαζομένων. Η αναδιάρθρωση κι η διαγραφή δεν είναι αυτοσκοπός. Άρα, ακόμη κι η καλύτερη λύση για το δημόσιο χρέος, που θα είχε όμως ως προϋπόθεση την εφαρμογή πολιτικής λιτότητας, όφειλε να απορριφθεί από την Αριστερά. Το σημαντικότερο: μια τέτοια λύση δεν είναι αριστερή λύση.


Το «ελληνικό πρόβλημα» παραμένει


Η πρόταση των Παρί-Βιπλόζ βρίθει αντιφάσεων λόγω της προσπάθειάς της να σεβαστεί τις πολιτικές ισορροπίες. Ως αποτέλεσμα είναι μια πρόταση που δεν λύνει το πρόβλημα του δημόσιου χρέους, απλώς το μεταθέτει για την επόμενη γενιά ή ακόμη και για τις επόμενες γενιές, μετατρέποντας έτσι την υπερχρέωση σε μια σταθερή κατάσταση. Η μοναδική ελπίδα που δημιουργεί είναι πως στο ενδιάμεσο θα δημιουργηθούν εκείνες οι συνθήκες μεγέθυνσης  που θα επιτρέψουν την ευκολότερη αποπληρωμή του στο απώτερο μέλλον. Καμιά ένδειξη ωστόσο δεν υπάρχει πως η ανάπτυξη είναι προ των πυλών και για να μπει περιμένει να φύγει το χρέος. Αντίθετα όλα συνηγορούν πως η επικείμενη ανάπτυξη θα είναι όχι μόνο ασταθής, αλλά και αντιδραστική, με μισθούς των 481 ευρώ και την ανεργία στα ύψη.

Υπάρχουν ωστόσο κι άλλοι λόγοι που κάνουν την πρόταση των Παρί και Βιπλόζ ανεφάρμοστη, αν όχι αντιδραστική, καταλήγοντας ότι η διαγραφή με μονομερείς ενέργειες είναι μονόδρομος για την μείωση του χρέους.

Πρώτο, αναζητώντας μια συμμετρική λύση υποτιμάει τις ασυμμετρίες και τις αντιθέσεις της ευρωζώνης, δημιούργημα των οποίων είναι η δημοσιονομική κρίση της περιφέρειας κι όχι όλης της ευρωζώνης. Πίσω από το παράδοξο του αρνητικού πρόσημου στο χρέος ορισμένων κρατών μετά την αναδιάρθρωση, κρύβεται το γεγονός ότι μια συμμετρική λύση δεν αφορά όλη την ευρωζώνη. Η Γερμανία δεν έχει κανένα συμφέρον να την αποδεχθεί. Πολύ περισσότερο καθώς ξέρει πως το δημόσιο χρέος αποτελεί ιδανικό εργαλείο για να πιέζει τις άλλες χώρες μέλη της ευρωζώνης για αντεργατικές μεταρρυθμίσεις. Γιατί να το στερηθεί; Ο ατελέσφορος χαρακτήρας της λύσης φαίνεται πως ενώ λογιστικά μειώνει το χρέος σε χώρες που δεν έχουν καμιά σχετική έγνοια, στην Ελλάδα όχι μόνο το αφήνει σε πολύ υψηλά επίπεδα, αλλά ούτε καν εξαλείφει την ανάγκη διαγραφής μέρους του χρέους. Το λένε με σαφήνεια οι συγγραφείς κι αφορά μάλιστα το βασικό σενάριο, της αναδιάρθρωσης του 50% του χρέους: «Η Ελλάδα παραμένει στην ζώνη του κινδύνου, που μπορεί να δικαιολογήσει μια ειδική μεταχείριση (Ανάμειξη Επίσημου Τομέα – OSI) που πιθανά να αποφασιστεί εντός του 2014». Προκρίνουν δηλαδή την διαγραφή μέρους του χρέους του επίσημου τομέα, όπως χαρακτηρίζεται το μη ομολογιακό, άλλο αν όσοι την επικαλούνται κάνουν ότι δεν είδαν την σχετική αναφορά…

Επίσης, υποτιμάται το κόστος της πρότασης. Οι λύσεις που προκρίνουν οι δύο οικονομολόγοι, μέσω των κερδών της ΕΚΤ από το εκδοτικό προνόμιο (seigniorage), αποτελούν ευσεβή πόθο ενώ συνοδεύονται από πολύ αυστηρές προϋποθέσεις για να ισούνται με το κόστος.

Επιπλέον, ενώ είναι μια λύση που ταιριάζει σε ομολογιακά χρέη, είναι εντελώς ανεφάρμοστη για «επίσημα» χρέη, όπως των τεσσάρων χωρών που έχουν δανειοδοτηθεί από την Τρόικα (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Κύπρος). Το ΔΝΤ ενδεικτικά απαιτώντας να αποπληρώνεται το χρέος του, κατ’ απόλυτη προτεραιότητα, είναι αδύνατο να δεχθεί την αποπληρωμή του με ομολογίες που θα λήγουν στο αόριστο μέλλον.

Τέλος, είναι μια λύση κοινωνικά άδικη στον βαθμό που οι υπαίτιοι του χρέους συνεχίζουν να μετακυλίουν το κόστος της εξυπηρέτησής του σε ξένες πλάτες. Έτσι, η Γερμανία, για παράδειγμα, που έσπευσε να κρατικοποιήσει για να θωρακίσει το χρέος που όφειλε η Ελλάδα στις γερμανικές τράπεζες, μετατρέποντας τους Γερμανούς φορολογούμενους σε ανθρώπινη ασπίδα, ποτέ δεν θα πληρώσει για το οικονομικό έγκλημα που διέπραξε.

Αρέσει σε %d bloggers: