Προ των πυλών η νέα αναδιάρθρωση του χρέους (Unfollow, Σεπτέμβριος 2014)

debtΤελειώνουν τα ψέματα! Μετά από μια μακρά περίοδο αναβολών, με χρονικά ορόσημα πρώτα τις γερμανικές εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2013 και μετά τις ευρωεκλογές του Μαΐου του 2014 (με ζητούμενο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μπορούν να αποφασίσουν χωρίς την πίεση του εκλογικού σώματος), τον φετινό χειμώνα θα οριστικοποιηθεί η μορφή που θα λάβει η αναγκαία αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Οι διαπραγματεύσεις με την Τρόικα στο πλαίσιο της αξιολόγησης που ξεκίνησε στις αρχές Σεπτεμβρίου θα προσδιορίσουν το γενικό περίγραμμα της λύσης που θα δοθεί, η οποία εν πολλοίς έχει περιγραφεί. Εκπλήξεις με άλλα λόγια για τις αποφάσεις των πιστωτών δεν αναμένονται, καθώς έχουν εδώ και καιρό κάνει γνωστές τις «κόκκινες γραμμές» τους.
Εν τούτοις, η αξιολόγηση της Τρόικας έχει ξεχωριστή σημασία γιατί θα καθορίσει τους όρους του παιχνιδιού διαμορφώνοντας ένα κλίμα πιέσεων κι εμφανίζοντας την κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ ως ανακόλουθη απέναντι στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει και διστακτική να ψηφίσει και να επιβάλει με εφαρμοστικούς νόμους μέτρα που έχει ήδη συμφωνήσει, μέσω για παράδειγμα του Μεσοπρόθεσμου που ψηφίστηκε τον Μάιο. Από την μεριά τους Σαμαράς-Βενιζέλος δεν ενοχλούνται καθόλου από τις πολιτικές καρπαζιές της Τρόικας κι αυτό όχι μόνο λόγω συνήθειας, που αγγίζει τα όρια του πιο βιτσιόζικου πολιτικού μαζοχισμού. Αλλά επειδή ταυτόχρονα κατ’ αυτό τον τρόπο η κυβέρνηση εμφανίζεται απέναντι στους εργαζόμενους στην Ελλάδα αμυνόμενη, με την πλάτη στον τοίχο.

(Κι άλλα) νέα μέτρα

Το ίδιο έργο έχει παιχτεί ξανά και ξανά από το 2010. Σε τούτο το πλαίσιο θα επιχειρηθούν να επιβληθούν στους επόμενους ένα – δύο μήνες κιόλας μια σειρά από αντιλαϊκά μέτρα (ακόμη και μέσω του κρατικού προϋπολογισμού για το 2015): Κατάργηση φοροαπαλλαγών που ευνοούν χαμηλά εισοδηματικά στρώματα κι ενισχύουν την κοινωνική συνοχή όπως ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ που απολαμβάνουν τα νησιά (την ίδια ώρα που η Γενική Γραμματεία Εσόδων επιβεβαιώνει την απροθυμία των φορολογικών αρχών να εισπράξουν τα βεβαιωμένα πρόστιμα ύψους 377 εκ. ευρώ μετά τους ελέγχους που έγιναν σε 344 φορολογούμενους μεγάλης επιφάνειας, κοινώς στα χονδρά πορτοφόλια), περαιτέρω μείωση των μισθών στον δημόσιο τομέα μέσω της εφαρμογής του νέου μισθολογίου που θα βάζει μαχαίρι σε κάθε μισθολογική δαπάνη πέραν του βασικού μισθού, ομαδικές απολύσεις και νομιμοποίηση της εργοδοτικής ανταπεργίας και τέλος, μεταξύ άλλων, κατάργηση όλων των κοινωνικών επιδομάτων που θα χρυσωθεί με την εισαγωγή του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, το οποίο θα απορροφά ένα μικρό κλάσμα των κοινωνικών δαπανών που καταβάλλονταν ακόμη και μέχρι πέρυσι.
Τα παραπάνω μέτρα ωστόσο θα είναι μόνο η αρχή όσων θα συνοδεύσουν υποχρεωτικά την επικείμενη αναδιάρθρωση του χρέους, το δραματικό πρελούδιο πριν ακολουθήσει ένας ορυμαγδός αντεργατικών νόμων, ακόμη και σε βάθος εξαετίας με βάση ξένα δημοσιεύματα, η απαρέγκλιτη εφαρμογή των οποίων θα είναι αυστηρή προϋπόθεση για να ενεργοποιηθούν οι όποιες ελαφρύνσεις. Το πρώτο επομένως που κρατάμε είναι πως η αναδιάρθρωση θα συνοδευτεί από νέες ιδιωτικοποιήσεις, απολύσεις, μειώσεις μισθών και την σχεδόν ολοσχερή κατάργηση των συντάξεων μιας και στις προβλέψεις που θα περιλαμβάνονται θα είναι η απαγόρευση οποιασδήποτε χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος, με το επιχείρημα να μην δημιουργηθούν δημοσιονομικά ελλείμματα που θα αυξήσουν το δημόσιο χρέος. Όπως άλλωστε συνέβη και τον Φεβρουάριο του 2012 με την προηγούμενη αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, όταν για να φτάσει στα σημερινά επίπεδα (Ιούνιος 2014) του 176,9% του ΑΕΠ (322,4 δισ. ευρώ) ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ΛΑΟΣ υπέγραψαν την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, την μείωση των μισθών, ιδιωτικοποιήσεις, και τόσα άλλα.

Από το PSI στο OSI

Οι ομοιότητες του PSI (Private Sector Involvement) – που ξεχώρισε τόσο για τον βαθιά αντιδραστικό του χαρακτήρα όσο και για την αναποτελεσματικότητά του, μιας και δεν κατάφερε να μειώσει το χρέος – με την επικείμενη αναδιάρθρωση, που θα πάρει την μορφή OSI (Official Sector Involvement) καθώς πλέον το 78% ανήκει στον λεγόμενο επίσημο τομέα (κράτη, οργανισμοί), θα αποδειχθούν κραυγαλέες επειδή ούτε κι η νέα αναδιάρθρωση θα καταφέρει να πετύχει μια σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους. Με βάση τα μέχρι τώρα δημοσιεύματα οι δανειστές και δη οι Ευρωπαίοι αποκλείουν ρητά κάθε σχέδιο για κούρεμα, ενώ προκρίνουν την χρονική επιμήκυνση της λήξης των δανείων στα 50 χρόνια (αλλαγή που δεν μειώνει το δανειακό βάρος, απλώς επεκτείνει στο χρόνο στην αποπληρωμή του φορτώνοντας στις επόμενες γενιές το κόστος της εξυπηρέτησης) και παρεμβάσεις στο σκέλος των επιτοκίων στην κατεύθυνση της μετατροπής τους από κυμαινόμενο σε σταθερό (που κι αυτές έχουν κυρίως αμυντικό χαρακτήρα μιας και θέλουν να εκμεταλλευτούν τα σημερινά χαμηλά επίπεδα επιτοκίων και να αποτρέψουν το σίγουρο ενδεχόμενο ανόδου τους που θα αυξήσει το κόστος εξυπηρέτησης). Οι επιδερμικές μειώσεις που θα επιφέρει η επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής κι η μεσο-μακροπρόθεσμη μείωση των επιτοκίων (γιατί βραχυχρόνια η μετατροπή από κυμαινόμενο, της τάξης του 0,83%, σε σταθερό, στο επίπεδο πιθανότατα του 1%, θα σημάνει αύξηση του χρέους!) αν συνδυαστούν με τα νέα βάρη που θα σημάνει το φημολογούμενο νέο δάνειο ύψους άνω των 10 δισ. ευρώ, με το οποίο τυπικά θα καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό ύψους 11 δισ. ευρώ των ετών 2014-2015 και το οποίο ουσιαστικά θα εγγυηθεί την εποπτεία της Ελλάδας στο διηνεκές, το αποτέλεσμα πιθανότατα θα είναι πως η πολυσυζητημένη αναδιάρθρωση με σκοπό την ελάφρυνση του χρέους θα καταλήξει σε νέα αύξησή του. Όπως ακριβώς άλλωστε έχει συμβεί με σταθερό τρόπο από το 2009, όταν ξεκίνησε η «διάσωση» της Ελλάδας, με αποτέλεσμα το δημόσιο χρέος να έχει καταγράψει την μεγαλύτερη στην ιστορία άνοδό του, από 299 δισ. ευρώ (129% του ΑΕΠ) στα 322 δισ. ευρώ (176,9% του ΑΕΠ) κι αφού μάλιστα μεσολάβησε η μεγαλύτερη διαγραφή χρέους που έχει γίνει παγκοσμίως τις τελευταίες δεκαετίες.

Το χρέος και ο ΣΥΡΙΖΑ

Το (φαινομενικά) οξύμωρο είναι πως η συγκεκριμένη διάσταση, της έκρηξης του δημόσιου χρέους όσο η Ελλάδα είναι αποικία των πιστωτών, απουσιάζει ακόμη κι ως αναφορά από οποιαδήποτε συζήτηση για το δημόσιο χρέος. Κανένας δεν λέει που ήταν το χρέος το 2009 και που το έφτασαν! Έτσι οι γνωστοί μας νεοφιλελεύθεροι απολογητές των Μνημονίων και δοξαστές της Τρόικας, αριθμολάγνοι σε βαθμό αποβλάκωσης κατά τ’ άλλα αρνούμενοι υπό κανονικές συνθήκες να συζητήσουν τίποτε διαφορετικό από νούμερα, υπό τις συνθήκες έκτακτης ανάγκης της χρεοκρατίας όταν συζητούν τι δέον γενέσθαι για το δημόσιο χρέος θυμίζουν μαθητές του δημοτικού που γράφουν έκθεση ιδεών, ομνύοντας στην ανάγκη ρεαλισμού (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ) με την οποία κρύβουν την εθελοδουλία τους. Εξ ίσου κενή ηχεί κι η αντιπολιτευόμενη κριτική (ΣΥΡΙΖΑ) που αντιπαραβάλει την ευρωπαϊκή διάσταση του ελληνικού προβλήματος όπως κατ’ ευφημισμό χαρακτηρίζεται η ευρωλαγνεία. Ο νέος δικομματισμός επίσης διχοτομείται με την επιμονή του παραδοσιακού πόλου στη ανάγκη για μεταρρυθμίσεις (που κλίνει το μάτι στην αστική τάξη για νέα αντεργατικά μέτρα) και την επιμονή του αναδυόμενου πόλου στην ανάγκη της ανάπτυξης (που χωρίς να αμφισβητεί τα κέρδη του κεφαλαίου διεκδικεί μεγάλωμα της πίτας και αναδιανομή). Από την φαρέτρα του νέου αστικού πόλου δεν λείπουν και τα υπό δημόσια θέα φλερτ με την αντίπερα όχθη του Ατλαντικού, με τον Γιάνη Βαρουφάκη και τον Τζέιμς Γκαλμπρέιθ σε ρόλο των κομιστών, που μπορεί ως υλική βάση να έχουν την (ξεχειλίζουσα αυτοθυσία, ομολογουμένως) επιθυμία του ΔΝΤ να διαγράψουν οι Ευρωπαίοι μέρος του χρέους που τους οφείλει η Ελλάδα (ώστε να αποπληρωθεί πιο εύκολα το χρέος στο ΔΝΤ), επί της ουσίας όμως παίζουν με το σχέδιο αστικών κύκλων να παραδώσουν τη θέση της Γερμανίας στις ΗΠΑ, με τους ίδιους τους αστικούς κύκλους να συνεχίσουν να κάθονται στα τέσσερα…
Η «ευρωπαϊκή λύση» που επικαλείται η ΣΥΡΙΖΑ, διεκδικώντας στο αποκορύφωμα της διγλωσσίας του δάφνες κοσμοπολιτισμού από την αστική τάξη και διεθνισμού από τα αριστερά του, δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά την άκριτη αποδοχή των λύσεων που θα αποφασίσουν Βερολίνο και Φρανκφούρτη. Ο ΣΥΡΙΖΑ συγκαλύπτει την πρόθεσή του να δεχτεί κάθε λύση που θα προτείνουν οι πιστωτές επαναλαμβάνοντας ότι το χρέος είναι «πανευρωπαϊκό πρόβλημα». Μεγαλύτερο ψέμα δεν υπάρχει, αν μιλάμε συγκεκριμένα! Γιατί, γενικώς, κι ο ιός Έμπολα είναι παγκόσμιο πρόβλημα, αλλά είναι άλλο να είσαι στην Γουινέα ή την Γκαμπόν κι άλλο στην Ελλάδα ή την Ισπανία. Γι’ αυτό το λόγο καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει δημόσιο χρέος σε αυτό το εξωφρενικό επίπεδο, ούτε σε καμία άλλη χώρα συντελέστηκε η «μεγαλύτερη δημοσιονομική προσαρμογή που έχει γνωρίσει ο ανεπτυγμένος κόσμος μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο», όπως καμαρώνουν οι νεοφιλελεύθεροι, ούτε επίσης κάποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα επείγεται τόσο πολύ όπως η Ελλάδα για την διαγραφή του. Ακόμη κι η Ιταλία με ένα χρέος στο επίπεδο του 136% του ΑΕΠ δεν νιώθει καμιά πίεση για αναδιάρθρωση όσο είναι εκτός Μνημονίων και χωρίς Τρόικα, εκτός κι αν το ζητούμενο είναι η διαγραφή του χρέους. Από την μεριά του ΣΥΡΙΖΑ όμως ο στόχος της διαγραφής τίθεται δευτερευόντως, αφού πρώτα, εν είδει πίστης, τονιστεί το ευρωπαϊκό πλαίσιο δηλαδή η υποταγή στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, με την αμνησία να θριαμβεύει και στην «από ‘δω» μεριά των συνομιλητών της Τρόικας, μιας και πάλι ξεχνιούνται οι ευθύνες των πιστωτών και δη του ευρωπαϊκού κέντρου για την έκρηξη του δημόσιου χρέους τα πέτρινα χρόνια του Μνημονίου, καθώς οι κυβερνήσεις της ΕΕ «έσωσαν» την Ελλάδα πνίγοντας μας στα χρέη για να σώσουν τις τράπεζες τους.
Κενή περιεχομένου είναι κι η πρόταση για ρήτρα ανάπτυξης που συναρτά την αποπληρωμή του χρέους με την έξοδο από την ύφεση και την αύξηση του ΑΕΠ. Σχέδιο καλό, αλλά ολίγον άσχετο με την πραγματικότητα αν δούμε την απειλή Ιαπωνοποίησης της Ευρώπης, την δημιουργία δηλαδή μιας χαμένης δεκαετίας, που προοιωνίζουν οι απογοητευτικές τάσεις στο ΑΕΠ το δεύτερο τρίμηνο με την οικονομία της Γερμανίας και της Ιταλίας να συρρικνώνεται και της Γαλλίας να βαλτώνει στη στασιμότητα. Οι «λαμπρές» προοπτικές ανάπτυξης της Ευρώπης όσο συνεχίζεται η σημερινή πολιτική σιδερένιας δημοσιονομικής πειθαρχίας υπογραμμίζονται από το γεγονός ότι το ΑΕΠ της ευρωζώνης εξακολουθεί να υπολείπεται των επιπέδων που είχε πριν την κατάρρευση της Λίμαν Μπράδερς. Έξι χρόνια μετά στα ίδια και χειρότερα, κι αντίθετα μάλιστα με ό,τι έχει συμβεί σε ΗΠΑ, Αγγλία, κ.α. Εξέλιξη καθόλου τυχαία αν θυμηθούμε την ρήση του καθηγητή της Σχολής του Σικάγου, Μίλτον Φρίντμαν, «μόνο μια κρίση, πραγματική ή υποτιθέμενη παράγει πραγματικά αποτελέσματα». Η ανάπτυξη λοιπόν μπορεί να περιμένει…
Αντίθετα με τα παραπάνω, η μοναδική λύση που συμβαδίζει με τα συμφέροντα της κοινωνίας είναι η μονομερής, χωρίς δηλαδή συνεννόηση με τους δανειστές, διαγραφή του δημόσιου χρέους, αρχής γενομένης από το χρέος της Τρόικας!

Από το κακό στο χειρότερο απασχόληση, έσοδα και δημόσιο χρέος (Πριν, 12 Μαΐου 2013)

no-moneyΣυνεχής αύξηση του δημόσιου χρέους της Ελλάδας και των κερδών της Γερμανίας από την κρίση

Διαβάζοντας το πρωτοσέλιδο δημοσίευμα του οικονομικού ενθέτου των Νέων, την Πέμπτη 9 Μαΐου, νόμιζες ότι αναφερόταν σε άλλη χώρα ή σε άλλη εποχή: «Τα πρώτα αισιόδοξα μηνύματα για αναστροφή του κλίματος στην ελληνική οικονομία στέλνουν οικονομικοί δείκτες που αφορούν την αγορά εργασίας και την αύξηση των προσλήψεων, τα έσοδα του προϋπολογισμού και τη μείωση του κόστους δανεισμού της χώρας από τις ξένες αγορές»! Στον αντίποδα αυτών των ενέσεων αισιοδοξίας η πραγματικότητα και στους τρεις παραπάνω τομείς – αγορά εργασίας, δημοσιονομική ισορροπία και δημόσιο χρέος – γίνεται ολοένα και πιο ζοφερή, διαψεύδοντας την επιχείρηση αναστροφής της πραγματικότητας που επιχειρεί το Μαξίμου.

Μάρτυρας είναι ακόμη κι αυτή η έκθεση του ΔΝΤ που δόθηκε στη δημοσιότητα με ημερομηνία 3 Μαΐου 2013 η οποία παρότι μπορεί να διαφημίστηκε από τον φιλο-κυβερνητικό Τύπο ως τεκμήριο επιτυχίας για την κυβέρνηση, στην πραγματικότητα  δεν κάνει τίποτε παραπάνω από το να επικροτεί μια αδίστακτη πολιτική ηγεσία, η οποία ενθαρρύνεται να εφαρμόσει ακόμη πιο πιστά και με μεγαλύτερη αδιαλλαξία μια πολιτική η οποία έχει καταγράψει κραυγαλέες αποτυχίες. Τρεις ειδικότερα είναι οι συστάσεις που διατυπώνονται προδιαγράφοντας νέους γύρους αντιλαϊκών μέτρων. Η πρώτη εστιάζεται στο μέτωπο των φορολογικών εσόδων, υποδεικνύοντας την ελλιπή φορολόγηση πλουσίων και αυτοαπασχολουμένων. Πρόκειται για διαπίστωση που συσκοτίζει την απροθυμία Τρόικας και κυβέρνησης να φορολογήσουν τον πλούτο, από την μια, κι από την άλλη, την αδιάκριτη υπερφορολόγηση που έχει επιβληθεί στους αυτοαπασχολουμένους, μέσω «κεφαλικών» φόρων όπως είναι το τέλος των επιτηδευματιών, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τους πιο φτωχούς ενώ τα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα, σχεδιασμένα, πέφτουν στα μαλακά. Ενδεικτικό είναι ότι με βάση τους όρους εφαρμογής του τέλους επιτηδεύματος ένα μεγάλο σούπερ μάρκετ πληρώνει 600 ευρώ ενώ ένας φούρνος ή ένα μανάβικο που βρίσκεται ακριβώς δίπλα πληρώνει 1.000 ευρώ…

Εκεί όμως που περισσεύει η υποκρισία είναι στο θέμα των τιμών, όταν έκπληκτο το ΔΝΤ διαπιστώνει πως παραμένουν στο ύψος τους και ζητάει στη συνέχεια επιτάχυνση της απελευθέρωσης των λεγόμενων κλειστών επαγγελμάτων. Μα όπως δήλωσε ο ίδιος ο υπουργός Οικονομικών, Γιάννης Στουρνάρας, την Πέμπτη 9 Μαΐου, μέσα σε τρία χρόνια έχει απελευθερωθεί το 72% των 343 κλειστών επαγγελμάτων, απογοητεύοντας όχι μόνο όσους ήλπιζαν πως θα πέσουν οι τιμές, αλλά και πλήθος μελετών που προδιέγραφαν ακόμη κι αύξηση του ΑΕΠ. Κατά 15% για παράδειγμα υπολόγιζε μελέτη του ΙΟΒΕ την αύξηση του προϊόντος σε βάθος πενταετίας, κάνοντας είναι η αλήθεια μια παραδοχή: ότι τα οφέλη από την συμπίεση του εγγυημένου περιθωρίου κέρδους που απολάμβαναν τα μεσαία στρώματα θα διαχεόταν στην κοινωνία. Υπέθεταν δηλαδή πως η Φίλιπ Μόρις θα φτηνύνει τα προϊόντα καπνού μόλις αποκτήσει το δικαίωμα δημιουργίας δικτύων αποκλειστικής διανομής και δεν θα σπεύσει να δημιουργήσει ολιγοπωλιακές καταστάσεις όπως την κατηγορούν οι πρατηριούχοι που την έχουν μάλιστα μηνύσει γι’ αυτή την επιλογή της. Στην τσέπη της εργοδοσίας κατέληξαν και τα οφέλη τα οποία αποκόμισε από την μέχρι σήμερα πτώση των μισθών που σε ό,τι αφορά τον κατώτατο μισθό και με βάση υπολογισμούς της Γιουροστάτ από το 2009 μέχρι το 2012 έχει μειωθεί σε επίπεδα ρεκόρ κατά 20,8%, όταν ακόμη και σε χώρες όπως η Πολωνία, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Ουγγαρία αυξήθηκε αντίστοιχα κατά 13,7%, 14,1%, 20,4% και 26,1%! Ακόμη κι αυτή η μικρή μείωση στην τιμή των προϊόντων την οποία θεωρητικά επιτρέπει το γεγονός ότι το ύψος της μισθολογικής δαπάνης επηρεάζει την τελική τιμή κατά 21,7%, σύμφωνα με την στατιστική υπηρεσία, έμεινε στα χαρτιά. Κλείνοντας τα μάτια σε αυτή την πραγματικότητα που θέλει την φιλελευθεροποίηση να μην μειώνει τις τιμές η κυβέρνηση υποσχέθηκε το άνοιγμα με διαδικασίες εξπρές μάλιστα 40 ακόμη κλειστών επαγγελμάτων και μια περαιτέρω μείωση μισθών, μέσω της κατάργησης της μετενέργειας και της ισχύος της εθνικής συλλογικής σύμβασης εργασίας κι άλλων 49 κλαδικών, που θα επιφέρει άμεσα οριζόντιες μειώσεις μισθών σε 1 εκατομμύριο εργαζόμενους. Αποδεδειγμένα όμως πλέον, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι αυτά τα μέτρα στοχεύουν σε μία και μόνη κατεύθυνση: την υποστήριξη της ιδιωτικής κερδοφορίας, ως μέσο υπέρβασης της δομικής κρίσης, και τίποτε άλλο.

