Προϋπολογισμός νέας λιτότητας (Πριν, 22 Νοεμβρίου 2015)

tsak2Ο ΣΥΡΙΖΑ στα χνάρια ΝΔ και ΠΑΣΟΚ

ΑΥΞΗΣΗ ΦΟΡΩΝ

Ό,τι ακριβώς διαβάζαμε στους προϋπολογισμούς των προηγούμενων χρόνων, με ευθύνη ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, τα ίδια ακριβώς γράφει κι ο προϋπολογισμός της υποτιθέμενης αριστερής κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι ένας ταξικός προϋπολογισμός που δημιουργεί νέα βάρη στον λαό ο οποίος συνεχίζει να σηκώνει το κόστος της δημοσιονομικής προσαρμογής.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ο κρατικός προϋπολογισμός του 2016 που δόθηκε στη δημοσιότητα προχθές Παρασκευή, 20 Νοεμβρίου 2015, γράφτηκε κατ’ εφαρμογή  του Μνημονίου που υπέγραψε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ στις 19 Αυγούστου με τους πιστωτές, σηματοδοτώντας την ολοκληρωτική της παράδοση σε ΕΕ και ΔΝΤ. Στο 10ο υποκεφάλαιο μάλιστα του 3ου κεφαλαίου παρουσιάζονται λεπτομερώς οι δημοσιονομικές παρεμβάσεις της Σύμβασης Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης για τα έτη 2015-2016. Πρόκειται για το νέο Μνημόνιο, απλώς οι πολιτικοί απατεώνες του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ αποφεύγουν να χρησιμοποιούν αυτή τη λέξη για να διασκεδάζουν τις αλγεινές εντυπώσεις που δημιουργεί η στροφή 180 μοιρών που έχουν κάνει. Με βάση λοιπόν τις δικές τους προβλέψεις η δημοσιονομική προσαρμογή του 2015 είναι 1.541,2 εκ. ευρώ και 5.732,5 εκ. ευρώ για το 2016. Σύνολο 7.273,7 εκ. ευρώ.

Τα όσα προβλέπονται στο σκέλος των εσόδων είναι ενδεικτικά. Από τους έμμεσους φόρους το 2016 προβλέπεται να εισπραχθούν 24,74 δισ. ευρώ (όταν για το τρέχον έτος οι εκτιμήσεις ανεβάζουν τους έμμεσους φόρους στα 23,60 δισ.) και από τους άμεσους 20,03 δισ. ευρώ (19,16 δισ. το 2015). Υπάρχει δηλαδή καθαρή αύξηση της φορολογίας από το 2015 στο 2016 παρότι το ΑΕΠ, δηλαδή η αξία των αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται στη χώρα, θα μειωθεί: από 175,658 δισ. ευρώ σε 174,438 δισ. ευρώ (-0,7%). Αθροιστικά προκύπτει επιπλέον φορολογική επιβάρυνση ύψους 2.004 εκ. ευρώ ή σε ποσοστό 4,7%. Επομένως ο Τσίπρας κι η παρέα του, πλέον των όσων άλλων υφάρπαζαν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, θα πάρουν από τις τσέπες του κάθε κατοίκου αυτής της χώρας 182 περίπου ευρώ.

Η υποτιθέμενη κοινωνικά ευαίσθητη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ μάλιστα διατηρεί την ίδια ετεροβαρή σχέση έμμεσων ως προς άμεσους φόρους (55,3 προς 44,7%), όπως ακριβώς ήταν η αναλογία και το 2012, όταν πρωθυπουργός ήταν ο δοτός Παπαδήμος κι ο δεξιός Σαμαράς. Δεν κατέβαλε επομένως η κυβέρνηση καμιά προσπάθεια να μειώσει την έμμεση φορολογία που πλήττει πρώτα και κύρια τα λαϊκά στρώματα και να αυξήσει την άμεση, αναγκάζοντας τον πλούτο (εταιρείες και φυσικά πρόσωπα) να πληρώσουν.

 

Επιπλέον συνολική φορολογία ύψους 2 δισ. ευρώ φέρνει ο νέος προϋπολογισμός ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ για το 2016. Στα 7,27 δισ. ευρώ το ύψος της δημοσιονομικής προσαρμογής που επιβάλει το μνημόνιο του Αυγούστου για φέτος και τον επόμενο χρόνο. Μεγαλύτερη της προβλεπόμενης θα είναι η ύφεση (0,7%) και η ανεργία (25,4%) για το 2016.

 

 

Το αντιλαϊκό αποτύπωμα του προϋπολογισμού φαίνεται πολύ πιο έντονα στο σκέλος των δαπανών, οι οποίες θα μειωθούν παρότι τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται. Δηλαδή, το 2016 το κράτος θα οικειοποιηθεί μεγαλύτερο μέρος του λαϊκού εισοδήματος σε σχέση με το 2015, ενώ θα επιστρέψει λιγότερα απ’ όσα επέστρεψε το 2015. Ειδικότερα, οι συνολικές δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού προβλέπεται ότι θα διαμορφωθούν στα 49 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 263 εκ. ευρώ έναντι του 2015. Μάλιστα με μια απλή ματιά στις γενικές κατηγορίες του προϋπολογισμού διαψεύδεται ο ισχυρισμός της κυβέρνησης ότι οι κοινωνικές δαπάνες μένουν στο απυρόβλητο των περικοπών που επέβαλε το μνημόνιο του Αυγούστου. Το επιχείρημα αυτό μάλιστα η κυβέρνηση το επικαλείται παρουσιάζοντας τα συμπεράσματα έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αναφέρεται λοιπόν στη σελ. 19 της εισηγητικής έκθεσης του κρατικού προϋπολογισμού: «οι περικοπές δαπανών θα αφορούν σε τομείς που δεν επηρεάζουν ευθέως τα εισοδήματα των πολιτών, όπως η μείωση των αμυντικών δαπανών ή η αντιμετώπιση των δυσλειτουργιών σε πολλούς τομείς του δημοσίου». Πρόκειται για εξόφθαλμο ψέμα, ένα ακόμη ψέμα όπως όσα έλεγε ο ΣΥΡΙΖΑ μέχρι να κερδίσει τις εκλογές. Αρκεί να αναφερθεί ότι στο σύνολο της δημοσιονομικής προσαρμογής, ύψους 7.273,7 για το 2015 και το 2016 οι δαπάνες του υπουργείου Εθνικής Άμυνας ανέρχονται σε 600 εκ. ευρώ ή στο 8,25%! Άρα, Τσακαλώτος – Χουλιαράκης – Αλεξιάδης εξαπατούν τον κόσμο με όσα γράφουν…

Το 2016 θα καταβληθούν για τόκους (5,93 δισ. ευρώ) περισσότερα χρήματα απ’ όσα στο υπουργείο Παιδείας (4,876 δισ. ευρώ)

Μεγάλο τσεκούρι θα πέσει στις αποδοχές και τις συντάξεις που το 2015 προβλέπεται να ανέλθουν στα 17,75 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 357 εκ. ευρώ σε σχέση με το 2015. Το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης θα επέλθει λόγω της εισαγωγής του νέου μισθολογίου το οποίο σχεδίαζε να επιβάλει κι η κυβέρνηση της ΝΔ, δια του τότε υπουργού της Κ. Μητσοτάκη, χωρίς να προλάβει κι είναι γνωστό ότι αποτελεί πάγιο αίτημα των δανειστών.

Σημαντικές μειώσεις επίσης προβλέπει ο κρατικός προϋπολογισμός στις επιχορηγήσεις στους ΟΤΑ (90 εκ. ευρώ για το 2016 από 250 εκ. το 2015 και 302 εκ. το 2014), σε ασφαλιστικά ταμεία και ΟΑΕΔ (10,58 δισ. το 2016 από 11,03 δισ. το 2015) και στους συγκοινωνιακούς φορείς (220 εκ. ευρώ το 2016, από 292 εκ. το 2015 και 281 εκ. το 2014). Στην περίπτωση των συγκεκριμένων κονδυλίων, που χρηματοδοτούν αμιγώς λαϊκές ανάγκες, φαίνεται καθαρά ότι η κυβέρνηση των μετανοημένων αριστερών και των εθνικιστών των ΑΝΕΛ θα δώσουν τα λιγότερα χρήματα που έχει δώσει άλλη κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια. Στον ΕΟΠΥΥ το 2016 θα δοθούν όσα ακριβώς δόθηκαν και το 2015 (526 εκ. ευρώ) ενώ το 2014 είχαν δοθεί 656 εκ. ευρώ. ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ δηλαδή μειώνουν τα κονδύλια για τη δημόσια υγεία σε σχέση με τη ΝΔ κατά 20%!

Η μεγαλύτερη σφαγή ωστόσο θα γίνει στο ασφαλιστικό, που ήδη συζητιέται με τους δανειστές και βασικά στόχο έχει να μειώσει το κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό. «Το υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης επεξεργάζεται νέο νομοθετικό πλαίσιο για την καθολική αναμόρφωση του συνταξιοδοτικού συστήματος της χώρας… Τα προβλεπόμενα σε αυτό σε συνδυασμό με τις θεσμοθετημένες… παρεμβάσεις υπολογίζεται να εξασφαλίσουν εξοικονομήσεις πόρων για το ασφαλιστικό σύστημα περίπου 0,25% και 1% του ΑΕΠ για τα έτη 2015 και 2016, αντίστοιχα», αναφέρει η εισηγητική έκθεση. Τα ποσοστά αυτά, που θα αφαιρεθούν από τους συνταξιούχους, επιδεινώνοντας τη ζωή τους, αντιστοιχούν σε 450 εκ. και 1,88 δισ. ευρώ. Η νεοφιλελεύθερη λογική του προϋπολογισμού που θέλει λιγότερο κράτος όταν το δημόσιο πρέπει να χρηματοδοτήσει το συνταξιοδοτικό σύστημα συμπληρώνεται από την μετακύλιση στους πολίτες του ασφαλιστικού κόστους. Αναφέρει η εισηγητική έκθεση στην επόμενη κιόλας σελίδα: «Το ταμειακό αποτέλεσμα του ΕΟΠΥΥ αναμένεται να διαμορφωθεί σε πλεόνασμα 9 εκ. ευρώ για το 2015… Παράλληλα, σε δημοσιονομική βάση το αποτέλεσμα του 2015 αναμένεται να διαμορφωθεί σε πλεόνασμα ύψους 367 εκατ. ευρώ και για το 2016 σε 787 εκατ. ευρώ. Η προσπάθεια αυτή αναμένεται να βασισθεί κυρίως στην αύξηση των εσόδων από ασφαλιστικές εισφορές ως αποτέλεσμα της αύξησης του ποσοστού εισφορών υγειονομικής περίθαλψης όλων των φορέων κύριας ασφάλισης από 4% σε 6% επί των κύριων συντάξεων και στη θέσπιση αντίστοιχης εισφοράς σε ποσοστό 6% επί των επικουρικών συντάξεων. Η προαναφερόμενη παρέμβαση εκτιμάται ότι θα αποδώσει έσοδα ύψους 355 εκατ. ευρώ εντός του 2015 και 711 εκατ. ευρώ στο 2016».

