Βενεζουέλα: Στο στόχαστρο οι κοινωνικές κατακτήσεις του Τσαβισμού

Τα κεντρικά γραφεία του Εθνικού Ινστιτούτου Διατροφής (ΝΙΝ) στο Καράκας που πυρπολήθηκαν από ακροδεξιούς διαδηλωτές στις 11 Απριλίου 2017

Μνήμες του αποτυχημένου πραξικοπήματος του 2002, όταν με τις ευλογίες των ΗΠΑ και της Ισπανίας ο στρατός επιχείρησε την ανατροπή του εκλεγμένου προέδρου Ούγκο Τσάβες, ξυπνούν οι συνεχείς και βίαιες διαδηλώσεις εναντίον της κυβέρνησης στο Καράκας και σε άλλες πόλεις της Βενεζουέλας.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Το τωρινό κύμα διαδηλώσεων ξεκίνησε στις 29 Μαρτίου όταν το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας αφαίρεσε τις νομοθετικές εξουσίες από την Εθνοσυνέλευση, όπου από τον Δεκέμβριο του 2015 πλειοψηφεί η δεξιά αντιπολίτευση. Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ήρθε να λύσει μια κρίση που ξεκίνησε από την πρώτη μέρα της ορκωμοσίας της νέας Εθνοσυνέλευσης κι είχε ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα: Γενναιόδωρες φιλολαϊκές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης που ζητούσαν την ψήφο της Εθνοσυνέλευσης για να υλοποιηθούν από την μια και από την άλλη την άρνηση των μελών της να εγκρίνουν, ακόμη και να ψηφίσουν τα σχέδια νόμου, σαμποτάροντας κάθε μέτρο που θα μπορούσε να ανακουφίσει το λαό της Βενεζουέλας από τη σοβούσα κρίση, που εκδηλώνεται με καλπάζοντα πληθωρισμό και άνοδο των τιμών. Μια κρίση που προέρχεται από την πτώση των τιμών του πετρελαίου και τη συρρίκνωση των δημοσίων εσόδων.

Εκλεγμένοι όργανα συμφερόντων

Ορισμένα κορυφαία στιγμιότυπα της σύγκρουσης της Εθνοσυνέλευσης με την κυβέρνηση, που οδήγησαν τον Μαδούρο να δηλώνει δημόσια πως η Εθνοσυνέλευση «έχει χάσει την πολιτική της επιρροή κι έχει αποκοπεί από τα εθνικά συμφέροντα» περιλαμβάνουν:

Πρώτο, την απροθυμία της Εθνοσυνέλευσης να εγκρίνει το καθεστώς έκτακτης ανάγκης που ζητούσε ο πρόεδρος Μαδούρο για να μπορέσει να ανακατανείμει κονδύλια από τον κρατικό προϋπολογισμό και να τα διοχετεύσει στην αντιμετώπιση των ελλείψεων βασικών ειδών διατροφής. Στο ίδιο σχέδιο που ουδέποτε ψηφίστηκε περιλαμβανόταν η παροχή κινήτρων στην εγχώρια παραγωγή, η ενίσχυση του νέου συστήματος διανομής τροφίμων απ’ ευθείας στα σπίτια όσων έχουν ανάγκη και η περαιτέρω στήριξη κάθε είδους προγράμματος κοινωνικής στήριξης.

Δεύτερο, την άρνηση της Εθνοσυνέλευσης να επιτρέψει την μισθοδοσία περισσότερων από 4.000 εργατών πλήρους ωραρίου και συμβασιούχων, που έμεναν επί μήνες απλήρωτοι. Το αποτέλεσμα ήταν το Ανώτατο Δικαστήριο να επιβάλει πρόστιμο τελικά τον Ιανουάριο στην Εθνοσυνέλευση για την αδιαφορία που επιδείκνυε.

Τρίτο, την απροθυμία της Εθνοσυνέλευσης να εγκρίνει επενδυτικά σχέδια της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας PDVSA με ρωσικές ενεργειακές εταιρείες (Rosneft κ.α.) οι οποίες θα επέτρεπαν την εισροή πολύτιμου συναλλάγματος και τον αναγκαίο εκσυγχρονισμό της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας που, κατά κοινή ομολογία, απαξιώνεται τάχιστα.

Το τέταρτο παράδειγμα της αποσταθεροποιητικής δράσης της δεξιάς κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας αφορά στην προσπάθειά της να ακυρώσει αρχικά και να ιδιωτικοποιήσει στη συνέχεια ένα πρόγραμμα ανέγερσης εργατικών κατοικιών, το οποίο συγκαταλέγεται στα χιλιάδες που έχουν υλοποιηθεί από την πρώτη μέρα που ανέλαβε την εξουσία ο Τσάβες μέχρι τώρα επί Μαδούρο.

Το πέμπτο και τελευταίο παράδειγμα που δείχνει τον αρνητικό ρόλο της Δεξιάς στην Εθνοσυνέλευση σχετίζεται μα την απροθυμία της να επαναπροκηρύξει εκλογές σε μια απομακρυσμένη περιφέρεια όπου με βεβαιότητα έγινε νοθεία. Η Δεξιά αρνήθηκε να εφαρμόσει την εντολή του Ανωτάτου Δικαστηρίου γιατί θα χάσει την οριακή πλειοψηφία που διαθέτει. Θα φανεί δηλαδή πόσο πλαστή είναι η πλειοψηφία της.

Το Ανώτατο Δικαστήριο επομένως δεν υπονόμευσε τη δημοκρατία αφαιρώντας τη νομοθετική αρμοδιότητα από την Εθνοσυνέλευση. Αυτό που ήθελε να διαφυλάξει ήταν τα επιτεύγματα του Τσαβισμού και τα απειλούμενα λαϊκά συμφέροντα.

Πυρομανής πυροσβέστης η Δεξιά

Από τη μεριά της η Δεξιά αντιπολίτευση λειτούργησε σαν τον πυρομανή πυροσβέστη: έκανε ό,τι περνάει από το χέρι της ώστε η υπαρκτή κοινωνική κρίση να οξυνθεί και στη συνέχεια να εμφανιστεί ως σωτήρας που θα σώσει τους φτωχούς από τον …ανάλγητο Τσαβισμό!

Ο εκλεγμένος πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο (η θητεία του οποίου λήγει τον Ιανουάριο του 2019) και το ρεύμα του Τσαβισμού δεν έχουν απέναντί τους μόνο τη δεξιά αντιπολίτευση, που επαναλαμβάνει την αποτυχημένη επιχείρηση του 2014, που είχε τότε ονομάσει «Έξοδο». Πίσω από τους ηγέτες της, που είχαν υποστηρίξει δημόσια το πραξικόπημα εναντίον του Τσάβες κρύβονται οι ίδιες οι ΗΠΑ, που έχουν απειλήσει ακόμη και με στρατιωτική επέμβαση εναντίον της Βενεζουέλας. (Αναλυτικότερα για τα μέσα που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ δες εδώ και τα κίνητρα τους εδώ) Τα παρατεταμένα επεισόδια επομένως και οι συγκρούσεις με την αστυνομία προετοιμάζουν το έδαφος ακόμη και για μια ανοιχτή στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ που θα πετύχει ότι δεν κατάφεραν μέχρι σήμερα οι διαδηλώσεις.

Χαρακτηριστικό δείγμα της όξυνσης των σχέσεων της κυβέρνησης της Βενεζουέλας με τις ΗΠΑ είναι κι η κατάσχεση του εργοστασίου της General Motors στη βιομηχανική περιοχή της Βαλένσια, όπου απασχολούνται 2.678 εργάτες. Η αντίδραση της βορειοαμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας ήταν άμεση κι απείλησε με νομικά μέτρα εναντίον της κυβέρνησης, προσθέτοντας επιπλέον πίεση από το εξωτερικό αυτή τη φορά.

Η απόσταση που χωρίζει την επίδειξη βίας της αντιπολίτευσης απέναντι στην κυβέρνηση και δη απέναντι σε δημόσιες υποδομές που απευθύνονται στα πιο φτωχά στρώματα, όπως νοσοκομεία, σχολεία και ασθενοφόρα (για παράδειγμα στις 9 Απριλίου μασκοφόροι πυρπόλησαν την έδρα της Επιχείρησης Τροφίμων της Βενεζουέλας, CVAL, καίγοντας πολλά φορτηγά που διένειμαν τρόφιμα στις λαϊκές γειτονιές) από τη μια και στο λαό από την άλλη καταγράφεται σε αλλεπάλληλες δημοσκοπήσεις που δείχνουν ότι η κυβέρνηση συνεχίζει να χαίρει της λαϊκής αποδοχής. Για παράδειγμα, έρευνα της εταιρείας Hinterlaces έδειξε ότι: Μόνο 6% των ερωτηθέντων αποδέχονται τη διεθνή παρέμβαση που ζητά η αντιπολίτευση για να ανατραπεί ο πρόεδρος Μαδούρο, το 87% απορρίπτει κάθε είδους διεθνή στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα, το 90% απορρίπτει τις βίαιες διαδηλώσεις της Δεξιάς, το 83% είναι υπέρ του διαλόγου (ο οποίος έχει οδηγηθεί σε στασιμότητα λόγω της αδιαλλαξίας της Δεξιάς), ενώ το 67% απορρίπτει πλήρως την ατζέντα της δεξιάς αντιπολίτευσης υποστηρίζοντας ότι στο τραπέζι του διαλόγου θα πρέπει να τεθεί το θέμα της επίλυσης των οικονομικών προβλημάτων της χώρας.

Απέναντι σε αυτό το τείχος που έχει αντιμετωπίσει η Δεξιά επέλεξε να χρησιμοποιήσει το «θανατηφόρο όπλο» της υποτιθέμενης κρατικής καταστολής απέναντι στις διαδηλώσεις, οι οποίες πραγματοποιούνται στις πιο καλές συνοικίες του Καράκας, εκεί που ζει η δεξιά αντιπολίτευση κι εκεί επίσης που είναι οι πρεσβείες και τα γραφεία των ξένων τηλεοπτικών δικτύων και ανταποκριτών. Συγκεκριμένα χαλκευμένα ρεπορτάζ, ορισμός των ψευδών ειδήσεων, για τους 22 νεκρούς που υποτίθεται άφησε πίσω της η αστυνομία του Μαδούρο. Ρεπορτάζ ωστόσο του Telesur έδειξε πώς η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των νεκρών δεν προέρχονται καν από τους διαδηλωτές. Μεταξύ τους υπάρχουν αστυνομικοί που παρασύρθηκαν από αυτοκίνητο αντικυβερνητικών διαδηλωτών, ασθενής που πέθανε επειδή το ασθενοφόρο δεν έγινε δυνατό να φτάσει έγκαιρα στην κατοικία του, εννέα νεκροί που πέθαναν από ηλεκτροπληξία όταν επιχείρησαν να παραβιάσουν ιδιοκτησία που προστατευόταν από ηλεκτροφόρο σύρμα και νεκροί από εγκληματικές δράσεις τους οποίους αυθαίρετα οικειοποιήθηκε η αντιπολίτευση. Οι υπαίτιοι δύο θανάτων που αποδίδονται στην αστυνομία συνελήφθησαν και αντιμετωπίζουν ποινική δίωξη, ενώ ακόμη κι αυτοί υπολείπονται των νεκρών που έχουν προκαλέσει οι οπλοφόροι αντικυβερνητικοί διαδηλωτές.

Περισσότερα για την ταυτότητα των νεκρών δες εδώ, στο άρθρο του Άρη Χατζηστεφάνου.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 28 Απριλίου 2017.

Αμερικανικό σχέδιο ανατροπής του Μαδούρο από την προεδρία

Στην υιοθέτηση των θέσεων της δεξιάς αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας για διεξαγωγή πρόωρων εκλογών προχώρησε το Ευρωκοινοβούλιο την Πέμπτη 27 Απριλίου 2017 αποδεχόμενο ψήφισμα που καλεί τη χώρα να αποκαταστήσει την …τάξη. Με ψήφους 450 υπέρ, 35 κατά και 100 αποχές υιοθετήθηκε απόφαση που μεταξύ πολλών άλλων καλεί την κυβέρνηση να παρουσιάσει εκλογικό χρονοδιάγραμμα (εδώ το πλήρες κείμενο της απόφασης).

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Με αυτό τον τρόπο οι Βρυξέλλες συμπαρατάσσονται με την μαφιόζικη αντιπολίτευση που ζητά την επίσπευση των προεδρικών εκλογών οι οποίες κανονικά  θα διεξαχθούν το 2019, οπότε τελειώνει η θητεία του εκλεγμένου προέδρου Νικολάς Μαδούρο και επίσης την επίσπευση της εφαρμογής μιας θεραπείας σοκ στο όνομα της αντιμετώπισης του οικονομικού εκτροχιασμού. Στο στόχαστρο φυσικά θα είναι οι κοινωνικές κατακτήσεις. Αυτές που υπερασπίζονται όσοι διαδηλώνουν κατά εκατοντάδες χιλιάδες υπέρ της κυβέρνησης.

Η ΕΕ δεν είναι μόνη της στην προσπάθεια ανατροπής της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης της Βενεζουέλας, που συνεχίζει το έργο της μπολιβαριανής επανάστασης, όπως ξεκίνησε πριν 18 χρόνια. Για την ακρίβεια οι Ευρωπαίοι ακολουθούν το δρόμο που άνοιξε η Ουάσινγκτον παλεύοντας ακόμη και τώρα να ανατρέψουν πραξικοπηματικά τον Μαδούρο. Για να φέρουν σε πέρας αυτό το έργο αξιοποιούν τα οξυμένα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Βενεζουέλα εξ αιτίας της πτώσης των τιμών του πετρελαίου και του καλπάζοντος πληθωρισμού. Προβλήματα που όσο κι αν είναι υπαρκτά δεν μειώνουν το ασύλληπτο για την ιστορίας της χώρας κοινωνικό έργο της κυβέρνησης προς τα πιο λαϊκά στρώματα. Μόνο την τετραετία που βρίσκεται ο Μαδούρο στο Μιραφλόρες η επέκταση της δωρεάν κάλυψης υγείας άγγιξε το 60% του πληθυσμού, μέχρι τον Ιανουάριο του 2017 παραδόθηκαν 1,4 εκ. κατοικίες είτε δωρεάν ή με συμβολικό τίμημα σε φτωχές οικογένειες, δόθηκαν 4,8 εκ. ηλεκτρονικοί υπολογιστές σε μαθητές και εγκρίθηκαν προγράμματα πολλών εκατομμυρίων για δωρεάν μετακίνηση, μουσική, τέχνη, πολιτισμό και αθλητισμό. Δεν είναι επομένως καθόλου τυχαίο που οι διαδηλωτές ξεσπούν την «οργή» τους σε καταστήματα διανομής δωρεάν τροφίμων, σε κέντρα υγείας και δημόσια μέσα μεταφοράς. Ταξικό είναι το μίσος τους…

Το σχέδιο ανατροπής του Μαδούρο, σε συνέχεια της πραξικοπηματικής κοινοβουλευτικής ανατροπής της Ντίλμα Ρουσέφ στη Βραζιλία, παρουσιάστηκε κι επίσημα από το αμερικανικό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων στις 2 Μαρτίου στο πλαίσιο του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών, που είναι τυφλό όργανο της Ουάσινγκτον. Σε τέτοιο βαθμό ώστε το Καράκας ανακοίνωσε την αποχώρησή του από τον οργανισμό ως μια μορφή καταγγελίας των αλλεπάλληλων παρεμβάσεών του στα εσωτερικά της Βενεζουέλας. Το Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων αποτελεί δεξαμενή σκέψης η οποία χρηματοδοτείται από αμερικανικές πολυεθνικές οι οποίες έχουν συμφέροντα από την αλλαγή καθεστώτος στη Βενεζουέλα. Για παράδειγμα τη Citigroup, που έχει μπλοκάρει τους λογαριασμούς της κεντρικής τράπεζας της Βενεζουέλας, τις πετρελαϊκές Chevron και Exxon, κ.α. (Εδώ η λίστα χρηματοδοτών του Συμβουλίου που πιέζει για την ανατροπή του Μαδούρο).

Ένα μαύρο μέτωπο που κολυμπάει στο χρήμα…

Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα Πριν 

Βενεζουέλα: Με αμερικάνικα εργαλεία το πριόνισμα του Μαδούρο (Επίκαιρα 24-30/4/2014)

d202nicols-maduro-venezuela-2Έχει χαρακτηριστεί κι ως “Μακιαβέλι της μη βίας” ή “Κλαούσεβιτς του μη βίαιου πολέμου”. Πολιτικός επιστήμονας, με διδακτορικό από την Οξφόρδη και πολύμηνη φυλάκιση λόγω της συμμετοχής του στο κίνημα διαμαρτυρίας ενάντια στην υποχρεωτική στράτευση κατά τον πόλεμο της Κορέας (1953-1954), φέρει όλες εκείνες τις περγαμηνές που του επιτρέπουν να έχει λόγο ακόμη και για τα πιο σύγχρονα κινήματα. Οι οδηγίες του, που περιέχονται στο βιβλίο του Από την Δικτατορία στην Δημοκρατία, αποτέλεσαν την Βίβλο των εξεγερμένων στις Βαλτικές Δημοκρατίες κατά την απόσχισή τους από την Σοβιετική Ένωση το 1991, στην Γεωργία, στην Σερβία ενάντια στον Μιλόσεβιτς από το κίνημα Ότπορ (που ενισχύθηκε με κάθε δυνατό τρόπο από τον Γιώργο Παπανδρέου όταν ήταν υπουργός Εξωτερικών), στο Ιράν το 2009 και στην Βιρμανία πιο πρόσφατα. Ο Τζιν Σαρπ (GeneSharp) που επινόησε τον όρο “μαλακά πραξικοπήματα” χρησιμοποιεί ως όχημα προώθησής των βελούδινων επαναστάσεων του το ίδρυμα Άλμπερτ Αϊνστάιν, στην ιστοσελίδα του οποίου είναι αναρτημένα και έτοιμα για κατέβασμα όλα τα βιβλία του Σαρπ, σε 16 μάλιστα διαφορετικές γλώσσες (πατήστε εδώ). Το συγκεκριμένο ίδρυμα έχει χαρακτηριστεί και δημόσια από τον γάλο μαρξιστή διανοούμενο Τιερύ Μεϊσάν ότι προωθεί την ατζέντα της CIA υποκινώντας στην ανατροπή μη αρεστών στην Ουάσινγκτον κυβερνήσεων.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Οι “οδηγίες προς εξεγερμένους” του Τζιν Σαρπ περιλαμβάνουν στην πιο λεπτομερή τους εκδοχή 108 βήματα. Σε αδρές γραμμές ο “τσελεμεντές του πράκτορα της CIA” (κατ’ αντιστοιχία με τον Τσελεμεντέ του αναρχικού, του Γουίλιαμ Πάουελ που κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 1971 και στην Ελλάδα μετέπειτα) μπορεί να διακριθεί σε πέντε κεφάλαια. Στο πρώτο δεσπόζει η δημοσίευση πληροφοριών, δημοσιευμάτων και δημοσκοπήσεων για γενική δυσφορία απέναντι στην κυβέρνηση. Στο δεύτερο στάδιο ξεχωρίζει η προσπάθεια απονομιμοποίησης της κυβέρνησης, μέσω εκστρατειών για την ελευθερία του Τύπου και την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το τρίτο βήμα είναι το πιο αποφασιστικό και περιλαμβάνει το κάλεσμα στον δρόμο με επίμονες, ακόμη και καθημερινές, κινητοποιήσεις ακόμη και καταλήψεις δημόσιων κτιρίων. Στο τέταρτο στάδιο κυριαρχεί ο συνδυασμός των διάφορων μορφών αγώνα με κατ’ αρχήν ζητούμενο όμως την δημιουργία κλίματος ακυβερνησίας και τις εκκλήσεις σε διεθνείς οργανισμούς για παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας. Στο τελευταίο στάδιο ξεχωρίζει η θεσμική παράλυση και το ρήγμα στους κρατικούς θεσμούς, η έκκληση για παραίτηση του προέδρου της χώρας και η προετοιμασία για παρατεταμένο εμφύλιο πόλεμο.

Η κατσαρόλα επανέρχεται

Κι αν, τέλος πάντων, όλα τα παραπάνω (θεωρητική γενίκευση του “κινήματος της κατσαρόλας” που χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά ενάντια στην κυβέρνηση του Αλιέντε στην Χιλή για να προετοιμάσει την έλευση της χούντας του Πινοτσέτ και στον αντίποδα γνήσιων αντινεοφιλελεύθερων κινημάτων όπως των αγώνων ενάντια στα Μνημόνια στην Ελλάδα και στον υπόλοιπο ευρωπαϊκό Νότο ή του κινήματος Occupy Wall Street στις ΗΠΑ) φαίνονται υπερβολικά θεωρητικά, τότε αρκεί μια ματιά στην Ουκρανία. Ή, σε ό,τι συμβαίνει στην Βενεζουέλα από τον Φεβρουάριο ως τώρα…

Από την εμφάνιση του Τσαβισμού μέχρι πέρυσι, όταν ο Νικολάς Μαδούρο κέρδισε τις πρόωρες εκλογές που ακολούθησαν τον πρόωρο θάνατο του Ούγκο Τσάβες, το κίνημα της Μπολιβαριανής επανάστασης έχει κερδίσει τις 19 από τις 18 εκλογές αναμετρήσεις. Στις πιο πρόσφατες, δημοτικές εκλογές, τον Δεκέμβριο του 2013, το κόμμα του Μαδούρο, Ενωμένο Σοσιαλιστικό Κόμμα, κέρδισε τους 255 από τους 337 δήμους της χώρας. Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζίμι Κάρτερ, ως παρατηρητής των περυσινών εκλογών, χαρακτήρισε το εκλογικό σύστημα της Βενεζουέλας ως “το τελειότερο, ή ένα από τελειότερα στον κόσμο”. Αλλεπάλληλες επαναληπτικές καταμετρήσεις των αποτελεσμάτων σε τυχαία εκλογικά τμήματα δεν έδειξαν ούτε ένα “λάθος”. Παρόλα αυτά έγκυρα, υποτίθεται, διεθνή μέσα ενημέρωσης όπως οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς δεν παύουν να χαρακτηρίζουν την κυβέρνηση της Βενεζουέλας ως δικτατορία, ενώ ο βρετανικός Γκάρντιαν δεν έχει κανένα ενδοιασμό να δημοσιεύει βίντεο που βρίθουν από ανακρίβειες και χοντροειδή ψέμματα ή φωτογραφίες αστυνομικής βίας που προέρχονται από την Αίγυπτο ή την Ελλάδα! Όλα αυτά την ίδια ώρα που αποκρύπτουν ουσιώδεις πληροφορίες για την ταυτότητα των διαδηλώσεων και το προφίλ των ηγετών της αντιπολίτευσης. Για παράδειγμα, την αθρόα χρηματοδότησή τους από τις ΗΠΑ. Κάθε χρόνο η κυβέρνηση του Ομπάμα δίνει 5 εκ. δολ. σε διάφορες μη κυβερνητικές οργανώσεις στην Βενεζουέλα, ενώ αυτές τις μέρες εκκρεμεί στο Κογκρέσο η ψήφιση νόμου για την χορήγηση 15 εκ. δολ. σε οργανώσεις που μάχονται για την προώθηση της δημοκρατίας. Ταυτόχρονα για τις αμερικανοκίνητες δικτατορίες νέας κοπής στην Ονδούρα (2009) και την Παραγουάη (2012) τηρείται σιγή ιχθύος. Η σημασία της αποτροπής της επέκτασης του Τσαβισμού δικαιολογεί, όπως φαίνεται, την ανατροπή εκλεγμένων κυβερνήσεων… Λέξη επίσης δεν γράφεται στα έγκριτα, υποτίθεται, Μέσα για το βιογραφικό των ηγετών της αντιπολίτευσης. Ο Λόπεζ για παράδειγμα πρωτοστάτησε στο πραξικόπημα του 2002 εναντίον του Τσάβες. Κι αν ήταν εκτός φυλακής, μέχρι πριν ένα μήνα, το οφείλει στον Τσάβες που το 2007 ανακοίνωσε την αμνήστευση όλων των επίδοξων χουντικών. Πρωταγωνιστικό επίσης ρόλο στα επεισόδια διαδραματίζουν σεσημασμένοι μεγαλέμποροι ναρκωτικών που η φωτογραφία τους βρίσκεται στις λίστες καταζητούμενων της Ίντερπολ. Και για τα ίδια τα επεισόδια όμως απουσιάζουν οι λεπτομέρειες. Γιατί τότε θα έπρεπε να γραφτεί για τους ελεύθερους σκοπευτές που πυροβολούν εν ψυχρώ πισώπλατα διαδηλωτές και αστυνόμους ή πως η σημαντικότερη μορφή πάλης είναι το κάψιμο κάθε τι δημόσιου που τυχαίνει να βρίσκεται στο δρόμο των διαδηλωτών: Από λεωφορεία και νοσοκομεία μέχρι πανεπιστήμια, δημόσια κτίρια και δημοτικές τηλεοράσεις. Πρόκειται, σύμφωνα με τους διαδηλωτές, όχι για την κορυφή του παγόβουνου πίσω από την μείωση της φτώχειας από το 49% το 1998 στο 25% το 2012 και της ακραίας φτώχειας από το 21% στο 6% την ίδια περίοδο, αλλά για σύμβολα του Σταλινισμού και της Καστροποίησης ή Κουβανοποίησης της χώρας. Μιας χώρας που, όπως παντού αλλού στην Λατινική Αμερική, ποτέ δεν γνώρισε την “σοσιαλμανία” ακόμη και της Δεξιάς όπως συνέβη στην Δυτική Ευρώπη, και ακόμη και σήμερα τα μεγαλύτερα μέσα ενημέρωσης με την υψηλότερη θεαματικότητα/ακροαματικότητα εξακολουθούν να ανήκουν σε ιδιώτες – ολιγάρχες. Απουσιάζει επίσης η παραμικρή αναφορά για την “γεωγραφία” των διαδηλώσεων, που κατά βάση αφορούν μπλόκα σε δρόμους, και εντοπίζονται στις πιο πλούσιες συνοικίες του Καράκας, όπως το Τσακάο. Είναι σα να διαδηλώνει στην Ελλάδα η Πολιτεία και το Κολωνάκι… Οι άλλες, οι φτωχές συνοικίες στα ανατολικά του Καράκας (Κάτια, Προπάρτια, 23 δε Ενέρο, Λος Εουκάλιτος, Σαν Χουάν, κλπ.) απολαμβάνουν τα ευεργετήματα της Μπολιβαριανής επανάστασης: μόνο για φέτος 100 νέα δημοτικά σχολεία, δεκάδες χιλιάδες δωρεάν προσωπικοί υπολογιστές σε μαθητές και άλλα πολλά, σύμβολα κι αυτά προφανώς της “σταλινοποίησης” της χώρας…

Διάλογος με την αντιπολίτευση

Παρόλα τα παραπάνω, παρά δηλαδή την δεδομένη υποστήριξη του Τσαβισμού από την πλειοψηφία των Βενεζολάνων (ενδεικτικό μάλιστα στοιχείο για την παγκόσμια έλξη που ασκεί ο ιδρυτής του είναι η απόφαση του παγκόσμιου Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ να ονομάσει “Ούγκο Τσάβες Φρίας” μια διεθνή καμπάνια για την εξάλειψη της πείνας) η κυβέρνηση του Μαδούρο προχώρησε στις 10 Απριλίου σε διαπραγματεύσεις με την αντιπολίτευση. Ο διάλογος γίνεται με την παρουσία των υπουργών Εξωτερικών της Βραζιλίας, της Κολομβίας και του Ισημερινού, καθώς και εκπροσώπου του Βατικανού. Οι διαπραγματεύσεις που συνεχίστηκαν και τις μέρες του Πάσχα, παρότι δεν τερμάτισαν τα μπλόκα στους δρόμους, κατάφεραν να διασπάσουν την αντιπολίτευση με αποτέλεσμα τα πιο ακραία στοιχεία να μην πάρουν μέρος. Στο πλαίσιο των εξελισσόμενων συζητήσεων, η κυβέρνηση του Μαδούρο δεσμεύτηκε να χρηματοδοτήσει με 1 δισ. δολ. τουλάχιστον 187 προγράμματα σε 74 δήμους που ελέγχονται από την αντιπολίτευση. Σίγουρο ωστόσο πρέπει να θεωρείται ότι η διαλλακτικότητα της κυβέρνησης δεν πρόκειται να κάμψει την επιθετικότητα της αντιπολίτευσης και των Αμερικάνων που την χρηματοδοτούν και την στηρίζουν με ποικίλους τρόπους, για τον απλό λόγο ότι η αιτία πίσω από την έχθρα τους δεν είναι άλλη από τα μεγαλύτερα σε όγκο παγκοσμίως αποθέματα πετρελαίου που βρίσκονται στο υπέδαφος της Βενεζουέλας. Αυτό είναι το μυστικό αντικείμενο του πόθου της Ουάσινγκτον…

