Λεφτά υπάρχουν για την Aegean: στους τραπεζικούς λογαριασμούς των μετόχων της

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Με πρόκληση για εκατοντάδες χιλιάδες ανέργους που είναι αναγκασμένοι να ζουν χωρίς επίδομα ανεργίας και οικονομικό σκάνδαλο ολκής θα ισοδυναμεί η κρατική επιδότηση της αεροπορικής εταιρείας Aegean.

Ο «εθνικός αερομεταφορέας», όπως χωρίς καμία αίσθηση αιδούς χαρακτηρίζουν την Aegean ακόμη κι όσοι ομνύουν στον ελεύθερο ανταγωνισμό, βρίσκεται σε δεινή θέση, όπως και όλες οι αεροπορικές εταιρείες του κόσμου, μετά την απαγόρευση των ταξιδιών που επιβλήθηκε για να ελεγχθεί η πανδημία του κορονοϊού. Την δεινή θέση της Aegean την περιέγραψε ο ίδιος ο πρόεδρός της, Ευτ. Βασιλάκης, δηλώνοντας ότι τα τρέχοντα έσοδα της ισοδυναμούν με το 0,05% των εσόδων του παρελθόντος και, πιο παραστατικά, «ξαφνικά σε έναν μήνα πήγαμε από το το ρετιρέ στο υπόγειο».

Σε αυτό το πλαίσιο συζητιέται η κρατική επιδότηση της εταιρείας, όπως έχουν ήδη πράξει άλλες χώρες, από τις ΗΠΑ (25 δισ. δολ.) μέχρι τη Γερμανία (επιδότηση στη Lufthansa 9 δισ. ευρώ), κι όπως κατ’ επανάληψη έχει συμβεί από το 2008 μέχρι και το 2015 με τις τράπεζες.

Η επιδότηση της Aegean, που θα συνοδευτεί με απολύσεις εργαζομένων και μείωση μισθών, θα αποτελέσει πρόκληση γιατί η συγκεκριμένη εταιρεία έχει διανείμει εκατοντάδες εκατομμύρια τα τελευταία χρόνια στους μετόχους της. Γιατί λοιπόν να περάσει η ζημιά στους εργαζόμενους και την κοινωνία και να μην την αναλάβουν οι μέτοχοι που όλα τα προηγούμενα χρόνια θησαύριζαν από την γιγάντωση του μονοπωλίου της Aegean.

Μια ματιά στις οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας, προσπερνώντας μάλιστα και κάτι αμοιβές μελών ΔΣ που φτάνουν το 1,5 εκ. ετησίως, δείχνει ότι λεφτά …υπάρχουν! Από το 2005 μέχρι και το 2019, αφαιρώντας μάλιστα τις ζημιές που εμφάνισε η εταιρεία με βάση τις οικονομικές της καταστάσεις κατά τα έτη 2010-12, τα μετά φόρων κέρδη της εταιρείας έφτασαν τα 522,9 εκ. ευρώ! Αν δε, μείνουμε μόνο στα μερίσματα που διένειμε στους μετόχους της η Aegean από το 2015 ως το 2019 το συνολικό ποσό που έθεσε στη διάθεσή τους ανήλθε στα στα 210,7 εκ. ευρώ.

Το αίτημα μεταφοράς της ζημιάς στις τσέπες των μετόχων δικαιολογείται και στη βάση των όσων ψήφισε η Ευρωπαϊκή Ένωση για τις τράπεζες προκειμένου να μην μεταφερθεί ξανά το κόστος της διάσωσής τους στους φορολογούμενους: bail-in και όχι bail-out. Σε καλύτερα ελληνικά, την ευθύνη διάσωσης των τραπεζών φέρουν κατά σειρά προτεραιότητας μέτοχοι, ομολογιούχοι και πελάτες και μετά το κράτος. Αν αυτός ο κανόνας ισχύει για τις τράπεζες γιατί να μην ισχύσει και για τις αεροπορικές εταιρείες που (χωρίς μάλιστα να παράγουν και κάτι αναγκαίο πχ είδη διατροφής) εξελίσσονται στον μεγάλο ασθενή;

Το αίτημα «κανένα ευρώ για τη διάσωση ιδιωτικών εταιρειών» προβάλλει επιτακτικά, για πολλούς λόγους:

Πρώτο, γιατί από την πικρή πείρα των τραπεζών ξέρουμε ότι οι διασώσεις αποτελούν πιθάρι των Δαναΐδων. Ας θυμηθούμε όλα τα επιχειρήματα που ακούσαμε από τον Γ. Αλογοσκούφη και τον Π. Δούκα το 2008 μέχρι τον Ευκλ. Τσακαλώτο και τον Γ. Σταθάκη το 2015 για τα …καλά που θα έφερνε η διάσωση των τραπεζών: υπέρβαση της κρίσης, στήριξη της αναπτυξιακής προσπάθειας, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, κ.λπ. Και φτάνουμε σήμερα να μετράμε μέρες για την εκκίνηση των πλειστηριασμών που θα μετατρέψουν σε άστεγους χιλιάδες πολίτες…