ΣΥΡΙΖΑίοι και ΑΝΕΛίτες ξεπερνούν εαυτούς σε πολιτική απάτη όταν αναφέρονται στο Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το οποίο εμφανίζουν ως ένδειξη φιλολαϊκής πολιτικής. Στην πραγματικότητα είναι ένα εργαλείο συρρίκνωσης της κοινωνικής πολιτικής μέσω της αναθεώρησής της και της υπέρβασης του κατακερματισμού της. Γι’ αυτό το λόγο το εισήγαγε κι ο Σαμαράς το 2014 με την πιλοτική εφαρμογή του σε 13 δήμους, μιας και αποτελεί μνημονιακή υποχρέωση. Ο αντιλαϊκός του χαρακτήρας, καθώς με την ενιαία εθνική εφαρμογή του από 1 Απριλίου 2016 θα μειωθεί το ύψος των κοινωνικών δαπανών, περιγράφεται με κάθε σαφήνεια στην εισηγητική έκθεση στο κεφάλαιο με τίτλο «Ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα» (σελ. 44): «Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί (ν. 4336/2015) από τη συνολική επανεξέταση του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, συμπεριλαμβανομένων των παροχών τόσο σε χρήμα όσο και σε είδος, των φορολογικών πλεονεκτημάτων, των παροχών ασφάλισης και άλλων κοινωνικών παροχών σε ολόκληρο τον τομέα της γενικής κυβέρνησης, θα πρέπει να προκύπτει εξοικονόμηση της τάξης του 0,50% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση». Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα επομένως θα οξύνει τη φτώχεια, δεν πρόκειται να την αμβλύνει.

Τα χρήματα που θα αφαιρεθούν από κάθε κονδύλι κοινωνικής πολιτικής θα καλύψουν την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, που το 2016 θα διαμορφωθεί στα 327,6 δισ. ευρώ ή 187,8% του ΑΕΠ, από 316,5 δισ. ευρώ ή 180,2% του ΑΕΠ στο τέλος του 2015. Το χρέος αυξάνεται και μαζί το μερίδιο του διακρατικού (επίσημου) χρέους σε βάρος του ιδιωτικού (ομολογιακού) που από 91% το 2009 περιορίστηκε στο 18,2% του χρέους στις 30 Σεπτεμβρίου 2015, λόγω των αλλεπάλληλων δανείων από τον περιβόητο Μηχανισμό στον οποίο πλέον οφείλουμε το 68,1% του χρέους της κεντρικής διοίκησης.

Για τόκους το 2016 θα καταβληθούν 5,93 δισ. ευρώ (3,4% του ΑΕΠ), από 5,83 δισ. το 2015 (3,4% του ΑΕΠ) και 5,53 δισ. το 2014 (3,1% του ΑΕΠ). Είναι ένα ποσό που υπερβαίνει σημαντικά τις δαπάνες του υπουργείου Παιδείας (4,876 δισ. ευρώ) ακόμη και τις δαπάνες των υπουργείων Υγείας και Πολιτισμού και Αθλητισμού μαζί (4,397 δισ. ευρώ συν 383 εκ. ευρώ)! Ισούται επιπλέον με το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών της γενικής κυβέρνησης που το Σεπτέμβριο του 2015 έφταναν τα 5,95 δισ. ευρώ, όταν τον Ιανουάριο του 2015 ανέρχονταν σε 3,88 δισ. ευρώ. Πρακτικά λοιπόν η κυβέρνηση προχώρησε σε παύση πληρωμών στους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, στην τοπική αυτοδιοίκηση ακόμη και στους φορολογούμενους, καθυστερώντας την επιστροφή φόρων, για να πληρώνει τόκους σε ένα χρέος παράνομο και απεχθές!

Ξεπούλημα χωρίς προηγούμενο

Το μεγάλο παιχνίδι της κυβέρνησης με το κεφάλαιο θα έχει ως επίκεντρο τις ιδιωτικοποιήσεις. Με βάση το σχετικό κεφάλαιο του προϋπολογισμού το 2016 θα ξεπουληθεί δημόσια περιουσία ύψους 2.330 εκ. ευρώ. Απ’ αυτή την αξία το 2016 αναμένονται εισπράξεις ύψους 1.993 εκ. ευρώ. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων θα αφορά τα εξής περιουσιακά στοιχεία: ΔΕΣΦΑ (188 εκ. ευρώ), παραχώρηση περιφερειακών αεροδρομίων για 40+10 έτη (1.303 εκ.), παραχώρηση χρήσης μαρίνων (74 εκ.), πώληση επιλεγμένων κτιρίων εξωτερικού (22 εκ.), πώληση Ελληνικού στον Λάτση (345 εκ.), πώληση Αστέρα Βουλιαγμένης (95 εκ.), πώληση Κασσιόπης (19 εκ.), πώληση Παλιουρίου (7 εκ.) και διάφορα άλλα περιουσιακά στοιχεία όπως ακίνητα και μετοχές (277 εκ. ευρώ). Η σημασία του προγράμματος ξεπουλήματος που θα φέρουν σε πέρας ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ υπογραμμίζεται αν δούμε ότι και τα τρία προηγούμενα χρόνια δεν εισπράχθησαν τόσα χρήματα, ούτε ξεπουλήθηκε τόσο μεγάλη περιουσία όση φιλοδοξεί να ξεπουλήσει η σημερινή κυβέρνηση. Συγκεκριμένα, το 2013 ξεπουλήθηκε περιουσία αξίας 984 εκ. ευρώ, το 2014 αξίας 667 εκ. ευρώ και για φέτος προβλέπεται η πώληση περιουσιακής αξίας ύψους 67 εκ. Ακόμη και τη διετία μάλιστα 2011-2012, δηλαδή Παπανδρέου – Παπαδήμος – Σαμαράς κατάφεραν να πουλήσουν τα μισά σχεδόν απ’ όσα φιλοδοξεί να πουλήσει ο Τσίπρας το 2016.

ΡΕΚΟΡ ΕΙΣΠΡΑΞΕΩΝ ΑΠΟ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

Είναι εμφανές ότι με το εργαλείο των ιδιωτικοποιήσεων ο Τσίπρας θα προσπαθήσει να θωρακίσει την ασταθή συμμαχία του με τμήματα της ελληνικής ολιγαρχίας, όπως ακριβώς έκανε κι ο Σημίτης τη δεκαετία του ’90 με τα ευρωπαϊκά κονδύλια, καταφέρνοντας να επιβάλει την μακροημέρευση του ΠΑΣΟΚ. Θα τους δώσει σχεδόν τσάμπα φιλέτα της δημόσιας περιουσίας, μέσω του αμαρτωλού ΤΑΙΠΕΔ που συνεχίζει το καταστροφικό του έργο ανεπηρέαστο, για να εξαγοράσει χρόνο στα μέσα ενημέρωσης και κυρίως ανοχή… Επίσης, ο ΣΥΡΙΖΑ θα δημιουργήσει και τα δικά του τζάκια που μέσω των ιδιωτικοποιήσεων, των κρατικών προμηθειών και των ευρωπαϊκών προγραμμάτων θα έχουν μια πιο …στενή σχέση με το δημόσιο χρήμα.

ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ: Διπλά ωφελημένοι οι τραπεζίτες

Βαρύ (αλλά κυρίως …ευχάριστο) το τίμημα που πλήρωσε η κυβέρνηση με την ψήφιση των προαπαιτουμένων χάνοντας 3 στελέχη της, ακόμη πιο βαρύ και δυσάρεστο όμως είναι το τίμημα που θα πληρώσουν τα λαϊκά στρώματα από τα μέτρα που ψηφίστηκαν.

Το πρώτο και σημαντικότερο είναι προφανώς ο ακρωτηριασμός του νόμου Κατσέλη (3869/2010) που επί της ουσίας ισοδυναμεί με ακύρωση του, καθώς στο εξής η προστασία δεν είναι αυτονόητη αλλά θα πρέπει να αποδεικνύεται και κυρίως να εξαγοράζεται, στο πλαίσιο έστω μιας μακροχρόνιας ρύθμισης με τις τράπεζες, που είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι. Ο νόμος Κατσέλη άλλωστε μπορεί να εφαρμόστηκε με τη σύμφωνη γνώμη Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών, αποτελεί ωστόσο κοινό μυστικό ότι οι τράπεζες δεν τον ήθελαν. Τώρα, με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ οι τραπεζίτες παίρνουν το αίμα τους πίσω, καθώς ένα μεγάλο τμήμα δανειοληπτών που δεν πληροί τα εισοδηματικά κριτήρια (έως 20.000 ευρώ για τετραμελή οικογένεια) και το κριτήριο αντικειμενικής αξίας (ως 230.000 ευρώ) παύει να καλύπτεται. Με την ψήφιση του νόμου, επομένως, οι τράπεζες κερδίζουν διπλά γιατί όχι μόνο αυτές ήταν που καίγονταν για την εκταμίευση της δόσης των 10+2 δισ. ευρώ, με το πρώτο ποσό να χρησιμοποιείται για την ανακεφαλαιοποίησή τους, αλλά και γιατί πλέον ξεπαγώνει μια ακινητοποιημένη μάζα προβληματικών δανείων που θα μπορεί στο εξής να τιτλοποιηθεί, ελαφρύνοντας τους ισολογισμούς τους. Το τίμημα φυσικά για τις οικογένειες των δανειοληπτών θα είναι πλειστηριασμοί και εξαθλίωση…

ΥΦΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΙΑ

Στα προαπαιτούμενα που ψηφίστηκαν στις 19 Νοεμβρίου περιλαμβάνεται επίσης η αυστηροποίηση του νόμου για την υπαγωγή στη ρύθμιση των 100 δόσεων κι η επιβολή φορολογίας στα τυχερά παιχνίδια (5 λεπτά ανά στήλη τυχερού παιχνιδιού) και το κρασί (0,40 λεπτά ανά λίτρο) με την οποία αντικαταστάθηκε ο ΦΠΑ 23% στην εκπαίδευση. Να σημειωθεί πως καμία χώρα παραγωγός κρασιού στην ΕΕ δεν επιβάλλει φόρο στο κρασί και το κάνει για να στηρίξει την παραγωγή της. Η Ελλάδα είναι η πρώτη που θα εφαρμόσει κάτι τέτοιο, με σοβαρές συνέπειες για τις 700 μικρομεσαίες επιχειρήσεις που απασχολούν περίπου 20.000 εργαζόμενους και συνεργάζονται με 200.000 αμπελουργούς. Το πλήγμα μάλιστα στην οινοπαραγωγή θα επέλθει με ευθύνη αυτών που αρνούνταν την ρήξη γιατί κατά τα λεγόμενά τους «η Ελλάδα δεν παράγει τίποτε»…