Ούγκο Τσάβες, ο ηγέτης των φτωχών (Πριν, 10 Μαρτίου 2013)

Hugo-ChavezΛέγεται πως όταν ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες συνάντησε πρώτη φορά τον Τσάβες είχε μείνει με την απορία κατά πόσο ήταν πράγματι ένας οραματιστής ικανός να σώσει την Λατινική Αμερική όπως υποσχόταν ή ήταν ένας ευφάνταστος και λαοπλάνος πολυλογάς ο οποίος πολύ γρήγορα θα μετατρεπόταν σε έναν ακόμη δικτάτορα από τους πολλούς που έχουν «μεγαλουργήσει» στην αμερικάνικη υπο-ήπειρο. Η εξέλιξη του Ούγκο Τσάβες Φρίας διέψευσε τις ανησυχίες όχι μόνο του κολομβιανού νομπελίστα συγγραφέα αλλά και εκατομμυρίων ακόμη ανθρώπων για έναν πολύ απλό λόγο. Ο σπουδαίος βενεζολάνος ηγέτης, που μπήκε στο πάνθεον των λατινοαμερικάνων επαναστατών αποδείχθηκε η εξαίρεση των λαϊκών και αριστερών ηγετών που στην πολιτική τους πορεία αλλάζουν μεν, αναθεωρούν δηλαδή τα αρχικά τους σχέδια και διακηρύξεις, το κάνουν ωστόσο αυτό προς μια αριστερή και επαναστατική κατεύθυνση κι όχι σε μια κατεύθυνση υποταγής στην αστική τάξη στο εσωτερικό και στον ιμπεριαλισμό στο εξωτερικό.

Ο Τσάβες δεν ήταν σοσιαλιστής. Οι ρίζες της επαναστατικότητάς του πρέπει να αναζητηθούν στην λαϊκότητα που χαρακτήριζε τμήματα του στρατού σε όλον τον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο από την δεκαετία του ’60 κι επίσης στην Λατινική Αμερική (με τα παραδείγματα του Περόν στην Αργεντινή, του Άρμπενζ στη Γουατεμάλα, του Τορίχο στον Παναμά και του Βελάσκο στο Περού να ξεχωρίζουν) και την ίδια την Βενεζουέλα. Έγινε ωστόσο σοσιαλιστής επηρεαζόμενος ο ίδιος από τον Φιντέλ Κάστρο, τον θεωρούμενο ως μέντορά του πλέον, που κι αυτός, αν θυμηθούμε την πολιτική του διαδρομή, στην πορεία των συγκρούσεων που αναγκάστηκε να δώσει ριζοσπαστικοποιήθηκε υιοθετώντας τις σοσιαλιστικές ιδέες. Το ντόμινο συνεχίζεται – κι έτσι μόνο μπορούμε να αποτιμήσουμε την τεράστια πολιτική κληρονομιά που άφησε πίσω του ο Τσάβες – με την καταλυτική επιρροή που άσκησε ο πρόεδρος της Βενεζουέλας στον Έβο Μοράλες της Βολιβίας, τον Ραφαέλ Κορέα του Ισημερινού αλλά κι άλλους ηγέτες της Λ. Αμερικής και της Καραϊβικής μέσα από το προσωπικό του παράδειγμα, τον ιδεολογικό του προσανατολισμό και την έμπρακτη, υλική βοήθεια που τους παρείχε.

Στην πολιτική κληρονομιά του Τσάβες δεν μπορούμε να μην συμπεριλάβουμε το ότι κατάφερε να κάνει ξανά τον σοσιαλισμό ελκυστικό για τη μεγάλη πλειοψηφία της κοινωνίας, υπόθεση των εκατομμυρίων φτωχών και καταφρονεμένων που συνόδευαν επί ώρες τη νεκρώσιμη ακολουθία (κι όχι των μικροαστικών ελίτ που εκκολάπτονται στα θερμοκήπια των δυτικών πανεπιστημίων μιλώντας στο όνομα κι εξ ονόματος των καταπιεσμένων) ξεπερνώντας έτσι την ήττα και την υποχώρηση των σοσιαλιστικών ιδεών που άφησε πίσω τους η κατάρρευση των καθεστώτων της ανατολικής Ευρώπης. Λαμπρό παράδειγμα και στοιχείο αισιοδοξίας για την δυνατότητα των απελευθερωτικών ιδεών να ξαναγεννιούνται στο έδαφος των σύγχρονων ταξικών και πολιτικών συγκρούσεων και μαζί, όμως, απόδειξη των κοινωνικών ορίων που συνόδευσαν το φαινόμενο του Τσαβισμού.

Τσάβες: Ο άνθρωπος που άλλαξε την Λατινική Αμερική 

Ο κόκκινος μπερές του Τσάβες αγαπήθηκε κι έγινε σύμβολο όχι μόνο γιατί δημιουργούσε συνειρμούς με τον μπερέ του Τσε. Αλλά επίσης επειδή κι άλλες φορές στην πρόσφατη ιστορία της Βενεζουέλας ο στρατός, και για την ακρίβεια τμήματα του στρατού που δεν περιελάμβαναν την επίσημη ηγεσία του αλλά αποκλειστικά και μόνο μεσαία στελέχη, επιχείρησαν να πάρουν την εξουσία και να ανατρέψουν αντιλαϊκές κυβερνήσεις που παραβιάζοντας την λαϊκή εντολή επέβαλαν την αμερικανοκρατία και τη φτώχεια. Η πρώτη φορά στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα ήταν τον Ιανουάριο του 1958, όταν μεσαία στελέχη της αεροπορίας και του πεζικού ενώθηκαν με τον λαό που είχε βγει στους δρόμους ενάντια στον Πέρες Χιμένες, που λίγες εβδομάδες πριν είχε διεξάγει δημοψήφισμα (με μοναδικό υποψήφιο τον …εαυτό του) και το οποίο το κέρδισε με ένα ποσοστό 86%! Ο Χιμένες είχε ανέβει στην εξουσία μια δεκαετία πριν με την βοήθεια του στρατού και των Αμερικάνων κι αυτό που επιζητούσε ήταν πρώτο, τη νομιμοποίηση της εξουσίας του και δεύτερο, να συνεχίσει η Βενεζουέλα να είναι αυτό που περιέγραφε τότε το περιοδικό Τάιμ: «Το μοναδικό μέρος όπου ο επιχειρηματίας Αμερικάνος μπορεί ακόμη να καλοπερνάει μέσα στο θαυμάσιο κλίμα της πλέριας ελευθερίας της ιδιωτικής επιχειρηματικής δράσης». Ο φόρος αίματος που πλήρωσε το 1958 ο βενεζολάνικος λαός και τμήματα του στρατού ήταν τόσο βαρύς ώστε ακόμη και τώρα εκείνη η εξέγερση αναφέρεται σχεδόν πάντα μαζί με την εξέγερση του 1989, το γνωστό ως Καρακάσο που στρεφόταν ενάντια στον εκλεγμένο πρόεδρο Κάρλος Ανδρές Πέρες ο οποίος ήταν αντιπρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς και παραβιάζοντας την λαϊκή εντολή οδήγησε τη χώρα στο ΔΝΤ βυθίζοντας τον λαό στην εξαθλίωση. Είναι πολύ χαρακτηριστικό πως όταν ο Νικολάς Μαδούρο διάδοχος του Τσάβες μίλησε στις 27 Φεβρουαρίου, λίγες μέρες πριν ο Τσάβες χάσει την μάχη με τον θάνατο, σε λαϊκή συγκέντρωση στο Καράκας με αφορμή την συμπλήρωση 24 ετών από το Καρακάσο υποσχέθηκε πέρα από την αποζημίωση στις οικογένειες των θυμάτων του Καρακάσο ότι επίσης θα ξεκινήσει την λειτουργία της και μια επιτροπή «ενάντια στην λήθη» που θα διερευνήσει εξαφανίσεις αγωνιστών, βασανιστήρια και δολοφονίες αρχής γενομένης από το 1958.