Δεύτερο, γιατί κάθε ευρώ που θα δοθεί από το δημόσιο θα συνοδευτεί από νέα αντιλαϊκά μέτρα. Κανείς μας δεν αμφιβάλλει ότι την ίδια ώρα που η κυβέρνηση προσπαθεί να επιταχύνει την άρση των απαγορεύσεων κάποια γραφεία στο υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζουν τα νέα αντιλαϊκά μέτρα  που θα εφαρμοστούν για να καλυφθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2020: νέοι φόροι, μείωση συντάξεων και δαπανών, κλπ. Από πού κι ως που να πληρώσουμε νέους φόρους για να διασωθούν δισεκατομμυριούχοι μεγαλομέτοχοι, όπως ο Δαυίδ;

Τρίτο, γιατί με αυτά τα χρήματα που θα δοθούν στην Aegean θα μπορούσαν να σωθούν  εκατοντάδες χιλιάδες άνεργοι που προϋπήρχαν κι εκατοντάδες άλλες χιλιάδες άνεργοι που θα προστεθούν στην ουρά εξ αιτίας της κρίσης του κορονοϊού. Αν δε, προσθέσουμε και μερικές ακόμη εκατοντάδες χιλιάδες που ζουν στην επισφάλεια (προερχόμενοι από την αδήλωτη εργασία ή όσους εργάζονται υπό ελαστικές σχέσεις εργασίας) καταλαβαίνουμε πόση σημασία έχει να πάρουν έστω λίγα οι πολλοί κι όχι για πολλοστή φορά να πάρουν πολλά οι λίγοι.

Τέταρτο και σημαντικότερο, για λόγους …αρχής! Γιατί θα το ξανακάνουν! Οι περίφημες διασώσεις, όπως ξεκίνησαν με τα λαμόγια της Lehman Brothers για να φτάσει σήμερα ο οικονομικός της διευθυντής Λουίς ντε Γκουίντος αφού πέρασε από υπουργός Οικονομικών του δεξιού Μαριάνο Ραχόι στην Ισπανία να είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, έχουν ξαναγράψει τους κανόνες του παιχνιδιού. Τουλάχιστον για την αφρόκρεμα. Αφότου ανακαλύφθηκαν οι «διασώσεις» τα κέρδη είναι ιδιωτικά («στον καπιταλισμό ζούμε» είναι ο αντίλογος) και οι ζημιές δημόσιες (ελέω «εκτάκτων περιστάσεων και αναγκών» είναι το επιχείρημα, παρότι εξακολουθούμε να ζούμε στον καπιταλισμό). Αν αντίθετα, το κράτος πει ό,τι λέει και στους εργαζόμενους όταν ζητούν αυξήσεις μισθών («ουκ αν λάβεις παρά του μη έχοντος»), είναι πιο πιθανό οι μεγαλομέτοχοι να βάλουν το χέρι στην τσέπη (προσχωρώντας πχ σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου) και να καλύψουν τις ζημιές. Αν όμως η κυβέρνηση της ΝΔ για μια ακόμη φορά στηρίξει μια ιδιωτική εταιρεία μόλις λίγους μήνες μετά τα δημόσια εγκώμια που της έπλεκε ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης δηλώνοντας με αφορμή την παραλαβή 3 Airbus το …αδιανόητο, ότι «είναι φωτεινή μέρα για την  πατρίδα μας και την εθνική οικονομία», τότε θα είναι υπόλογη ότι εκτρέφει μια κρατικοδίαιτη αστική τάξη, εθισμένη στο εύκολο χρήμα του κρατικού κορβανά…

Στην κόψη του ξυραφιού οι ιταλικές τράπεζες

ek.w_hrΘρυαλλίδα εξελίξεων όχι μόνο για την ιταλική πολιτική ζωή, αλλά και για όλη την Ευρώπη ενδέχεται να αποδειχθούν οι τράπεζες της γειτονικής χώρας. Αφορμή είναι τα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια που φθάνουν τα 360 δισ. ευρώ και ισοδυναμώντας με το 20% του εθνικού προϊόντος χαρακτηρίζονται ωρολογιακή βόμβα για την οικονομική σταθερότητα.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Εδώ, η σύγκριση με την Ελλάδαπου θα κάνει ο προσεκτικός αναγνώστης (όπου τα κόκκινα δάνεια φτάνουν τα 109 δισ. ευρώ, σύμφωνα και με τις πρόσφατες δηλώσεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας, Γ. Στουρνάρα, ή το 59% του ΑΕΠ) δε βοηθάει στην αποτύπωση του προβλήματος στην Ιταλία στις πραγματικές του διαστάσεις. Κι αυτό γιατί η «διεθνής του χρήματος» που ελέγχει στενά κι εκ των έσω πλέον τα τεκταινόμενα στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, δεν έχει αποκτήσει την πρόσβαση που θα ήθελε στη γειτονική χώρα. Το ζητούμενα έτσι, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, είναι ο έλεγχος των εξελίξεων στις ιταλικές τράπεζες, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει.