Αποτέλεσμα όχι μόνο των προαπαιτουμένων αλλά και των επιπλέον αντιλαϊκών μέτρων ύψους 7,27 δισ. ευρώ που περιλαμβάνει ο προϋπολογισμός κατ’ εφαρμογή των μνημονίων θα είναι το βάθεμα της ύφεσης στην οποία παραδέρνει η ελληνική οικονομία. Ως αποτέλεσμα το 2016 το ΑΕΠ θα μειωθεί πολύ περισσότερο από 0,7% που προβλέπει ο προϋπολογισμός κι η ανεργία αποκλείεται να μείνει στα επίπεδα του 2015, δηλαδή στο 25,4%…

ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΗΠΑ: Επίδειξη αμερικανοδουλείας από Τσίπρα και ΣΥΡΙΖΑ (Πριν, 4/10/2015)

tsipΑκόμη και μέχρι πριν λίγες ημέρες ο κανόνας ήθελε τους πιστωτές να πιέζουν για μεταρρυθμίσεις, δηλαδή να εφαρμοστούν τάχιστα και άνευ αντιρρήσεων τα αντιλαϊκά μέτρα που περιλαμβάνει το Μνημόνιο, κι η κυβέρνηση να εμφανίζεται διστακτική, να διαφωνεί με το ρυθμό, να ζητάει την παράλληλη εφαρμογή αντίρροπων μέτρων που θα περιορίσουν το κοινωνικό κόστος των Μνημονίων, κ.α. Παρότι προφανώς κι όλα γίνονταν προς άγρα εντυπώσεων, η επικοινωνιακή αυτή διαφωνία διέθετε το δικό της συμβολισμό.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Κατά το πρόσφατο ταξίδι όμως του έλληνα πρωθυπουργού στις ΗΠΑ, με αφορμή την ετήσια γενική συνέλευση του ΟΗΕ, ανατράπηκε εκ βάθρων και αυτός ο καταμερισμός ρόλων, με τον ίδιο τον Τσίπρα να δηλώνει τα εξής ενώπιον ελλήνων επιχειρηματιών: «πρέπει να κάνουμε βήματα για να αλλάξουμε τη χώρα, κάνοντας όλες τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις». Ο έλληνας πρωθυπουργός, με άλλα λόγια, δεσμεύτηκε ότι θα επιβάλει όλα τα μέτρα που περιλαμβάνει το νέο μνημόνιο: μείωση συντάξεων, ιδιωτικοποιήσεις, απελευθέρωση επαγγελμάτων (στη νεοφιλελεύθερη εκδοχή της που αφήνει έξω και προστατεύει το επάγγελμα του κρατικοδίαιτου τραπεζίτη και του λαθρέμπορα πετρελαίου που δρα υπό την αιγίδα δημοσίων επιχειρήσεων) και πολλά άλλα. Η μετάλλαξη του Τσίπρα σε υπάκουη σκυλίτσα που περιφερόταν ανάλαφρη και περιχαρής από αίθουσα σε αίθουσα αναζητώντας ευκαιρίες για φωτογραφία με ξένους ηγέτες (από τον Ομπάμα μέχρι με τον Αμπάς και τον Μαδούρο) δείχνοντας πόσο φιλική είναι αποτυπώθηκε και στην άτυπη ενημέρωση του Μαξίμου όπου μεταξύ άλλων, στον απολογισμό του ταξιδιού έγραψε: «Υλοποιήθηκε η στρατηγική της κυβέρνησης που θεωρεί ως προϋπόθεση για την ανάπτυξη τις καλές σχέσεις και την στενή συνεργασίας με τις χώρες της περιοχής μας. Ένα από τα θέματα που προωθήθηκαν σημαντικά, είναι οι τριμερείς συνεργασίες της Ελλάδας και της Κύπρου με την Αίγυπτο και το Ισραήλ και οι προοπτικές που ανοίγονται στον οικονομικό και εμπορικό τομέα. Επίσης η προώθηση της ελληνικής ενεργειακής πολιτικής, η οποία βασίζεται στην αρχή των πολύπλευρων και επωφελών για την χώρα συνεργασιών». Πίσω από αυτά τα μεγάλα λόγια κρύβονται τουλάχιστον τρεις ωμές αλήθειες που ως κοινό παρανομαστή έχουν την μετατροπή της κυβέρνησης σε όργανο του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Πρώτο, η αναγνώριση από την κυβέρνηση Τσίπρα – Καμμένου της αμερικανοστήριχτης χούντας της Αιγύπτου, που ομολογουμένως είχε σαγηνεύσει και την κοσμοπολίτικη κι εστέτ ευρωπαϊκή Αριστερά μόνο και μόνο επειδή ανέτρεψε την εκλεγμένη κυβέρνηση των Αδελφών Μουσουλμάνων. Αυτή όμως η κυβέρνηση με την οποία θα συνεργαστεί ο Τσίπρας (και την οποία τίμησε κατά την επίσκεψή του στην Αίγυπτο με αφορμή τα εγκαίνια της δεύτερης διώρυγας του Σουέζ στις αρχές Αυγούστου) εκτελεί κατά εκατοντάδες τους πολιτικούς της αντιπάλους, ακόμη και όσους πρωτοστάτησαν στην «αραβική άνοιξη» και συνεργάζεται με το εβραϊκό κράτος του Ισραήλ στην καταπάτηση των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων. Το δεύτερο ψέμα σχετίζεται με την Κύπρο καθώς όλα δείχνουν ότι επιταχύνεται η επίλυση του Κυπριακού με την πρόταση να κατατίθεται την ερχόμενη άνοιξη. Η επίσκεψη του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Τζον Κέρι, το Νοέμβριο στην Αθήνα υπηρετεί αυτή την προτεραιότητα. Τέλος, κάθε άλλο παρά η «ελληνική ενεργειακή πολιτική στηρίζεται στην αρχή των πολύπλευρων συνεργασιών». Συνδέεται άμεσα με την προώθηση της αμερικάνικης πολιτικής που επικεντρώνεται στους αγωγούς TAP και IGB. Η συνεργασία με τη Ρωσία που θα επέτρεπε να εξισορροπηθεί ο αμερικανικός θανατηφόρος εναγκαλισμός διακόπηκε απότομα με ευθύνη του Τσίπρα, σχεδόν ταυτόχρονα με την παράδοσή του στους πιστωτές.

Πρόθυμη να στηρίξει τα αμερικανικά σχέδια στην ενέργεια, το Κυπριακό και την περιοχή δηλώνει η κυβέρνηση

Παρότι η επίσκεψη στη Νέα Υόρκη δεν είχε κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα και το μόνο που έκανε ήταν να καταγράψει την ισχυρή βούληση της ελληνικής κυβέρνησης να συνεργαστεί πλήρως και αρμονικά με τους Αμερικάνους, όταν η προθυμία της να εμπλακεί ενεργά στα ανοιχτά μέτωπα της περιοχής γίνει πράξη τότε και στο γεωπολιτικό – διπλωματικό πεδίο θα καταγραφεί μια εξ ίσου θεαματική στροφή, όπως αυτή που καταγράφτηκε στο κοινωνικό – οικονομικό μέτωπο, με αφορμή τη συμφωνία με τους πιστωτές της 12ης Ιουλίου. Εν ολίγοις είμαστε μάρτυρες της απότομης ωρίμανσης ενός φλερτ που θα μετατρέψει την Ελλάδα των Τσίπρα – Καμμένου σε διαπρύσιο υποστηρικτή των αμερικάνικων συμφερόντων στην περιοχή. Άλλωστε, η αμερικάνικη πολιτική έχει ήδη εξασφαλίσει την προώθησή των συμφερόντων της με την τοποθέτηση των κατάλληλων ανθρώπων στις πιο νευραλγικές θέσεις της κυβέρνησης…

Προς επίρρωση η …υπερφόρτωση των υπόγειων δίαυλων επικοινωνίας της Αθήνας με την Ουάσινγκτον όλο το προηγούμενο διάστημα. Όπως φάνηκε από το απόρρητο τηλεγράφημα του έλληνα πρέσβη στην Ουάσινγκτον στις 16 Ιουλίου 2015, τρεις δηλαδή μέρες μετά την παράδοση της κυβέρνησης στους πιστωτές και την υπογραφή της επαίσχυντης συμφωνίας, το οποίο αποκάλυψε η Καθημερινή της προηγούμενης Κυριακής, η αμερικάνικη κυβέρνηση συμβούλευε την ελληνική για το πώς θα αντιμετωπίσει το Βερολίνο. Διακρίνεται επίσης σαφέστατα ότι η Αθήνα υπηρετούσε ένα σχεδιασμό της Ουάσινγκτον για την ευρωζώνη με τον οποίο είχε κοινά σημεία που αφορούσαν την παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη, ο οποίος όμως απέκλινε από το σχεδιασμό του Βερολίνου. Γι’ αυτό πιθανότατα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γ. Δραγασάκης να ευχαρίστησε δημόσια τις ΗΠΑ από τη συχνότητα του ραδιοσταθμού Στο Κόκκινο, στις 15 Ιουλίου, δύο μέρες δηλαδή μετά την παράδοση… Η ενδημική στο ελληνικό πολιτικό σύστημα αμερικανοδουλεία γνώρισε νέες δόξες κατά την επίσκεψη του Τσίπρα στις ΗΠΑ και με αφορμή τον διάλογο του με τον πρώην αμερικάνο πρόεδρο Μπιλ Κλίντον ο οποίος αιματοκύλησε τα Βαλκάνια (διάλογο που έστησε η Γιάννα Αγγελοπούλου, με το αντίτιμο των «καλών της υπηρεσιών» να μένει να το μάθουμε στο μέλλον) και την καθόλου τυχαία δήλωσή του έλληνα πρωθυπουργού ότι «εδώ βρήκαμε πιο ευήκοα ώτα απ’ ότι στις Βρυξέλλες»…

Η κυβέρνηση αντιτείνει ως όφελος την αποδοχή των ΗΠΑ στο αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης για αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. Αίτημα που υποτίθεται ότι οι ευρωπαίοι πιστωτές παραπέμπουν στις ελληνικές καλένδες. Ο Αλέξης Τσίπρας όμως παραβιάζει ανοιχτές θύρες. Στη συμφωνία της 12ης Ιουλίου αναφέρεται στην τρίτη παράγραφο από το τέλος πως «η ευρωομάδα παραμένει έτοιμη να εξετάσει, αν χρειαστεί, πιθανά μέτρα (πιθανή παράταση των περιόδων χάριτος και αποπληρωμής) για να εξασφαλιστεί ότι οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες παραμένουν σε βιώσιμο επίπεδο». Επομένως έχει αποφασιστεί. Η ίδια συμφωνία στη συνέχεια όμως λέει κι άλλα: «Τα μέτρα αυτά θα εξαρτώνται από τη πλήρη υλοποίηση των μέτρων τα οποία πρόκειται να συμφωνηθούν… Η σύνοδος κορυφής για το ευρώ τονίζει ότι δεν μπορούν να αναληφθούν απομειώσεις της ονομαστικής αξίας του χρέους. Οι ελληνικές αρχές επαναλαμβάνουν την κατηγορηματική τους δέσμευση να τηρήσουν πλήρως και εγκαίρως τις χρηματοοικονομικές του υποχρεώσεις προς όλους τους πιστωτές τους». Επομένως, αναδιάρθρωση του χρέους θα γίνει. Έχει συμφωνηθεί. Μόνο που με τον τρόπο τον οποίο θα γίνει, επιμηκύνοντας δηλαδή τις λήξεις δανείων και ομολόγων, η αναδιάρθρωση θα ισοδυναμεί με τα τριάκοντα αργύρια του Τσίπρα. Θα είναι η ανταμοιβή του, πρώτο, για την υλοποίηση του κατάπτυστου τρίτου Μνημονίου, δεύτερο, για το θάψιμο του αιτήματος της διαγραφής του χρέους (αυτή είναι η απομείωση της ονομαστικής αξίας) και τρίτο για την αναγνώριση του χρέους. Κατά συνέπεια κανένα καλό δεν φέρνει στο λαό η αναδιάρθρωση. Τους μόνους που εξασφαλίζει είναι τους πιστωτές μιας κι έτσι διασφαλίζεται η εξόφληση του χρέους. Επομένως γιατί οι Αμερικάνοι να μην συγκατανεύουν στο αίτημα του Τσίπρα;

Κι όμως, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορεί να μην πληρωθεί! (Nexus, Μάιος 2015)

frankΠολλές μέρες πριν τις βουλευτικές εκλογές που σηματοδότησαν το τέλος των κυβερνήσεων ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, στις 9 Ιανουαρίου 2015, ένα εξέχων μέλος της Διοίκησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο Μπενουά Κερέ, σε συνέντευξη που είχε δώσει στο παγκόσμιας απήχησης δίκτυο France 24, είχε αποκλείσει οποιοδήποτε ενδεχόμενο ακόμη και κουρέματος των ελληνικών ομολόγων που διατηρεί στο χαρτοφυλάκιό της η ΕΚΤ: «Είναι παράνομη και αντίκειται στις συνθήκες η αναδιάρθρωση του χρέους ενός κράτους που διατηρεί η κεντρική τράπεζα. Οι ευρωπαϊκές συνθήκες είναι πολύ σαφείς σε αυτό το θέμα», ήταν τα λόγια του.

Λεωνίδας Βατικιώτης        

Η προσπάθειά του στελέχους της ΕΚΤ να τερματίσει κάθε σχετική συζήτηση αφορούσε το παρελθόν και το …μέλλον. Συγκεκριμένα σχετιζόταν αρχικά με την νύξη εκ μέρους του ΔΝΤ το καλοκαίρι του 2013 στην ανάγκη κουρέματος μέρους της αξίας των ελληνικών ομολόγων ή δανείων που κρατούν οι Ευρωπαίοι.

Από τα δύο κακά το …χειρότερο

Ήταν μια συζήτηση που εκπορευόταν από τις στενές ανάγκες του διεθνούς οργανισμού που έχει την έδρα του στις ΗΠΑ, δηλαδή να εμφανιστεί σύννομο με τις καταστατικές του προβλέψεις βάσει των οποίων απαγορεύεται να δανείζει χώρες με μη βιώσιμο χρέος, όπως η Ελλάδα, το χρέος της οποίας, όπως περιγράφεται στην Πέμπτη Έκθεση Αξιολόγησης του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής της Ελλάδας από το ΔΝΤ (Ιούνιος 2014) το 2020 θα διαμορφωθεί στο 127,7% του ΑΕΠ, πολύ υψηλότερα δηλαδή από το όριο βιωσιμότητας του 120% που θέτει το ίδιο το ΔΝΤ. «Ακουμπούσε» ωστόσο σε μια κοινώς αποδεκτή αλήθεια: ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος ύψους 124 δισ. ευρώ ή 175% του ΑΕΠ, δεν είναι δυνατό να αποπληρωθεί. Ήταν μια συζήτηση που κόπηκε λίγο απότομα, με την περίφημη απάντηση του γερμανού υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε στον έλληνα ομόλογό του Γιάννη Στουρνάρα, «…forget it Yiannis» («ξέχνα το Γιάννη»), αφήνοντας όμως σημαντικά εκτεθειμένη πολιτικά την ελληνική κυβέρνηση που δεν αξιοποίησε την ευκαιρία. Κι αντί να απαιτήσει ένα μικρό έστω κούρεμα των ομολόγων ή των δανείων, εναπόθεσε για πολλοστή φορά την τύχη του χρέους στους Ευρωπαίους, επιδεικνύοντας μια απαράμιλλη ικανότητα κάθε φορά από τα δύο κακά (ΔΝΤ και Ευρωπαίοι, εν προκειμένω) να επιλέγει το χειρότερο…

Η απάντηση του Μπενουά Κερέ στο France 24 έβλεπε και στο μέλλον, το εγγύς μάλιστα μέλλον. Συγκεκριμένα, στις 20 Ιουλίου και 20 Αυγούστου 2015, όταν η Ελλάδα θα πρέπει να πληρώσει 3,5 και 3,2 δισ. ευρώ αντίστοιχα για ομόλογα που έχει στο χαρτοφυλάκιό της η ΕΚΤ. Το πόσο ακανθώδες είναι το πρόβλημα της αποπληρωμής των συγκεκριμένων ομολόγων, φάνηκε και από την ομιλία του υπουργού Οικονομικών, Γιάνη Βαρουφάκη, στο συνέδριο του βρετανικού περιοδικού Εκόνομιστ στην Αθήνα,  στις 15 Μαΐου, όταν δήλωσε ορθά κοφτά πως «αυτά τα ομόλογα θα πρέπει να σταλούν στο απώτερο μέλλον. Αυτό είναι ξεκάθαρο»! Παραμένοντας άγνωστο τι θα συμβεί όταν τελικά η κυβέρνηση υποχωρήσει πλήρως στα αιτήματα των δανειστών και εισρεύσει η περίφημη δόση των 7,2 δισ. ευρώ και τερματιστεί έτσι η χρηματοδοτική ξηρασία που πλήττει την ελληνική επικράτεια από τον Αύγουστο του 2014, όταν καταβλήθηκε η τελευταία δόση εκ μέρους των πιστωτών, το σίγουρο είναι πως ακόμη κι η πιο συντηρητική, ενδοτική πτέρυγα της κυβέρνησης κατανοεί την αδυναμία αποπληρωμής των 6,7 δισ. στην ΕΚΤ. Υποχρέωση που μετατρέπεται σε σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι, αν λάβουμε υπ’ όψη μας την αδικαιολόγητη συνέπεια που επιδείκνυε η κυβέρνηση τόσους μήνες, πληρώνοντας μέχρι τελευταίου ευρώ τους δανειστές, όταν οι ίδιοι δεν τηρούσαν τις υποχρεώσεις τους μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται κι η έγκαιρη καταβολή των δόσεων.

Το ερώτημα επομένως που προκύπτει είναι κατά πόσο η Ελλάδα, ως κυρίαρχο κράτος, είναι υποχρεωμένη να πληρώσει την ΕΚΤ… Η απάντηση προφανώς σε αυτό το ερώτημα δεν προκύπτει αυστηρά και μόνο από τα όσα γράφονται στις συνθήκες, όπως δήλωσε το μέλος της διοίκησης της ΕΚΤ, Μπενουά Κερέ.

Η Ελλάδα δεν πρέπει και μπορεί να μην πληρώσει τα ομόλογα της ΕΚΤ που λήγουν Ιούλιο και Αύγουστο, επικαλούμενη πολλούς και σοβαρότατους λόγους.