Το Καρακάσο δεν ήταν μόνο η τελευταία εξέγερση των Βενεζολάνων αλλά και – συμβατικά – η ημερομηνία λήξης του δικομματικού πολιτικού συστήματος που σχεδιάστηκε από τις ΗΠΑ και κυριάρχησε επί δεκαετίες στη χώρα, αποτελώντας για τους Αμερικάνους το αντίπαλο δέος στο μονοκομματικό σύστημα της Κούβας! Το τέλος του ήταν αποτέλεσμα της άμεσης συμμετοχής και των δύο μεγάλων κομμάτων στην προώθηση των λεγόμενων διαρθρωτικών προγραμμάτων του ΔΝΤ που σήμαναν έκρηξη της ανεργίας, απέραντη φτώχεια και σαρωτικές ιδιωτικοποιήσεις. Ειδικότερα η ιδιωτικοποίηση της εθνικής πετρελαϊκής βιομηχανίας (PDVSA) προκάλεσε πρωτοφανή οργή που οδήγησε το 1992 σε δύο αποτυχημένα πραξικοπήματα. Τότε είναι που τραβάει για πρώτη φορά πάνω του τα φώτα της δημοσιότητας ο Ούγκο Τσάβες καθώς ηγούταν της μίας απ’ αυτές τις δύο άδοξες απόπειρες. Η εξουσία ωστόσο, που του αποδεικνύεται δύσκολη από …το παράθυρο, του δίνεται ανεπιφύλακτα από την …κανονική είσοδο έξι χρόνια αργότερα, το 1998 (όταν εκλέχτηκε πρόεδρος με 56%) καταφέρνοντας μέχρι τον Οκτώβριο του 2012 (που και πάλι εξέλεγη πρόεδρος με 55%!) ένα “σερί” που δεν έχει όμοιο σε καμία χώρα η οποία υπερηφανεύεται για τους δημοκρατικούς της θεσμούς: Τέσσερις νίκες σε προεδρικές εκλογές, τέσσερις νίκες σε δημοψηφίσματα, πέντε νίκες σε βουλευτικές εκλογές και άλλες πέντε σε περιφερειακές εκλογές! Πρόκειται για επιτυχίες (οι οποίες ούτε μια φορά δεν γράφτηκαν σε αξιόπιστα υποτίθεται διεθνή Μέσα ενημέρωσης όπως οι Νιού Γιορκ Τάιμς αυτές τις μέρες) και αποτελούν τον πιο αδιάψευστο μάρτυρα της αδιάκοπης λαϊκής στήριξης που έχαιρε το καθεστώς του Τσάβες.

Οι αιτίες που ο Τσάβες αγαπήθηκε και στηρίχθηκε όσο κανένας άλλος πολιτικός στις μέρες μας πρέπει να αναζητηθούν στην κοινωνική πολιτική που άσκησε. Ο Τσάβες άσκησε την πιο γενναιόδωρη αναδιανεμητική πολιτική που έχει εφαρμοσθεί τις τελευταίες τρεις δεκαετίες σε Βορρά και Νότο. Αξιοποιώντας τους τεράστιους πλουτοπαραγωγικούς πόρους της Βενεζουέλας ο Τσάβες κατάφερε: Να μειώσει τη φτώχεια από το 71% το 1996 στο 21% το 2010 και την ακραία φτώχεια από το 40% το 1996 στο 7,3% το 2010, να πενταπλασιάσει τον αριθμό των ηλικιωμένων που παίρνουν σύνταξη (από 387.000 σε 2,1 εκ.), να πολλαπλασιάσει τον αριθμό των γιατρών (από 18 ανά 10.000 κατοίκους το 1998, σε 58) και των νοσοκομείων (από 5.081 που χτίστηκαν σε τέσσερις δεκαετίες, επί κυβερνήσεών του κατά τη διάρκεια 14 ετών χτίστηκαν 13.721) να στείλει στην Κούβα 51.000 Βενεζολάνους για οφθαλμολογικές επεμβάσεις στο πλαίσιο της κοινής κουβανο-βενεζολάνικης επιχείρησης «Αποστολή Θαύμα», να κατοχυρώσει την εντελώς δημόσια παιδεία σε όλη την κλίμακα της εκπαίδευσης πετυχαίνοντας η Βενεζουέλα να είναι η δεύτερη χώρα στην Λατινική Αμερική και η πέμπτη παγκοσμίως με υψηλότερη αναλογία φοιτητών στον πληθυσμό. Καθόλου τυχαία και με βάση μέτρηση του αμερικανικού ινστιτούτου Γκάλοπ το 2010 η Βενεζουέλα μαζί με την Φινλανδία μοιράζονταν την πέμπτη θέση στον κόσμο με τον πιο ευτυχισμένο πληθυσμό!

Για τα Δυτικά Μέσα ενημέρωσης και τον ιμπεριαλισμό η στήριξη στον Τσάβες ήταν αποτέλεσμα του «λαϊκισμού» του, όπως συστηματικά χαρακτηρίζουν κάθε πολιτική παροχών και δικαιότερης κατανομής του κοινωνικού πλούτου, σε μια προσπάθεια να την διασύρουν και να την στιγματίσουν. Πρόκειται ωστόσο για υποβολιμαίες και ανυπόστατες κατηγορίες! Αρκεί να πάρουμε υπ’ όψη μας ότι αυτοί που τις διατυπώνουν ούτε καν ανέφεραν πως οι δεξιοί και αμερικανόδουλοι αντίπαλοι του Τσάβες στις προεδρικές εκλογές του 2006 υπόσχονταν στα 3 εκ. φτωχών μια πιστωτική κάρτα μαύρου χρώματος (για να παραπέμπει στο χρώμα του πετρελαίου) από την οποία θα μπορούσαν να «σηκώνουν» 450 δολάρια τον μήνα. Αυτή η εξαγγελία ωστόσο, γνήσιο δείγμα λαϊκισμού, ουδέποτε σχολιάστηκε…

Η αλήθεια είναι πως ο Τσάβες μπόρεσε να ασκήσει αναδιανεμητική πολιτική λόγω του τεράστιου πετρελαϊκού πλούτου που διαθέτει η Βενεζουέλα με σχεδόν 300 δισ. βαρέλια βεβαιωμένα κοιτάσματα που ξεπερνούν αυτά της Σαουδικής Αραβίας, είναι διπλάσια του Ιράν, τριπλάσια της Ρωσίας κλπ. Ωστόσο δεν ήταν εξ αρχής δεδομένο πως αυτός πλούτος θα χρηματοδοτήσει συντάξεις και την ανέγερση νοσοκομείων, όπως άλλωστε ο πλούτος των χωρών του Περσικού Κόλπου δεν έχει σημάνει υψηλό επίπεδο κοινωνικών παροχών στις πετρομοναρχίες. Στην περίπτωση ειδικότερα της Βενεζουέλας, απαιτήθηκαν συγκρούσεις για να τεθεί υπό δημόσιο έλεγχο η πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA τα στελέχη της οποίας, εκφράζοντας τμήματα της εγχώριας αστικής τάξης και τα συμφέροντα της αμερικανοκρατίας προχώρησαν σε απεργία από τον Δεκέμβρη του 2012 μέχρι τον Φεβρουάριο του 2003 αντιδρώντας στο καθεστώς και προκαλώντας μια κάθετη μείωση του ΑΕΠ κατά 29%! Η νίκη του Τσάβες εναντίον της αριστοκρατίας των πετρελαίων, σε λιγότερο μάλιστα από ένα χρόνο μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του Απριλίου του 2002 που χαιρετίστηκε από την Ουάσινγκτον και την Μαδρίτη, επιβεβαίωσε την κυριαρχία του στο εσωτερικό της Βενεζουέλας.

Εξασφάλισε επίσης και τα υλικά μέσα ώστε ο Ούγκο Τσάβες να ασκήσει μια επιθετική πολιτική στο εξωτερικό με δύο αιχμές: Την ενοποίηση της Λατινικής Αμερικής κατ’ εφαρμογή του οράματος του Σιμόν Μπολιβάρ (το όνομα του οποίου έδωσε και στην Δημοκρατία της Βενεζουέλας η οποία πλέον καλείται Μπολιβαριανή Δημοκρατία της Βενεζουέλας) και την παράλληλη απομόνωση των ΗΠΑ! Η σύσφιξη των δεσμών των χωρών που βρίσκονται νότια του Ρίο Γκράντε προωθήθηκε μέσω κυρίως της Μπολιβαριανής Συμμαχίας (ALBA) και πολλών ακόμη μορφών που περιλαμβάνουν από κοινή τράπεζα (Banco de Sur), κοινό δίκτυο πανεπιστημίων στις μεγαλύτερες πρωτεύουσες της υπο-ηπείρου (FLACSO) μέχρι και κοινό δίκτυο ενημέρωσης υψηλής ποιότητας (Telesur). Η προώθηση του σχεδίου του Ούγκο Τσάβες για την ενοποίηση της Λατινικής Αμερικής οφείλει πολλά στα μέσα που διέθετε κι ειδικότερα στο πετρέλαιο. Ο χθεσινός Εκόνομιστ (9 Μαρτίου) ανέφερε πως η αξία του πετρελαίου που έπαιρνε η Κούβα κάθε έτος ανερχόταν σε 6 δισ. δολ., σχεδόν το 10% του ΑΕΠ της (!), ενώ οι Νιού Γιορκ Τάιμς της Παρασκευής 8 Μαρτίου περιέγραφαν πως στους όρους με τους οποίους προμήθευε πετρέλαιο στις λατινοαμερικάνικες χώρες και τα κράτη της Καραϊβικής περιλαμβανόταν για ένα μέρος πληρωμή σε είδος (ρούχα, σιτάρι, σόγια και άλλα είδη κι όχι σε δολάρια) και για το υπόλοιπο μέρος χαμηλότοκα μακροχρόνια δάνεια. Δίνοντας επομένως μια  διέξοδο στα προβλήματα τροφοδοσίας σε όλες σχεδόν τις λατινοαμερικάνικες χώρες μπόρεσε να περιορίσει την επιρροή των ΗΠΑ κι έτσι να γίνουμε μάρτυρες του εξής κατορθώματος: οι πιέσεις των ΗΠΑ για απομόνωση της Βενεζουέλας (η οποία είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος προμηθευτής πετρελαίου των ΗΠΑ συνεισφέροντας το 10% των αμερικάνικων εισαγωγών) το μοναδικό αποτέλεσμα που είχαν ήταν να οδηγήσουν στην δική τους απομόνωση. Το δημόσιο βρισίδι του Ούγκο Τσάβες στους εγκληματίες πολέμου Μπους και Μπλερ που απολαύσαμε κατ’ επανάληψη στις οθόνες μας ήταν το επιστέγασμα μιας πολιτικής που έπληξε την ιμπεριαλιστική κυριαρχία των ΗΠΑ στην αμερικανική ήπειρο αλλά και παγκόσμια, όταν για παράδειγμα έδινε ώθηση στον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών, ακυρώνοντας το σχέδιο των ΗΠΑ και των πολυεθνικών πετρελαϊκών εταιρειών να τον απονεκρώσουν.

