ΚΡΙΣΗ: Δέκα χρόνια από το ξέσπασμα της καταιγίδας

Από το κραχ της Bear Sterns στο ντόμινο του χρέους

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Συνήθως, η σοβαρότητα μιας κρίσης, από αυτές που συμβαίνουν σχεδόν σταθερά κάθε 10 χρόνια – αποδεικνύοντας, κάθε φορά, ότι είναι η σοβαρότερη κρίση των τελευταίων 50 ετών, σύμφωνα με την εύστοχη διατύπωση του πρώην αμερικανού κεντρικού τραπεζίτη Πολ Βόλκερ –  εκτιμάται εξετάζοντας το βάθος των συνεπειών της στην οικονομία. Ελέγχοντας δηλαδή πόσο χαμηλά έστειλε το ΑΕΠ, την απασχόληση, τις τιμές των μετοχών κ.λπ. Η κρίση που ξέσπασε το 2008, είχε ως κορυφαία στιγμή την κατάρρευση της Lehman Brothers στις 15 Σεπτεμβρίου, έκανε όμως την εμφάνισή της ακριβώς πριν δέκα χρόνια με τους πρώτους τριγμούς στην αμερικανική αγορά ακινήτων και τις αλλεπάλληλες χρεοκοπίες, αρχής γενομένης τον Ιούνιο του 2007, επενδυτικών κεφαλαίων της τράπεζας Bear Sterns, της πέμπτης μεγαλύτερης επενδυτικής τράπεζας των ΗΠΑ, και έχει τον δικό της τρόπο να υπογραμμίζει τη σοβαρότητά της. Επιβάλλεται στην μακρά αλυσίδα των κρίσεων καθώς ακόμη και σήμερα, δέκα χρόνια μετά, δεν έχει επέλθει η επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση! Αρκεί μια ματιά στα μέτρα που εφαρμόστηκαν για την αντιμετώπισή της όπως και στις αιτίες της, όπου θεωρητικά στόχευαν οι πολιτικές που υιοθετήθηκαν, για να φανεί ότι η κρίση ήρθε για να μείνει. Από μια άλλη οπτική γωνία, για να φανεί πόσο επικίνδυνα ανήμπορες είναι σήμερα οι μεγάλες οικονομίες να αντιμετωπίσουν μια πιθανή αναζωπύρωσή της.

Το πρώτο μέτρο που εφαρμόστηκε για να αντιμετωπιστεί η κρίση ήταν η ραγδαία μείωση των επιτοκίων, έτσι ώστε να διευκολυνθεί ο δανεισμός. Στο 4% ήταν τα ονομαστικά επιτόκια του ευρώ στις αρχές του 2008, για να μειωθούν σε 1 χρόνο στο 1% και τα τελευταία 2 χρόνια να αγκιστρωθούν στο 0%. Και στις ΗΠΑ παρατηρήθηκε η ίδια τάση: στο 5% ήταν τα επιτόκια του δολαρίου μέχρι και το 2007, όσο οι Αμερικάνοι επιδίδονταν στο προσοδοφόρο άθλημα της αγοραπωλησίας σπιτιών, για να γίνουν σχεδόν μηδενικά το 2009 όπου και περίμεναν μέχρι το 2015. Μόλις τους τελευταίους μήνες ξεπέρασαν το 1%. Επιστροφή των επιτοκίων στα προ κρίσης επίπεδα δεν προβλέπεται σύντομα…

Το δεύτερο μέτρο που υιοθετήθηκε ήταν η ενεργοποίηση των κεντρικών τραπεζών, οι οποίες, ειδικά στις ΗΠΑ, έφτασαν στο σημείο να χορηγούν ακόμη και δάνεια στην ιδιωτική οικονομία, καλύπτοντας το κενό που δημιούργησε η κατάρρευση της πίστης και το πάγωμα των πιστώσεων από τις ιδιωτικές τράπεζες. Ως αποτέλεσμα, ο ισολογισμός της κεντρικής τράπεζας από 870,261 δισ. δολ. στις 30 Ιουλίου 2007 να πενταπλασιαστεί μέχρι τις 3 Ιουλίου 2017, φθάνοντας τα 4,467 τρισ. δολ. Το ίδιο συνέβη και στην από δω μεριά του Ατλαντικού με τον ισολογισμό της ΕΚΤ: από 1,5 τρισ. ευρώ στις αρχές του 2007 αγγίζει σήμερα τα 4 τρισ. ευρώ. Ομοίως, επιστροφή στα προ κρίσης επίπεδα των ισολογισμών των κεντρικών τραπεζών δεν προβλέπεται σύντομα…

Το τρίτο μέτρο αφορούσε την αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα έτσι ώστε ποτέ ξανά να μην επικαλεστούν το ότι οι τράπεζες είναι «πολύ μεγάλες για να χρεοκοπήσουν» και να εκβιάζουν κατ’ αυτό τον τρόπο την διάσωση με χρήματα των φορολογουμένων. Η κρίση πυροδότησε έναν πρωτοφανή πυρετό εξαγορών και συγχωνεύσεων που μείωσε σημαντικά τον αριθμό των τραπεζών. Στις ΗΠΑ οι 7.294 τράπεζες στις 31 Δεκεμβρίου 2006, μειώθηκαν στις 5.083 έπειτα από 10 χρόνια, επέζησαν δηλαδή οι 2 από τις 3. Στην ευρωζώνη η εκκαθάριση ήταν εξ ίσου σαρωτική καθώς από 7.626 νομισματικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που υπήρχαν τον Ιανουάριο του 2007, τον Ιούνιο του 2017 λειτουργούσαν 5.805. Η πρόσφατη διάσωση των δύο ιταλικών τραπεζών έδειξε ότι αντίθετα με τις υποσχέσεις πολύ περισσότερο σήμερα οι τράπεζες παραμένουν «πολύ μεγάλες για να χρεοκοπήσουν»…

Τέλος, οι πολιτικές δρακόντειας λιτότητας που επιβλήθηκαν σε όλο το δυτικό ημισφαίριο αφορμή και στόχο ταυτόχρονα είχαν την μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ. Λογικά λοιπόν θα ανέμενε κανείς ότι μια δεκαετία μετά το δημόσιο χρέος θα έχει μειωθεί ως απόλυτο μέγεθος και ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Κι εδώ όμως ο ελέφαντας συνεχίζει να βρίσκεται μέσα στο δωμάτιο. Σε παγκόσμιο επίπεδο το συνολικό χρέος (κυβερνήσεων, νοικοκυριών και εταιρικό εξαιρουμένου του χρηματοπιστωτικού τομέα) βρίσκεται σε επίπεδα ρεκόρ καθώς αγγίζει το 325% του παγκόσμιου ΑΕΠ κι ανέρχεται σε 215 τρισ. δολ. αυξημένο κατά 70 τρισ. δολ. μέσα σε μια δεκαετία! Στην ευρωζώνη το δημόσιο χρέος από 7,136 τρισ. ή 80% του ΑΕΠ το 2009, έφτασε τα 9,588 τρισ. ή 89% του ΑΕΠ το 2016. Αυξήθηκε αντί να μειωθεί, λόγω της λιτότητας που οδήγησε σε ύφεση και συρρίκνωση του ΑΕΠ. Ομοίως, επιστροφή στα προ κρίσης επίπεδα του δημόσιου και συνολικού χρέους δεν προβλέπεται σύντομα…

Φαίνεται από τα παραπάνω ότι η επιστροφή των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ σε ΗΠΑ και Ευρώπη στα προ κρίσης επίπεδα δε σημαίνει ότι η κρίση αποτελεί παρελθόν. Οι επιδόσεις ποτέ δε θα είχαν φτάσει σε αυτά τα επίπεδα αν η κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην οικονομία είχε τερματιστεί κι είχαμε επιστρέψει στην κανονικότητα.