Η τρίτη «δυσλειτουργία» που εντοπίζει το ΔΝΤ έγκειται στο «ταμπού» της απόλυσης δημοσίων υπαλλήλων, καλώντας την κυβέρνηση να αποκαταστήσει “συνθήκες ισότητας” με τον ιδιωτικό τομέα, όπου οι απολύσεις είναι ελεύθερες με αποτέλεσμα η ανεργία να έχει αγγίξει επίπεδα ρεκόρ σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, πλήττοντας τον Φεβρουάριο το 27% του εργατικού δυναμικού! Η επέκταση των απολύσεων και στον δημόσιο τομέα θα δώσει νέα ώθηση στην ανεργία που αργά ή γρήγορα θα πλήττει το 35%. Τη δική της συνεισφορά στην αύξηση της ανεργίας, που διαψεύδει τις κυβερνητικές προσπάθειες αλλαγής κλίματος, έχει πέραν της απόλυσης των δημοσίων υπαλλήλων και το κύμα φυγής από την Ελλάδα ακόμη και κερδοφόρων επιχειρήσεων, υπό την μορφή μεταφοράς έδρας, προκειμένου να αποφύγουν τα προβλήματα που δημιουργεί κυρίως στην χρηματοδότηση η εθνικότητά τους, το γεγονός δηλαδή ότι προέρχονται από μια χρεοκοπημένη χώρα. Τελευταίο κρούσμα, μετά την Κόκα Κόλα και την Φάγε, ο όμιλος Μυτιληναίου που ανακοίνωσε την ίδρυση θυγατρικής στην Ελβετία, μέσω της οποίας θα ελέγχει τις εμπορικές δραστηριότητες στον τομέα της μεταλλουργίας.

Παταγώδης αποτυχία ωστόσο καταγράφεται και στον τομέα των δημοσίων εσόδων. Οι κυβερνητικές επευφημίες, όπως εκφράστηκαν από τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών, Γ. Σταϊκούρα, που δήλωσε προχθές Παρασκευή 10 Μαΐου ότι «ο Απρίλιος είναι ο πρώτος μήνας που πιάσαμε το στόχο στα φορολογικά έσοδα» επισκιάζονται αν βάλουμε στον λογαριασμό κι αυτά που συστηματικά κρύβει η κυβέρνηση “κάτω από το χαλί” για να ωραιοποιήσει την εικόνα: μη επιστροφή φόρων σε πολίτες και επιχειρήσεις (επιστράφηκαν μόνο 325 εκ. από στόχο 870 εκ.), μη υλοποίηση επενδύσεων (με τις πραγματοποιημένες να υπολείπονται κατά 50% αυτών που είχαν προϋπολογισθεί) και κυρίως με ένα βουνό ανεξόφλητων υποχρεώσεων που φτάνει τα 8 δισ. ευρώ! Σε αυτό το πλαίσιο επιταχύνεται η απόλυση των δημοσίων υπαλλήλων και οι ιδιωτικοποιήσεις (με την πώληση 1.000 ακινήτων που περιλαμβάνουν ακόμη και τις αθλητικές εγκαταστάσεις του Άγιου Κοσμά και το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας στο Φάληρο), παρότι είναι δεδομένο ότι τα οφέλη θα είναι βραχυπρόθεσμα ενώ, μακροχρόνια, η εκποίηση κρατικής περιουσίας μόνο ζημιές προκαλεί στα δημόσια ταμεία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι αποκαλύψεις τριών δήμων που συνορεύουν με το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος, βάσει των οποίων οι επιχειρήσεις που λειτουργούν στα όρια του δεν καταβάλλουν καν δημοτικά τέλη, τα οποία ανέρχονται σε 7 εκ. ευρώ ετησίως. Έτσι, ο λογαριασμός για την τελευταία πενταετία, μαζί με τις προσαυξήσεις, φτάνει τα 50 εκ. ευρώ. Αν σε αυτό το ποσό προσθέσουμε και τα 150 εκ. ευρώ που χρωστούν τα γερμανικά λαμόγια της Χόχτιφ από ΦΠΑ τον οποίο εισπράττουν χωρίς να αποδίδουν από την δεκαετία του ’90 ακόμη, σύμφωνα με απάντηση που είχε δώσει το Νοέμβριο του 2012 ο υφυπουργός Οικονομικών Γ. Μαυραγάνης σε ερώτηση του βουλευτή της ΝΔ, Γ. Μιχελάκη, σχηματίζεται ένα υπέρογκο ποσό διαφυγόντων κερδών του δημοσίου λόγω ιδιωτικοποίησης, το οποίο ας μην εκπλαγούμε αν αποδειχθεί υψηλότερο των εσόδων που θα εισπράξει το ελληνικό δημόσιο αν και όποτε πουλήσει το δικό του μερίδιο στο αεροδρόμιο, που ανέρχεται σε 55%, απ’ το οποίο το 30% ανήκει στο ΤΑΙΠΕΔ. Ως προς το παρόν πάντως, οι Γερμανοί αδιαφόρησαν επιδεικτικά απέναντι στο αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης να προβούν σε συντονισμένη πώληση των μεριδίων τους και προχώρησαν μόνοι στην εκχώρηση μέρους των μετοχών τους στο Ελ. Βενιζέλος (και πέντε ακόμη διεθνή αεροδρόμια) σε ένα καναδικό ασφαλιστικό ταμείο.

Κενές περιεχομένου είναι τέλος κι οι κυβερνητικές μεγαλοστομίες για μείωση του κόστους δανεισμού της χώρας. Οι υπαινιγμοί που υπάρχουν εδώ για άμβλυνση του προβλήματος του δημόσιου χρέους ισοδυναμούν με απάτη. Με βάση την τριμηνιαία έκθεση του γραφείου προϋπολογισμού της βουλής , που δημοσιεύθηκε την προηγούμενη εβδομάδα, το δημόσιο χρέος συνεχίζει να αυξάνεται ανεξέλεγκτα παρότι η περυσινή αναδιάρθρωση θα επέφερε μια βραχυχρόνια μείωσή του. Αναφέρεται ειδικότερα πως «το χρέος της γενικής κυβέρνησης του έτους 2013 προβλέπεται ότι θα ανέλθει στα 346,2 δις. ευρώ ή 189,1% του ΑΕΠ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 13,5% του ΑΕΠ έναντι του 2012». Η αύξηση δηλαδή δεν παρατηρείται μόνο ως ποσοστό του ΑΕΠ (από 175,6% του ΑΕΠ το 2012 σε 189,1% φέτος) που αυξάνεται κατά ένα μέρος λόγω μείωσης του ΑΕΠ αλλά ακόμη κι αν συγκρίνουμε το απόλυτο μέγεθός του, που το 2012 ήταν 340,6 δισ. ευρώ.