Τα καταστατικά και κοινωνικά όρια του «σοσιαλισμού του 21ου αιώνα»

Η τεράστια κοινωνική πρόοδο που συντελέστηκε στην Βενεζουέλα τα 14 χρόνια που έμεινε στην εξουσία ο Ούγκο Τσάβες (και προφανώς στη βάση τους είχαν τα άλματα στην παραγωγικότητα της ανθρώπινης εργασίας – αυτός όμως είναι ένας όρος που σημειώθηκε σε όλο σχεδόν τον υπόλοιπο κόσμο) αποτυπώθηκε ανάγλυφα στο σύνταγμα της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας της Βενεζουέλας, που εγκρίθηκε με δημοψήφισμα το 2009. Αναμφισβήτητα πρόκειται για ένα από τα πιο προοδευτικά συντάγματα στον κόσμο. Στα άρθρα του διαβάζουμε: «Τα κοιτάσματα ορυκτών και υδρογοναθράκων, οποιασδήποτε μορφής… ανήκουν στην Δημοκρατία, αποτελούν αγαθά της δημόσιας περιουσίας», (12). «Δεν επιτρέπονται οι διακρίσεις με βάση τη φυλή, το φύλο, την πίστη, την κοινωνική θέση» (21). «Όλα τα εκλογικά αξιώματα κι οι εκλεγμένες από το λαό δικαστικές αρχές είναι ανακλητές» (72). «Καθένας έχει δικαίωμα σε μια κατάλληλη κατοικία, ασφαλή, άνετη, υγιεινή, με χώρους βασικών αναγκών που δημιουργούν ένα περιβάλλον που εξανθρωπίζει τις οικογενειακές, γειτονικές και κοινωνικές σχέσεις» (82). «Η υγεία αποτελεί θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα, υποχρέωση του κράτους, το οποίο το εγγυάται ως μέρος του δικαιώματος στη ζωή» (83). «Η χρηματοδότηση του εθνικού δημόσιου συστήματος υγείας είναι υποχρέωση του κράτους» (85). «Καθένας έχει το δικαίωμα στην εργασία και το καθήκον να εργάζεται. Το κράτος εγγυάται την λήψη των αναγκαίων μέτρων», (87). «Το ημερήσιο εργασιακό ωράριο δεν ξεπερνά τις οκτώ ανά ημέρα ούτε τις 44 ώρες ανά εβδομάδα… Οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα στην εβδομαδιαία ξεκούραση και σε διακοπές με απολαβές» (90). «Κάθε εργαζόμενος έχει δικαίωμα σε έναν επαρκή μισθό που να του επιτρέπει να ζει με αξιοπρέπεια και να καλύπτει τις βασικές υλικές, κοινωνικές και πνευματικές ανάγκες του εαυτού του και της οικογένειάς του» (91). «Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα σε κοινωνικές παροχές που να τους ανταμείβουν για την μακρόχρονη υπηρεσία τους» (92). «Οι εργαζόμενοι/ες χωρίς καμία διάκριση και χωρίς προηγούμενη άδεια, έχουν το δικαίωμα να ιδρύουν ελεύθερα συνδικαλιστικές οργανώσεις» (95). «Οι εργαζόμενοι/ες του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα έχουν δικαίωμα στην εθελοντική συλλογική διαπραγμάτευση και να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις εργασίας» (96). «Οι εργαζόμενοι /ες του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα έχουν δικαίωμα στην απεργία» (97). «Η εκπαίδευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα και θεμελιώδες κοινωνικό χρέος. Είναι δημοκρατική, υποχρεωτική και δωρεάν» (102). «Το κράτος διατηρεί, μέσω του αντίστοιχου οργανικού νόμου και για λόγους εθνικού συμφέροντος, τις πετρελαϊκές δραστηριότητες και άλλης μορφής βιομηχανίες, επιχειρήσεις υπηρεσίες και αγαθά δημόσιου συμφέροντος και στρατηγικού χαρακτήρα» (302). «Όλα τα ύδατα είναι δημόσια ιδιοκτησία του έθνους» (304). «Το καθεστώς των λατιφούντιων είναι αντίθετο στο κοινωνικό συμφέρον» (307), κ.α.

Στο ίδιο όμως σύνταγμα υπάρχουν και μια σειρά άρθρα που αναδεικνύουν τον εξαιρετικά αντιφατικό χαρακτήρα του καθεστώτος του Τσάβες. Για παράδειγμα: «Το κράτος προωθεί την ιδιωτική πρωτοβουλία» (112). «Κατοχυρώνεται το δικαίωμα της ιδιοκτησίας” (115). «Το κοινωνικοοικονομικό καθεστώς της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας της Βενεζουέλας βασίζεται στις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας, της αποτελεσματικότητας, του ελεύθερου ανταγωνισμού… Το κράτος, από κοινού με την ιδιωτική πρωτοβουλία, προωθεί την αρμονική ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας» (σελ. 299). Επομένως στο πλαίσιο του «σοσιαλισμού του 21ου αιώνα», όπως αποκαλούταν το εγχείρημα του Τσαβισμού, η αστική ιδιοκτησία δεν αμφισβητήθηκε, ούτε περιορίστηκε. Ανέγγιχτες επίσης έμειναν και οι εκμεταλλευτικές σχέσεις παραγωγής, με την αστική τάξη να υποχρεώνεται μόνο να μειώσει τα κέρδη της.

Ανάλογες ιδεολογικές αντιφάσεις και απλουστεύσεις διακρίνονται και στα θεωρητικά κείμενα που θεμελιώνουν τον «σοσιαλισμό του 21ου αιώνα» και τα αντίστοιχα αν και λιγότερο φιλόδοξα εγχειρήματα που είναι σε εξέλιξη στον Ισημερινό («επανάσταση των πολιτών» και «σοσιαλισμός της καλής ζωής») και την Βολιβία (“σοσιαλισμός των Άνδεων”), και τα οποία συχνά περιγράφονται ως «μετα-νεοφιλελεύθερα». Σχετικά ακριβής ορισμός, μιας και σηματοδοτεί το ολοφάνερο ρήγμα με τον βάρβαρο νεοφιλελευθερισμό που εφαρμόστηκε τις δεκαετίες του ’80 και του ’90 από αμερικανόδουλα καθεστώτα, χωρίς ωστόσο να αναιρεί τον σημερινό τρόπο παραγωγής στα θεμέλιά του: την ιδιοκτησία και τις παραγωγικές σχέσεις. Στην πολύ πλούσια ιδεολογική παραγωγή που είναι τώρα σε εξέλιξη στην Λατινική Αμερική, τεκμήριο της παρατεταμένης κοινωνικής Άνοιξης που διέρχονται ως αποτέλεσμα χρόνιων και αιματηρών ταξικών αναμετρήσεων, οι αναφορές στο σοσιαλισμό είναι ένα μίγμα επιρροών από τους Ουτοπιστές σοσιαλιστές της Ευρώπης μαζί με σύγχρονες αναφορές σε μεταμοντέρνα ιδεολογήματα και θεωρίες της υπανάπτυξης που ήκμασαν στην Λ. Αμερική την δεκαετία του ’60. Έτσι ο σεβασμός στα πολλαπλά υποκείμενα και τις εργαζόμενες τάξεις συμβαδίζει με την παντελή έλλειψη αναφοράς στην σύγχρονη εργατική τάξη. Εξέλιξη που ενδεχομένως να είναι κι αναμενόμενη αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι ακόμη και στην ανεπτυγμένη καπιταλιστικά Βενεζουέλα, στη βιομηχανία αναλογεί μόνο το 14% του ΑΕΠ. Σημασία έχει πως στο ίδιο ιδεολογικό πλαίσιο, μακράν δηλαδή του επιστημονικού πυρήνα των ιδεών του Μαρξ και του Λένιν, κινούνται και οι σημαντικότερες αριστερές αμφισβητήσεις απέναντι στα παραπάνω εγχειρήματα, όπως για παράδειγμα το ρεύμα του Αλμπέρτο Ακόστα στον Ισημερινό.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του πολυσυλλεκτικού ρεύματος του Τσαβισμού (που ενσωμάτωνε από πληβειακά στοιχεία, μέχρι πρωτοπόρα τμήματα της εργατικής τάξης από τα οποία προέρχεται κι ο αντικαταστάτης του Νικολάς Μαδούρο, κι επίσης τμήματα της οικονομικής ελίτ και του στρατού) ήταν ότι επρόκειτο για μια ανοιχτή διαδικασία με άγνωστη κατάληξη, με τον ίδιο τον Τσάβες (που απλώς “τερμάτισε” τον ιδιαίτερο ρόλο της προσωπικότητας στην κίνηση της ιστορίας) να παραμένει ανοιχτός στην κοινωνική πρόοδο και τα αντικαπιταλιστικά προτάγματα. Μέχρι που η προσβολή του από καρκίνο διέκοψε αυτή την ελπιδοφόρα πορεία, όπως ακριβώς είχε συμβεί και με το Γιασέρ Αραφάτ το 2004, όταν ο θάνατός του έδωσε ξανά πρωτοβουλία των κινήσεων στον ιμπεριαλισμό.