Η διαμάχη που έχει ξεσπάσει μεταξύ της ιταλικής κυβέρνησης και της Γερμανίας συμπυκνώνεται στο δίλλημα bail-inή bail-out. Δηλαδή, στο κατά πόσο η αναγκαία «διάσωση» των ιταλικών τραπεζών θα γίνει με ίδιους πόρους, πληρώνοντας κατά σειρά οι μέτοχοι, οι ομολογιούχοι και τέλος οι καταθέτες, στη βάση του νέου καθεστώτος που ξεκίνησε να ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2016 (και με βάση την οδηγία 2014/59) ή, αν η «διάσωση» θα γίνει με λεφτά του δημόσιου, όπως γινόταν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2015. Ως προς το παρόν, πιο ορθολογικές λύσεις όπως η ανάπτυξη της οικονομίας που θα βελτίωνε τη θέση των δανειοληπτών και των τραπεζών, είναι εκτός συζήτησης…

Σύγκρουση Ρέντσι – Μέρκελ

Η ιταλική κυβέρνηση ζητάει να μην ισχύσουν τα συμφωνηθέντα και να επιτραπεί να γίνει η ανακεφαλαιοποίηση με δημόσιους πόρους επειδή ένα ποσοστό μεταξύ του ενός τρίτου και του μισού εκείνων των ομολόγων που θα εξανεμιστούν, μετατρεπόμενα σε κεφάλαιο, βρίσκονται στα χέρια 60.000 κατ’ εκτίμηση μικρών και μεσαίων καταθετών. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο κατά τον ιταλό πρωθυπουργό, Ματέο Ρέντσι, θα ισοδυναμούσε με οικονομική καταστροφή δεκάδων χιλιάδων καταθετών που ανήκουν στα φτωχά και μεσαία στρώματα. Ήδη δύο αυτοκτονίες ομολογιούχων λειτούργησαν σαν καμπανάκι κινδύνου για το μέγεθος του πολιτικού σεισμού που θα ταρακουνήσει την Ιταλία στην περίπτωση που οι καταθέσεις απλών ανθρώπων θυσιασθούν στο βωμό της βιωσιμότητας των τραπεζών.

Από την άλλη όμως, δεν αποκλείεται καθόλου ο ιταλός πρωθυπουργός και όλο το πολιτικό σύστημα της γειτονικής χώρας να χρησιμοποιούν τους καταθέτες ως ασπίδα προστασίας των μεγαλομετόχων των τραπεζών. Μέλημά τους δηλαδή να είναι να μη συμβεί ότι έγινε στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα όπου, λόγω των διαδικασιών που επελέγησαν για την ανακεφαλαιοποίησή του, η προοπτική του αφελληνισμού είναι προ των πυλών κι η διοίκηση των τραπεζών θα αποτελείται από ξένους. Πιθανότατα γι’ αυτό το λόγο η Ιταλία έχασε όλες τις προηγούμενες ημερομηνίες – σταθμούς που επικαλέστηκε για παράδειγμα η Ελλάδα, όπως συνέβη το 2015 όταν οι διαδικασίες ανακεφαλαιοποίησης επιταχύνθηκαν, με δραματικές επιπτώσεις, υπό την πίεση της οδηγίας που επέβαλε από 1/1/2016 το bail-in. Η Ιταλία για να διασώσει τον έλεγχο των μεγαλομετόχων επί των τραπεζών απέφυγε όχι μόνο το γενικό ξεπούλημα της Ελλάδας, αλλά ακόμη και την πιο διακριτική «διάσωση» που επέλεξε η Ισπανία το 2012. Η Ρώμη πιθανά έκρινε ότι ο έλεγχος των τραπεζών είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να αφεθεί στη διακριτική ευχέρεια των Γερμανών…

Από την άλλη μεριά η γερμανική κυβέρνηση, επαναλαμβάνοντας δια στόματος της Άνγκελα Μέρκελ στη διάρκεια της τελευταίας συνόδου κορυφής της ΕΕ ότι οι αποφάσεις πρέπει να τηρούνται, επικαλείται όχι μόνο τα όσα ισχύουν αλλά και τα όσα πρέπει να ισχύουν. Η διάσωση των τραπεζών με λεφτά των φορολογουμένων, που ξεκίνησε από το 2008 με το επιχείρημα ότι λόγω του μεγέθους τους δεν επιτρέπεται να αφεθούν να καταρρεύσουν («toobigtofail»), αποκάλυψε την εξάρτηση του πολιτικού συστήματος από την ολιγαρχία του χρήματος, βαθαίνοντας το ρήγμα που χωρίζει και τους δύο (πολιτικούς και τραπεζίτες) από την κοινωνία. Η στάση της Μέρκελ, η πρόκριση δηλαδή της διάσωσης των τραπεζών μέσω ιδίων πόρων, αυτή τη στιγμή φαίνεται η πιο φιλολαϊκή – εξαιρώντας βέβαια το ενδεχόμενο κατάσχεσης καταθέσεων. Ποιος καταθέτης ήξερε ότι οι αποταμιεύσεις του ενδέχεται να μετατραπούν σε κεφάλαιο που θα καλύψει τις μαύρες τρύπες του μετοχικού κεφαλαίου των τραπεζών; Από την άλλη, η διάσωση των τραπεζών με χρήματα των φορολογουμένων και σε βάρος των δαπανών υγείας και παιδείας, φαντάζει πολύ πιο αδικαιολόγητη και άδικη.