Σε αυτό το πλαίσιο διαθέτει ξεχωριστή σημασία η εκτενής αναφορά που υπάρχει στην έκθεση του ΔΝΤ για το δημόσιο χρέος, όπου τονίζεται πως “το δημόσιο χρέος της Ελλάδας παραμένει πολύ υψηλό παρά την αναδιάρθρωση των ομολόγων που κατέχουν ιδιώτες και την πρόσφατη αναδιάρθρωση που υποστηρίχθηκε από τους επίσημους πιστωτές” (με την αναφορά να περιγράφει την μίνι αναδιάρθρωση του Νοεμβρίου του 2012 με την απόφαση του Γιούρογκρουπ). Η συγκεκριμένη αναφορά είναι περιττό να ειπωθεί πως δεν βρήκε θέση στον ελληνικό Τύπο ούτε ο σαφής υπανιγμός που γίνεται για την επερχόμενη “γίγα αναδιάρθρωση” του δημόσιου χρέους, το βάρος της οποίας θα επωμιστούν οι επίσημοι λεγόμενοι πιστωτές και κυρίως τα κράτη μέλη της ευρωζώνης που κατέχουν το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος πλέον του δημόσιου χρέους της Ελλάδας. Ενδεικτικά στην έκθεση του γραφείου προϋπολογισμού αναφέρεται πως τα δάνεια του μηχανισμού στήριξης το 2013 ανέρχονται σε 212,47 δισ., αντιπροσωπεύοντας το 61,37% του δημόσιου χρέους.

Οι απώλειες που θα καταγράψουν ωστόσο οι χώρες της βόρειας Ευρώπης, που έχουν την μεγαλύτερη συμβολή στα κονδύλια “διάσωσης”, θα είναι αμελητέες μπροστά στα κέρδη που έχουν αποκομίσει από την κρίση την τελευταία τριετία. Συγκεκριμένα την εβδομάδα που πέρασε έγινε γνωστό ότι η κεντρική τράπεζα της Φινλανδίας από τα ελληνικά, τα ισπανικά και πορτογαλικά ομόλογα κέρδισε 180 εκ. ευρώ το 2011, το 2012 κέρδισε 227 εκ. ευρώ και φέτος αναμένεται να κερδίσει 360 εκ.! Η Γερμανία την τριετία 2010-2012, λόγω των χαμηλότερων επιτοκίων με τα οποία δανείζεται (2 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο σε σχέση με ό,τι πλήρωνες πριν μια τριετία), εξοικονόμησε 10,2 δισ. ευρώ, με βάση μελέτη του ασφαλιστικού οργανισμού Αλιάνζ.  Με βάση την ίδια μελέτη, υπολογίζεται ότι τα συνολικά κέρδη (αθροίζοντας κι ό,τι θα εισρεύσει τα επόμενα χρόνια) για την Γερμανία θα ανέλθουν στα 67 δισ. ευρώ.

Επομένως πρώτον, πράγματι κάποιοι δικαιούνται να αισιοδοξούν λόγω της κρίσης, μόνο που δεν κατοικούν στο Νότο. Δεύτερο, όσα κι αν χάσουν οι πιστωτές μας από την επικείμενη αναδιάρθρωση, θα υπολείπονται των κερδών που έχουν συσσωρεύσει… Και πάλι κερδισμένοι δηλαδή θα είναι!

Νέα αναδιάρθρωση του χρέους: Και ξανά προς το σφαγείο τραβά…(Unfollow, #9, Σεπτέμβρης 2012)

Η κατάσταση κι αν δεν έχει τύχει στους περισσότερους είναι οικεία σε όλους: Εντός του δωματίου στο νοσοκομείο κανείς δεν μιλάει για το μοιραίο που είναι θέμα μηνών αν όχι λίγων εβδομάδων. Εκτός του νοσοκομειακού δωματίου, αντίθετα, ο επερχόμενος θάνατος είναι το μοναδικό θέμα συζήτησης, όποτε έρχεται η κουβέντα στον …τυχερό. Κάπως έτσι συμβαίνει και με την ελληνική οικονομία. Στην Ελλάδα, η συζήτηση περιστρέφεται σε αυτούς που θα πλήξουν τα νέα μέτρα ύψους 11,6 δισ. ευρώ κι εντός του κυβερνητικού στρατοπέδου η μόνη διαφωνία αφορά το αν φτάνουν αυτά τα μέτρα ή, για να δείξουμε στους πιστωτές μας πόσο υπάκουοι είμαστε, μην τυχόν και χρειάζεται να ανακοινώσουμε κι άλλες, επιπλέον περικοπές μήπως έτσι μας λυπηθούν κι επιδείξουν λίγο οίκτο απέναντί μας. (Πρέπει να παραδεχτούμε ότι η καλύτερη μοίρα γι’ αυτή τη χώρα θα ήταν αν τα δημόσια ταμεία εμφάνιζαν την πληθωρικότητα και την μοναδική ικανότητα «να ξαναγεννιούνται από τη στάχτη τους» που από γεννήσεως του ελληνικού κράτους είχαν η υποτέλεια κι η εθελοδουλία του πολιτικού προσωπικού…) Εκτός Ελλάδας όμως η επικείμενη χρεοκοπία χαρακτηρίζεται από τον Τύπο και τους πολιτικούς ως βέβαιη (με απώτερο ζητούμενο να φτάσει το ελληνικό δημόσιο χρέος στο 100% του ΑΕΠ ώστε να μπορεί με ασφάλεια για τους δανειστές μας να εξυπηρετηθεί στο μέλλον) όπως βέβαιη και θέμα χρόνου χαρακτηρίζαμε κι εμείς τη νέα χρεοκοπία στο Unfollow του Μαρτίου, όταν γράφαμε πως επίκειται νέα αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους. Κι αυτό κόντρα στους πανηγυρικούς της κυβέρνησης που δια στόματος πρωθυπουργού, Λουκά Παπαδήμου τότε, χαρακτήριζε το PSI «στέρεο έδαφος» και καλούσε τον κόσμο να αποδεχθεί τους όρους της αναδιάρθρωσης, ως το αναγκαίο τίμημα για να ξεμπερδέψουμε μια για πάντα από το βραχνά του χρέους. Επίσης, για να μπορέσουμε να παραμείνουμε στο ευρώ…