Απογειώθηκαν οι μετοχές, «πάγωσαν» μισθοί – συντάξεις

Δέκα χρόνια μετά το σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων στις ΗΠΑ το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στην υποχρέωση των πολιτικών και νομισματικών αρχών να διατηρούν σε ισχύ εξαιρετικά μέτρα που ενεργοποιούνται μόνο κάτω από αντίξοες συνθήκες, ως ύστατη λύση και για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Η κατάσταση περιπλέκεται επειδή ταυτόχρονα με την αδυναμία της καπιταλιστικής οικονομίας να λειτουργήσει χωρίς τη συνεχή μηχανική υποστήριξη των κεντρικών τραπεζών, τα χρηματιστήρια πλέουν σε πελάγη ανείπωτης ευτυχίας. Ούτε την πρώτη μεταπολεμική εποχή των «τριάντα ένδοξων χρόνων» δεν κατέγραφαν τέτοια ρεκόρ. Πολύ ενδεικτικά η εξέλιξη ορισμένων χρηματιστηριακών δεικτών: Από την 1η Ιουλίου 2007 μέχρι την 1η Ιουλίου 2017 ο αμερικανικός βιομηχανικός δείκτης Dow Jones από 13.895 μονάδες σκαρφάλωσε στις 21.553, ο επίσης αμερικανικός δείκτης υψηλής τεχνολογίας Nasdaq από 2.701 στις 6.270, ο γερμανικός DAX από 7.861 σε 12.641, ο ιαπωνικός Nikkei από 16.785 σε 20.099 και ο βρετανικός FTSE100 από 6.447 σε 7.413, κοκ.

Η έκρηξη των χρηματιστηριακών τιμών, όταν μισθοί, συντάξεις και κοινωνικές παροχές παραμένουν παγωμένα, όταν δεν μειώνονται για να επιτευχθεί η πολυπόθητη σταθεροποίηση, λύνει ένα «παράδοξο». Πού πάνε τα δισεκατομμύρια τα οποία διοχετεύονται από τις κεντρικές τράπεζες και έχουν μετατρέψει τους ισολογισμούς τους σε μπαλόνια… Εν ολίγοις, στις τσέπες των μεγαλομετόχων! Εκεί καταλήγει η πλημμυρίδα ρευστού που απελευθερώνουν ΕΚΤ και αμερικανική κεντρική τράπεζα, μέσω της ποσοτικής χαλάρωσης. Έτσι όμως οι αντιθέσεις οξύνονται κι η αναγκαία διόρθωση (στο βαθμό που τα προσδοκώμενα μελλοντικά κέρδη ποτέ δεν πραγματώνονται) θα λάβει πιο βίαιο χαρακτήρα!

Από λύση γίνεται πρόβλημα η Κίνα

Το συνολικό χρέος της Κίνας κινείται σε δυσθεώρητα επίπεδα, συγκρίσιμα ωστόσο με αυτά της Ιαπωνίας και των ΗΠΑ. Παρότι λοιπόν τον Μάιο του 2017 έφθασε το 304% του ΑΕΠ από μόνο του αυτό το μέγεθος δεν προκαλεί ανησυχία. Εφησυχασμό επίσης προκαλεί και το γεγονός ότι βρίσκεται σε εθνικά χέρια, που σημαίνει ότι δεν κινδυνεύει από κερδοσκοπικές επιθέσεις κι ούτε εξαρτάται από τη στάση των οίκων αξιολόγησης.

Υπάρχει ωστόσο ένα χαρακτηριστικό που το έχει μετατρέψει σε ωρολογιακή βόμβα και είναι η ταχεία άνοδός του σε αυτά τα επίπεδα. Ενδεικτικά, μόλις το 2015 το συνολικό χρέος της Κίνας ανερχόταν στο 247% του ΑΕΠ, ενώ τις «ήσυχες μέρες» του 2005 στο 160% του ΑΕΠ.  Αυτό που συνέβη το συμπυκνώνει σε μια σύγκριση ο αμερικάνος μαρξιστής Ντέιβιντ Χάρβεϋ (στο βιβλίο του The ways of the world, 2016): το τσιμέντο που καταναλώθηκε στην Κίνα (6.651 εκ. τόνοι) μέσα σε 3 χρόνια (2011-2013) ήταν μιάμιση φορά περισσότερο από το τσιμέντο που κατανάλωσαν οι ΗΠΑ (4.405 εκ. τόνοι) στη διάρκεια ενός αιώνα (1900-1999)! Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας αψηφώντας τις οδηγίες που υποδείκνυαν την αξιοποίηση της κρίσης για την εδραίωση νεοφιλελεύθερων αλλαγών, επανέλαβε την επιτυχημένη συνταγή που είχε εφαρμόσει ο Ναπολέων Γ’ στο Παρίσι το 1852 και ο Ρούζβελτ στις μεταπολεμικές ΗΠΑ το 1945: εφάρμοσε ένα ασύλληπτων διαστάσεων κατασκευαστικό πρόγραμμα που μεταμόρφωσε τη χώρα. Το τίμημα ωστόσο ήταν βαρύ κι ασύμμετρο, δεδομένου ότι η πιστωτική επέκταση μεταξύ 2009 και 2015 αύξανε κάθε χρόνο κατά 20% πολύ ψηλότερα από την ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ. Έτσι πλέον γεννιούνται ερωτηματικά για την αποπληρωμή του σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης διεθνοποίησης, δηλαδή αμερικανοποίησης, του κινέζικου τραπεζικού συστήματος, κατ’ εντολή του Τραμπ, ενώ όλοι ξέρουν ότι οι χρυσές εφεδρείες του 2008 πλέον δεν υφίστανται. Εξαντλήθηκαν κι αυτές χωρίς να αναμένεται η σύντομη επιστροφή του κινέζικου χρέους στα προ κρίσης επίπεδα…