Γερμανική επέκταση

Κι έτσι πράγματι θα ήταν (το γερμανικό σχέδιο δηλαδή θα έχριζε ευρύτερης υποστήριξης) αν η Γερμανία κι οι εποπτικές αρχές των τραπεζών στην Ευρώπη δεν είχαν δεύτερες σκέψεις. Δηλαδή, αν το ζητούμενο δεν ήταν, τουλάχιστον δεν περιλάμβανε, και την αλλαγή της ιδιοκτησίας των ιταλικών τραπεζών. Κοινώς, το «κόντυμα» των ιταλικών τραπεζών. Κι είναι κάτι που έχει αρχίσει ήδη να συμβαίνει – όπως κατ’ αντιστοιχία έγινε και με τις ελληνικές τράπεζες όταν στο πλαίσιο της «διάσωσής» τους πούλησαν άρον – άρον τα υποκαταστήματα τους στα Βαλκάνια και σε άλλες χώρες. Πολύ χαρακτηριστικά, στην Ιταλία η UniCredit, που είναι η μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας, θα βελτιώσει τον ισολογισμό της πουλώντας το 10% των μετοχών που διαθέτει στην πολωνική τράπεζα Bank Pekao, που είναι η δεύτερη μεγαλύτερη της ανατολικοευρωπαϊκής αυτής χώρας, έναντι 800 εκ. ευρώ που αναμφισβήτητα είναι σταγόνα στον ωκεανό των 10 δισ. ευρώ τα οποία χρειάζεται άμεσα ως κεφαλαιακή ενίσχυση. Η Monte di Paschi, τρίτη σε μέγεθος ιταλική τράπεζα με ιστορία 544 ετών που είναι ταυτισμένη με την κεντροαριστερά, χρειάζεται σύμφωνα με την Morgan Stanley από 2 ως 6 δισ. ευρώ επιπλέον κεφάλαια.

Αξίζει να αναφερθεί ότι στον αντίποδα του γενικού ξεπουλήματος των τραπεζών στις χώρες της ευρωζώνης, που όλοι φανταζόμαστε ότι ως μεγάλο κερδισμένο θα έχουν τις γερμανικές τράπεζες, η κυβέρνηση της Πολωνίας έχει ανακοινώσει πως στα επόμενα 15 χρόνια στοχεύει το 70% των μετοχών των πολωνικών τραπεζών (από 30% σήμερα) να περιέλθουν ξανά σε πολωνικά χέρια. Οι Πολωνοί προφανώς είδαν τα «καλά» της εισβολής του διεθνούς κεφαλαίου, όπως βίαια συντελέστηκε στο πλαίσιο των «θεραπειών σοκ» των αρχών της δεκαετίας του ’90, και τώρα προσπαθούν να διορθώσουν τις παραμορφώσεις που έφερε. Ενώ στην ευρωζώνη, με την απειλή της δημοσιονομικής κρίσης και της έλλειψης κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών,προωθούνται τώρα αυτές ακριβώς οι «θεραπείες σοκ».

Η τύχη της διελκυστίνδας μεταξύ Ιταλίας και Γερμανίας θα γίνει γνωστή στις 29 Ιουλίου όταν θα γίνουν κι επίσημα γνωστά τα αποτελέσματα από τα νέα «τεστ αντοχής» στα οποία ήδη υποβάλλονται οι ευρωπαϊκές τράπεζες. Η ανακοίνωση που θα ακολουθήσει σχετικά με το ύψος των νέων κεφαλαίων που απαιτούνται για τις ιταλικές τράπεζες θα κρίνει και την τύχη τους. Η λύση πάντως που θα προκριθεί δεν μπορεί παρά να παίρνει υπ’ όψη της και την έκθεση των ευρωπαϊκών τραπεζών στα ιταλικό δημόσιο χρέος, δηλαδή τα κρατικά ομόλογα, που μετά βεβαιότητας θα επηρεαστούν αρνητικά σε περίπτωση μη συναινετικών λύσεων – είναι μια παράμετρος που δείχνει ότι στη πλευρά των χαμένων δεν συμπεριλαμβάνονται μόνο οι Ιταλοί μικροκαταθέτες, τους οποίους επικαλείται ο Ρέντσι, ούτε οι μεγάλες παραδοσιακές οικογένειες που ελέγχουν τον πλούτο στη γειτονική χώρα. Ενδεικτικά, πρόσφατη μελέτη της Standard & Poor’s εκτιμούσε ότι οι τοποθετήσεις σε ιταλικά κρατικά ομόλογα από τράπεζες με έδρα στην ΕΕ ανέρχονται σε 791 δισ. ευρώ. Επειδή λοιπόν τα λεφτά είναι …πολλά κι επειδή η αντίσταση της ιταλικής ελίτ έχει αποδειχθεί πολύ πιο ισχυρή, σε σχέση με την αντίσταση της ελληνικής ελίτ, δεν αποκλείεται να δούμε οι ριζικές λύσεις να μετατίθενται για το προσεχές μέλλον…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 15 Ιουλίου 2016