Πέντε μήνες μετά, όταν οι περισσότεροι έλληνες πολιτικοί προσεύχονταν στην Μεγαλόχαρη να κάνει το θαύμα της και να μην έχουμε την τύχη του ευδρόμου Έλλη, τα σενάρια για μια νέα αναδιάρθρωση πραγματικά οργίαζαν και στο σύνολό τους αφορούσαν το ποιος θα πληρώσει το μάρμαρο. Θέμα καθόλου εύκολο καθώς το ιδιαίτερο στην σημερινή συγκυρία είναι πως το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου χρέους το οφείλουμε στον λεγόμενο επίσημο τομέα, δηλαδή κράτη – μέλη της ευρωζώνης, ΕΚΤ και ΔΝΤ και όχι σε ιδιώτες. Γι’ αυτό το λόγο κι η νέα αναδιάρθρωση ήδη χαρακτηρίζεται ως OSI (Official Sector Involvement) αντίθετα με την προηγούμενη, που είχε χαρακτηριστεί PSI (Private Sector Involvement) λόγω του ότι το κόστος από το κούρεμα τότε μεταφέρθηκε στον ιδιωτικό τομέα μιας και οι ιδιώτες κάτοχοι (τράπεζες, θεσμικοί) ήταν αυτοί που είδαν κυρίως την αξία των ομολόγων τους να απομειώνεται. Τον Μάρτιο όμως η ΕΕ (μαζί με την διαγραφή χρέους 105 δισ. και το νέο δάνειο ύψους 130 δισ. που μας φόρτωσε, μένοντας να αποδειχθεί πώς βγήκαμε κερδισμένοι απ’ αυτή την πράξη…) λειτουργώντας ως στρατηγείο των πιστωτών, έκανε και κάτι ακόμη: κατ’ εξαίρεση της πάγιας οδηγίας της για ιδιωτικοποιήσεις παντού και πάντα, «κρατικοποίησε» το νέο δημόσιο χρέος της Ελλάδας, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή 220 – 230 δισ. ευρώ από το ελληνικό χρέος να είναι διακρατικό. Κατά συνέπεια κάθε απόφαση για αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, δηλαδή για παραγραφή ενός ποσοστού της τάξης του 20% ή του 30% από τα χρήματα που οφείλουμε στα κράτη της ευρωζώνης θα πρέπει να δικαιολογηθεί στους ευρωπαίους πολίτες οι οποίοι ποτέ δεν έμαθαν ότι φεσώθηκαν για να σώσουν τις τράπεζές τους οι οποίες είχαν κερδίσει τα μέγιστα από τον δανεισμό του ελληνικού δημοσίου τα προηγούμενα χρόνια και τώρα, που τέθηκε εν αμφιβόλω η αποπληρωμή του χρέους, οι κυβερνήσεις τους αποφάσισαν να μεταβιβάσουν το χρέος αυτό στους λαούς. Το μόνο που κατάλαβαν οι περισσότεροι ευρωπαίοι φορολογούμενοι (με ευθύνη των κυβερνήσεών τους οι οποίες έκαναν τον παν για να κρύψουν ακόμη μια φορά ότι στήριξαν τις τράπεζες) ήταν πως χρεώθηκαν για να έχουν οι έλληνες παχυλές συντάξεις… Η ΕΕ κατ’ αυτό τον τρόπο καλλιέργησε τον εθνικισμό και το μίσος μεταξύ των λαών, φέροντας την ευθύνη για ένα πρωτοφανές στην μεταπολεμική ιστορία της Ευρώπης κλίμα εθνικών ανταγωνισμών που έχει δημιουργηθεί…

«Οι μεγάλες τράπεζες τα έχουν ετοιμάσει όλα» για μια ακόμη φορά

Πριν δούμε όμως το τι θα γίνει έχει σημασία να εξετάσουμε το τι έγινε, κι αυτό για έναν απλό λόγο: επειδή διαγράφεται ζωντανή η απειλή το νέο κούρεμα που ήδη ετοιμάζεται («στα παρασκήνια οι μεγάλες τράπεζες τα έχουν ετοιμάσει όλα» έγραφε η ιταλική εφημερίδα Ρεπούμπλικα στις 14 Αυγούστου) να είναι εξ ίσου οδυνηρό κι εξ ίσου αναποτελεσματικό με το πρώτο, με αποτέλεσμα σε έξι ή οκτώ μήνες, εβρισκόμενοι μάλιστα σε ακόμη πιο οδυνηρή θέση, να κάνουμε την ίδια συζήτηση. Ένας είναι κατά βάση ο λόγος που απέτυχε η αναδιάρθρωση του Μαρτίου: το ότι έγινε με πρωτοβουλία των δανειστών. Οι όροι δηλαδή υπό τους οποίους εφαρμόστηκε το «κούρεμα» δεν αποσκοπούσαν να ελαφρύνουν τον ελληνικό λαό από ένα δυσβάσταχτο χρέος, αλλά να εξυπηρετήσουν τα άμεσα και μακροπρόθεσμα συμφέροντα των πιστωτών, με αποτέλεσμα η ονομαστική μείωση του χρέους να καταλήξει σε μια επιπλέον επιβάρυνσή μας κατά 25 δισ. ευρώ μια και στον λογαριασμό, τότε που …γύριζε, μπήκαν και τα χρήματα για την ανακεφαλαιοποίηση των χρεοκοπημένων ελληνικών τραπεζών! Δεν θα τις εξαγοράσουν βουτηγμένες στα χρέη οι Γερμανοί… Το σημαντικότερο ωστόσο δεν είναι η αριθμητική του χρέους, αλλά η πολιτική οικονομία του, δηλαδή το τεράστιο κοινωνικό κόστος που καταβάλαμε: μείωση μισθών, ιδιωτικοποιήσεις, αυξήσεις σε τιμολόγια, κατάργηση συλλογικών συμβάσεων είναι μερικοί μόνο από τους όρους που περιλαμβάνονταν στο δεύτερο μνημόνιο. Ακόμη επομένως και να πετύχαινε η αριθμητική του κουρέματος, να μειωνόταν πραγματικά δηλαδή στο τέλος της ημέρας το χρέος, το κοινωνικό κόστος που το συνόδευε έκανε απορριπτέα την αναδιάρθρωση. Σε αυτό το πλαίσιο η βαθύτερη ύφεση της οικονομίας που ακολούθησε (βάθους 7% για φέτος, αντί για 4,5% όπως αρχικά υπολογιζόταν) και τώρα χαρακτηρίζεται ως αιτία των αποκλίσεων που κάνουν αναγκαία μια νέα απομείωση, δεν ήταν το απροσδόκητο παρα-προϊόν μιας οικονομικής πολιτικής, αλλά το από τότε προβλέψιμο και άμεσο αποτέλεσμα μιας οικονομικής πολιτικής εκδικητικής, που θα αποτρέπει άλλους λαούς και κυβερνήσεις από το να ζητήσουν κι αυτοί μείωση του χρέους τους, αλλά κυρίως ταξικής πολιτικής που εκμεταλλεύτηκε την κρίση χρέους για να εκθεμελιώσει ό,τι θεωρούσε επιζήμιο για τα συμφέροντά της και παρωχημένο με βάση τους σημερινούς συσχετισμούς.

Εκτός Ελλάδας όλα τα ενδεχόμενα για την μορφή του «κουρέματος» είναι ανοιχτά (περιλαμβάνοντας από κούρεμα των ομολόγων των κεντρικών τραπεζών μέχρι παραγραφή μέρους των διακρατικών χρεών και αποπομπή της Ελλάδας από την ευρωζώνη «για να κάνει μια καινούρια αρχή» όπως έγραφε το περιοδικό Σπίγκελ) από τη στιγμή που επιτεύχθηκε το σημαντικότερο: να κερδηθεί χρόνος και να προλάβουν οι γερμανο-γαλλικές τράπεζες που είχαν κυρίως ελληνικά ομόλογα στα χαρτοφυλάκιά τους να τα ξεφορτωθούν! Τα δύο χρόνια που μεσολάβησαν, τα χρόνια αυτά που η Ελλάδα μάτωσε με το εργατικό δίκαιο να επιστρέφει στον 19ο αιώνα, δεν πήγαν επομένως χαμένα για τους Ευρωπαίους «εταίρους» μας. Για μας ισοδυναμούν με καταστροφή από τη στιγμή που απωλέσαμε τα σημαντικότερα διαπραγματευτικά χαρτιά που διαθέταμε (σημαντική έκθεση ξένων τραπεζών στο ελληνικό χρέος) με αποτέλεσμα σήμερα κάθε είδους δημόσιο ταμείο (από τα ταμεία της κοινωνικής ασφάλισης μέχρι του κράτους) να είναι κενό. Παρόλα αυτά, ακόμη και τώρα, η μονομερής, παρά κι ενάντια στη βούληση των πιστωτών μας, διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους ή όλου του δημόσιου χρέους και η ανάληψη του κόστους εξόδου από το ευρώ πάλι με όρους κυρίαρχου κράτους, με την ταυτόχρονη εθνικοποίηση των τραπεζών, μπορεί να αποτρέψει τα χειρότερα που έρχονται.