ΕΚΤ: Ο τρίτος μεγαλύτερος πιστωτής της Ελλάδας

Ορίζοντας κατ’ αρχήν το …πρόβλημα που αποτελεί η ΕΚΤ για την Ελλάδα, να αναφέρουμε ότι (μέχρι και τον Απρίλιο του 2015) ο θεματοφύλακας του ευρώ ήταν ο τρίτος στη σειρά μεγαλύτερος πιστωτής της Ελλάδας (μετά την ευρωζώνη και το ΔΝΤ) διατηρώντας χρέος ύψους 27 δισ. ευρώ. Οι αγορές των συγκεκριμένων ομολόγων ξεκίνησαν τον Μάιο του 2010 και τελείωσαν τον Σεπτέμβριο του 2012, στο πλαίσιο του Προγράμματος για τις Αγορές Τίτλων (Security Markets Program, SMP). Στη διάρκεια των 2,5 περίπου αυτών χρόνων η ΕΚΤ αγόρασε ομόλογα αξίας 55 δις. ευρώ από την Ελλάδα που μετά τις σταδιακές αποπληρωμές μειώθηκαν στα επίπεδα των 27 δις. ευρώ. Η ΕΚΤ επίσης αγόρασε ομόλογα κι από άλλες χώρες που βρέθηκαν στην δίνη της κρίσης χρέους: την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιρλανδία, που σήμερα οφείλουν στην Φρανκφούρτη 74 δις., 28 δις, 14 δις, και 9 δις. ευρώ αντίστοιχα. Η ΕΚΤ αγόρασε τα κρατικά ομόλογα κυρίως από την δευτερογενή αγορά, που σημαίνει ότι τα αγόρασε σε τιμές πολύ χαμηλότερες από την ονομαστική τους αξία. Την περίοδο που αναφερόμαστε, όταν εγκατέλειπαν μαζικά τις τοποθετήσεις στα ελληνικά ομόλογα επενδυτές που τα προτιμούσαν ως χαμηλού ρίσκου, οι τιμές τους στην δευτερογενή αγορά είχαν φτάσει να πουλιούνται ακόμη και κάτω του 50%. Με άλλα λόγια τα ομόλογα ονομαστικής αξίας 27 δις. ευρώ που έχει η ΕΚΤ μπορεί να αγοράστηκαν ακόμη και με 10 δις. ευρώ. Η απαίτηση επομένως να αποπληρωθούν σήμερα στην ονομαστική τους αξία ξεπερνάει ακόμη και τα ήθη των τοκογλύφων… Αξίες σημαντικά υποδεέστερες της ονομαστικής τους αντιπροσωπεύουν και τα ομόλογα που αγοράστηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος που διαδέχθηκε τις Αγορές Τίτλων (SMP), το πρόγραμμα Οριστικών Νομισματικών Συναλλαγών (Outright Monetary Transactions ή OMT), που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2012 προκαλώντας τη ραγδαία μείωση των επιτοκίων των ισπανικών και ιταλικών ομολόγων. Στο πλαίσιο του η ΕΚΤ δέχθηκε οι ιδιωτικές τράπεζες να αφήνουν ως ενέχυρο ομόλογα για να μπορούν να χρηματοδοτούνται. Μάλιστα μέχρι τις 4 Φεβρουαρίου δεχόταν και ελληνικά ομόλογα, ξεπερνώντας το εμπόδιο της αξιολόγησής τους στην κατηγορία των σκουπιδιών, με το σκεπτικό ότι η Ελλάδα ήταν σε πρόγραμμα από την ΕΕ και το ΔΝΤ το οποίο εγγυούταν το αξιόχρεο των συγκεκριμένων ομολογιών. Η δυνατότητα αυτή τερματίστηκε με απόφαση που έλαβε η ΕΚΤ στις 4 Φεβρουαρίου, κι η οποία εφαρμόστηκε στις 11 Φεβρουαρίου, αποκλείοντας με αυτό τον τρόπο μια δυνατότητα φθηνού κι έμμεσου δανεισμού του δημοσίου, καθώς τα ελληνικά ομόλογα που κατέληγαν στην ΕΚΤ χρηματοδοτούσαν το δημόσιο. Αδιαμφισβήτητα, ήταν μια απόφαση καθαρά πολιτική, που λήφθηκε με μοναδικό κριτήριο να ασκηθεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση στη νέα κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ ώστε να ολοκληρώσει την αξιολόγηση που ξεκίνησαν ΕΕ και ΔΝΤ από το φθινόπωρο του 2014 και, το σημαντικότερο, να δεχθεί τα μέτρα που περιλάμβανε το μέιλ Χαρδούβελη στην Τρόικα.

Τοκογλυφικό κούρεμα

ecb col

Τεράστια σημασία ωστόσο έχει πως ακόμη και για όσο καιρό διαρκούσε η δυνατότητα των ελληνικών τραπεζών να δίνουν ως ενέχυρο τα ελληνικά ομόλογα τους στην ΕΚΤ επιβαλλόταν ένα κούρεμα, ύψους 57%, εντελώς αδικαιολόγητο. Για την ακρίβεια ήταν τιμωρητικό κι εκδικητικό, όπως και τα Μνημόνια που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα. Ο αυθαίρετος χαρακτήρας του κουρέματος που επιβλήθηκε στα ελληνικά ομόλογα τα οποία ενεχυρίαζαν οι ελληνικές τράπεζες αποδεικνύεται καλύτερα αν αντιπαραβάλλουμε το κούρεμα στα ελληνικά ομόλογα (57%), με το κούρεμα στα πορτογαλικά (13%), ιρλανδικά (5%), ισπανικά (5%) και ιταλικά (5%), όπως φαίνεται στον πίνακα που παραθέτουμε.

 

Το κούρεμα στα ελληνικά ομόλογα δεν ήταν άδικο μόνο αν το συγκρίναμε με τι ίσχυε σε άλλες χώρες, αλλά ακόμη και στο χρόνο. Αναφέρει για την ακρίβεια ο υποδιοικητής της Τράπεζας Ελλάδας, Ιωάννης Μουρμούρας, στο βιβλίο του με τίτλο Η διπλή κρίση (τόμος Β’, σελ. 115, Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2014): «Η ΕΚΤ θα έπρεπε ήδη να είχε μειώσει το ποσοστό αυτό καθότι σαφώς και δεν αντανακλά πλέον τη σημερινή πιστοληπτική ικανότητα της χώρας. Συγκεκριμένα, 15 μήνες μετά την επανέκδοση της σχετικής κατευθυντήριας γραμμής της ΕΚΤ το Μάρτιο του 2013 (βλ. Άρθρο 7, αναστολή των απαιτήσεων όσον αφορά τα ελάχιστα όρια πιστοληπτικής διαβάθμισης για ορισμένους εμπορεύσιμους τίτλους) η χώρα έχει επιτύχει σημαντικό πρωτογενές πλεόνασμα για το 2013 και την επιστροφή της στις διεθνείς αγορές, με το ελληνικό spread σήμερα να έχει υποχωρήσει περισσότερο από το μισό (από τις 1.000 μονάδες βάσης σε λιγότερες από 500 μονάδες βάσης). Αποκαλυπτική είναι η σύγκριση με την Πορτογαλία, καθώς το ποσοστό κουρέματος των πορτογαλικών ομολόγων ανέρχεται μόλις στο 13%, τη στιγμή μάλιστα που η χώρα είχε πρωτογενές έλλειμμα και είχε προχωρήσει στην έκδοση πενταετών ομολόγων ύψους 2,5 δις. ευρώ μόλις 2 μήνες νωρίτερα με spread στις 500 μονάδες βάσης (23/01/2013). Μάλιστα, ακόμη και σήμερα, παρά την επιστροφή της Πορτογαλίας στις αγορές και την έξοδό της από το Μνημόνιο, η πιστοληπτική της ικανότητα έχει αξιολογηθεί ως ΒΒ+ που την κατατάσσει στην κερδοσκοπική κατηγορία της κλίμακας αξιολόγησης (speculative grade) και όχι στην επενδυτική κατηγορία (investment grade) στην οποία κάνει αναφορά η προαναφερθείσα απόφαση της ΕΚΤ. Προφανώς, ανακύπτει το ερώτημα πότε θα υπάρξει νέα απόφαση του ΔΣ της ΕΚΤ που θα αναπροσαρμόζει τις τιμές της περικοπής αποτίμησης σε όλες τις διάρκειες, ώστε να αντανακλά καλύτερα την τρέχουσα οικονομική πραγματικότητα».

Η τραγωδία είναι πως η νέα απόφαση της ΕΚΤ ήρθε, αλλά αντί να διορθώνει τις αδικίες που επέβαλε ακόμη και την περίοδο που στην κυβέρνηση βρίσκονταν κόμματα της αρεσκείας της, δηλαδή πρόθυμα να εφαρμόσουν την πιο δρακόντεια λιτότητα, ενέτεινε αυτές τις αδικίες, καθώς απαγόρευσε στις τράπεζες ακόμη και να ενεχυριάζουν ελληνικά ομόλογα…

Ελλάδα και Κύπρος, οι απόβλητοι της Ποσοτικής Χαλάρωσης

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συνέχισε να ασελγεί, με πολλούς τρόπους, εναντίον της ελληνικής οικονομίας όλο αυτό το χρονικό διάστημα. Ξεχωρίζουν δύο: ο αποκλεισμός της Ελλάδας, όπως και της Κύπρου, από το πρόγραμμα Ποσοτικής Χαλάρωσης (Quantitative Easing) και η ενεργός συμμετοχή της ΕΚΤ στην προσπάθεια στραγγαλισμού της ελληνικής οικονομίας, μέσω της ελεγχόμενης χορήγησης ρευστότητας από τον Μηχανισμό Έκτακτης Παροχής Ρευστότητας (Emergency Liquidity Assistance).

Το πρόγραμμα Ποσοτικής Χαλάρωσης που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2015 και προβλέπεται να διαρκέσει μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2016, περιλαμβάνει ενέσεις ρευστού στην οικονομία ύψους 60 δις. ευρώ τον μήνα ή 1,1 τρις. ευρώ συνολικά. Επίσημος στόχος του προγράμματος ήταν η αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας και η αντιμετώπιση του αποπληθωρισμού, δηλαδή της τάσης μείωσης των τιμών, όπως φαίνεται και στο διάγραμμα που παραθέτουμε, γνήσιο δημιούργημα των υφεσιακών μέτρων.

Πληθωρισμός στην ευρωζώνη

plithor

Πραγματικός στόχος της Ποσοτικής Χαλάρωσης ήταν ωστόσο η ενίσχυση των τραπεζών, καθώς πήραν νέα δάνεια από την ΕΚΤ παραχωρώντας της ακόμη και αμφισβητούμενης αξίας ομόλογα. Τα αποτελέσματα της Ποσοτικής Χαλάρωσης φάνηκαν πολύ σύντομα στις οικονομικές καταστάσεις των τραπεζών. Με βάση ανακοίνωση Τύπου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, με ημερομηνία 12 Απριλίου 2015 (Press Release, Monetary Developments in the Euro Area: March 2015), ετησίως η συνολική πίστωση στους κατοίκους της ευρωζώνης αυξήθηκε τον Μάρτιο του 2015 κατά 0,4%, όταν τον προηγούμενο μήνα ήταν στάσιμη, στο 0%. Βελτίωση εμφανίζουν κι όλοι οι επιμέρους δείκτες, που απεικονίζονται στην ανακοίνωση της ΕΚΤ. Για παράδειγμα τα δάνεια στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκαν σε ετήσια βάση τον Μάρτιο κατά 0,1%, όταν τον προηγούμενο μήνα είχε καταγραφεί συρρίκνωση, δηλαδή μείωση κατά 0,1%. Επίσης, τα δάνεια στα νοικοκυριά παρέμειναν σταθερά, στο 0%, τον Μάρτιο, όταν έναν μήνα πριν, τον Φεβρουάριο, εμφάνισαν μείωση κατά 0,2%, κ.λπ., κ.λπ. Κι όλα αυτά μέσα σε έναν μόλις μήνα! Η Ποσοτική Χαλάρωση επομένως δούλεψε. Μπορεί να μην είχε θεαματικά αποτελέσματα και να περιορίστηκε η επίδρασή της σε ένα δέκατο της μονάδας, μπορεί τα αποτελέσματά της να κατανεμήθηκαν άνισα με την Γερμανία να αποδεικνύεται για πολλοστή φορά ο μεγάλος κερδισμένος, όπως φαίνεται κι από τις αποδόσεις του 10ετούς γερμανικού ομολόγου στο διάγραμμα που παραθέτουμε, μπορεί ο πακτωλός ρευστού που απελευθερώθηκε και θα συνεχίσει να χορηγείται στην οικονομία να δημιουργεί νέες ανησυχίες για φούσκα, η Ποσοτική Χαλάρωση ωστόσο ικανοποίησε τις προσδοκίες των εμπνευστών της.