Γι’ αυτό τον ξεχωριστό ρόλο που έπαιξε στην ιστορία ο Ούγκο Τσάβες ταυτιζόμενος με τους φτωχούς και καταπιεσμένους και δίνοντας μια νέα ώθηση στον σοσιαλισμό, όπως ιστορικά διαμορφώθηκε ως αίτημα στην εποχή του, τού αξίζει ο απέραντος σεβασμός της Αριστεράς και μια θέση στο νου και περισσότερο στην καρδιά όλων των επαναστατών…

Οργή για τους τραπεζίτες (Περ. Διπλωματία, Ιανουάριος 2010)

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΦΟΡΟΥΜ ΤΟΥ ΝΤΑΒΟΣ

ΣΕ ΡΟΛΟ ΑΠΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΥ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 

Επισήμως, το θέμα που επιλέχτηκε να συζητηθεί στις φετινές εργασίες του Νταβός ήταν «Βελτιώνοντας την κατάσταση του κόσμου: Επανεξέταση, επανασχεδιασμός, ανοικοδόμηση». Ανεπισήμως, το θέμα περιγράφτηκε εύστοχα από τη Wall Street Journal, αντανακλώντας το κλίμα των συζητήσεων, μια μέρα μετά την επίσημη λήξη των εργασιών: «Σκοτώστε όλους τους τραπεζίτες»!

Το κέντρο βάρους της φετινής συνόδου του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ απείχε σημαντικά από τον δυτικό κόσμο που αποτελούσε ανέκαθεν την ατμομηχανή της παγκόσμιας οικονομικής μεγέθυνσης. Η σύνοδος του 2010 που διήρκεσε από τις 27 έως τις 31 Ιανουαρίου, με τη συμμετοχή 2.500 ατόμων, σφραγίσθηκε από τον περιορισμό του ειδικού βάρους των γνωστών και μη εξαιρετέων υπερανεπτυγμένων κρατών στην παγκόσμια οικονομία και την ανάδυση των λεγόμενων αναπτυσσόμενων οικονομιών, που καταλαμβάνουν ολοένα και μεγαλύτερο μερίδιο. Ορισμένα μεγέθη επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές. Η ομάδα των επτά πλουσιοτέρων κρατών, το περίφημο G7, το 1976 (όταν το παγκόσμιο ΑΕΠ ισοδυναμούσε με 6,3 τρισ. δολ.) παρήγαγε το 61,9% του παγκόσμιου ΑΕΠ κι ο υπόλοιπος κόσμος το εναπομείναν 38,1%. Το 1990 (όταν το παγκόσμιο ΑΕΠ είχε αυξηθεί στα 21,8 τρισ. δολ.) το μερίδιο του G7 είχε αυξηθεί στο 66,2%. Το 2008 (όταν το ΑΕΠ του κόσμου ανερχόταν σε 60,6 τρισ. δολ.) η τάση ανόδου είχε αντιστραφεί πλήρως και στο G7 αντιστοιχούσε το 52,8%. Το μερίδιο δε των υπόλοιπων 13 χωρών που απαρτίζουν σήμερα το G20 από 24,3% που ήταν το 1990, το 2008 έφθασε το 34,6%. Για πόσο καιρό ακόμη θα μπορούσαν να αγνοούνται; Η νέα αυτή πραγματικότητα που έδωσε την ώθηση γα την δημιουργία του G20 και τον παροπλισμό του G7 εκφράστηκε, αν όχι με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, τουλάχιστον εμφανώς στη σύνοδο του φετινού φόρουμ του οποίου ηγείται ο Κλάους Σβαμπ. Για παράδειγμα τα μέλη των αντιπροσωπειών των τεσσάρων αναδυόμενων γιγάντων – Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα – (και συχνά περιγράφονται με το αρκτικόλεξο BRIC) υπερδιπλασιάστηκαν σε σχέση με το 2005, φθάνοντας τους 237 κι αποτελώντας το 10% των αντιπροσώπων.

Ενδεικτικό στοιχείο για το αυξανόμενο ενδιαφέρον με το οποίο γίνονται δεκτές οι διάφορες ομάδες αναπτυσσομένων χωρών είναι κι η θαυμαστή πορεία που καταγράφουν διάφορα αρκτικόλεξα όπως για παράδειγμα το BRITVIC, όπου μεταξύ της Βραζιλίας και της Ρωσίας από τη μια και της Ινδίας και της Κίνας από την άλλη παρεμβάλλονται οι χώρες Ταϊβάν, Βιετνάμ και Ινδονησία. Ή, το CIVETS που περιγράφει τις χώρες Κολομβία, Ινδονησία, Βιετνάμ, Αίγυπτο, Τουρκία και Νότα Αφρική.

Τα ομαδικά πυρά κατά των τραπεζιτών εξαπολύθηκαν πριν απ’ όλους από τον γάλλο πρόεδρο, που έκανε την εναρκτήρια ομιλία, η οποία από πολλούς εκπροσώπους χαρακτηρίστηκε προεκλογική κι ο ίδιος κατηγορήθηκε ότι δεν απευθυνόταν στους αντιπροσώπους του φόρουμ αλλά στους γάλλους ψηφοφόρους που σε έξι σχεδόν εβδομάδες θα όδευαν για τις κάλπες των δημοτικών εκλογών. Λαϊκιστής με άλλα λόγια, χαρακτηρίστηκε ο Νικολά Σαρκοζύ, όπως συνηθίζεται σε όσους πολιτικούς, όχι μόνο της Αριστεράς όπως ο Όσκαρ Λαφοντέν αλλά ακόμη και της πιο καθαρόαιμης Δεξιάς, αποκλίνουν από τον επίσημο λόγο, εκφράζοντας τις λαϊκές ανησυχίες. Ο γάλλος πρόεδρος άδραξε την ευκαιρία για να προαναγγείλει πως θα αξιοποιήσει την προεδρία του G20 που θα έχει το Παρίσι τον επόμενο χρόνο, το 2011, για να συγκροτήσει ένα νέο νομισματικό σύστημα. «Χρειαζόμαστε ένα νέο Μπρέτον Γουντς», ήταν τα λόγια του παραπέμποντας στην ιστορική διάσκεψη του Νιου Χαρμσάιρ το 1944 όταν τέθηκαν τα θεμέλια της σημερινής νομισματικής αρχιτεκτονικής. «Δεν μπορούμε να έχουμε από την μεριά μια πολυπολική τάξη κι από την άλλη ένα και μόνο αποθεματικό νόμισμα σε παγκόσμιο επίπεδο» τόνισε, αμφισβητώντας την πρωτοκαθεδρία του δολαρίου. Στην ομιλία του επίσης, αφού περιέγραψε την κρίση των τελευταίων ετών ως «κρίση της ίδιας της παγκοσμιοποίησης» ζήτησε τον διεθνή συντονισμό ώστε να εφαρμοστεί ένα ασφαλές κι αξιόπιστο πλαίσιο ρύθμισης του χρηματοπιστωτικού τομέα. «Πως μπορούμε σε έναν ανταγωνιστικό κόσμο να ζητούμε από τις ευρωπαϊκές τράπεζες τρεις φορές περισσότερα κεφάλαια για να καλύπτουν τους κινδύνους από τις δραστηριότητές τους και να μη ζητούμε το ίδιο από τις αμερικανικές και ασιατικές τράπεζες», αναρωτήθηκε.

Στο επίκεντρο της συζήτησης για τις τράπεζες βρέθηκε η δημόσια αντιπαράθεση που διχάζει τις ΗΠΑ κι όχι μόνο για την επαναφορά του νόμου Glass Steagall του 1932, με τον οποίο διαχωρίζονται οι εμπορικές από τις επενδυτικές τράπεζες, ώστε τα ρίσκα που αναλαμβάνουν οι τελευταίες να μην θέτουν σε κίνδυνο τις αποταμιεύσεις ανυποψίαστων ανθρώπων. Ο νόμος αυτός που επιχειρείται να επανέλθει σήμερα από την κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα καταργήθηκε το 1999 επί Μπιλ Κλίντον. Σφοδρότεροι δε επικριτές του είναι οι τραπεζίτες και τα ευρύτερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που μέχρι πέρυσι παρακάλαγαν τις κυβερνήσεις να ανοίξουν τον κρατικό κορβανά και να οικειοποιηθούν τα λεφτά των φορολογουμένων για να αποφύγουν τη χρεοκοπία. Και φέτος, προκαλούν εκ νέου με τα μυθικά μπόνους που διανέμουν στα πρωτοκλασάτα στελέχη τους. Για παράδειγμα, η ασφαλιστική εταιρεία American International Group (AIG) που την άνοιξη του 2008 έλαβε από το αμερικανικό κράτος 180 εκ. δολάρια για να σωθεί από την κατάρρευση, μόλις πριν λίγες εβδομάδες διένειμε στα στελέχη του χρηματοπιστωτικού τομέα, που προκάλεσαν την ουσιαστική της χρεοκοπία με τις άστοχες επενδύσεις στα υψηλού ρίσκου παράγωγα, μπόνους ύψους 100 εκ. μπόνους. Έτερο παράδειγμα, το μπόνους ύψους 16 εκ. δολ. που πήρε υπό τη μορφή μετοχών ο διευθυντής της JPMorgan η οποία μόλις την άνοιξη του 2008 έλαβε από το κράτος 25 δισ. δολ. για να μη χρεοκοπήσει. Πως μετά να μη φτάνει όχι ο Φιντέλ Κάστρο ή ο Ούγκο Τσάβες αλλά η Wall Street Journal, που αποτελεί βίβλο των αμερικανών τραπεζιτών, να λέει «σκοτώστε όλους τους τραπεζίτες»; Το ολότελα διαφορετικά κλίμα που έχει διαμορφωθεί απέναντι στους τραπεζίτες μετά την κρίση αποτυπώθηκε, με τον πιο ανάγλυφο τρόπο, από τον πρόεδρο της Επιτροπής Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων όταν ρωτήθηκε κατά την έξοδό του από μια συζήτηση στο Νταβός κατά πόσο προτίθενται να συνεργαστούν οι τραπεζίτες για να συμφωνηθούν με ένα συναινετικό τρόπο οι όροι του νέου ρυθμιστικού πλαισίου. «Ποιος νοιάζεται; Δεν επαφίεται σ’ αυτούς. Αν έχουν κάποιες προτάσεις θα τις ακούσουμε», ήταν η απίστευτα περιφρονητική απάντησή του όπως μεταφέρθηκε από τους απεσταλμένους της International Herald Tribune τη Δευτέρα 1 Φεβρουαρίου.

Παρόλα αυτά το «κόντυμα» των τραπεζιτών κι οι προσπάθειες που είναι σε εξέλιξη για να τεθεί ένα όριο στην αχαλίνωτη κερδοσκοπία τους δυστυχώς δεν συνάδει με κινήσεις στην ίδια την οικονομία που θα έδιναν ώθηση στον λεγόμενο παραγωγικό τομέα, σηματοδοτώντας μια αντιστροφή στον υδροκεφαλισμό του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το διακύβευμα τέθηκε με πειστικότατο τρόπο από τον πρόεδρο της Ισλανδίας, ο οποίος πρόσφατα είπε ένα περήφανο όχι στην Αγγλία και την Ιρλανδία, αρνούμενος να πληρώσει το ισλανδικό δημόσιο τις αποζημιώσεις που έδωσαν σε όσους πολίτες τους έχασαν από τη χρεοκοπία της ισλανδικής τράπεζας, Icebank. «Για τη Βρετανία ή τις ΗΠΑ η Ισλανδία προσφέρει σημαντικά μαθήματα», ήταν τα λόγια του. «Αν ο χρηματοπιστωτικός τομέας γίνει υπερβολικά δυνατός θα απορροφήσει τα αναγκαία ταλέντα για να καταστεί ο παραγωγικός τομέας ανταγωνιστικός τομέας στην παγκόσμια αγορά. Ένας εκρηκτικά αναπτυσσόμενος χρηματοπιστωτικός τομέας μπορεί να αποφέρει βραχυχρόνια οφέλη. Η Ισλανδία όμως δείχνει ότι μακροχρόνια επισείει κινδύνους».

Η τεράστια αξία των επισημάνσεων του ισλανδού προέδρου επιβεβαιώνεται από τις μεταβολές που συντελέστηκαν στον χάρτη της αμερικανικής οικονομίας την τελευταία διετία και συνεχίζουν να συντελούνται στο έδαφος της κρίσης, που ως κοινή συνισταμένη έχουν την ακόμη εντονότερη συρρίκνωση της μεταποιητικής παραγωγής στο εσωτερικό της χώρας. Με βάση ρεπορτάζ της Wall Street Journal στις 4 Φεβρουαρίου η παραγωγική ικανότητα των ΗΠΑ στην κλωστοϋφαντουργία, τις εκτυπώσεις, τα έπιπλα, τους κινητήρες αυτοκινήτων και τα πλαστικά μόνο το 2009 συρρικνώθηκε σε ένα χρόνο από 7% μέχρι 2%. Η παραγωγική οικονομία των ΗΠΑ δηλαδή βγαίνει από την κρίση πολύ πιο αδυνατισμένη και ασθενής! Μία απ’ τα ίδια επομένως, καθώς φαίνεται πως οι αιτίες που συνέβαλαν, αν δεν οδήγησαν στη σημερινή κρίση, αναπαράγονται!

Κοινός τόπος μεταξύ όλων σχεδόν των ομιλητών στο φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, όπως μεταφέρθηκαν οι τοποθετήσεις τους από τον διεθνή Τύπο, ήταν επίσης κι η απαισιοδοξία για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας. Παρότι μάλιστα είναι δεδομένο πως τα χειρότερα είναι πίσω. Οι εκτιμήσεις για την παγκόσμια οικονομία που καταγράφει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπουν άνοδο του ΑΕΠ της τάξης του 3,9% για φέτος και 4,3% για το 2011. Για τις ΗΠΑ ειδικότερα προβλέπουν άνοδο 2,7% φέτος και 2,4% του χρόνου, ενώ για την ευρωζώνη 1% φέτος και 1,6% το 2011. Ο κίνδυνος ωστόσο για τις 16 χώρες της Ευρώπης που χρησιμοποιούν το ενιαίο νόμισμα είναι να εισέλθουν στη νέα φάση χωρισμένες στα δύο: από την μια αυτές που θα βλέπουν το ΑΕΠ τους να αυξάνεται έστω και ράθυμα κι από την άλλη αυτές που θα βουλιάζουν στην κρίση για ένα με δύο χρόνια ακόμη (βλέπε Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιρλανδία, κ.α.) με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν δύο ταχύτητες και στην οικονομία. Ειρήσθω εν παρόδω, δεν περνάει απαρατήρητο ότι η Ευρώπη που μέσα από την κρίση έβλεπε την δυνατότητα βελτίωσης της θέσης της στον διεθνή καταμερισμό εξέρχεται πιο βαριά τραυματισμένη από τις συμπληγάδες της, με τον νέο πολυ-πολικό κόσμο να αποδεικνύεται πολύ πιο αφιλόξενος για τις διεθνείς της φιλοδοξίες. Η στροφή της Ουάσιγκτον προς την Ασία, επιβεβαιώνει την υποβάθμισή της η οποία μάλιστα συμπίπτει με τη επικύρωση και την ενεργοποίηση της Συνθήκης της Λισσαβόνας και τον διορισμό προέδρου και υπουργού Εξωτερικών, όπως προβλεπόταν από τις διατάξεις της. Επανερχόμενοι στο διεθνές πλαίσιο των ζοφερών προβλέψεων, οι σημαντικότεροι οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες του Νταβός συμφώνησαν πως τα δημοσιονομικά μέτρα, με τα οποία το κράτος στήριξε τον δοκιμαζόμενο ιδιωτικό τομέα, δεν πρέπει να διακοπούν υπό το φως των θετικών εξελίξεων γιατί τότε αυξάνονται οι πιθανότητες μιας διπλής ύφεσης ή βύθισης. Την άποψη αυτή υποστήριξε δημόσια κι ο γάλλος διευθυντής του ΔΝΤ, Ντομινίκ Στρος Καν, παροτρύνοντας τα κράτη μέλη του να συνεχίσουν να έχουν το χέρι στην τσέπη. Ο αναντικατάστατος ρόλος των κρατικών μέτρων στήριξης της ιδιωτικής οικονομίας (με βαρύτατες προφανώς συνέπειες για τα δημόσια οικονομικά) επιβεβαιώνεται επίσης από τη διαφαινόμενη συρρίκνωση του ιδιωτικού δανεισμού που όλες τις τελευταίες δεκαετίες στήριζε την χειμαζόμενη – λόγω παρατεταμένης λιτότητας – ιδιωτική κατανάλωση. Μέχρι το 2007 για παράδειγμα τα κτηματικά δάνεια ανέρχονταν στο 73% του ΑΕΠ στις ΗΠΑ και στο 81% του ΑΕΠ στην Αγγλία, ενώ ο τραπεζικός δανεισμός στις επιχειρήσεις ισοδυναμούσε με το 46% του ΑΕΠ στην Αγγλία και το 36% στις ΗΠΑ. Στη βάση των παραπάνω «θα πρέπει να περιμένουμε πολλά χρόνια μείωσης του χρέους σε συγκεκριμένους τομείς ορισμένων από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου κι αυτή η διαδικασία θα ασκήσει ένα αξιοσημείωτο εμπόδιο στην αύξηση του ΑΕΠ», αναφερόταν σε έκθεση διεθνούς οικονομικού ινστιτούτου που μετέφερε η βρετανική Guardian Weekly στις 22 Ιανουαρίου. Ταυτόχρονα άπαντες επίσης συμφωνούν πως δεν είναι δυνατό να συνεχιστεί η σημερινή πολιτική μηδενικών επιτοκίων καθώς έχει αρχίσει να δημιουργεί νέου τύπου φούσκες στις αναπτυσσόμενες αγορές, όπου καταλήγει το «τσάμπα χρήμα». Ενδεικτικά αναφέρθηκε πως οι διεθνείς ροές κεφαλαίου από 435 δισ. δολ. το 2009 αναμένεται φέτος να φθάσουν τα 722 και το 2011 να ξεπεράσουν τα 800 δισ. – πραγματική πλημμυρίδα ρευστού που αναστατώνει τις εθνικές οικονομίες οδηγώντας χώρες όπως η Βραζιλία να επιβάλουν φόρο στις βραχυπρόθεσμες κεφαλαίου, διώχνοντας έτσι τις κερδοσκοπικές τοποθετήσεις. Μια άνοδο των επιτοκίων όμως από την ΕΚΤ ή τη FED θα αποτελέσει τη χαριστική βολή στον ιδιωτικό τομέα, καθώς τα δάνεια προς τον ιδιωτικό τομέα και τα νοικοκυριά θα περιοριστούν ακόμη περισσότερο.

Υπό το βάρος λοιπόν αυτών των απαισιόδοξων προβλέψεων, που γίνονται ακόμη ζοφερότερες από την εκτίναξη της ανεργίας στο 10% σε χώρες όπως η Αμερική για παράδειγμα, τίθεται υπό αίρεση ακόμη κι η διαπίστωση του Λόρενς Σάμερς, επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου του Λευκού Οίκου, ότι είμαστε στο μέσον μιας περιόδου «στατιστικής ανάκαμψης και ανθρώπινης ύφεσης»…