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Νέα Σελίδα στις 30 Ιουλίου 2017

Fintech: Υψηλής τεχνολογίας απειλή για τις τράπεζες

Από το 2005 ακόμη ο Σεμπάστιαν Σιεμιατκόβσκι, ένας εκ των τριών ιδρυτών της Klarna είχε υποσχεθεί ότι θα επέστρεφε κι οι συνομιλητές του θα τον έβρισκαν μπροστά τους.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ήταν η εποχή που προσπαθούσε μέσω της ευθείας οδού να πείσει την αφρόκρεμα της σουηδικής βιομηχανίας να εμπιστευθεί τις καινοτόμες τραπεζικές δραστηριότητες του δημιουργήματός του. Εις μάτην… Έκτοτε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι και τη Δευτέρα 19 Ιουνίου οι Σουηδικές αρχές του χορήγησαν τραπεζική άδεια, κάνοντας την Klarna την πρώτη εταιρεία που δραστηριοποιείται στον κλάδο της χρηματοπιστωτικής τεχνολογίας ή καινοτομίας (fintech) να αποκτά άδεια άσκησης παραδοσιακών τραπεζικών δραστηριοτήτων. Τα μεγέθη της Klarna δεν άφηναν χώρο για δεύτερες σκέψεις στις νομισματικές αρχές της Σουηδίας, παρότι κράτησαν 20 μήνες στα συρτάρια τους την αίτηση: με 60 εκ. πελάτες, 13 δισ. ετήσιες συναλλαγές και αξία που υπολογίσθηκε στα 2,25 δισ. ευρώ η χορήγηση άδειας κι η συνακόλουθη υπαγωγή σε ένα ρυθμιστικό κι εποπτικό πλαίσιο ήταν ένας τρόπος εξασφάλισης του νομισματικού συστήματος και όχι μόνο. Καθώς οι κατ’ εξοχήν δραστηριότητες της Klarna παρεμβάλλονται μεταξύ εμπόρων και καταναλωτών αναλαμβάνοντας τον πιστωτικό κίνδυνο που γεννάται μεταξύ της παραλαβής ενός εμπορεύματος και της πληρωμής, έννομο συμφέρον από την εποπτεία της έχει η πιο ευρεία γκάμα κλάδων και ατόμων.

Σημαδιακή επομένως ημερομηνία η 19η Ιουνίου για έναν νεότευκτο κλάδο που υπόσχεται να ανταγωνιστεί την παραδοσιακή τραπεζική βιομηχανία όπως οι εταιρείες χαμηλού κόστους έπληξαν τα αεροπορικά μεγαθήρια ή όπως το Airbnb συρρικνώνει σταθερά τα έσοδα των ξενοδοχείων.