Τράπεζες, ο μεγάλος ασθενής της Ευρώπης

db sel 24 basiΑναμφισβήτητα, το ενδιαφέρον της μεγαλύτερης γερμανικής τράπεζας για την οικτρή κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο τραπεζικός κλάδος της Ευρώπης ξεχειλίζει από ιδιοτέλεια.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Μόλις πριν λίγες εβδομάδες το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο χαρακτήρισε την Deutsche Bank ως υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνο για την παγκόσμια χρηματοοικονομική σταθερότητα, με αφορμή την έκθεσή της σε παράγωγα που ξεπερνούν τα 50 τρισ. ευρώ, ενώ η φυγή των επενδυτών από τα χαρτοφυλάκια της τείνει να λάβει διαστάσεις πανικού. Το πρώτο πεντάμηνο του 2016 έκαναν φτερά από την Deutsche Asset Management κεφάλαια ύψους 4,8 δισ. ευρώ, σύμφωνα μάλιστα με στοιχεία του γερμανικού συνδέσμου επενδυτικών ταμείων, την ίδια ώρα που οι τοποθετήσεις σε άλλα ανταγωνιστικά χαρτοφυλάκια αυξάνονταν σταθερά. «Πτήση στην ποιότητα», ο σχετικός όρος. Τη δεινή θέση της Deutsche Bank τη δείχνει κι η πορεία της μετοχής της, όπως φαίνεται στο διάγραμμα που παραθέτουμε όπου φαίνεται ότι σε διάστημα ενός έτους έχει χάσει το 60% της τιμής της.

Η Deutsche Bank ωστόσο, δεν είναι μόνη της. Σε άσχημη θέση βρίσκονται δεκάδες ακόμη τράπεζες σε όλη την Ευρώπη. Είναι μάλιστα μια κατάσταση που μπορεί να μην αποτυπωθεί στα αποτελέσματα των στρες αντοχής που θα ανακοινωθούν στις 29 Ιουλίου, θεωρείται ωστόσο ωρολογιακή βόμβα. Η κρισιμότητα της κατάστασης των τραπεζών αποτυπώθηκε τόσο στην πρόταση 6 σημείων για την επίλυση της τραπεζικής κρίσης που έδωσε στη δημοσιότητα η Deutsche Bank όσο και σε μια βαρύνουσα συνέντευξη που έδωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της, όπου εκτιμάει τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των τραπεζών σε όλη την Ευρώπη σε 2 τρισ. ευρώ (σχεδόν όσο το ΑΕΠ της Γαλλίας), επικρίνει σφόδρα την πολιτική χαμηλών επιτοκίων της ΕΚΤ (καταλαβαίνουμε έτσι ποια σκοπιμότητα εξυπηρετεί η κριτική στην ΕΚΤ την οποία ασκούν τα γεράκια της γερμανικής κεντρικής τράπεζας) και ζητάει τη σύσταση ενός ταμείου, με προίκα 150 δισ. ευρώ, για να αντιμετωπισθεί η κρίση. Η πρόταση των 6 βημάτων είναι ακόμη πιο ριζοσπαστική καθώς η Deutsche Bank ζητάει να μην εφαρμοσθεί η οδηγία για την υποχρεωτική εκ των έσω διάσωση των τραπεζών (bail in) και να επανέλθει η δυνατότητα της διάσωσης των τραπεζών από τα κράτη (bail out) που ίσχυε ως 31/12/2015, ενώ ως πρώτο βήμα προτείνει τη διάσωση των ιταλικών τραπεζών με μια ένεση ρευστότητας ύψους 28 δισ. ευρώ!