Στις συμπληγάδες της νέας ΕΕ και των δανειστών (Πριν, 5 Φεβρουαρίου 2012)

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΣYΜΦΩΝΟ

Χειρότερα μάλλον δεν γίνεται… Κι ας ξέρουμε, ότι όσες φορές ειπώθηκε κάτι τέτοιο τα τελευταία χρόνια επήλθε διάψευση και μάλιστα άμεσα. Η προηγούμενη εβδομάδα όμως, όπως ξεκίνησε με τη σύνοδο κορυφής και την έγκριση του Δημοσιονομικού Συμφώνου από τους 25 ηγέτες της ΕΕ και τελειώνει με την κορύφωση των διαπραγματεύσεων για την συμφωνία ανταλλαγής ομολόγων, προδιαγράφει ένα μέλλον ζοφερό, απέραντης φτώχειας σε όλη την Ευρώπη και τον πλήρη και οριστικό υποβιβασμό του ελληνικού λαού σε φόρου υποτελή απέναντι στους δανειστές. Αν φυσικά όλα αυτά εφαρμοστούν…

Η πρώτη σύνοδος κορυφής της ΕΕ για τον καινούργιο χρόνο μπορεί να μην συγκλήθηκε υπό το βάρος μιας απρόσμενης όξυνσης της κρίσης (δεν συνοδεύτηκε επομένως από δραματικές ανταποκρίσεις και ολονύχτια παζάρια), όπως σχεδόν συστηματικά συνέβαινε τον προηγούμενο ενάμισι χρόνο, το θέμα της ωστόσο ήταν η θεσμική κατοχύρωση του έκτακτου καθεστώτος που εγκαινιάσθηκε την προηγούμενη περίοδο με αφορμή την δημοσιονομική κρίση. Το κείμενο που υπέγραψαν οι 25 χώρες της ΕΕ, με εξαίρεση την Αγγλία και την Τσεχία, σηματοδοτεί το τέλος αυτής της πορείας αφόρητων πιέσεων για μεγαλύτερη λιτότητα και συνεχών εκβιασμών από την μεριά του Τέταρτου Ράιχ για τον περιορισμό των ελλειμμάτων, και την αρχή μιας άλλης, όπου οι περικοπές κοινωνικών δαπανών και οι μειώσεις μισθών, στο όνομα της διασφάλισης της βιωσιμότητας του ευρώ, θα είναι ο απαρέγκλιτος κανόνας και όχι η εξαίρεση. Το Δημοσιονομικό Σύμφωνο σε επίπεδο θεσμικό συμβολίζει το τέλος της «ΕΕ που ξέραμε» με τις ομοφωνίες και την τυπική έστω αναζήτηση ισορροπιών. Τη θέση αυτού του κανόνα καταλαμβάνουν πλέον συνταγματικά πραξικοπήματα, όπως έγινε τώρα με την εν κρυπτώ αναθεώρηση των καταστατικών αρχών της ΕΕ, καθώς και η διάσπαση της ΕΕ σε ομόκεντρους κύκλους διαφορετικών ταχυτήτων. Διαδικασία που επιβεβαιώνει την απογείωση των ενδοκαπιταλιστικών ανταγωνισμών στο έδαφος της οξυνόμενης κρίσης και τις αντιδράσεις που προκαλεί η επιθετικότητα της Γερμανίας.

Σε οικονομικό επίπεδο, το Δημοσιονομικό Σύμφωνο προβλέπει αρχικά την απαγόρευση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, με τη μορφή της έκκλησης για συνταγματική (ή εφάμιλλη νομοθετικά) κατοχύρωση των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Το μεγαλύτερο δυνατό έλλειμμα που μπορεί να γίνει δεκτό είναι της τάξης του 0,5% του ΑΕΠ, στα όρια δηλαδή του στατιστικού λάθους. Για τους παραβάτες προβλέπονται αυτόματες ή σχεδόν αυτόματες διαδικασίες παραπομπής στο ευρωπαϊκό δικαστήριο (που θα μπορούν να ενεργοποιηθούν ακόμη και μετά από υπόδειξη άλλων κρατών μελών), το οποίο αναβαθμίζεται σε προστάτη και εγγυητή της κοινωνικά επώδυνης πολιτικής των μηδενικών ελλειμμάτων. Το πρόστιμο δε που θα επιβάλλει στους παραβάτες, ίσο με το 0,1% του ΑΕΠ, το οποίο θα καταβάλλεται στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, θα δείχνει απλώς την πόρτα εξόδου από την ευρωζώνη σε όσα κράτη αρνούνται να θυσιάσουν τις κοινωνικές παροχές. Γιατί, το ζητούμενο των μηδενικών ελλειμμάτων δεν είναι τίποτε άλλο παρά η κατάργηση σε όλη την Ευρώπη μονομιάς (και σε όχι μόνο σε όσες χώρες βρίσκονται στην εντατική των «προγραμμάτων διάσωσης» όπως η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία) κάθε κοινωνικής κατάκτησης της μεταπολεμικής περιόδου, το κράτος πρόνοιας, τις παροχές σε παιδεία, υγεία και κοινωνική ασφάλιση, τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας και τους ελάχιστους μισθούς κλπ. Οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί και η επίκληση της δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι η αφορμή για να νομιμοποιηθεί στη συνείδηση της κοινωνίας και να συγκαλυφθεί το αντεργατικό πραξικόπημα του κεφαλαίου. Πρόκειται για μια πορεία που όσο κοινωνικά οδυνηρή θα αποδεικνύεται κατά την εφαρμογή της, άλλο τόσο και γεμάτη αντιφάσεις, στο βαθμό που η ανύπαρκτη κοινωνική της νομιμοποίηση θα αυξάνει την εγγενή της αστάθεια, αποκαλύπτοντας τον πραξικοπηματικό χαρακτήρα της αστικής κυριαρχίας.