Για τον διευθύνοντα σύμβουλο της σουηδικής fintech φίρμας η τραπεζική άδεια στην Klarna σηματοδοτεί τη «στιγμή iPhone» όπως δήλωσε στους Financial Times για ολόκληρο τον τραπεζικό κλάδο που καλείται να αλλάξει εκ βάθρων. Κι από πολλές απόψεις ο Σιεμιατκόβσκι έχει δίκιο. Η μείωση του εισοδήματος της νέας γενιάς και πολύ περισσότερο οι ασταθείς όροι καταβολής του, σε αντιπαραβολή με τη χρόνια και προβλέψιμη σχέση που εξασφάλιζε με την τράπεζα ο σταθερός μισθός της προηγούμενης γενιάς, αλλάζουν τα τραπεζικά ήθη. Το βιβλιάριο καταθέσεων περνάει στην οικονομική ιστορία, μαζί κι οι αποταμιεύσεις. Επιπλέον, οι αγορές μέσω ίντερνετ και η τάση διεκπεραίωσης όλων των οικονομικών συναλλαγών, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών, μέσω του υπολογιστή και του «έξυπνου» κινητού τηλεφώνου, δημιουργούν την ανάγκη για νέες, ευέλικτες υπηρεσίες. Πολύ πιο ασφαλείς ωστόσο, δεδομένου ότι οι συμβατικοί τρόποι ταυτοποίησης έχουν με τα νέα καταναλωτικά συνήθεια την ίδια σχέση που έχουν τα μολύβια με τους e-readers. Η ανάγκη για γρήγορη επιβεβαίωση στοιχείων ενός αχανούς πελατολογίου δημιουργεί πρωτοφανείς απαιτήσεις ασφαλείας.

Ο κίνδυνος που εκπροσωπεί ο κλάδος του fintech για την τραπεζική βιομηχανία, η οποία δε βρίσκεται και στο κέντρο της συμπάθειας κανενός λαού μετά την κρίση του 2008 και τα αλλεπάλληλα πακέτα διάσωσης, καταγράφεται σε κάθε σχετική έρευνα που βλέπει το φως της δημοσιότητας. Για παράδειγμα, έκθεση της PwC Ιρλανδίας έδειξε ότι η πλειοψηφία όσων πήραν μέρος από τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες περιμένουν μείωση εσόδων για την κλασσική τραπεζική ύψους ακόμη και 40% την επόμενη 5ετία, προς όφελος της χρηματοπιστωτικής καινοτομίας. Ακόμη κι έτσι ωστόσο, η τραπεζική βιομηχανία θα αποδείξει για μια ακόμη φορά ότι δεν είναι μόνο «πολύ μεγάλη για να χρεοκοπήσει» αλλά επίσης είναι και «πολύ μεγάλη για να ξεπερασθεί τεχνολογικά». Όσους πελάτες και να χάσει από τη γενιά της οικονομικής επισφάλειας κι όσες προμήθειες αν στερηθεί από τις αγορές μέσω του ίντερνετ ο νευραλγικός ρόλος στην οικονομία των τραπεζών θα συνεχίσει να τις καθιστά ελέφαντα στο δωμάτιο…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Νέα Σελίδα στις 25 Ιουνίου 2017

Τράπεζες: Πολύ σοβαρή δουλειά για να ανατεθεί σε ιδιώτες

Κάτι πολύ σημαντικό έπρεπε να προσθέσει η Ντανιέλ Νουί, επικεφαλής του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, όταν ρωτήθηκε από φιλανδό δημοσιογράφο «πόσο πιθανό είναι μια νέα τραπεζική κρίση να χτυπήσει την Ευρώπη». (Εδώ η πλήρης συνέντευξη)

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

«Δεν μπορούμε να πούμε ότι δε θα υπάρχει καμιά νέα κρίση», ήταν τα λόγια της, «αλλά οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι τώρα πολύ καλύτερα προετοιμασμένες για ένα τέτοιο ενδεχόμενο σε σχέση με πριν. Οι τράπεζες είναι ισχυρότερες και οι ισολογισμοί είναι πιο εύρωστοι. Για παράδειγμα από το 2012, το μέσο επίπεδο των κεφαλαίων υψηλής ποιότητας στις τράπεζες έχει αυξηθεί από 9% σε 13,7%. Κι έχουμε επίσης έναν ενιαίο εποπτικό μηχανισμό κι ένα σύστημα εξυγίανσης».