Απόδοση 10ετούς γερμανικού ομολόγου

apodosi

Μόνο που η Ποσοτική Χαλάρωση δεν ήταν για όλα τα μέλη της ευρωζώνης. Δύο μέλη, η Ελλάδα και η Κύπρος, έμειναν εκτός νυμφώνος, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι είναι οι χώρες που έχουν την μεγαλύτερη ανάγκη για ρευστότητα! Για προφανώς πολιτικούς λόγους, η Φρανκφούρτη αρνήθηκε την συμμετοχή της Ελλάδας και της Κύπρου, έτσι ώστε οι κυβερνήσεις τους να μην έχουν καμιά άλλη δυνατότητα στήριξης της οικονομίας και να είναι απόλυτα εξαρτημένες από το πράσινο φως που θα δώσουν οι πιστωτές.

Ερμητικά κλειστή η στρόφιγγα της ρευστότητας

Ασφυξία προκαλεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στην ελληνική οικονομία και μέσω των χειρισμών της στον Μηχανισμό Έκτακτης Παροχής Ρευστότητας (ELA), δια του οποίου επιχειρείται να καλυφθεί το κενό που αφήνει στις τράπεζες η φυγή καταθέσεων. Να σημειωθεί πως από τον Δεκέμβριο του 2014 μέχρι τον Απρίλιο του 2015 οι καταθέσεις έχουν μειωθεί κατά 30 δις. ευρώ (ενώ, αν συγκρίνουμε με το επίπεδο του Ιανουαρίου του 2010, όταν οι καταθέσεις κατέγραψαν ρεκόρ στα 238 δις. ευρώ, οι απώλειες ανέρχονται στα 104 εκ. ευρώ). Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αφότου έκλεισε ερμητικά την στρόφιγγα δανεισμού των τραπεζών μέσω της ενεχυρίασης κρατικών ομολόγων, πρωταγωνιστεί στην προσπάθεια ταπείνωσης της ελληνικής κυβέρνησης χορηγώντας ρευστότητα με το σταγονόμετρο, δηλαδή σε πολύ μικρότερα επίπεδα από αυτά που έχουν ανάγκη οι τράπεζες. Το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, με βάση τις εβδομαδιαίες σχεδόν ανακοινώσεις της ΕΚΤ η έκτακτη παροχή ρευστότητας διαμορφωνόταν στα ακόλουθα σωρευτικά επίπεδα: 5/2: 59,5 δις., 12/2: 65 δις., 18/2: 68,3 δις., 12/3: 69,4 δις., 18/3: 69,8 δις., 25/3: 71 δις., 1/4: 71,7 δις., 9/4: 73,2 δις. 14/4: 74 δις., 22/4: 75,5 δις., 29/4: 76,9 δις., 6/5: 78,9 δις., 12/5: 80 δις. ευρώ. Είναι προφανές, ότι αν από την πρώτη μέρα που οι ελληνικές τράπεζες έμειναν με τον μηχανισμό του ELA να είναι η μοναδική τους σανίδα σωτηρίας, η ΕΚΤ είχε αυξήσει τα ποσά στο επίπεδο που ζητούσαν οι τράπεζες ή ακόμη και στα 80 δις. ευρώ, εκεί δηλαδή που έφτασε ο ELA στις 12 Μαΐου, τότε δεν θα ζούσαμε το θρίλερ που παρακολουθούμε, καθώς η επαρκής ρευστότητα θα είχε αποτρέψει και το κύμα φυγής καταθέσεων από τις εμπορικές τράπεζες. Τότε, όμως, πώς θα εκβίαζαν οι «θεσμοί» την κυβέρνηση;

Με βάση τα παραπάνω, πολλά από τα οποία συζητήθηκαν και στην Επιτροπή Αλήθειας Δημοσίου Χρέους στο πλαίσιο της δεύτερης ολομέλειάς της μεταξύ 4 και 7 Μαΐου, είναι εμφανές ότι Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ξεπέρασε αλλεπάλληλες φορές τις αρμοδιότητές της και μετατράπηκε σε πολιτικό κέντρο. Ενδεικτικά, η ΕΚΤ δεν έχει καμιά αρμοδιότητα από το καταστατικό της να παρεμβαίνει σε ζητήματα μακροοικονομικής πολιτικής, όπως επανειλημμένως έχει κάνει στην Ελλάδα. Υπέρβαση που, είναι αναγκαίο να ειπωθεί, ουδέποτε θα είχε συμβεί αν η Ελλάδα δεν είχε εκχωρήσει τη νομισματική της κυριαρχία στην ευρωζώνη, με αποτέλεσμα η κεντρική τράπεζα από όργανο της κυβέρνησης να έχει μετατραπεί σε αδίστακτο όργανο των πιστωτών. Επομένως, στο έδαφος των παραβιάσεων του καταστατικού της ΕΚΤ, η ελληνική κυβέρνηση κάλλιστα μπορεί να προβεί σε μονομερείς ενέργειες αρνούμενη να πληρώσει τον θεματοφύλακα του ευρώ και να ανακοινώσει έτσι πως αρνείται να ξεχρεώσει τα ομόλογα αξίας 27 δις. ευρώ που διατηρεί η ΕΚΤ στο χαρτοφυλάκιό της.

Παγίδα φτώχειας το παράλληλο νόμισμα (Πριν, 24/5/2015)

ableΑδιαπέραστο τοίχο βρήκε μπροστά του ο έλληνας πρωθυπουργός στη σύνοδο κορυφής της Ρίγας στη Λετονία, που τελείωσε προχθές, Παρασκευή το απόγευμα. Ο Αλέξης Τσίπρας προσήλθε στην πρωτεύουσα της Βαλτικής Δημοκρατίας, με την ελπίδα ότι στη συνάντηση που θα είχε εκεί με την γερμανίδα καγκελάριο και τον γάλλο πρόεδρο θα δινόταν μια πολιτική λύση κι έτσι, επί της ουσίας, θα προσπερνούσε τους «θεσμούς» και την «ομάδα των Βρυξελλών». Δεν ήταν η πρώτη φορά που η ελληνική πολιτική ηγεσία προσέβλεπε στο Βερολίνο και το Παρίσι επιδιώκοντας μια πολιτική λύση. Από τις πρώτες ημέρες της νέας κυβέρνησης και με αποκορύφωμα την επίσκεψη του Αλ. Τσίπρα στο Βερολίνο στις 10 Απριλίου το «κρυφό χαρτί» της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας, υποτίθεται πως ήταν η πολιτική συνεννόηση που τελικά θα άνοιγε το δρόμο για την εκταμίευση της δόσης των 7,2 δισ. ευρώ. Κι επανειλημμένες φορές η ελπίδα τους, που ως σημείο αφετηρίας έχει την κοινότητα των συμφερόντων και την δυνατότητα εύρεσης κοινά αποδεκτής λύσης, έχει αποδειχθεί φρούδα! Συνεχίζουν παρόλα αυτά…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Το σημαντικότερο ωστόσο είναι ότι αυτός ο χρόνος δεν κυλάει ουδέτερα στη διελκυστίνδα Ελλάδας – πιστωτών. Όπως φαίνεται στον πίνακα που παραθέτουμε, όλο τούτο το διάστημα το ελληνικό δημόσιο, που δεν έχει εισπράξει ούτε ένα ευρώ από τους πιστωτές κατά παράβαση των όσων προβλέπονταν, έχει καταβάλλει στο ΔΝΤ για την αποπληρωμή του δανείου της πρώτης δανειακής σύμβασης (του 2010) σχεδόν 3,5 δισ. ευρώ. Οι πιστωτές επομένως δεν είχαν καμιά ζημιά, χωρίς όμως το ίδιο να ισχύει για την Ελλάδα που πλήρωσε «πλήρως και εγκαίρως» τις υποχρεώσεις της, σύμφωνα με όσα προβλέπονταν στην απόφαση της Ευρωομάδας της 20ης Φεβρουαρίου. Λόγω της καταβολής των 3,5 δισ. ευρώ μέχρι σήμερα στους πιστωτές από την τωρινή κυβέρνηση (δεν συμπεριλαμβάνονται, πχ τα 448 εκ. ευρώ που καταβλήθηκαν στις 13 Ιανουαρίου, παρότι κι εκείνο το ποσό βάρυνε απρόβλεπτα τα τρέχοντα δημόσια έσοδα) η συγκέντρωση για παράδειγμα των 2,34 δισ. ευρώ που απαιτούνται για την καταβολή των συντάξεων γίνεται μετά κόπων και βασάνων. Ενώ, όλες οι υπηρεσίες του δημοσίου κι ειδικότερα οι πιο ευαίσθητες, όπως τα νοσοκομεία, έρχονται αντιμέτωπες πλέον με την «παύση παραδόσεων» των προμηθευτών τους, που είναι η δική τους αντίδραση στην παύση πληρωμών του δημοσίου. Για να μην πούμε βέβαια πως τα 3,5 αυτά δισ. που δόθηκαν στους πιστωτές θα μπορούσαν να είχαν χρηματοδοτήσει την 13η σύνταξη… Εν ολίγοις, ο χρόνος κυλάει σε όφελος των πιστωτών που βλέπουν την κυβέρνηση να στραγγίζει για λογαριασμό τους και τα τελευταία ρευστά του δημοσίου, θυσιάζοντας μάλιστα σε αυτό το βωμό πολύ γρήγορα το πολιτικό της κεφάλαιο, όπως συνέβη με την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που αφορούσε την μεταφορά στην Τράπεζα της Ελλάδας των ρευστών διαθεσίμων των νομικών προσώπων του δημοσίου.

Στο παράλληλο, πληθωριστικό νόμισμα προτείνεται

να δίνονται οι αυξήσεις σε μισθωτούς και συνταξιούχους

Κάποτε όμως και τα ρευστά διαθέσιμα τελειώνουν, δημιουργώντας το ερώτημα πώς θα γίνονται στο εξής οι πληρωμές του χρέους, δεδομένης της χρηματοδοτικής ξηρασίας που έχει επέλθει. Κι εδώ οι δανειστές έχουν λύση, η οποία μάλιστα ζυμώνεται μήνες τώρα στην κοινή γνώμη και τα επιτελεία. Η λύση είναι το διπλό νόμισμα, δηλαδή μαζί με το ευρώ η παράλληλη κυκλοφορία ενός επιπλέον νομίσματος υπό την μορφή υποσχετικής. Η πρώτη φορά που εισήχθη επίσημα στη δημόσια συζήτηση ήταν από την Ντόιτσε Μπανκ, ακριβώς πριν 3 χρόνια, όταν στο ενδιάμεσο των δύο εκλογών η προοπτική μιας εκλογικής επιτυχίας του ΣΥΡΙΖΑ δημιουργούσε ανησυχίες για την αποπληρωμή του χρέους, έστω, σε όσους δεν θέλουν να αφήνουν τίποτε στην τύχη.