Η επιστροφή της τραπεζικής κρίσης στην Ευρώπη προοιωνίζεται νέα δεινά για τους εργαζόμενους καθώς ανεξαρτήτως της λύσης που θα προκριθεί το κόστος θα καταβληθεί από τους φορολογούμενους. Είτε άμεσα, είτε έμμεσα. Όπως έγινε και το 2008. Σιγά που η Γερμανία θα επιτρέψει να καταρρεύσει η Deutsche Bank υπό το βάρος των ασήκωτων χρεών της…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 17 Ιουλίου 2016

Νέο δάνειο και μνημόνιο ή Ιρλανδία! Ας διαλέξουν… (Unfollow, Απρίλιος 2015)

euro-notes-375x280Πιο απλά δεν γινόταν να ειπωθεί: «Το νέο πακέτο θα μπορούσε να φτάσει τα 10 έως 20 δις., σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Οικονομικών του Βερολίνου. Αλλά η γερμανική κυβέρνηση δεν επιθυμεί να περιορίσει τη βοήθειά της μόνο σε χρήματα. Σχεδιάζει ένα νέο πρόγραμμα για να φέρει την ελληνική κυβέρνηση και τον μηχανισμό της δημόσιας διοίκησης στις απαιτήσεις του 21ου αιώνα. Όλα τα υπουργεία πρόκειται να εμπλακούν». Τα παραπάνω γράφτηκαν στο γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ στις 2 Απριλίου 2014, ακριβώς έναν χρόνο πριν. Ανάλογα δε άρθρα, που προοικονομούσαν νέο, τρίτο δάνειο «διάσωσης» είχαν γραφτεί και παλιότερα.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Σε καμία όμως άλλη συγκυρία, εκτός της σημερινής, δεν φαινόταν τόσο έντονη η ανάγκη για ένα νέο δάνειο. Με άλλα λόγια ποτέ άλλοτε δεν είχαν διαμορφωθεί οι συνθήκες ώστε ένα τρίτο δάνειο να φαίνεται σανίδα σωτηρίας για την ελληνική οικονομία.

Οι συνθήκες ωρίμασαν απότομα, για να περιμένουμε σαν μάννα εξ ουρανού το τρίτο δάνειο, με ευθύνη της ελληνικής οικονομικής ελίτ και των επιτελείων της ΕΚΤ. Από κοινού κι εκ του μηδενός έστησαν δύο Συμπληγάδες πέτρες για έναν και μοναδικό σκοπό: να συνθλίψουν οποιαδήποτε ελπίδα ριζοσπαστικής πολιτικής περιείχε ο σχηματισμός της νέας ελληνικής κυβέρνησης και να επιβάλουν την διαιώνιση της πολιτικής της ακραίας λιτότητας. Έτσι, από την μια πλευρά, ήταν οι έλληνες επιχειρηματίες που πρωτοστάτησαν στις μαζικές αναλήψεις με τους τραπεζίτες να είναι αυτοί που τις περισσότερες φορές σήκωναν το τηλέφωνο, σχημάτιζαν πρώτοι τον αριθμό κι έδιναν το σήμα της τραπεζικής ανάληψης. Με τον καιρό ο μακρινός (για τον Δεκέμβριο του 2014) κίνδυνος της φυγής των κεφαλαίων, που θα οδηγήσει αρχικά στην επιβολή πλαφόν στις αναλήψεις και τις μεταφορές κεφαλαίων από τις τράπεζες (όπως απείλησε μέσα Μαρτίου ο Γ. Ντέιζελμπλουμ) και στη συνέχεια σε bail in, δηλαδή διάσωση των τραπεζών μέσω της κατάσχεσης μέρους των καταθέσεων όπως έγινε στην Κύπρο, κι έπειτα σε graccident κι ενδεχομένως σε grexit άρχισε να εμφανίζεται σαν αυτοεκπληρούμενη προφητεία, παραμένοντας πάντα μια απειλή που πουλάει. Αυτό ωστόσο που δεν λέγεται είναι πως χωρίς την άνωθεν υπόδειξη ποτέ δεν θα είχαν εξανεμιστεί από τις τράπεζες 24 δισ. ευρώ, όπως συνέβη μεταξύ Νοεμβρίου 2014 και Φεβρουαρίου 2015, με τον Δεκέμβρη να κλείνει μετρώντας απώλειες 4 δισ., τον Ιανουάριο 12 δισ. και τον Φεβρουάριο 8 σχεδόν δισ. ευρώ…