Έχουν και κάτι ακόμη όμως, κι ας μην το ομολογεί δημόσια η επόπτρια των ευρωπαϊκών τραπεζών. Έχουν τα κλειδιά! Που τα έχουν πάρει από τους ιδιώτες! Στην πλειοψηφία τους οι μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες δεν ανήκουν ακόμη στον ιδιωτικό τομέα!

Τα στοιχεία που δημοσίευσε το (κάθε άλλο παρά εναλλακτικό) ινστιτούτο Bruegel (εδώ η σχετική έκθεση) προκαλούν κατάπληξη γιατί δείχνουν ότι ακόμη και σήμερα που για την υπόλοιπη Ευρώπη η κρίση του 2008 αποτελεί παρελθόν, το σεισμικό επίκεντρο εξακολουθεί να κοχλάζει. Δεν έχει επέλθει ακόμη η επιστροφή στην προ-κρίσης εποχή σε ό,τι αφορά τις τράπεζες κι ούτε πρόκειται να συμβεί σύντομα αν δούμε το μαρτύριο χωρίς τέλος των ιταλικών τραπεζών. Οι ερευνητές ειδικότερα εξέτασαν το ιδιοκτησιακό καθεστώς των 122 «σημαντικών τραπεζικών ιδρυμάτων» με κοινό χαρακτηριστικό την ύπαρξη ενεργητικού άνω των 30 δισ. ευρώ σε ένα αρχιπέλαγος 3.290 τραπεζών, με τα υπό εξέταση ιδρύματα να έχουν υπό την κατοχή τους το 83% του ενεργητικού των τραπεζών στην ευρωζώνη (23 σε σύνολο 27,7 τρισ. ευρώ). Με βάση τα ευρήματά τους θα έπρεπε όσοι διακηρύττουν την υπεροχή του ιδιωτικού τομέα να αγκαλιάσουν στοργικά όσους διαφημίζουν την ικανότητα των αγορών να αυτορυθμίζονται και αφού πάρουν και στην παρέα τους όσους ορκίζονται στον ελεύθερο ανταγωνισμό με τους «πολλούς παίκτες» να αυτοκτονήσουν παρέα. Συγκεκριμένα, το 64% όλων των σημαντικών τραπεζικών ιδρυμάτων της ζώνης του ευρώ (με ενεργητικό ύψους 13,5 τρισ. ευρώ ή 61% του συνόλου) σε μικρό ή μεγάλο βαθμό διοικούνται στη βάση πολιτικών αποφάσεων! Είτε πρόκειται για εθνικοποιημένες τράπεζες, είτε για συνεταιριστικές είτε για χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που ελέγχονται από περιφερειακά και εθνικά ιδρύματα, δεν λειτουργούν με τους νόμους της αγοράς.

Το συγκεκριμένο εύρημα έχει τεράστια σημασία για πολλούς λόγους. Δείχνει που πάνε τα λεφτά των φορολογουμένων όταν κόβονται συντάξεις και επιδόματα ανεργίας. Επίσης, δείχνει γιατί η λιτότητα θα συνεχιστεί σε Βορρά και Νότο καθώς η μαύρη τρύπα των τραπεζών συνεχίζει να χάσκει απειλητική. Τέλος, δείχνει την ανικανότητα του κεφαλαίου να διαχειριστεί το χρηματοπιστωτικό τομέα σε απρόβλεπτες περιόδους οικονομικών αναταράξεων, όπως η σημερινή.

Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα Πριν

Μια Φινλανδία κι ένα Λουξεμβούργο καταβρόχθισαν οι τραπεζίτες!

rescue

Σοκαριστικά είναι τα στοιχεία που δημοσιεύονται σε έκθεση του Transnational Institute για τη «βιομηχανία διάσωσης τραπεζών» στην Ευρωπαϊκή Ένωση. (Εδώ το πλήρες κείμενο).