Τα ίδια σενάρια επανήλθαν από τις Βρυξέλλες πριν λίγες εβδομάδες και μόλις πριν δύο μέρες από τον γερμανό υπουργό Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, που φέρεται να πρότεινε την κυκλοφορία παράλληλου νομίσματος στην Ελλάδα. Και τα δύο δημοσιεύματα διαψεύστηκαν, αλλά δεδομένου ότι είδαν το φως της δημοσιότητας από τα μεγαλύτερα ειδησεογραφικά πρακτορεία, έχουν ξεχωριστή σημασία. Η σοβαρότητα των σχετικών ζυμώσεων υπογραμμίζεται αν λάβουμε υπ’ όψη μας και μια σχετική μελέτη που εκδόθηκε στις 20 Μαΐου από το Κέντρο για Ευρωπαϊκές Πολιτικές Σπουδές (Centre for European Policy Studies), (εδώ η πλήρης έκθεση) το οποίο απηχεί υψηλού επιπέδου προβληματισμούς για τρέχοντα θέματα, χωρίς φυσικά να τους υιοθετεί ή να τους συστήνει. Συγγραφέας της μάλιστα είναι ο Τόμας Μάγιερ, που έγραψε και την έκθεση της Ντόιτσε Μπανκ, τον Μάιο του 2012, με τον οποίο η κυβέρνηση κι ο υπουργός Οικονομικών, Γιάνης Βαρουφάκης, συνομιλούν. Τέλος, σχετικές συζητήσεις για παράλληλη κυκλοφορία νέου νομίσματος έχουν γίνει και στο υπουργικό συμβούλιο, με τον υπουργό Οικονομικών Γ. Βαρουφάκη να παρουσιάζει τη νέα κάρτα που θα εκδοθεί στο όνομα όσων ευνοηθούν από τα μέτρα αντιμετώπισης της ακραίας φτώχειας «ως μια μορφή παράλληλου νομίσματος».

Η νέα μελέτη για την παράλληλη νομισματική κυκλοφορία εμφανίζει την έκδοση των υποσχετικών ως μια παρένθεση που θα μπορεί να κλείσει όταν αποκατασταθούν οι κανονικές συνθήκες κυκλοφορίας, όπως συνέβη για παράδειγμα στην Αργεντινή το 2001 και σε πιο περιορισμένη και ελεγχόμενη έκταση το 2009 στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Με τα νέα νομίσματα θα μπορούν να πληρώνονται οι αυξήσεις στους μισθούς και τις συντάξεις, προτείνει ο συντάκτης της έκθεσης. Έτσι ο συνταξιούχος κι ο δημόσιος θα αμείβονται με δύο νομίσματα: με ευρώ τον σταθερό μισθό ή την σταθερή σύνταξη και με τις υποσχετικές το επιπλέον ποσό που θα ανακοινώσει όποια κυβέρνηση θέλει να ασκήσει κοινωνική πολιτική, υπονοεί ο συντάκτης της, μειδιώντας υποθέτουμε. Ακόμη και στον ιδιωτικό τομέα οι αυξήσεις θα δίνονται με το παράλληλο εθνικό νόμισμα. Προτείνοντας μάλιστα να μην παρεμβαίνει η κυβέρνηση στην διαμόρφωση της ισοτιμίας του νέου νομίσματος (του Geuro εκ του Greek euro) με το ευρώ, είναι βέβαιο ότι ακόμη κι αν ξεκινούσε με ισοτιμία 1 προς 1, πολύ γρήγορα θα υποτιμούταν ραγδαία. Το αποτέλεσμα θα ήταν δύο πληθωρισμοί, ένας σε ευρώ–σχεδόν μηδενικός, κι ένας σε Geuro–σταθερά διψήφιος, ακόμη και δύο δημόσια χρέη! Το «μυστικό» ωστόσο της πρότασης παράλληλης κυκλοφορίας, που προκρίνεται ως το μικρότερο κακό σε σχέση με την έξοδο από το ευρώ, βρίσκεται στο πρώτο κιόλας άρθρο της μελέτης: «Ρύθμιση για ικανά δημόσια έσοδα σε ευρώ για να εξυπηρετηθεί το χρέος στο ΔΝΤ και την ΕΚΤ… για να αποφευχθεί μια τεχνητή χρεοκοπία».

Εν ολίγοις, η πρόταση για την παράλληλη κυκλοφορία μπορεί να συμπυκνωθεί στην εξής: «όσα ευρώ υπάρχουν, κατευθύνονται στην πληρωμή του χρέους και την λειτουργία των τραπεζών και, για την πληρωμή όλων των υπόλοιπων υποχρεώσεων, εκδώστε ό,τι νόμισμα θέλετε. Το πρωταρχικό ωστόσο είναι η αποπληρωμή του χρέους»! Φαίνεται επομένως ότι πρόκειται για ένα βαθιά αντιλαϊκό σχέδιο, μια παγίδα φτώχειας, που έρχεται να εξασφαλίσει τα συμφέροντα των πιστωτών. Το πετυχαίνει ωστόσο αυτό υποθηκεύοντας τα συμφέροντα των λαϊκών στρωμάτων που θα ταυτίσουν τις αυξήσεις με τον πληθωρισμό, καθώς οι τιμές σε Geuro των προϊόντων θα αυξάνονται συνεχώς…

Η πρόταση για παράλληλη νομισματική κυκλοφορία δεν είναι μόνο μια μορφής πίεση στην κυβέρνηση Τσίπρα για να υπογράψει άρον – άρον κι ό,τι να ‘ναι, πριν αναγκαστεί να προσφύγει σε τέτοια εργαλεία, που θα έχουν τεράστιο πολιτικό κόστος. Είναι επίσης κι ενός είδους απάντηση στην κρίση συναλλακτικών μέσων που αντιμετωπίζει ο ελληνικός καπιταλισμός, ως απόρροια της παραίτησης του από τη νομισματική κυριαρχία.

Στη βάση των παραπάνω, η κυβέρνηση πρέπει να αντιληφθεί ότι η τακτική της έχει αποτύχει παταγωδώς κι η ρήξη με τους δανειστές είναι μονόδρομος. Άμεσα, πρέπει να διακόψει τις συνομιλίες και να αρνηθεί να πληρώσει τα 1,5 δις. ευρώ που είναι οι δόσεις στο ΔΝΤ για τον μήνα Ιούνιο, αρχής γενομένης στις 5 Ιουνίου όταν πρέπει να καταβληθούν σχεδόν 300 εκ. ευρώ. Στη συνέχεια να εξαγγείλει την μονομερή διαγραφή του δημόσιου χρέους, όπως μέχρι σήμερα έχουν κάνει πολλές χώρες χωρίς καμία να το μετανιώσει και να βγάλει την χώρα από το ευρώ άμεσα, και την ΕΕ.

Οι συμφωνίες δεν τηρούνται! (Unfollow, Φεβρουάριος 2015)

schauble«Οι συμφωνίες έχουν νόημα μόνο εφόσον τηρούνται. Σε διαφορετική περίπτωση, η εμπιστοσύνη καταστρέφεται». Τα συγκεκριμένα λόγια ειπώθηκαν από τον υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας λίγες μέρες μετά την ανάληψη των πρωθυπουργικών καθηκόντων από τον Αλ. Τσίπρα και τις φιλολαϊκές δηλώσεις των πρωτοκλασάτων υπουργών του, σε μια προσπάθεια να αποσύρει η ελληνική πλευρά το αίτημα της επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους και του προγράμματος λιτότητας.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη 

Είναι όμως έτσι; Πράγματι, οι συμφωνίες γράφονται για να τηρούνται;

Οι συμφωνίες πριν καν γραφτούν δεν είναι ποτέ, ή σχεδόν ποτέ, προϊόν της ελεύθερης βούλησης των μερών που την υπογράφουν. Σε κάθε τους παράγραφο κι ειδικά στα πιο επίμαχα σημεία τους αποτυπώνεται ο συσχετισμός δύναμης κι οι άνισες σχέσεις των συμβαλλομένων, έστω κι αν αυτή η ωμή πραγματικότητα συγκαλύπτεται πίσω από εύηχες κενολογίες που υμνούν τη συνεργασία, την αλληλεγγύη, κ.α. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ευρωζώνη. Η εικονική πραγματικότητα των ισότιμων κρατών κονιορτοποιείται από την διαφορά μεγεθών μεταξύ των κρατών, προϊόν διαφορετικής κλίμακας οικονομιών, ιστορικών καταβολών, κ.α. Ο ισχυρισμός πως η Γερμανία με ένα πληθυσμό 81 εκ. κι η πρόσφατα εισαχθείσα στην ευρωζώνη Λιθουανία των 3 εκ. μοιράζονται την ίδια επιρροή μεταξύ των 19 κρατών μελών της, θυμίζει το παλιό ανέκδοτο με την Αλβανία που επαιρόταν για τον πληθυσμό που έχει μαζί με την …Κίνα. Κι αν από μόνη της η διαφορά μεγεθών δεν φαντάζει πειστική για να προβλεφθούν τα αποτελέσματα της νομισματικής ενοποίησης, αρκεί μια ματιά στην διαίρεση της ευρωζώνης σε ένα πολλαπλώς κερδισμένο κέντρο και μια πολλαπλώς χαμένη περιφέρεια για να αποδειχθεί ότι η συμφωνία της ευρωζώνης έμοιαζε με την Φάρμα των ζώων του Όργουελ, όπου όλα τα ζώα ήταν ίσα μεν, αλλά μερικά ήταν πιο ίσια από τ’ άλλα.

Λεόντειες συμφωνίες

Ο διαφορετικός συσχετισμός δύναμης που αποτυπώνεται στις συμφωνίες κι οι βλάβες που εισάγουν ενίοτε …προκαλούν. Αρκεί μια ματιά στην συμφωνία Δουβλίνο 2 βάσει της οποίας, σε τελική ανάλυση, ανατίθεται στην «υπερδύναμη» της Ελλάδας η διαφύλαξη των εξωτερικών συνόρων όλης της ΕΕ, για να μπορούν να κοιμούνται ήσυχοι οι Γερμανοί ξέροντας πώς η Ελλάδα θα αποτελεί το μαντρόσκυλο τους. Γιατί η Ελλάδα να συνεχίσει να σέβεται μια συμφωνία που την καταδικάζει να κρατάει αιχμάλωτους στο εσωτερικό της εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες που εισήλθαν στην Ελλάδα απλώς και μόνο για να φύγουν;

Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα λεόντειας συμφωνίας είναι η Κοινή Αγροτική Πολιτική, με την οποία θυσιάστηκε η ελληνική γεωργία και κτηνοτροφία. Το ντιλ μεταξύ ελληνικών κυβερνήσεων και ΕΕ ήταν εμφανές από χιλιόμετρα μακριά: Σας δίνουμε χρηματοδοτήσεις, που θα τις πάρει υπό μορφή ζεστού χρήματος η διαπλοκή δηλαδή οι χρηματοδότες σας, κι εσείς καταστρέψετε την γεωργία, μέσω πχ των ποσοστώσεων, για να μπορούν να εξάγουν οι γερμανικές και βορειοευρωπαϊκές βιομηχανίες γάλακτος. Όπερ και εγένετο, με την Ελλάδα να μπορεί να παράξει το γάλα που έχει ανάγκη η εσωτερική αγορά αλλά να μην επιτρέπεται λόγω ποσοστώσεων κι έτσι να εισάγει…

Η άπειρη ελαστικότητα του κανόνα που θέλει τις συμφωνίες να τηρούνται φαίνεται επίσης και στις ιδιωτικοποιήσεις, που πριν (και για να) γίνουν ιερός κανόνας για κάθε συντηρητική κυβέρνηση επιβλήθηκαν από χιλιάδες, κυριολεκτικά, οδηγίες της ΕΕ, στο όνομα της απελευθέρωσης της αγοράς, και ειδικές αποφάσεις της αρμόδιας Επιτροπής Ανταγωνισμού. Μοναδική κι εύκολα προβλέψιμη εξαίρεση η Γερμανία που αψηφώντας τον κανόνα όχι μόνο διατηρεί πανίσχυρα κρατικά μονοπώλια, αλλά επεκτείνει τα οικονομικά της σύνορα μέσα από ένα χορό βίαιων εξαγορών σε βάρος των ασθενέστερων κρατών. Έτσι ο ελληνικός ΟΤΕ ιδιωτικοποιήθηκε από την, επί της ουσίας, κρατική Ντόιτσε Τέλεκομ, τα ελληνικά δημόσια περιφερειακά αεροδρόμια συμφωνήθηκε να πουληθούν στην κρατική Λουφτχάνσα, κι η κρατική ΔΕΗ ετοιμαζόταν να πουληθεί στο όνομα του «ανοίγματος της αγοράς σε νέους παίκτες» στην κρατική γερμανική εταιρεία ενέργειας RWE.

Αυτές οι συμφωνίες, που αποδεδειγμένα πλέον, είναι σκανδαλωδώς άνισες και ετεροβαρείς γιατί να γίνουν σεβαστές, όταν ο μόνος που κερδίζει είναι, εν προκειμένω, η Γερμανία;

Παραβίαση των συμφωνιών από τους πιστωτές

Ακριβώς το ίδιο ισχύει για τις δανειακές συμφωνίες και τα μνημόνια που υπέγραψαν οι τρεις προηγούμενες ελληνικές κυβερνήσεις (Παπανδρέου, Παπαδήμος, Σαμαράς) αρχής γενομένης από το 2010. Τυπικά, δημιουργούν σαφείς υποχρεώσεις σε κάθε ελληνική κυβέρνηση για να εφαρμόσουν μέτρα λιτότητας, μείωσης κοινωνικών δαπανών και μισθών, μέσα σε αυστηρά μάλιστα χρονοδιαγράμματα ως αντάλλαγμα για τα δάνεια που δόθηκαν. Αξίζει να επισημανθεί πως τα χρονοδιαγράμματα αυτά συχνότατα παραβιάζονταν από όλες τις προηγούμενες υποτελείς κυβερνήσεις, συνήθως για να μην αναλάβουν το πολιτικό κόστος της ψήφισης αντιλαϊκών μέτρων, παραπέμποντάς τα στις επόμενες. Έτσι φτάσαμε για παράδειγμα κατά την έναρξη της τρέχουσας διαπραγμάτευσης το φθινόπωρο του 2014 να υπενθυμίζουν οι Τροϊκανοί πως υπάρχουν περισσότερα από 1.000 μέτρα τα οποία ψηφίστηκαν μεν στο πλαίσιο των Μνημονίων, ουδέποτε όμως έγιναν εφαρμοστικοί νόμοι. Πουκάμισο αδειανό κατέστησαν τις συμφωνίες και πιο ειδικά τα χρονοδιαγράμματα που τις συνοδεύουν κι οι ίδιοι οι πιστωτές, που όταν έπρεπε να εκβιάσουν την ψήφιση από την Βουλή των Μνημονίων έβαζαν, με την βοήθεια των ΜΜΕ, το πιστόλι στον κρόταφο κυβερνήσεων και πολιτών με το δίλημμα «Μνημόνιο ή χρεοκοπία». Όταν όμως είχαν την κυβέρνηση στο τσεπάκι τους, όπως συνέβη με την τρικομματική ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ μετά τις εκλογές του 2012, μπορούσαν κάλλιστα να περιμένουν, οι αυστηρές προθεσμίες να πάνε περίπατο και οι δόσεις να αργήσουν να καταβληθούν αρκετούς μήνες. Καθυστέρηση που κάλλιστα μπορούσε να στοιχειοθετήσει από την μεριά της Ελλάδας το αίτημα της αθέτησης των δεσμεύσεων των πιστωτών, προχωρώντας σε μονομερή καταγγελία τους και ακύρωση των υποχρεώσεων μας, δηλαδή την αποπληρωμή του χρέους.

Το σημαντικότερο ωστόσο, είναι ότι οι συμφωνίες που ζητά ο Σόιμπλε να σεβαστούμε είναι διάτρητες! Κομμένες και ραμμένες στα συμφέροντα των πιστωτών, δίνουν κάθε δικαίωμα σε μια κυβέρνηση που θέλει να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα, όπως είναι θεμελιωμένα στο διεθνές και εθνικό δίκαιο, να τις καταγγείλει και μονομερώς να αποσυρθεί από τις υποχρεώσεις που προβλέπουν.

Για παράδειγμα, η πρώτη δανειακή σύμβαση (Μάιος 2010) ουδέποτε κυρώθηκε από την ελληνική Βουλή. Ούτε καν με απλή πλειοψηφία των 151 βουλευτών. Κι αυτό το γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα οι Γερμανοί που τότε πίεζαν ασφυκτικά τη ΝΔ να συναινέσει στο πρώτο Μνημόνιο και τώρα ζητούν να τηρηθούν τα συμφωνημένα. Λόγω αυτού του νομικού κενού μάλιστα η απάντηση της ελληνικής κυβέρνησης κάλλιστα θα μπορούσε να ήταν …«ποια συμφωνία;» Η δεύτερη δανειακή σύμβαση χαρακτηρίστηκε ως αντισυνταγματική από τους σοβαρότερους έλληνες συνταγματολόγους σε μια μακροσκελή και υποδειγματικά τεκμηριωμένη ανακοίνωσή τους τον Φεβρουάριο του 2010.

Συμφωνία για άρνηση πληρωμής κερδοσκόπων

Παραπέρα, αν είναι θέμα αρχής η τήρηση των συμφωνιών, υπάρχουν άλλες συμφωνίες, ισχυρότερες των δανειακών ή των μνημονίων, που θα έπρεπε να γίνουν σεβαστές στη σημερινή συγκυρία από την Ελλάδα και τους πιστωτές της. Όπως είναι για παράδειγμα η συμφωνία που επήλθε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, τον Σεπτέμβριο του 2014, βάσει της οποίας τα κράτη διατηρούν το δικαίωμα να προστατεύονται από τις αξιώσεις και τις επιθέσεις των «αρπακτικών κεφαλαίων» που διακρατούν ομόλογα τα οποία έχουν αρνηθεί να υπαγάγουν σε συμφωνίες κουρέματος. Η απόφαση, την οποία καταψήφισε η Γερμανία εγκρίνοντας το σημερινό χάος των παντελώς αρρύθμιστων αγορών ομολόγων, λήφθηκε με πρωτοβουλία της Αργεντινής για να νομιμοποιηθεί η γενναία απόφασή της να μην πληρώσει μέρος των πιστωτών της που κρατούσαν μη κουρεμένα ομόλογα (holds out). Κάλλιστα όμως μπορεί να εφαρμοστεί και στην περίπτωση της Ελλάδας και η κυβέρνηση Τσίπρα να την επικαλεστεί και να μην πληρώσει τα ομόλογα αξίας 80 εκ. ευρώ που λήγουν στις 3 Μαρτίου 2015, τα οποία οι κάτοχοί τους είχαν αρνηθεί να εντάξουν στην ανταλλαγή του Φεβρουαρίου του 2012 (PSI). Η Γερμανία άραγε θα στηρίξει την ελληνική κυβέρνηση στην τήρηση της συμφωνίας του ΟΗΕ, δεδομένου μάλιστα ότι ως κράτος δεν έχει να λαβαίνει από τις συγκεκριμένες πληρωμές, δείχνοντας έτσι τον σεβασμό της στις συμφωνίες; Η ερώτηση είναι προφανώς ρητορική δεδομένου ότι όλοι οι πιστωτές της Ελλάδας συμφώνησαν να πληρωθούν οι κερδοσκόποι που αρνήθηκαν την αναδιάρθρωση του 2012 και διακρατούσαν τότε ομόλογα συνολικής αξίας άνω των 6 δισ. ευρώ. Αν έπρεπε να γίνονται σεβαστές οι συμφωνίες έπρεπε από κοινού να συμφωνήσουν στην μη πληρωμή όσων ομολογιούχων δεν συμφώνησαν με το κούρεμα…

Εν κατακλείδι οι συμφωνίες δεν τηρούνται πάντα κι αυτό το διδάσκουν πρώτοι απ’ όλους όσοι έχουν δύναμη να τις παραβιάζουν, όταν δεν τις φτιάχνουν στα μέτρα τους! Κάθε φορά ο συσχετισμός δύναμης αποφασίζει αν θα γίνουν σεβαστές ή όχι. Σήμερα, το ασυνήθιστο προνόμιο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ είναι η ευρεία αποδοχή που συνάντησε στην κοινωνία η πρώτη κόντρα της με τους δανειστές, με αίτημα την εκδίωξη της Τρόικας και την συμφωνία σε ένα νέο πρόγραμμα, η οποία της ανοίγει τον δρόμο να αρνηθεί την υλοποίηση των συμφωνημένων, σεβόμενη και υλοποιώντας την ριζοσπαστική απόφαση του συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ για διαγραφή του χρέους μέσω λογιστικού ελέγχου! Επαφίεται στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα και το οικονομικό του επιτελείο…