Ακόμη κι έτσι για να ολοκληρωθεί ο εκβιασμός απαιτούταν η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία με ακρίβεια εκτελεστή μεθοδεύει τον στραγγαλισμό της ελληνικής οικονομίας επιχειρώντας με αυτό τον τρόπο – επιτυχημένα ως τώρα – να χειραγωγήσει την κυβέρνηση. Αρχές Φεβρουαρίου ανακοίνωσε πως παύει να δέχεται τα ελληνικά ομόλογα από τις τράπεζες ως εγγύηση για να τους χορηγεί ρευστότητα. Εδώ που τα λέμε δεν ήταν κι ότι πιο πολύτιμο διέθετε στα ολοκαίνουργια χαρτοφυλάκια της η ΕΚΤ, αλλά το λούστρο τους δε έσβησε από τα λαχούρια του Βαρουφάκη. Και με τις σινιέ γραβάτες του Χαρδούβελη και του Στουρνάρα παλιόχαρτα ήταν, αλλά τα δέχονταν αδιαμαρτύρητα. Έκτοτε αρχίζει το μαρτύριο της σταγόνας με τον πανάκριβο μηχανισμό παροχής έκτακτης ρευστότητας (ELA), που καθίσταται πλέον μονόδρομος για τις τράπεζες, να ανοίγει τόσο όσο απαιτείται για να συνεχίζεται η φυγή καταθέσεων από τις τράπεζες χωρίς να δημιουργούνται και συνθήκες πανικού ενώ, παράλληλα, να αυξάνεται η πίεση στην κυβέρνηση να ενταχθεί οργανικά στον αστερισμό της λιτότητας. 5 δις. στις 12 Φεβρουαρίου, 3,5 δις. στις 19 Φεβρουαρίου, 400 εκ. στις 18 Μαρτίου, 1,3 δις. στις 25 Μαρτίου, κ.λπ., κ.λπ. Η πίεση που ασκείται στην κυβέρνηση Τσίπρα δεν είναι έμμεση, ούτε κινείται απλώς στο επίπεδο των εντυπώσεων που δημιουργούν τα δελτία των 8. Είναι άμεση καθώς η πιστωτική ασφυξία στις τράπεζες «καίει» ένα χαρτί που η ίδια η κυβέρνηση είχε δηλώσει προεκλογικά ότι θα έπαιζε για να προσπεράσει τους συνήθεις εκβιασμούς των πιστωτών με την καθυστέρηση καταβολής των δόσεων: την δυνατότητα να απορροφήσουν οι τράπεζες επιπλέον εκδόσεις εντόκων γραμματίων που θα μπορούσαν να προσφέρουν την ποθούμενη ρευστότητα στο δημόσιο όχι μόνο για να πληρώσει δικές της υποχρεώσεις (μισθοί, συντάξεις, προμηθευτές, κ.α.) αλλά ακόμη και τις δόσεις στο ΔΝΤ. Η δυνατότητα αυτή καταργείται από τη στιγμή που οι δανειστές δηλώνουν καθαρά ότι το όριο των 15 δις. στην αξία των εντόκων γραμματίων σε κυκλοφορία δεν αυξάνεται, οπότε το μόνο που έχει να κάνει η κυβέρνηση είναι να τα ανακυκλώνει στις λήξεις τους κι έτσι μένει στο έλεος των άδειων δημόσιων ταμείων, ενώ οι διοικήσεις των τραπεζών, τυφλά όργανα της ΕΚΤ, έχουν σαφή εντολή να μην χρηματοδοτούν το ελληνικό δημόσιο. Παράλληλα η Ελλάδα έχει αποκλειστεί από την αγορά στο πλαίσιο της πλημμυρίδας ρευστού ύψους 60 δις. ευρώ που απελευθερώνει κάθε μήνα η ΕΚΤ, με τα μέτρα ποσοτικής χαλάρωσης. Το τέλειο έγκλημα…

Με αυτές τις κυκλωτικές κινήσεις δεν μεθοδεύεται μόνο η ολοκληρωτική παράδοση της κυβέρνησης στους πιστωτές. Επιχειρείται να φανεί ως φιλί ζωής στην ελληνική οικονομία το δάνειο που λυσσάει η Γερμανία να πάρουμε (και το οποίο πριν τρεις μήνες φάνταζε περιττό) για να είναι σίγουρη πως θα καταβληθούν «πλήρως και εγκαίρως», όπως αναφέρεται στη συμφωνία του Γιούρογκρουπ της 20ης Φεβρουαρίου, οι υποχρεώσεις στους δανειστές. Δεδομένου ότι η προφανής λύση (δηλαδή η απελευθέρωση αφειδώλευτης ρευστότητας στην Ελλάδα από την ΕΚΤ που θα ακύρωνε μονομιάς τη βάση κάθε φόβου για επανάληψη κυπριακών σεναρίων, επαναφέροντας την ομαλότητα στην αγορά – χωρίς δηλαδή καν να χρησιμοποιηθεί!) δεν συζητιέται, το ερώτημα που τίθεται αφορά την εναλλακτική για την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Μια εναλλακτική που να λαβαίνει μάλιστα υπ’ όψη της την αγκύλωση των δύο κομμάτων να παραμείνουν σε ευρώ και ΕΕ και να μην διαγράψουν το χρέος, παρά την πανηγυρική ήττα που δέχθηκε η γραμμή διαπραγμάτευσης «ανατρέπουμε την λιτότητα εντός ευρώ και ΕΕ».

Αν λοιπόν η κυβέρνηση θέλει να αποφύγει ένα νέο δάνειο που θα συνοδεύεται από μνημόνιο, ως συνήθως, και το οποίο θα σημάνει το πρόωρο τέλος της, τότε δεν έχει παρά να επαναλάβει ότι έκανε κι η Ιρλανδία τον Δεκέμβριο του 2010, όταν «τύπωσε» 51 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο ενός προγράμματος παροχής έκτακτης ρευστότητας. Όπως δηλαδή το περιέγραψε, σε αδρές γραμμές, κι η Ραχήλ Μακρή την προεκλογική περίοδο στο πλαίσιο τηλεοπτικής της συνέντευξης. Το μόνο που απαιτείται είναι να ενημερωθεί η ΕΚΤ. Όχι να ερωτηθεί! Ούτε καν διαβούλευση δεν προηγήθηκε από την μεριά της Ιρλανδίας τον Δεκέμβριο του 2010, παρότι μάλιστα τύπωσε 51 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 30% του ΑΕΠ της. Κι η είδηση μάλιστα έγινε γνωστή λίγες εβδομάδες αργότερα μέσω του ιρλανδικού Independent (εδώ το σχετικό δημοσίευμα) και των Financial Times (κι εδώ).

Η βρετανική εφημερίδα μάλιστα, απαλλαγμένη από κάθε υποχρέωση να ακολουθήσει τον Τύπο της ευρωζώνης φυλάσσοντας σαν κόρη οφθαλμού το επτασφράγιστο μυστικό, αποκάλυψε από πού αντλεί νομιμοποίηση μια τέτοια κίνηση, ομολογουμένως πρωτοφανής: Από το άρθρο 123 της Συνθήκης της Λισσαβόνας, ακριβώς αυτό το άρθρο που ευρωλιγούρηδες δημοσιογράφοι, σταθεροί υμνητές της Τρόικας με όποιο όνομα κι αν κυκλοφορεί, δεν κουράζονται να προσκυνούν, όπως έκανε για παράδειγμα ο Μπάμπης Παπαδημητρίου της Καθημερινής στις 12 Μαρτίου (εδώ το άρθρο) γράφοντας ότι αποτελεί «στόχο των απανταχού αριστερών και εθνικιστών. Των κρατιστών και λαϊκιστών κάθε ιδεολογικής αποχρώσεως». Κι όμως αυτό το άρθρο, που στην πρώτη του παράγραφο σωστά γράφει ο, πάντα καλά ενημερωμένος για τα τραπεζικά θέματα, Μπάμπης πως τονίζει ότι ο Ντράγκι δεν μπορεί να δανείσει τον Βαρουφάκη καθώς απαγορεύει κάθε είδους πιστωτική διευκόλυνση από την ΕΚΤ ή την κεντρική τράπεζα προς την κυβέρνηση, στην δεύτερη παράγραφο δίνει την λύση για να κοπεί ο γόρδιος δεσμός της τρέχουσας πιστωτικής ασφυξίας. «Η παράγραφος 1 δεν θα ισχύει για δημόσια πιστωτικά ιδρύματα στα οποία, στο πλαίσιο της προσφοράς αποθεματικών από τις κεντρικές τράπεζες, θα παρέχεται η ίδια μεταχείριση από τις εθνικές κεντρικές τράπεζες και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σαν να είναι ιδιωτικά πιστωτικά ιδρύματα». Είναι πασιφανές ότι οι αρχιτέκτονες της ΕΕ έδιναν από τότε το πράσινο φως για την διάσωση τραπεζών. Εξ ίσου πασιφανές είναι ότι κι η Ιρλανδία αξιοποίησε το παραθυράκι του άρθρου 123 για να διαχειριστεί το πρόβλημα ρευστότητας που της προκάλεσε η εθνικοποίηση των χρεοκοπημένων ιδιωτικών τραπεζών.

Γιατί όμως κι η Ελλάδα σήμερα να μην αξιοποιήσει την παράγραφο 2 του άρθρου 123 για να χρηματοδοτήσει τις 3 από τις 4 συστημικές τράπεζες, στις οποίες το ΤΧΣ συνεχίζει να διατηρεί την απόλυτη πλειοψηφία του μετοχικού τους κεφαλαίου, δηλαδή είναι κρατικές και στον Τύπο και στην ουσία; Και να ακολουθήσει μάλιστα τον τύπο, ενημερώνοντας την ΕΚΤ… Κι αν Πειραιώς και Άλφα Μπανκ δεν είναι διατεθειμένες να δεχθούν τα ευρώ του Χολαργού ας το πράξει η νέα πρόεδρος της Εθνικής, Λούκα Κατσέλη, αποκηρύσσοντας εμπράκτως με αυτό τον τρόπο το παρελθόν της ως μνημονιακή υπουργός Οικονομίας και Εργασίας…

Έτσι, Α. Τσίπρας και Π. Καμμένος θα αποφύγουν τον απόλυτο διασυρμό που θα υποστούν αν υπογράψουν νέο μνημόνιο και δικαιώσουν τη λαϊκή ρήση «όλοι ίδιοι είναι». Το δίλημμα επομένως που αντιμετωπίζει η νέα κυβέρνηση είναι Μνημόνιο ή Ιρλανδία… Ας διαλέξει!