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ενδεικτικά: Από το 2008 ως το 2015 τα κράτη μέλη της ΕΕ δαπάνησαν 747 δισ. ευρώ για να σώσουν τις τράπεζες ανακεφαλαιοποιώντας τις ή παρέχοντας ρευστότητα κι επιπλέον 1,19 τρισ. υπό τη μορφή εγγυήσεων ή ανάληψης υποχρεώσεων. Το πιο εντυπωσιακό; Μέχρι και τον Οκτώβριο του 2016 χάθηκαν οριστικά και αμετάκλητα 213,2 δις. ευρώ από χρήματα των φορολογουμένων κι ο λογαριασμός συνεχίζει να αυξάνεται. Για παράδειγμα πρέπει να προστεθούν 8 δισ. ευρώ που έδωσε η ιταλική κυβέρνηση για τη διάσωση της τράπεζας Monte dei Paschi di Siena.

Για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης τα 213,2 που καταβρόχθισαν οι αποτυχημένοι τραπεζίτες στα 28 κράτη μέλη της ΕΕ, διασώζοντας γύρω στα 150 χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ισούνται: με το ΑΕΠ της Φινλανδίας και του Λουξεμβούργου από κοινού ή με τη συνολική ετήσια εκπαιδευτική δαπάνη που καταβάλλουν οι χώρες Γερμανία, Ιταλία, Δανία και Τσεχία ή με το άθροισμα του ετήσιου υγειονομικού κόστους των χωρών Ισπανία, Σουηδία, Αυστρία, Ελλάδα και Πολωνία!

Η οριστική και αμετάκλητη απώλεια των χρημάτων των φορολογουμένων προήλθε από την πώληση μετοχών ή άλλων στοιχείων ενεργητικού των τραπεζών που κατείχαν τα κράτη με ζημιά. Δηλαδή σε τιμή χαμηλότερη απ’ αυτή της αγοράς. Κι όποιος πάλι δεν καταλαβαίνει μπορεί να ρωτήσει τον Γιώργο Σταθάκη ή τον Ευκλείδη Τσακαλώτο που προώθησαν άρον – άρον την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, τον Δεκέμβριο του 2015, προκαλώντας τεράστιο οικονομικό κόστος στο ελληνικό δημόσιο μόνο και μόνο για να χαθεί η δυνατότητα εθνικοποίησης των τραπεζών. Μόνο και μόνο δηλαδή για να είναι σίγουροι οι τραπεζίτες ότι δεν κινδυνεύουν να χάσουν ό,τι υφάρπαξαν από τον κρατικό προϋπολογισμό. Σε αυτή τη λεηλασία ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ στάθηκαν πολύτιμοι αρωγοί…

Στο επίκεντρο της σπουδαίας και ασυνήθιστα διαφωτιστικής αυτής έκθεσης βρίσκεται μια εξ ίσου παρασιτική βιομηχανία που θησαύρισε από τις «διασώσεις»: Κορμός της είναι οι τέσσερις μεγάλες λογιστικοελεγκτικές εταιρείες (Ernst & Young, Deloitte, KPMG και PWC), που λειτουργούν ως ντε φάκτο ολιγοπώλιο. Στη σκιά τους ανθούν κι άλλες εταιρείες συμβούλων που αμείβονται με ιλιγγιώδη ποσά, όπως η Lazard, ακόμη κι όταν οι συμβουλές τους είναι τόσο κακές που προκαλούν απώλειες δισ. ευρώ στα κράτη. Συνέβη για παράδειγμα στην Ολλανδία όπου η Lazard παρότι για μια εργασία 3 ημερών αμείφθηκε με 5 εκ. ευρώ παρέλειψε να δει ένα χρέος της ABN AMRO, που η εκ των υστέρων ταυτοποίησή του επέβαλε στην ολλανδική κυβέρνηση νέα ένεση ρευστού ύψους 6,5 δις. ευρώ! Η Lazard, την οποία χρυσοπληρώνει και το ελληνικό δημόσιο από την εποχή που υπουργός Οικονομικών ήταν ο Γ. Παπακωνσταντίνου, ουδέποτε αναγνώρισε το λάθος της…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 25 Φεβρουαρίου 2017

Ξανά το χέρι στις τσέπες για τις χρεοκοπημένες τράπεζες

PrintΠανευρωπαϊκό σήμα κινδύνου έπρεπε να εκπέμψει η δήθεν τυχαία πρόταση του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Βίτορ Κονστάντσιο, για την ανάγκη δημιουργίας μιας «προβληματικής τράπεζας» (bad bank), στην οποία να συγκεντρωθούν όλα τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των ευρωπαϊκών τραπεζών. Ο λόγος γίνεται για ένα ποσό που υπερβαίνει το 1 τρις. ευρώ (αντιστοιχώντας στο 9% του ΑΕΠ της ευρωζώνης) και κατά την κυρίαρχη ερμηνεία αποτελεί βαρίδι στα πόδια των τραπεζών καθώς πιέζει τα κέρδη των τραπεζών ενώ επίσης ευθύνεται για τον φαύλο κύκλο χαμηλών κερδών – μειωμένου δανεισμού – χαμηλής οικονομικής μεγέθυνσης. Εντελώς …τυχαία την ίδια επισήμανση έκανε με διαφορά λίγων ημερών και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Αρχής, Ανδρέα Ένρια, για να συναντήσει την αποδοχή του επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, Κλάους Ρέγκλινγκ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τυχόν υλοποίηση αυτού του σχεδίου θα σηματοδοτήσει το πέρασμα στις τσέπες των φορολογουμένων αν όχι ολόκληρου αυτού του ποσού, τουλάχιστον ενός σημαντικού του μέρους, καθώς ακόμη και το τελικό πέρασμα των κόκκινων δανείων σε εξειδικευμένες εταιρείες θα γίνει σε τιμές πολύ χαμηλότερες των ονομαστικών. Αυτήν ακριβώς τη διαφορά θα κληθεί να καλύψει το δημόσιο, ώστε  οι τράπεζες να μην εγγράψουν ζημιές, και μέσω αυτού οι φορολογούμενοι, όπως ακριβώς έγινε στην Ελλάδα όταν το ζημιογόνο τμήμα της Αγροτικής Τράπεζας για παράδειγμα έμεινε στο δημόσιο, ώστε η Πειραιώς να πάρει μόνο το κερδοφόρο κομμάτι. Στην Ελλάδα παρότι αξιοποιήθηκαν κατά κόρον και σιωπηρά αυτές οι πρακτικές χωρίς να δημιουργηθεί επίσημα και με νόμο προβληματική τράπεζα, δεν αποκλείεται να προκριθεί αυτό το σχέδιο ώστε να δώσει μία ριζική λύση στο πρόβλημα των κόκκινων δανείων, που ξεπερνούν τα 110 δισ. ευρώ. Προβληματική τράπεζα – χωματερή μη εξυπηρετούμενων δανείων έχει ήδη δημιουργηθεί σε Ιρλανδία και Ισπανία, το 2009 και 2012 αντίστοιχα, ενώ στην Ιταλία προκρίθηκε μια άλλη ενδιάμεση λύση: να επιτραπεί στις ιταλικές τράπεζες να πωλούν «κόκκινα δάνεια» με κρατική εγγύηση.

Η βιασύνη που έχει καταλάβει τους Ευρωπαίους να ξεμπερδεύουν με ό,τι απέμεινε από την κρίση του 2008, εξηγείται κατά ένα μέρος από τη βιασύνη του Τραμπ να καταργήσει το νόμο Ντοντ – Φρανκ που ψηφίστηκε το 2010 βάσει του οποίου μπήκε ένα φρένο στον σκιώδη τραπεζικό τομέα των ΗΠΑ ώστε να μην επαναληφθεί η κρίση της αγοράς υποβαθμισμένων στεγαστικών δανείων, που εξανέμισε αξίες στην αγορά ακινήτων ύψους 11 τρισ. δολ. κι άφησε 8 εκατ. άνεργους. Χωρίς τους περιορισμούς αυτού του νόμου, τα τραπεζικά μεγαθήρια θα εξαπολύσουν το σύνολο της δύναμης πυρός που διαθέτουν, φέρνοντας σε μει0νεκτική θέση τις ευρωπαϊκές τράπεζες.

Η ανασύνταξη δυνάμεων στην από δω μεριά του Ατλαντικού με το πέρασμα του λογαριασμού των «κόκκινων δανείων» στους φορολογούμενους δείχνει πώς ο Τραμπ αντιδραστικοποιεί την πολιτική σε όλο τον κόσμο, κι όχι μόνο στις ΗΠΑ.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 5 Φεβρουαρίου 2017