Όλο και πιο ακριβή, όλο και πιο κοινωνικά οδυνηρή

η προσπάθεια κουρέματος του δημόσιου χρέους

Όπως λίγο – πολύ συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα, όπου η προσπάθεια για την επιτυχή ολοκλήρωση της συμφωνίας ανταλλαγής ομολόγων οδεύει στο τέρμα της. Είναι ωστόσο άγνωστο κατά πόσο θα ολοκληρωθεί αυτό το σαββατοκύριακο, όπως αναμενόταν, ή μια έκτακτη δανειοδότηση – «γέφυρα» θα αναλάβει να καλύψει την ανάγκη χρηματοδότησης του ομολόγου ύψους 14,4 δισ. ευρώ που λήγει στις 20 Μαρτίου, έτσι ώστε οι διαπραγματεύσεις να συνεχισθούν με την «άνεση χρόνου» που απαιτείται. Στην περίπτωση των διαπραγματεύσεων αυτών δεν χωρούν τελεσίγραφα ούτε εκβιασμοί, αντίθετα φυσικά με ό,τι συμβαίνει στην περίπτωση των από κάτω, που κάθε φορά βρίσκονται με το πιστόλι στον κρόταφο να επιλέξουν ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη. Οι επιπλοκές των τελευταίων ημερών αν κάτι φέρνουν στην επιφάνεια είναι τα αδιέξοδα και τον ασταθή χαρακτήρα της ακολουθούμενης περιοριστικής πολιτικής. Τίτλος της εναγώνιας προσπάθειας που καταβάλλεται εδώ και λίγα 24ωρα θα μπορούσε να είναι: «ζητούνται 20 δισ. ευρώ»! Τόσα τους λείπουν, όχι για να γίνει το ελληνικό δημόσιο χρέος βιώσιμο, αλλά για να φθάσει ακόμη και σε αυτό το (μη βιώσιμο) επίπεδο του 120% του ΑΕΠ το 2020, όπως ήταν ο αρχικός στόχος. Όμως, η υλοποίηση του συνεχώς απομακρύνεται, γιατί η πολιτική της λιτότητας παράγει αλλεπάλληλα χρηματοδοτικά κενά. Έτσι οδηγούμαστε σε μια νέα, ακόμη πιο δυσμενή, αναθεώρηση της απαράδεκτης συμφωνίας της ΕΕ της 27ης Οκτωβρίου, η οποία προέβλεπε την ανταλλαγή σε εθελοντική βάση των ομολόγων που κατέχουν ιδιώτες με την επωνυμία PSI (private sector involvement–συμμετοχή ιδιωτικού τομέα). Πλέον το πρόγραμμα ανταλλαγής έχει επεκταθεί πέραν του ιδιωτικού τομέα (που φυσικά δεν ήταν μόνο ιδιωτικός, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση δεν θα έχαναν 12 δισ. ευρώ τα ασφαλιστικά ταμεία που τώρα προσφεύγουν στα δικαστήρια κατά της Τράπεζας Ελλάδας) και στον δημόσιο, όπως τουλάχιστον ορίζεται στο πλαίσιο της δικής του ορολογίας.

Το νέο σχέδιο με την επωνυμία OSI (official sector involvement– συμμετοχή δημόσιου τομέα) «απειλεί» να εντάξει στο κούρεμα τις εξής τέσσερις κατηγορίες ομολόγων: Πρώτο, ομόλογα που έχει στη διάθεσή της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (πιθανολογούμενου ύψους 50 δισ. ευρώ), τα οποία μπορεί να μην κουρευτούν οριζόντια αλλά να συμμετάσχουν εμμέσως και πλαγιοτρόπως αν η ΕΚΤ αποδεχθεί να παραιτηθεί από τους τόκους που αποφέρουν. Δεύτερο, άλλα ομόλογα που έχουν οι εθνικές κεντρικές τράπεζες στα χαρτοφυλάκιά τους. Τρίτο, ομόλογα που έχουν φυσικά πρόσωπα, με τον πέλεκυ να κινδυνεύσει να πέσει ακόμη και στα ειδικά ομόλογα που έλαβαν οι απολυμένοι της Ολυμπιακής πριν δύο χρόνια. Τέταρτο, ακόμη το πρώτο δάνειο της Τρόικας, που συζητείται να «κουρευτεί» με τη μορφή μιας νέας, δεύτερης αναθεώρησης των όρων που το συνοδεύουν, η οποία θα μειώνει για παράδειγμα το επιτόκιο αποπληρωμής. Ακόμη ωστόσο κι αν ξεπερασθούν οι αντιδράσεις και υλοποιηθούν τα παραπάνω θεωρείται πολύ πιθανό να απαιτηθεί η αύξηση του δανείου των 130 δισ. ευρώ, έτσι ώστε να πιαστεί ο στόχος του 120% του ΑΕΠ για το 2020. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το πώς η κινούμενη άμμος της λιτότητας καθιστά ανεπαρκή κάθε συμβιβασμό που επιτυγχάνεται στις διαπραγματεύσεις, όπως για παράδειγμα συμβαίνει τώρα που οι ιδιώτες δέχτηκαν μετά από πολλά ένα μεσοσταθμικό επιτόκιο της τάξης του 3,7%, το οποίο οδηγεί σε κούρεμα των ομολόγων τους κατά 70%-75%. Παρόλα αυτά, δια στόματος του Όλι Ρεν, απαιτείται ένα ακόμη μεγαλύτερο δάνειο, που θα φθάνει τα 145 δισ. ευρώ, έτσι ώστε να ολοκληρωθεί η συμφωνία ανταλλαγής και να αποφευχθεί μια στάση πληρωμών από τη μεριά του ελληνικού δημοσίου. Τα επιπλέον χρήματα μάλιστα θα καλύψουν τις μαύρες τρύπες στους ισολογισμούς των τραπεζών, επιβεβαιώνοντας τον ιδιωτικό και απεχθή κατά βάση χαρακτήρα του δημόσιου χρέους.

Ο αρμόδιος για τα νομισματικά ζητήματα επίτροπος της ΕΕ, όμως, είπε κι άλλα την προηγούμενη εβδομάδα όπως, για παράδειγμα, ότι δεν προβλέπεται καμιά χαλάρωση στο πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης της Ελλάδας, παρά την εμφανή και παταγώδη αποτυχία της υλοποίησης όσων είχε υποσχεθεί η ελληνική κυβέρνηση. Η επιμονή της Τρόικας να επιβληθούν έκτακτα μέτρα ύψους 4,4 δισ. ευρώ που θα καλύψουν τα ελλείμματα του προϋπολογισμού για το 2011 και το 2012, εν είδει μάλιστα προ-μνημονίου – κάτι σαν προκαταρκτικά της κύριας πράξης που θα έρθει με το νέο (έβδομο στη σειρά!) Μνημόνιο και τη νέα δανειακή σύμβαση – δείχνει ότι τις αμέσως επόμενες εβδομάδες θα ξετυλιχθεί μια επίθεση στα κοινωνικά δικαιώματα πολύ πιο βάρβαρη απ’ όλες τις προηγούμενες και πολύ πιο απροκάλυπτη. Ενδεικτικά, η Τρόικας απαιτεί την κατάργηση του φόρου πολυτελείας στα ακριβά ΙΧ, τα κοσμήματα και τα σκάφη και ταυτόχρονα την κατάργηση των απαλλαγών στα τέλη ταξινόμησης και κυκλοφορίας των ΙΧ των αναπήρων. Το παράδειγμα δείχνει ότι αυτή η πολιτική υπαγορεύεται και υπηρετεί τα συμφέροντα μιας ελάχιστης κοινωνικής μειοψηφίας, μιας ολιγαρχίας του μαύρου χρήματος. Απέναντι σε αυτή την «επέλαση των βαρβάρων»(καλύτερα των …Ούνων) τα αιτήματα παύσης πληρωμών και ανοίγματος των βιβλίων του δημόσιου χρέους και ταυτόχρονα εξόδου από την ευρωζώνη και την ΕΕ, συνιστούν τις πρώτες γραμμές άμυνας στην αναγκαία αντεπίθεση του εργατικού κινήματος, όρο εκ των ων ουκ άνευ για την αναχαίτιση της επίθεσης, την κατοχύρωση και την διεύρυνση των κοινωνικών δικαιωμάτων.

Αρέσει σε %d bloggers: