Απόφαση Συνόδου Κορυφής ΕΕ, 21 Ιουλίου: Ανασυγκρότηση με τα υλικά της καταστροφής, του Λεωνίδα Βατικιώτη

Με ψυχρολουσία για τους ηγέτες του ευρωπαϊκού Νότου ισοδυναμούσε η απόφαση των 27 ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ανακοινώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της Τρίτης 21 Ιουλίου. Η απόφαση διαψεύδει τις ελπίδες που είχαν δημιουργηθεί για μια γενναιόδωρη χείρα βοηθείας που θα επούλωνε τις πληγές που άφησε η πανδημία του κορονοϊού καθώς, πρώτο, συνοδεύεται από όρους εφαρμογής αντιλαϊκών πολιτικών στο εσωτερικό της χώρας (αιρεσιμότητες) και, δεύτερο, ενισχύει την ηγεμονική θέση των βόρειων χωρών εντός της ΕΕ, διευρύνοντας το χάσμα μεταξύ κέντρου και περιφέρειας.

Η αλήθεια είναι ότι οι τέσσερις βορειοευρωπαϊκές χώρες (Ολλανδία, Δανία, Σουηδία και Αυστρία) που πήραν τη σκυτάλη από την Γερμανία, αναλαμβάνοντας τον ρόλο που έπαιζε ο Σόιμπλε το 2015 έτσι ώστε η Μέρκελ να έχει σταθερά το ρόλο της «καλής και στοργικής μητέρας όλων των Ευρωπαίων», εξασφάλισαν το σημαντικότερο απ’ όσα ζητούσαν, την ύπαρξη αιρεσιμοτήτων, απαιτώντας απλώς και μόνο να ισχύσουν απαρέγκλιτα οι κανόνες λειτουργίας της ΕΕ. Στο άρθρο Α19 της απόφασης (σελίδα 6) ορίζεται με σαφήνεια: «Τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα πρέπει να αξιολογηθούν από την Επιτροπή εντός δύο μηνών από την υποβολή τους. Τα κριτήρια της συνεκτικότητας με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις… θα πρέπει να λαμβάνουν την υψηλότερη βαθμολογία στην αξιολόγηση».

Το κατ’ εξοχήν επομένως κριτήριο αξιολόγησης των προγραμμάτων ανάκαμψης θα είναι η συνάφεια του με τις Ειδικές ανά Χώρα Συστάσεις. Πρόκειται για μια δέσμη υποδείξεων άσκησης οικονομικής πολιτικής, που εκδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η Ελλάδα λόγω Μνημονίων, που τυπικά έληξαν τον Αύγουστο του 2018, άργησε να ενταχθεί στη σχετική διαδικασία, που εν ολίγοις ισοδυναμεί με στενή παρακολούθηση των κρατικών προϋπολογισμών των κρατών μελών, σε βαθμό ακόμη κι ενεργούς εμπλοκής της Επιτροπής στη χάραξη μακροοικονομικής πολιτικής σε κάθε κράτος μέλος. Αφορώντας δε όλα τα κράτη μέλη κι όχι μόνο όσα προσέφυγαν για διακρατικό ή θεσμικό (επίσημο) δανεισμό δεν συμπίπτει με το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας στο οποίο έχουν περιέλθει Ελλάδα, Κύπρος, Ισπανία, Πορτογαλία και Ιρλανδία.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι Συστάσεις που εκδόθηκαν από την Επιτροπή τον Μάιο του 2020 περιλάμβαναν για δεύτερη φορά την Ελλάδα. Προβλέπουν τέσσερις οδηγίες προς την κυβέρνηση, οι περισσότερες εκ των οποίων είναι ανούσιες γενικολογίες, όπως για παράδειγμα «να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας». Περιλαμβάνονται ωστόσο στις Συστάσεις και συγκεκριμένες κατευθύνσεις, η υλοποίηση των οποίων θα κρίνει την εκταμίευση των κονδυλίων του Κεφαλαίου Ανάκαμψης. Αναφέρουν συγκεκριμένα οι Συστάσεις: «εφαρμογή μέτρων όπως τα καθεστώτα μειωμένου ωραρίου εργασίας» (δεύτερη σύσταση), «να συνεχίσει και να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με τις προγραμματικές δεσμεύσεις που δόθηκαν στο πλαίσιο της Ευρωομάδας στις 22 Ιουνίου 2018». Η σημασία που αποδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην απόφαση του Γιούρογκρουπ του Ιουνίου 2018 (τις οποίες υπέγραψε ο ΣΥΡΙΖΑ, για να μην ξεχνιόμαστε) φαίνεται κι από το γεγονός ότι η δέσμευση απέναντι στις ίδιες αποφάσεις του Γιούρογκρουπ του Ιουνίου του 2018 περιλαμβάνεται και στις Ειδικές Συστάσεις ανά Χώρα του 2019.

Ας θυμηθούμε τι υπέγραψε προ διετίας ο ΣΥΡΙΖΑ για να ξέρουμε από τι θα εξαρτηθεί η εκταμίευση των κονδυλίων του Κεφαλαίου Ανάκαμψης. Εν συντομία, δημοσιονομικά πλεονάσματα ύψους 3,5% μέχρι το 2022 και 2,2% από το 2023 ως το 2060, τμηματική επιστροφή των κερδών των ελληνικών ομολόγων (SMP, ANFA) υπό τον όρο προώθησης των μεταρρυθμίσεων και κατόπιν έγκρισης από το Γιούρογκρουπ, υπαγωγή της Ελλάδας στο Μηχανισμό Ενισχυμένης Εποπτείας και ασυλία τόσο των στελεχών του ΤΑΙΠΕΔ που διώκονται για απάτη, όσο και του πρώην προέδρου της ΕΛΣΤΑΤ, Γ. Γεωργίου, για την παραποίηση των στοιχείων του δημόσιου χρέους και του ελλείμματος ώστε να μπει η Ελλάδα στα μνημόνια (περισσότερα εδώ), κ.α.. Αυτά όλα, που υπογράφηκαν επί ΣΥΡΙΖΑ, θέλει να διαφυλάξει σαν κόρη οφθαλμού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κι από την υλοποίησή τους θα εξαρτηθεί η εκταμίευση των ποσών του Κεφαλαίου Ανάκαμψης!

Κατά συνέπεια, οι αλλεπάλληλες διαβεβαιώσεις κυβερνητικών αξιωματούχων ότι η εκταμίευση των νέων κονδυλίων δεν συνοδεύεται από αιρεσιμότητες, είναι στάχτη στα μάτια του ελληνικού λαού. Τα κεφάλαια θα εισρέουν όσο θα αυξάνονται οι εργαζόμενοι που θα εντάσσονται στο καθεστώς μειωμένου χρόνου εργασίας! Προϋπόθεση επομένως για να έρθουν τα κεφάλαια είναι η φτωχοποίηση των εργαζομένων και η ελαστικοποίηση της εργασίας! Ποτέ άλλοτε η ΕΕ δεν συνάρτησε την εκταμίευση τόσων δισ. με την άμεση εξαθλίωση τόσων εκατομμυρίων εργαζομένων!

Εξ ίσου σοβαρό είναι ότι και τα κονδύλια που αποφασίστηκαν υπολείπονται σημαντικά του αρχικού σχεδιασμού κι ας έμεινε αμείωτη η συνολική αξία του Κεφαλαίου Ανάκαμψης στα 750 δισ. ευρώ. Η επιμονή των βορειοευρωπαϊκών χωρών να μειωθεί το μέρος των επιχορηγήσεων και να αυξηθεί το τμήμα των δανείων είχε ως αποτέλεσμα έναν εντελώς απρόβλεπτο ακρωτηριασμό δαπανών που θα ωφελούσαν την ευρωπαϊκή κοινωνία. Για παράδειγμα το πρόγραμμα EU4Health αρχικού προϋπολογισμού 7,7 δισ. ευρώ ακυρώθηκε εντελώς, η ενίσχυση της έρευνας στο πλαίσιο του προγράμματος Ορίζοντας 2020 από 13,5 δισ. ευρώ θα λάβει τελικά 5 δισ., το επενδυτικό πρόγραμμα InvestEU από 30,3 δισ. ευρώ θα λάβει μόλις 5,6 δισ., το πρόγραμμα ενίσχυσης της υπαίθρου Rural Development από 15 δισ. μειώθηκε στα 7,5 δισ., ενώ το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης που θα ενισχυόταν με 30 δισ. ευρώ τελικά θα λάβει μόνο 10 δισ. Άραγε θα ακυρωθεί και το πλάνο της απολιγνιτοποίησης από την κυβέρνηση της ΝΔ ή μήπως θα επεκταθεί σε τριπλάσιο χρόνο μετά την μείωση των κονδυλίων κατά δύο τρίτα;

Ωστόσο, η μεγαλύτερη ακύρωση των διθυράμβων προήλθε από την αλλαγή της σχέσης επιχορηγήσεων – δανείων. Το αρχικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προέβλεπε ότι από τα 750 δισ. ευρώ τα 500 θα ήταν επιχορηγήσεις και τα 250 δάνεια. Μετά από απαίτηση των πλούσιων, βόρειων χωρών υπό την μορφή των χορηγήσεων θα δοθούν 390 δισ. ευρώ και υπό μορφή δανείων τα υπόλοιπα 360 δισ. ευρώ. Ο εκβιασμός τους όχι απλώς πέτυχε, αλλά είχε ως αποτέλεσμα να φύγουν από την τετραήμερη σύνοδο και με λεφτά στην …τσέπη. Ειδικότερα συμφωνήθηκε οι τέσσερις χώρες που αποτέλεσαν τον νεοφιλελεύθερο πολιορκητικό κριό επιβάλλοντας την μονεταριστική ορθότητα να ωφεληθούν με 7,5 σχεδόν δισ. ευρώ, υπό την μορφή επιστροφών. Συγκεκριμένα θα λάβουν: Γερμανία (3,671 δισ.), Ολλανδία (1,921 δισ.), Σουηδία (1,069 δισ.) Αυστρία (565 εκ.) και Δανία (377 εκ. ευρώ). Τα ποσά αυτά ωστόσο, που μάλλον δόθηκαν εν είδει ανταλλάγματος για να αποδεχθούν έστω αυτό τον συμβιβασμό, ανατρέπουν επί τα χείρω την σχέση Βορράς Νότου στην ΕΕ, ενισχύοντας την θέση των ανεπτυγμένων πλούσιων χωρών, που έχουν ωφεληθεί το μέγιστο μέχρι στιγμής από την ευρωπαϊκή ενοποίηση.  Ενδεικτική είναι η σύγκριση μεταξύ της οικονομίας της Ολλανδίας και της Ιταλίας, με την πρώτη από το έτος ένταξης στο ευρώ να έχει μεγεθυνθεί πάνω από 30% και την δεύτερη λιγότερο από 3%. Προφανώς, αν δεν υπήρχε το κοινό νόμισμα ούτε η Ολλανδία θα είχε καταγάγει τέτοιο θρίαμβο, ούτε η Ιταλία τέτοια βουτιά…

Έχοντας ως προϋπόθεση την εντατικότερη εφαρμογή της ακολουθούμενης πολιτικής, τόσο τα κονδύλια του Κεφαλαίου Ανάκαμψης συνολικής αξίας 750 δισ. ευρώ (από τα οποία στην Ελλάδα αντιστοιχούν έως 32 δισ. ευρώ) όσο και τα κονδύλια του κοινοτικού προϋπολογισμού για την περίοδο 2021-2027, συνολικής αξίας 1,074 τρισ. ευρώ, είναι αυταπάτη να αναμένεται κάποια βελτίωση της θέσης των εργαζομένων εξ αιτίας αυτών των χρηματοδοτήσεων.

Το μοναδικό αποτέλεσμα αυτού του πακτωλού χρημάτων θα είναι η βελτίωση της θέσης του κεφαλαίου έναντι της εργασίας και φυσικά των βόρειων χωρών και του κεφαλαίου τους έναντι του Νότου και των εργαζομένων τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι αυξήσεις που ανακοίνωσε ο Κ. Χατζηδάκης από το βήμα της Βουλής στις επιδοτήσεις για αγορά ηλεκτρικού αυτοκινήτου, σκούτερ και ποδηλάτου και η αύξηση του ανώτατου ποσού επιδότησης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο επιστρέφουν στη Γερμανία και στις άλλες χώρες παραγωγούς και εξαγωγείς ηλεκτρικών αυτοκινήτων τα ποσά που εγκρίνουν για ενίσχυση της …Ελλάδας. Στην Ελλάδα μένει η αύξηση του στόλου των αυτοκινήτων που αποτελεί κορυφαία πράξη επιβάρυνσης του περιβάλλοντος, η άνοδος του εμπορικού ελλείμματος και η συρρίκνωση του οικογενειακού εισοδήματος που θα πηγαίνει σε δόσεις για την αποπληρωμή του νέου αυτοκινήτου. Όλα αυτά φυσικά θα επισκιαστούν μπροστά στον παραπλανητικό στόχο που προβάλει η κυβέρνηση να κατευθυνθεί στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής το 30% των κονδυλίων…

Μια ένδειξη των αλλαγών που κυοφορούνται στην Ελλάδα με αφορμή τις αναμενόμενες χρηματοδοτήσεις ήλθε από το πόρισμα της Επιτροπής Πισσαρίδη. Οι προτάσεις της θα μπορούσαν κάλλιστα να αφορούν δεκάδες άλλες χώρες του κόσμου. Είναι είτε ευσεβείς πόθοι (άνοδος επενδύσεων και εξαγωγών) ή παραγγελία του ΣΕΒ (εισαγωγή κεφαλαιοποιητικού συστήματος στον δεύτερο πυλώνα κοινωνικής ασφάλισης, αύξηση μεγέθους ελληνικών επιχειρήσεων). Σε κάθε περίπτωση το πόρισμα Πισσαρίδη που ομνύει στο άνοιγμα της αγοράς και την φιλελευθεροποίηση της οικονομίας θα αποτελέσει αιτία οικονομικής στασιμότητας και κοινωνικής καθυστέρησης. Άλλωστε, αν η απελευθέρωση των επαγγελμάτων και η φιλελευθεροποίηση της αγοράς αποτελούσαν μοχλό ανάπτυξης της οικονομίας, η Ελλάδα δεν θα έχανε το 26,4% του ΑΕΠ τους μετά την εφαρμογή των υπερφιλελεύθερων μέτρων των μνημονίων, την προηγούμενη δεκαετία…

Νέους φόρους, περικοπές και απολύσεις αποφάσισε η ΕΕ: «Que se jodan»*… (Unfollow, #8, 8.2012)

Η Γερμανία πρέπει να πάψει να υποχωρεί στις συνεχείς πιέσεις των περιφερειακών κρατών για χρηματοδότηση, γιατί έτσι επιβραβεύει την δημοσιονομική απερισκεψία, την ύπαρξη ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στα 55, τα γενναιόδωρα κράτη πρόνοιας. Η Γερμανία, 67 χρόνια μετά, εξακολουθεί να καθορίζει τη στάση της στην ευρωζώνη υπό το βάρος των ενοχών της για τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και το Ολοκαύτωμα. Η Γερμανία είναι όμηρος όλων εκείνων των κρατών της ευρωζώνης που τώρα ή στο μέλλον μπορούν να ζητήσουν, στην πράξη εκβιάζοντας, τη διάσωσή τους. Η Γερμανία, επιπλέον, αποδεχόμενη κάθε φορά τα αιτήματα των Μεσογειακών χωρών για οικονομική βοήθεια θέτει σε κίνδυνο την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα. Όλα αυτά τα «μαργαριτάρια» και πολλά ακόμη περιέχονται σε ένα βιβλίο που το τελευταίο διάστημα στην Γερμανία (που αλλού;) κάνει θραύση, καταφέρνοντας να διεισδύσει στις πιο διαφορετικές ηλικίες και στις πιο αποκλίνουσες κοινωνικές και εισοδηματικές κατηγορίες. Ο τίτλος του είναι «Η Γερμανία δε χρειάζεται το ευρώ» και καθόλου τυχαία έχει εγκωμιαστεί κατ’ επανάληψη από το νεο-φασιστικό, ακροδεξιό κόμμα NPD, δίδυμο – εκτρωματικό – αδερφάκι της Χρυσής Αυγής. Ο συγγραφέας του, ονόματι Τίλο Σαραζίν, μέλος στο παρελθόν της διοίκησης της κεντρικής τράπεζας της Γερμανίας ανήκει σε εκείνη την ομάδα των σκληροπυρηνικών, υπερσυντηρητικών γερμανών οικονομολόγων που δεν χάνουν ευκαιρία να επιτεθούν από τα δεξιά στην Μέρκελ, κατηγορώντας την ότι θέτει τα συμφέροντα των Μεσογειακών κρατών πάνω από τα συμφέροντα της Γερμανίας, αναπαράγοντας εν πολλοίς τα δικά της επιχειρήματα τα οποία, απλώς, τραβούν στα άκρα. Το ίδιο έκαναν και με αφορμή τις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ στις 28 και 29 Ιουνίου 2012.

Από την άλλη οι διθυραμβικές ανακοινώσεις υπό τις οποίες έγινε δεκτή η απόφαση της συνόδου στον ευρωπαϊκό νότο (με πιο χαρακτηριστική τη δήλωση του ιταλού πρωθυπουργού για «διπλή ικανοποίηση» στην οποία συνυπολόγιζε κι αυτήν από την ποδοσφαιρική ήττα της Γερμανίας στο Euro) φάνηκε να επιβεβαιώνουν τις αιτιάσεις του γερμανικού οικονομικού φονταμενταλισμού. Ποιός κέρδισε τελικά και ποιος έχασε από τις αποφάσεις της 19ης στη σειρά συνόδου κορυφής που ασχολήθηκε με τη διαχείριση της κρίσης χρέους; Μια πρώτη ματιά στο κείμενο συμπερασμάτων φαίνεται να επιβεβαιώνει όσους πάνω στον ενθουσιασμό τους δίπλα στον «σούπερ Μάριο» Μπαλοτέλι, της Εθνικής ομάδας Ιταλίας, έσπευσαν να κολλήσουν και τον «σούπερ Μάριο» Μόντι, τον δοτό ιταλό πρωθυπουργό.

Δύο ήταν οι αποφάσεις που χαρακτηρίστηκαν ήττα της Μέρκελ κι ως έναν βαθμό ισοδυναμούσαν με αναίρεση παλιότερων θέσεων της: Η δυνατότητα των τραπεζών να δανείζονται απ’ ευθείας από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), χωρίς τη διαμεσολάβηση των εθνικών κρατών, και η δυνατότητα που αναγνωρίστηκε στον ίδιο αυτό μηχανισμό να αγοράζει από τη δευτερογενή αγορά κρατικά ομόλογα όποιων χωρών βρίσκονται στο επίκεντρο κερδοσκοπικής επίθεσης. Στη Σύνοδο Κορυφής συμφωνήθηκε ωστόσο και κάτι ακόμη: Η χορήγηση οποιασδήποτε οικονομικής βοήθειας, ακόμη και σε τράπεζες, να δοθεί υπό τον αυστηρό όρο της υποβολής και εφαρμογής των γνωστών Μνημονίων που θα περιλαμβάνουν τους …ακόμη πιο γνωστούς όρους περικοπής κοινωνικών δαπανών, αύξησης φόρων, απολύσεων δημοσίων υπαλλήλων, μείωσης μισθών στον ιδιωτικό τομέα, ιδιωτικοποιήσεων, κ.λπ.

Η πρώτη απόφαση των ευρωπαίων ηγετών, σχετικά με την παράκαμψη των εθνικών κρατών στην περίπτωση δανειοδότησης των τραπεζών έτσι ώστε να μην επιβαρύνεται το δημόσιο χρέος και να μην αυξάνεται ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ, θα είχε νόημα, θα ενδιέφερε δηλαδή τους λαούς της Ευρώπης, υπό έναν και μόνο, όρο: Αν ταυτόχρονα απουσίαζαν και τα μέτρα λιτότητας που συνήθως συνοδεύουν την αύξηση του δημόσιου χρέους. Ο λόγος δηλαδή για τον οποίο δεν πρέπει να επιβαρύνονται τα κράτη όταν χρεοκοπούν οι τράπεζες δεν είναι λογιστικός, αλλά έχει κοινωνικό περιεχόμενο: για να μην μεταφέρεται στις πλάτες των εργαζομένων και της νεολαίας το κόστος από την διάσωση των τραπεζών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ωστόσο κατάφερε το, εκ πρώτης όψεως, ακατόρθωτο: Και τα δημόσια οικονομικά να μην επιβαρυνθούν από την μια πλευρά και από την άλλη οι εργαζόμενοι να υποστούν όλες μα όλες τις κοινωνικές συνέπειες που θα είχε τυχόν μεταφορά του κόστους διάσωσης των τραπεζών στα δημόσια οικονομικά.

Το αληθές των παραπάνω επιβεβαιώθηκε σε πολύ λίγες μέρες και στην Ισπανία και την Ιταλία. Στην χώρα των δύο «σούπερ Μάριο» μάλιστα η υποβάθμιση της οικονομίας που ακολούθησε από τον οίκο Moody’s την Παρασκευή 13 Ιουλίου, δύο εβδομάδες ακριβώς μετά την ιστορική υποτίθεται Σύνοδο Κορυφής, έδειξε πως οι αποφάσεις της δεν ήταν μόνο κοινωνικά οδυνηρές αλλά επίσης και οικονομικά αναποτελεσματικές. Απέτυχαν δηλαδή ακόμη και να εκτονώσουν τις κερδοσκοπικές πιέσεις που δέχονται οι περιφερειακές χώρες, με αποτέλεσμα να είναι θέμα χρόνου μια νέα σύνοδο κορυφής, η 20η τότε, με θέμα την αντιμετώπιση της κρίσης δημόσιου χρέους. Στην δε Ισπανία η επιβεβαίωση των χειρότερων ανησυχιών (για τους αντιλαϊκούς όρους με τους οποίους θα συνοδευτεί η «διάσωση» των τραπεζών) ήρθε με ένα πρόγραμμα λιτότητας το οποίο δεν έχει να ζηλέψει το παραμικρό από τα προγράμματα λιτότητας που έχουν ήδη επιβληθεί στην Ελλάδα, την Ιρλανδία και την γειτονική της Πορτογαλία. Καθόλου τυχαία: Μνημόνιο απαίτησε η σύνοδο κορυφής της ΕΕ, δεν αρκέστηκε σε συστάσεις! Έτσι σε μια Ισπανία που ήδη έχει γονατίσει από την ανεργία, κρατώντας το πανευρωπαϊκό ρεκόρ με ένα ποσοστό της τάξης του 24%, επιβλήθηκε ένα πακέτο αντιλαϊκών μέτρων που περιλαμβάνει αύξηση του ΦΠΑ από το 18% στο 21%, αύξηση των ωρών εργασίας των δημοσίων υπαλλήλων και άγριες περικοπές στις κρατικές επιδοτήσεις προς τις αυτόνομες περιοχές και τους δήμους. Το ύψος των μέτρων ανέρχεται σε 65 δισ. ευρώ, όταν ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας αναμένεται να δώσει 30 δισ. ευρώ στις χρεοκοπημένες ισπανικές τράπεζες μέχρι τέλος Ιουλίου. Οι εξοικονομήσεις επομένως που θα επιφέρουν τα αντιλαϊκά μέτρα στον κρατικό προϋπολογισμό είναι διπλάσιας αξίας από τα χρήματα που θα πάρουν οι τράπεζες! Κατά συνέπεια κανένα κοινωνικό όφελος δεν σήμανε η απόφαση της απ’ ευθείας δανειοδότησης των τραπεζών και παράκαμψης των κρατών.

Μάλιστα, ο κυνισμός της κυβέρνησης του Μαριάνο Ραχόι, που δεν δίστασε να ματώσει την ηρωική συγκέντρωση των ισπανών ανθρακωρύχων στις 11 Ιούλη, αποτυπώθηκε στα λόγια που είπε η βουλευτής του δικού του, του Λαϊκού Κόμματος, για τους ανέργους την ώρα που η Βουλή υπερψήφιζε την μείωση των επιδομάτων ανεργίας: «que se jodan». «Να πάνε να γαμηθούν»! Αστοχία; Μάλλον όχι. Το κωλοδάχτυλο που έκανε μέσα από το αυτοκίνητο προς τους συγκεντρωμένους διαδηλωτές μετά από λίγη ώρα έδειξε πως το ‘πε και το εννοούσε. Δεν της ξέφυγε. Πρόκειται για το βαθύ ταξικό μίσος μιας ολιγάριθμης πολιτικής ελίτ που έχει την αυταπάτη να πιστεύει ότι παίζει μόνη της, ότι μπορεί να επιβάλλει κάθε αντιλαϊκό μέτρο που κρίνει αναγκαίο μόνο και μόνο για να σώσει μια παρέα χρεοκοπημένων και απατεώνων τραπεζιτών.

Δεν είναι δύσκολο επομένως να συμπεράνουμε ποιος έχασε και ποιος κέρδισε από τις αποφάσεις της τελευταίας συνόδου κορυφής της ΕΕ. Πέρα ωστόσο από τα κέρδη που κατέγραψε η πολιτική και οικονομική ελίτ κάθε χώρας εναντίον των εργαζομένων και της νεολαίας θα ήταν αβλεψία να υποτιμήσουμε τα επιπλέον κέρδη που κατέγραψε η Γερμανία κατά πολλούς τρόπους: Μέσω της επέκτασης της λιτότητας, μέσω της προώθησης της τραπεζικής ένωσης όπως θα συντελείται με την δημιουργία της τραπεζικής εποπτικής αρχής που είναι ένα ακόμη βήμα στην πορεία εξαγοράς όλων ή σχεδόν όλων των ευρωπαϊκών τραπεζών από τις γερμανικές κι ακόμη μέσω της θωράκισης του ευρώ που επιτυγχάνεται με την δυνατότητα αγοράς κρατικών ομολόγων σε περίπτωση κερδοσκοπικών επιθέσεων. Αυτή η απόφαση, ακόμη κι αν σημάνει νέες εκταμιεύσεις, λειτουργεί ενισχυτικά προς το ευρώ και δείχνει την στράτευση της Γερμανίας στην κατεύθυνση υποστήριξης του ενιαίου νομίσματος.

Παράλληλα υπογραμμίζει και τα οφέλη που καταγράφει το Τέταρτο Ράιχ από το ευρώ, προς διάψευση των όσων λένε τα νεοφιλελεύθερα φρικιά της Γερμανίας, όπως ο πρώην τραπεζίτης Τίλο Σαραζίν. Τα οφέλη της Γερμανίας από το ευρώ δεν προέρχονται μόνο από τις ανεμπόδιστες εξαγωγές που κάνει σε όλη την υπόλοιπη ευρωζώνη, εκμεταλλευόμενη το κοινό νόμισμα, ούτε μόνο από τον αυξημένο διεθνή της ρόλο κεφαλαιοποιώντας η ίδια τα πολιτικά οφέλη που αποφέρει το ευρώ ως διεθνές νόμισμα κι επ’ ουδενί δεν θα μπορούσε να αποφέρει το μάρκο. Η Γερμανία εκμεταλλεύεται και μια χαμηλή συναλλαγματική ισοτιμία που συνοδεύει το ευρώ, σε σύγκριση με την πολύ πιο υψηλή συναλλαγματική ισοτιμία που θα είχε σήμερα το μάρκο. Στο ευρώ επομένως οφείλει το Τέταρτο Ράιχ την αύξηση των γερμανικών εξαγωγών από το 1998 (χρονιά που εισήχθηκε η ΟΝΕ και προηγείται της κυκλοφορίας των χαρτονομισμάτων και κερμάτων ευρώ) μέχρι το 2011 κατά 117%! Το γεγονός μάλιστα ότι η μεγαλύτερη αύξηση (κατά 154%) πραγματοποιήθηκε στις χώρες εκτός ευρώ και εκτός ΕΕ, δείχνει το μέγεθος του πλήγματος που θα κατάφερνε στην γερμανική οικονομία ένα ανατιμημένο «εθνικό της νόμισμα», που θα προερχόταν από την διάλυση του ευρώ ή την εκδίωξη/αποχώρηση των περιφερειακών χωρών από την ευρωζώνη.

Παρόλα αυτά, τα εξαγωγικά οφέλη της Γερμανίας από την ύπαρξη της ευρωζώνης, αν και υπογραμμίζουν τον ασύμμετρο τρόπο που κατανέμονται τα κέρδη από τις οικονομίες κλίμακας εντός της ευρωζώνης, δεν εγγυώνται ότι το Βερολίνο θα διατηρεί με κάθε κόστος και στο μέλλον τη σημερινή σύνθεση της. Μετά βεβαιότητας ωστόσο επιτρέπουν σε μας να επαναλάβουμε δημοσίως τόσο προς τη Γερμανία όσο κι απέναντι στις πολιτικές κι οικονομικές ελίτ της Ευρώπης όταν μας ζητούν να αποδεχτούμε νέες θυσίες και νέα μέτρα λιτότητας  ό,τι είπε κι η βουλευτής του Ραχόι στους ισπανούς άνεργους: Que se jodan…

*«Να πάνε να γαμηθούν». Σχόλιο της βουλευτού του Ισπανικού Λαϊκού Κόμματος, Αντρέα Φάμπρα, για τους ισπανούς ανέργους που ειπώθηκε στη Βουλή μόλις ψηφίσθηκε η μείωση των επιδομάτων ανεργίας…

ΕΕ: Η Γερμανία ξανά τα πήρε όλα (Πριν, 8 Ιουλίου 2012)

ΝΕΑ ΗΤΤΑ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ

Ο φιλοευρωπαϊσμός τυφλώνει! Μάρτυρας ο τρόπος που αποτίμησε τα συμπεράσματα της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής (στις 28 και 29 Ιούνη) ο Τύπος όχι μόνο στη Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες της Μεσογείου. Για να πούμε όμως την αλήθεια πουθενά αλλού δεν έγινε τόσο χοντροκομμένη παραποίηση της πραγματικότητας όσο στην Ελλάδα, όπου η Μέρκελ παρουσιάστηκε να ηττάται σχεδόν κατά κράτος κι ο φτωχός πλην όμως τίμιος Νότος επιτέλους να παίρνει αυτά που του χρωστούν.

Η πραγματικότητα ωστόσο είναι τελείως διαφορετική, καθώς η Μέρκελ εξήλθε νικήτρια και απ’ αυτή την σύνοδο κορυφής που διεξήχθη στις Βρυξέλλες κι ήταν η 19η στη σειρά με αποκλειστικό σχεδόν αντικείμενο την διαχείριση της κρίσης δημόσιου χρέους. Η εικόνα νίκης του ευρωπαϊκού νότου δημιουργήθηκε με αφορμή την αποδοχή από την μεριά της Γερμανίας δύο προτάσεων που παρεκκλίνουν από τα μέχρι τώρα συμφωνηθέντα. Η πρώτη αφορά την αποδοχή από την μεριά της Γερμανίας της δυνατότητας αγοράς κρατικών ομολόγων από την δευτερογενή αγορά μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM, ο οποίος ξεκίνησε να λειτουργεί την 1η Ιουλίου κι αντικατέστησε το προσωρινό Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, EFSF). Αυτή η ευχέρεια ωστόσο απέχει σημαντικά από την εξασφάλιση των χρηματοδοτικών αναγκών των κυβερνήσεων. Κάτι τέτοιο θα συνέβαινε μόνο αν η αγορά των κρατικών ομολόγων γινόταν χωρίς όρους κι από την πρωτογενή αγορά. Αυτόματα δηλαδή με την έκδοση των ομολόγων από την κυβέρνηση, οπότε τάσεις ανόδου των επιτοκίων και κερδοσκοπίας από τους συνήθεις υπόπτους θα ακυρώνονταν εξ αρχής.

«Αν κοιτάξεις πίσω από την κουρτίνα, θα ανακαλύψεις ότι τουλάχιστον για την Ιταλία τίποτε απολύτως δεν έχει αλλάξει. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας ήταν ήδη σε θέση να αγοράσει ιταλικά ομόλογα από την αγορά. Το εργαλείο ήταν εκεί, αλλά δεν είχε χρησιμοποιηθεί. Οι αλλαγές που συμφωνήθηκαν ήταν αμελητέες», έγραφε στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς την Δευτέρα 2 Ιουλίου ο αναλυτής Βόλφγκανγκ Μινχάου σε άρθρο με τίτλο «Ο πραγματικός νικητής στις Βρυξέλλες ήταν η Μέρκελ, όχι ο Μόντι». Στο άρθρο δε, αφού επαναλαμβάνει το συμπέρασμά του για την επιτυχία της Μέρκελ, συνεχίζει με το εξής ειρωνικό σχόλιο για τα κέρδη του Νότου: «Η Μέρκελ κατάφερε να διατηρήσει τις υποχρεώσεις της Γερμανίας απαράλλαχτες. Κάποιος θα πρέπει να μου εξηγήσει πως είναι δυνατό να μην έχουμε καμιά μεταβολή στις συνολικές υποχρεώσεις της Γερμανίας, ούτε στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κι από την άλλη Ιταλία και Ισπανία να μπορούν τώρα να είναι ασφαλείς όταν μια βδομάδα πριν δεν ήταν»…

Αντίθετα με το κλίμα νίκης, περιορισμένης έστω, των νοτίων χωρών που μεταφέρθηκε από τα Μέσα Ενημέρωσης την επομένη της συνόδου κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες, στις 28 και 29 Ιούνη, η αλήθεια είναι πως το Τέταρτο Ράιχ κατάφερε να επιβάλλει για μια ακόμη φορά τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά του (όπως η επιβολή των Μνημονίων λιτότητας), έστω κι αν δέχτηκε να κάνει δύο μικρούς συμβιβασμούς.

Την γερμανοποίηση του θα σημάνει η ενοποίηση του τραπεζικού τομέα στην ευρωζώνη

Η δεύτερη απόφαση που λήφθηκε στην σύνοδο κορυφής της 28ης – 29ης Ιουνίου στις Βρυξέλλες η οποία εμφανίστηκε ως επιτυχία των νότιων χωρών αφορά την δυνατότητα που έχουν οι τράπεζες να δανείζονται απ’ ευθείας από τον Μηχανισμό, παρακάμπτοντας έτσι τα κράτη. Πρακτικά δηλαδή η ανακεφαλαιοποίηση ενός ρημαγμένου τραπεζικού συστήματος δεν θα περνάει μέσα από τα κράτη, όπως συνέβη για παράδειγμα στην Ελλάδα όπου τα 50 περίπου δισ. ευρώ τα οποία χρειάζονται οι τράπεζες προστίθενται στο νέος χρέος συνολικού ύψους 130 δισ. ευρώ που ανέλαβε στο πλαίσιο του προγράμματος ανταλλαγής ομολόγων (PSI) και θα επιβαρύνουν το ελληνικό δημόσιο χρέος τινάζοντάς το στον αέρα.

Η αλήθεια είναι όμως πως ακόμη κι αυτή η απόφαση, συνολικά, εξετάζοντας δηλαδή και το πλαίσιο στο οποίο είναι τοποθετημένη, συνιστά μια αρνητική απόφαση που λειτουργεί προς όφελος της Γερμανίας κι αυτό για πολλούς λόγους. Κατά πρώτο, η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, δηλαδή η αύξηση των μετοχικών τους κεφαλαίων έτσι ώστε να παραμείνουν εν ζωή καλύπτοντας τις συσσωρευμένες ζημιές τους, παραμένει οικονομικό και πολιτικό σκάνδαλο. Από το 2008, όταν ξέσπασε η κρίση, μέχρι και σήμερα οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν χρηματοδοτηθεί από τα κράτη είτε με την μορφή ρευστού είτε με την μορφή μετρητών με το μυθικό ποσό των 4,5 τρισ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε κάτι περισσότερο από το ένα τρίτο του προϊόντος που παράγει η ΕΕ. Πρόκειται για μια σκανδαλώδη μεταβίβαση κοινωνικού πλούτου στο πιο παρασιτικό τμήμα του κεφαλαίου το οποίο έχει πάψει προ πολλού να στηρίζει την ανάπτυξη της λεγόμενης πραγματικής οικονομίας και των παραγωγικών δυνάμεων και λειτουργεί σε βάρος της. Αυτό που θα έπρεπε να γίνει, ακόμη και με όρους αγοράς, θα ήταν οι τράπεζες να βάλουν λουκέτο υπό την σημερινή μετοχική τους σύνθεση και εταιρική μορφή όπως άλλωστε συνέβη με όλους τους κλάδους και τις επιχειρήσεις που απέτυχαν να εξασφαλίσουν την επιβίωσή τους στο πλαίσιο του καπιταλιστικού ανταγωνισμού, αφού φυσικά το δημόσιο εγγυηθεί τις καταθέσεις οι οποίες ανέρχονται σε 5 τρισ. ευρώ, μιλώντας για τις τράπεζες της ευρωζώνης. Στη συνέχεια αυτές οι τράπεζες θα πρέπει να εθνικοποιηθούν και σε κάθε κράτος να μείνουν εν λειτουργία 2-3 εξ αυτών, με αντίστοιχες εξειδικεύσεις, όπως συνέβαινε μέχρι και την δεκαετία του ’80 όταν το δημόσιο τραπεζικό σύστημα αποτελούσε παράγοντας σταθερότητας κι όχι πολλαπλασιασμού των κραδασμών που δημιουργεί ο οικονομικός κύκλος. Και μόνο επομένως το γεγονός ότι αυτό το υδροκέφαλο τέρας διατηρείται στη ζωή, συνιστά αντιδραστική απόφαση. Δεν είναι όμως μόνο αυτό.

Το τραπεζικό σύστημα ταυτόχρονα συντηρείται στη ζωή με δημόσιους πόρους. Τα 500 δισ. ευρώ του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας προέρχονται από τα κράτη της ευρωζώνης. Δηλαδή, δημόσιος πλούτος στρέφεται να υποστηρίξει τα ιδιωτικά κέρδη και μακροπρόθεσμα την συζητούμενη τραπεζική ένωση, τη νέα μεγάλη ιδέα, που στην πράξη σημαίνει την εξαγορά των τραπεζών από την Ντόιτσε Μπανκ. Μέχρι στιγμής στον χρηματοπιστωτικό τομέα της ευρωζώνης, μπορεί κανείς να δει όλες τις αντιφάσεις του υπό συνεχή εξέλιξη ευρωπαϊκού ιμπεριαλιστικού πόλου. Δηλαδή, τράπεζες κατά βάση εθνικές, παρότι η λειτουργία τους υπακούει σε οδηγίες που έχουν ισχύ σε όλη την έκταση της ΕΕ, που ελέγχονται και υπάγονται σε αυστηρά εθνικά εποπτικά πλαίσια, τα οποία έχουν αποδειχθεί κατ’ επανάληψη ανίκανα όχι μόνο να αποτρέψουν την εμφάνιση κρίσεων, αλλά ακόμη και να εγγυηθούν την χρηστή λειτουργία. Το φιάσκο για παράδειγμα των δύο «τεστ αντοχής» (στρες τεστ) που διέταξε η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή και τα οποία απέτυχαν παταγωδώς να καταδείξουν τα τρωτά του ισπανικού τραπεζικού συστήματος είναι χαρακτηριστικό στοιχείο για να γίνει εμφανής η ανάγκη αναθεώρησης της δομής του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Η αναθεώρηση ωστόσο θα γίνει με αυστηρές γερμανικές προδιαγραφές, προς όφελος δηλαδή των γερμανικών τραπεζών, που διατηρούν ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, το οποίο είναι αμιγώς πολιτικό. Το προβάδισμα που διατηρούν δηλαδή δεν στηρίζεται στην χρηματοοικονομική τους υγεία. Κάθε άλλο! Το Βερολίνο έχει αποτρέψει κάθε προσπάθεια να ελεγχθούν τα οικονομικά στοιχεία των μικρών κρατιδιακών τραπεζών (των Landesbanken), που βρίσκονται σε πολύ χειρότερη μοίρα από τις ισπανικές «κάχας», τις τράπεζες των αυτόνομων περιφερειών που αυτή τη στιγμή, αναξιόχρεες και με ελλιπή κεφάλαια αποτελούν το επίκεντρο των ανακατατάξεων στην ισπανική αγορά και πηγή αστάθειας για τον κλάδο. Το ίδιο όμως συμβαίνει και στο Τέταρτο Ράιχ, αλλά κανένας δεν έχει διανοηθεί να απαιτήσει το ξεκαθάρισμα τους, πιέζοντας το Βερολίνο να ανοίξει τα βιβλία τους. Η Γερμανία το θεωρεί αυστηρά δική της υπόθεση, απαγορεύοντας οποιαδήποτε εμπλοκή ξένων! Ζητούμενο επομένως της τραπεζικής ενοποίησης, η οποία δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα διαρκέσει σχεδόν μια δεκαετία, θα είναι μια γιγαντιαία επιχείρηση εξαγορών και συγχωνεύσεων, συγκέντρωσης δηλαδή και συγκεντροποίησης κεφαλαίου που θα ντύσει τον τραπεζικό κλάδο με γερμανικά χρώματα. Δεν πρόκειται μάλιστα να εξελιχθεί και με τόσο βελούδινο τρόπο. Έχοντας ως πεδίο αναφοράς την ευρωζώνη, μοιραία θα στρέφεται ενάντια στο Σίτι του Λονδίνου αμφισβητώντας την ηγεμονία που διατηρεί στη από ‘δω μεριά του Ατλαντικού. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο η Αγγλία, εκμεταλλευόμενη την συμμετοχή της στην ΕΕ, δεν πρόκειται να επιτρέψει να εξελιχθεί ομαλά αυτή η διαδικασία, αλλά συνεχώς θα θέτει νέα προσχώματα.

Το σημαντικότερο ωστόσο θέμα που σχετίζεται με την δυνατότητα απ’ ευθείας δανεισμού των τραπεζών από τον Μηχανισμό σχετίζεται με τις κοινωνικές επιπτώσεις. Δηλαδή το μέτρο του απ’ ευθείας δανεισμού θα ήταν πράγματι σωτήριο αν σήμαινε την απαλλαγή των κρατών από τις οποίες προέρχονται οι τράπεζες από επιπλέον μέτρα λιτότητας. Κάτι τέτοιο όμως δεν συμβαίνει! Στην ίδια την απόφαση της Συνόδου Κορυφής υπάρχει πεντακάθαρη αναφορά ότι η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών θα συνοδευτεί από Μνημόνια: «Καλούμε στην ταχεία ολοκλήρωση του Μνημονίου Κατανόησης που συνοδεύει την χρηματοδοτική υποστήριξη της Ισπανίας για την ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού της τομέα», αναφέρεται κατά λέξη στη δεύτερη παράγραφο του ανακοινωθέντος. Αμέσως πριν μάλιστα, έχει γίνει σαφές ότι δεν πρόκειται για κατ’ εξαίρεση πρόβλεψη, αλλά η δυνατότητα απ’ ευθείας ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών θα συνοδεύεται υποχρεωτικά από την εφαρμογή Μνημονίων! Έτσι όμως η παράκαμψη των κρατών κι ο απ’ ευθείας δανεισμός παύουν να έχει νόημα. Η σημασία τους εστιαζόταν στο ότι το δημόσιο χρέος δεν θα αυξανόταν, οξύνοντας έτσι την υφιστάμενη δημοσιονομική κρίση η οποία οδηγεί στην εφαρμογή αντιλαϊκών μέτρων περικοπών κοινωνικών δαπανών. Τα μέτρα αυτά όμως θα εφαρμοστούν, κατ’ επιταγή των Μνημονίων που ήδη γράφονται ως όρος για να λάβει η Ισπανία τα 100 δισ. ευρώ που χρειάζεται για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών της (πιθανότατα ως πρώτη δόση) και με πρωτοβουλία των ίδιων των κυβερνήσεων της Ιταλίας και της Ισπανίας.

Τα αντιλαϊκά μέτρα που έχουν εφαρμοστεί τις τελευταίες μόνο εβδομάδες αποκαλύπτουν ότι η απόφαση της Συνόδου Κορυφής κάθε άλλο παρά χαλάρωση της λιτότητας σημαίνει. Αποκαλύπτουν επίσης τις κοινωνικές δυνάμεις που υπάρχον κι εντός των κρατών μελών της ΕΕ κι οποίες επιζητούν την εφαρμογή της άγριας λιτότητας με ή χωρίς Μνημόνια. Στην Ιταλία, ειδικότερα, με την επιστροφή του ο δοτός πρωθυπουργός Μάριο Μόντι, ανακοίνωσε την πρόθεση της κυβέρνησης να απολύσει 55.000 – 200.000 δημόσιους υπαλλήλους έτσι ώστε να μειωθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα. Λίγες μέρες δε πριν ξεκινήσει η Σύνοδος Κορυφής ψηφίσθηκε η κατάργηση του άρθρου 18, που αποτελούσε κόκκινο πανί για το κεφάλαιο καθώς έθετε όρια στην απόλυση των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα. Η κατάργησή του, παρότι ίσχυε σε πολύ περιορισμένη πλέον έκταση, θα οδηγήσει την ανεργία στα ύψη. Ανάλογα μέτρα εφαρμόζονται στην Ισπανία από τώρα, χωρίς δηλαδή να έχουν επιβληθεί ακόμη τα Μνημόνια. Μέτρα ελαστικοποίησης της εργασίας, με την απελευθέρωση του ωραρίου εργασίας στα εμπορικά καταστήματα, συνεχείς περικοπές στους προϋπολογισμούς των αυτόνομων περιοχών και ιδιωτικοποιήσεις είναι η συνταγή λιτότητας που εφαρμόζει ο Μαριάνο Ραχόι, γνωρίζοντας μάλιστα ότι έτσι οξύνεται και δεν επιλύεται η κρίση χρέους.

Αξίζει τέλος να τονίσουμε ότι στο κείμενο συμπερασμάτων δεν γίνεται η παραμικρή μνεία στην Ελλάδα, ενώ για παράδειγμα αναφέρεται ότι “το Γιούρογκρουπ θα εξετάσει την κατάσταση του Ιρλανδικού χρηματοπιστωτικού τομέα υπό τη σκοπιά της περαιτέρω βελτίωσης της βιωσιμότητας του καλά λειτουργούντος προγράμματος προσαρμογής”. Για την περίπτωση της Ελλάδας ούτε μια τέτοια γενικότητα δεν υπάρχει. Άρθρα δηλαδή που γράφτηκαν στο Τύπο και προεξοφλούσαν την αυτόματη υπαγωγή της Ελλάδας στις πρόνοιες της απόφασης των 27, με την ελάφρυνση του δημόσιου χρέους ακόμη και κατά 50 δισ. ευρώ όσο δηλαδή είναι το ύψος της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών δεν είχαν καμία βάση. Ήταν εντελώς αυθαίρετα.

Ευρωομόλογο: όνειρο ήταν και πάει

ΑΠΕΡΡΙΨΕ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΑΛ Η ΜΕΡΚΕΛ ΚΑΘΕ ΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ

Aν ανατρέξουμε στις συζητήσεις και τα δημοσιεύματα που προηγήθηκαν της συνόδου κορυφής θα δούμε ότι το μείζον θέμα ήταν η έκδοση ευρωομολόγου, η τελευταία αυταπάτη του ευρωπαϊσμού. Στον πυρήνα της έχει την λεγόμενη αμοιβαιοποίηση του ευρωπαϊκού δημόσιου χρέους, δηλαδή, την φοβερή ιδέα να επωμιστεί η Γερμανία το εκρηκτικού ύψους δημόσιο χρέος του Νότου και οι νότιες χώρες να απολαύσουν τα χαμηλά επιτόκια δανεισμού και την υψηλή βαθμολογία από τους οίκους αξιολόγησης των βόρειων χωρών. Ως ιδέα δεν υπάρχει διαφωνία ότι είναι καταπληκτική, μόνο όμως για όποιους ανήκουν στη «Λέσχη της Ελιάς» για να χρησιμοποιήσουμε την ορολογία του Σπίγκελ. Διαφορετικά δεν μπορεί να απαντηθεί το ερώτημα γιατί η Γερμανία εν έτει 2012 (όταν έχουν περάσει δηλαδή αρκετές δεκαετίες απ’ όταν έπρεπε να πληρώσει αδρά για να γίνει αποδεκτή η ιδέα της ευρωπαϊκής ενοποίησης) να δεχθεί να μοιράσει τα κέρδη της αναλαμβάνοντας ένα διόλου ευκαταφρόνητο κόστος. Το σκεπτικό που υπάρχει πίσω από αυτή την πρόταση (χάρη της ευρωπαϊκής ιδέας και για να παραμείνει έτσι ζωντανή η ΕΕ) αναδεικνύει τον επιφανειακό τρόπο με τον οποίο αναλύεται η κρίση χρέους στην ΕΕ, πέρα και μακριά δηλαδή από το πραγματικό της ζητούμενο που είναι η αφαίρεση κοινωνικών κατακτήσεων. Επανερχόμενοι στο κόστος, υπολογίζεται χαρακτηριστικά πως η υιοθέτηση του ευρωομολόγου, ο κοινός δηλαδή δανεισμός των χωρών της ευρωζώνης που σημαίνει ότι οι χώρες του κέντρου θα δανείζονται με υψηλότερα επιτόκια κι αυτές του νότου με χαμηλότερα, τον πρώτο χρόνο θα σημάνει ένα επιπλέον κόστος για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό της Γερμανίας ύψους 2,5 δισ. ευρώ. Τον δεύτερο χρόνο το κόστος θα διπλασιαστεί και μετά από δέκα χρόνια το κόστος θα ανέλθει σε 20 έως 25 δισ. ευρώ! Η απάντηση που έδωσε η Μέρκελ καθ’ οδόν προς τη Σύνοδο ότι ποτέ δεν πρόκειται να υιοθετηθεί το ευρωομόλογο όσο είναι η ίδια ζωντανή έσβησε τις αυταπάτες, επιβεβαιώνοντας ταυτόχρονα ότι η κρίση χρέους αποτελεί πρώτης τάξης ευκαιρία για μια γιγαντιαία επιχείρηση αναδιανομής του εισοδήματος. Η καθαρή και ξάστερη επομένως απόρριψη της ιδέας του ευρωομολόγου ήταν η πρώτη ήττα των Νοτίων.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΙΚΏΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΣΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ

Ιδιοτελές το γερμανικό ενδιαφέρον

ΝΕΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ;

Οι τακτικές υποχωρήσεις της Μέρκελ (σε ότι αφορά τον απ’ ευθείας δανεισμό των τραπεζών και την δυνατότητα αγοράς ομολόγων από τον Μηχανισμό) που έδωσαν την αφορμή στις πολιτικές ηγεσίες των νότιων χωρών και τον Τύπο να δηλώνουν ότι εξήλθαν νικητές από τη μάχη της Συνόδου Κορυφής δεν είναι μόνο αμελητέες, αλλά επίσης εξυπηρετούν και τις γερμανικές τράπεζες, καθώς δίνουν μια, πρόσκαιρη έστω, διέξοδο στην κρίση χρέους. Ο μεγάλος χαμένος μιας πιθανής χρεοκοπίας της Ιταλίας ή της Ισπανίας (του ενδεχομένου δηλαδή να κηρύξουν στάση πληρωμών στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους) δεν θα ήταν άλλος από την Γερμανία. Σύμφωνα με την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, την «μητέρα» όπως αποκαλείται όλων των κεντρικών τραπεζών με έδρα τη ΒΑσιλεία της Ελβετίας, τα δάνεια που έχει χορηγήσει η Γερμανία προς το Δημόσιο, τις τράπεζες και τον ιδιωτικό τομέα ανέρχονται σε 113 δισ. ευρώ και προς την Ιταλία σε 103 δισ. ευρώ. Είναι επομένως εμφανές ότι σε περίπτωση όξυνσης της κρίσης στις δύο μεσογειακές χώρες, οι γερμανικές τράπεζες θα έπρεπε να καταβάλλουν ένα υψηλό κόστος.

Επομένως, η δικλείδα ασφαλείας που άνοιξε η Μέρκελ ώστε να την ενεργοποιήσει σε περίπτωση όξυνσης της κρίσης δεν αφορούσε τον ιταλικό ή τον ισπανικό λαό οι οποίοι θα συνεχίσουν να επιβαρύνονται με μέτρα λιτότητας και μειώσεις μισθών, είτε οι τράπεζες δανείζονται απ’ ευθείας από τον μηχανισμό είτε δανείζονται μέσω των κρατών τους, αυξάνοντας ισόποσα το δημόσιο χρέος. Η δικλείδα ασφαλείας, εγγυάται ότι Ισπανία και Ιταλία δεν πρόκειται να οδηγηθούν σε αδυναμία εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους τους, ενδεχόμενο που πριν απ’ οποιονδήποτε άλλο θα έπληττε τις γερμανικές τράπεζες οι οποίες χρηματοδότησαν την πιστωτική επέκταση των προηγούμενων χρόνων και ωφελήθηκαν τα μέγιστα απ’ αυτήν.

Κι αυτή η ρύθμιση ωστόσο αποδείχθηκε βραχύβια. Μόλις προχθές, την Παρασκευή, το επιτόκιο των δεκαετών ισπανικών ομολόγων ανέβηκε ξανά στο 7%, σε επίπεδο δηλαδή που κρίνεται ως απαγορευτικό. Κι αυτό συνέβη μια μόλις εβδομάδα μετά την σύνοδο κορυφής. Το ίδιο και στην Ιταλία όπου το επιτόκιο του δεκαετούς κρατικού ομολόγου ξεπέρασε το 6%, αποδεικνύοντας ότι οι αποφάσεις που πάρθηκαν στην σύνοδο κορυφής απέχουν σημαντικά από το να αποτελούν λύση της δημοσιονομικής κρίσης. Αργά ή γρήγορα επομένως θα απαιτηθούν ριζικές αποφάσεις.

Το ίδιο συμπέρασμα υποδεικνύει κι η μείωση των επιτοκίων του ευρώ κατά 0,25% που αποφάσισε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα την Πέμπτη, οδηγώντάς τα στο 0,75%. Οι αποφάσεις της Φρανκφούρτης, που επιπλέον αφορούν την επιβολή μηδενικών επιτοκίων στις καταθέσεις ημέρας των τραπεζών (μήπως κι έτσι “ξεκουνηθούν” από την ΕΚΤ καταθέσεις ύψους 800 δισ. που λιμνάζουν) στην πράξη ωθούν στο όριό τους τα εργαλεία που διαθέτει η νομισματική πολιτική, για να διαχειριστεί την κρίση.

Κοινή συνισταμένη και των δύο παραπάνω είναι ότι πολύ σύντομα, στην επόμενη όξυνση της κρίσης, και σε κάθε περίπτωση μετά τον Νοέμβρη όταν θα έχουν ολοκληρωθεί οι αμερικανικές εκλογές, η Γερμανία θα κληθεί να λάβει επώδυνες αποφάσεις, όπως για παράδειγμα την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, όπως με επιμονή ζητάει ο οικονομικός φονταμενταλισμός στη Γερμανία, που συστηματικά καλεί σε μια γραμμή μονομερών αποφάσεων και αποπομπής των υπερχρεωμένων μελών από την ευρωζώνη.

Μπροστά σε αυτή την προοπτική αποκτά ξεχωριστή σημασία η προβολή του αιτήματος εξόδου από το ευρώ και την ΕΕ κάτω από τους λαϊκούς αγώνες κι όχι με πρωτοβουλία της Γερμανίας κι ευθύνη του ελληνικού αστικού κόσμου. Σε αυτό το ενδεχόμενο η έξοδος από το ευρώ, σε συνδυασμό με ένα νέο κούρεμα του δημόσιου χρέους με σκοπό να φτάσει στο 60% του ΑΕΠ όπως το προανήγγειλε την εβδομάδα που πέρασε ο πρώην πρόεδρος της Ντόιτσε Μπανκ Τζόζεφ Άκερμαν, θα έχει τιμωρητικό χαρακτήρα και θα συνοδευτεί με νέα ωδυνηρά μέτρα λιτότητας.

Συνταγματικό Νταχάου η ΕΕ! (Επίκαιρα 22-28.12.2001)

Σε μια δίνη αλλεπάλληλων πραξικοπημάτων βυθίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση η Γερμανία μετατρέποντας σε κουρελόχαρτα όλες τις συνταγματικές συνθήκες. Η αρχή έγινε με την συνέντευξη Τύπου των «Μερκοζί» από το Παρίσι η οποία προηγήθηκε της (ιστορικής όπως αποδεικνύεται) συνόδου κορυφής της 9ης Δεκεμβρίου. Με εκείνη τη συνέντευξη η γερμανίδα καγκελάριος έκανε σε όλους σαφές ότι το Βερολίνο, προκειμένου να επιβάλει την πολιτική του, στο εξής δεν λογαριάζει καμία γραπτή συμφωνία που ρυθμίζει τις σχέσεις στο εσωτερικό της ΕΕ και επίσης κανένα άλλο κράτος – μέλος.

Κι αυτό φυσικά ισχύει και για το Παρίσι το οποίο σέρνεται άβουλα πίσω από το Βερολίνο με μοναδικό γνώμονα των αποφάσεών του να μη χάσει την εύνοια που μέχρι σήμερα απολαμβάνει. Η δε Γερμανία χρησιμοποιεί την Γαλλία μόνο και μόνο για να κρύψει πίσω από την υποτιθέμενη συνεργασία των δύο χωρών την επιχείρηση ολοκληρωτικής επιβολής της σε όλη την Ευρώπη, για τρίτη φορά σε λιγότερο από έναν αιώνα. Την αξία χρήσης της Γαλλίας σε αυτό το σχέδιο οικονομικής αποικιοποίησης και πολιτικής ποδηγέτησης της Ευρώπης από την Γερμανία την αποκάλυψε πρόσφατα το γερμανικό Σπίγκελ σε ένα βαρυσήμαντο άρθρο του, με ημερομηνία δημοσίευσης στην αγγλόφωνη ηλεκτρονική σελίδα του 6 Δεκεμβρίου 2011, σχετικά με τον ανερχόμενο αντι-γερμανισμό στην Ευρώπη. Δύο, ανέφερε, είναι τα μέσα που χρησιμοποιεί το Βερολίνο. «Οι Γερμανοί πρεσβευτές στην ΕΕ έχουν οδηγίες να διατυπώνουν τις γερμανικές θέσεις πιο καθαρά και να καλλιεργούν σχέσεις με τα ξένα μέσα ενημέρωσης». Αυτή είναι η πρώτη γραμμή άμυνας που ας ελπίσουμε να μην καταλήξει σε προσπάθειες δωροδοκίας (που τόσο καλά ξέρει να χρησιμοποιεί η Γερμανία όπως δείχνει το παράδειγμα της Ζίμενς) ώστε να εξαγορασθεί η συναίνεση ή η ανοχή των μέσων ενημέρωσης απέναντι στις εγκληματικές πολιτικές λιτότητας.

Η συνέχεια όμως του σχεδίου που αποκαλύπτει το Σπίγκελ είναι εξ ίσου σημαντική σε ό,τι αφορά τα κίνητρα της γερμανικής διπλωματίας: «Η γερμανική κυβέρνηση ξέρει ότι οι δημόσιες σχέσεις έχουν περιορισμένο αποτέλεσμα. Αξιωματούχοι στην καγκελαρία, στο γραφείο της Μέρκελ, λένε πως το πιο σημαντικό πράγμα αυτή τη στιγμή είναι να βρίσκονται δίπλα – δίπλα με τη Γαλλία για να μην δημιουργηθεί η εντύπωση πως η Γερμανία κυριεύει την Ευρώπη». Πέπλο συγκάλυψης των αυτοκρατορικών επιδιώξεων της Γερμανίας είναι επομένως η γαλλική διπλωματία κι όσο για τον περίφημο γαλλο-γερμανικό άξονα, απλώς …στάχτη στα μάτια των λαών. Η Μέρκελ αποφασίζει και από κοινού ανακοινώνουν με τον Σαρκοζύ έτσι ώστε η θέα της καγκελαρίου να μη παραπέμπει στον Χίτλερ ή τον Κάιζερ…

Η συνέχεια της 9ης Δεκεμβρίου αποδεικνύεται ακόμη πιο απρόβλεπτη και δραματική καθώς η υλοποίηση και η επικύρωση όσων συμφωνήθηκαν στην σύνοδο κορυφής μετατρέπει την ΕΕ όχι μόνο σε δημοσιονομικό αλλά και συνταγματικό Νταχάου! Να θυμίσουμε ότι οι αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής προβλέπουν την επαναφορά ενός «χρυσού κανόνα» βάσει του οποίου απαγορεύονται οι ελλειμματικοί προϋπολογισμοί, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποκτούν το δικαίωμα ελέγχου και παρεμβάσεων στους κρατικούς προϋπολογισμούς κ.α. Κι όλα αυτά χωρίς να προηγηθεί συνταγματική μεταρρύθμιση γιατί τότε θα άνοιγε ο ασκός του Αιόλου. Θα δινόταν δηλαδή στους ευρωπαϊκούς λαούς η δυνατότητα να πουν τη γνώμη τους με αποτέλεσμα στις περισσότερες χώρες αν όχι σε όλες τα σχέδια της Γερμανίας και τραπεζιτών να καταψηφίζονταν.

Πλευρές της νέας Συνθήκης είδαν το φως της δημοσιότητας την Παρασκευή 16 Δεκεμβρίου στη σελίδα του EU Observer. Η νέα Συνθήκη, με βάση το δημοσίευμα, για να τεθεί σε λειτουργία θα χρειαστεί την θετική ψήφο 9 μόνο κρατών, της πλειοψηφίας δηλαδή των κρατών μελών της ευρωζώνης. Έτσι εισάγεται η αρχή της πλειοψηφίας και η αρχή της ομοφωνίας πετάγεται στο καλάθι των αχρήστων. Η νέα Συνθήκη που θα οριστικοποιηθεί εντός του Ιανουαρίου για να εγκριθεί μέχρι τέλος Μαρτίου θα αποτελείται από 14 άρθρα τα οποία μεταξύ άλλων θα προβλέπουν την ενσωμάτωση στο εθνικό σύνταγμα «φρένου χρέους», τη συνταγματική απαγόρευση δηλαδή της δημιουργίας ελλειμμάτων, και επίσης το ελεύθερο σε κάθε κυβέρνηση να δέχεται την ανάμιξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη διαμόρφωση του κρατικού προϋπολογισμού. Οι συζητήσεις μάλιστα, με την Αγγλία να παρακολουθεί σε ρόλο παρατηρητή μετά το βέτο που έθεσε στις αποφάσεις της 9ης Μαΐου, ξεκίνησαν ήδη αυτή την εβδομάδα.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την εφαρμογή αυτών των αποφάσεων είναι οι ευρωπαϊκοί λαοί που αντιδρούν έντονα στην θεσμοθέτηση της αιώνιας λιτότητας ως ανώτατης συνταγματικής αρχής της ΕΕ. Όλοι επομένως μέχρι στιγμής οι χειρισμοί στοχεύουν στο πως αυτή η αντίδραση δεν θα δει το φως της ημέρας.

Η πιο ακραία περίπτωση εκβιασμού έρχεται από την Ιρλανδία, όπου ήδη δύο φορές μέχρι τώρα οι Ιρλανδοί στο πλαίσιο δημοψηφισμάτων έχουν πει «Όχι» στα σχέδια της ΕΕ. Το «πρόβλημα» για τις κυβερνήσεις της Ιρλανδίας είναι πως εκ του συντάγματος είναι υποχρεωμένες να προσφεύγουν σε δημοψηφίσματα με κάθε μείζονα αλλαγή στην ΕΕ. Το ίδιο είναι πολύ πιθανό να συμβεί και τώρα. Προκειμένου όμως να μειωθούν οι πιθανότητες να πουν για τρίτη φορά «Όχι» οι Ιρλανδοί, με βάση δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών της χώρας στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg την προηγούμενη Τετάρτη, το θέμα του δημοψηφίσματος πολύ πιθανά αυτή τη φορά θα είναι «ναι ή όχι στο ευρώ». Με άλλα λόγια οι Ιρλανδοί θα κληθούν να αποφασίσουν αν αποδέχονται το ευρώ με ό,τι άλλο αυτό συνεπάγεται, να γίνει για παράδειγμα κουρέλι η εθνική ανεξαρτησία, ή, σε διαφορετική περίπτωση την έξοδο από τη νομισματική ενοποίηση. Πρόκειται για το τρικ που επιχείρησε να κάνει ο Γ. Παπανδρέου με στόχο την διασφάλιση της πρωθυπουργικής του καρέκλας. Πολύ ταπεινός στόχος για να γίνει αποδεκτός από το Βερολίνο. Ενώ, στον αντίποδα, το σχέδιο των Ιρλανδών (δημοψήφισμα για το ευρώ ως υπεκφυγή για να διασφαλιστεί ότι θα περάσει η αιώνια φτώχεια) εξυπηρετεί πολύ πιο υψηλούς στόχους: το νέο ευρωπαϊκό ιδεώδες που είναι η πείνα και η ανεργία.

Εκβιασμοί διατυπώνονται και στη Γαλλία με στόχο να καμφθούν οι αντιστάσεις των Σοσιαλιστών που δια στόματος του υποψηφίου στις προεδρικές εκλογές του Μαΐου, Φρανσουά Ολάν, έχουν υποσχεθεί ότι σε περίπτωση εκλογής τους θα ζητήσουν την τροποποίηση της νέας Συνθήκης. Στο βαθμό όμως που για να εγκριθεί η νέα Συνθήκη από την Εθνοσυνέλευση απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία των δύο τρίτων, την οποία δεν έχει η Δεξιά, η κυβέρνηση ζήτησε εθνική συναίνεση για να εγκριθούν οι αλλαγές. Ανεξαρτήτως του τι θα πράξουν οι σοσιαλιστές σημασία έχουν κι εδώ οι λαϊκές αντιδράσεις καθώς σύμφωνα με δημοσκόπηση της BVA το 52% των Γάλλων αντιτίθεται στη νέα Συνθήκη. «Ναι» λέει μόνο το 45%. Ενδιαφέρον μάλιστα παρουσιάζει το γεγονός πως η νέα Συνθήκη γίνεται αποδεκτή κατά πλειοψηφία από τους μάνατζερ, με το 55% των ερωτηθέντων να λέει «ναι», ενώ απορρίπτεται κατά πλειοψηφία από τους εργάτες, με το 36% μόνο να λέει «ναι» στο γερμανικό εξάμβλωμα.

Στην Ολλανδία και την Δανία επίσης, δύο άλλες χώρες που οι λαοί τους έχουν στο παρελθόν πει «όχι» όταν κλήθηκαν να ψηφίσουν σε δημοψηφίσματα, ήδη σημειώνονται τριγμοί στο εσωτερικό των κυβερνήσεων συνεργασίας. Κοινό χαρακτηριστικό τους η προθυμία των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων να συναινέσουν στις επιθυμίες του Βερολίνου και η επιφυλακτικότητα ή απροθυμία από την άλλη μεριά των υπόλοιπων κομμάτων να δώσουν την έγκρισή τους για να περάσουν «νύχτα» οι αλλαγές, χωρίς δηλαδή δημοψηφίσματα.

Αντιδράσεις και μάλιστα ηχηρές παρατηρούνται ωστόσο και στην ανατολική Ευρώπη που μέχρι πρόσφατα χειροκροτούσε άκριτα ο,τιδήποτε ερχόταν από την Δύση. Αυτή τη φορά όμως όχι. Στην Βαρσοβία χαρακτηριστικά την προηγούμενη Τρίτη 13 Δεκέμβρη χιλιάδες Πολωνοί άπλωσαν μια εθνική σημαία μήκους άνω των 60 μέτρων φωνάζοντας «θέλουμε κυριαρχία και όχι το ευρώ». Ο ηγέτης τη αντιπολίτευσης μάλιστα, Γιαροσλάβ Κατζίνσκι, κάλεσε τον πρωθυπουργό της χώρας να μην υπογράψει τη νέα Συνθήκη.

Επιφυλάξεις για την οριστική αποδοχή της έχουν εκφράσει μέχρι στιγμής κι άλλες κυβερνήσεις από τις 26 που συναίνεσαν στην γερμανική πρόταση την 9η Δεκεμβρίου. Ειδικότερα, η Σουηδία, η Τσεχία και η Ουγγαρία δήλωσαν ότι θέλουν πρώτα να δουν το τελικό κείμενο της νέας συμφωνίας, ενώ τον τελικό λόγο θα έχουν τα εθνικά τους κοινοβούλια. Να μη θεωρούν δεδομένη επομένως οι Γερμανοί την συμφωνία τους.

Περιττό τέλος να πούμε πως εξ ίσου σοβαρές αντιδράσεις υπάρχουν σε όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ απέναντι στο σύμφωνο δημοσιονομικής πειθαρχίας. Απλώς, σε αυτές τις χώρες, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η Ελλάδα, οι πολιτικές ελίτ φρόντισαν ώστε πολιτικά εργαλεία όπως τα δημοψηφίσματα να μην είναι εύκολα προσβάσιμα στους λαούς. Κι ως εκ τούτου οι αντιδράσεις δεν εκδηλώνονται.

Σύνοδος Κορυφής ΕΕ 9ης Δεκεμβρίου: Καθ’ οδόν για την μεγάλη σύγκρουση (Επίκαιρα 15-21.12.11)

Το ερώτημα είναι ζωής και θανάτου και σχετικά απλό: Τι κάνεις όταν το όχημα στο οποίο επιβαίνεις οδεύει σε μετωπική σύγκρουση; Κι όταν μάλιστα, η δυνατότητα να του αλλάξεις πορεία είναι ανύπαρκτη!

Ο δραματικός χαρακτήρας του ερωτήματος προέκυψε με αφορμή τις δηλώσεις που ακολούθησαν τη σύνοδο κορυφής της 9ης Δεκεμβρίου. Αυτή τη φορά το συμπέρασμα δεν ήταν κοινοτοπίες του στυλ «πολύ λίγο πολύ αργά», που αποτελούν μόνιμη αποτίμηση κάθε σχετικής συνόδου κορυφής. Οι δηλώσεις της συνόδου κορυφής συνιστούν ένα συνταγματικό πραξικόπημα που θα φέρει πείνα και φτώχεια σε όλη την Ευρώπη. Ο πολιτικά απαράδεκτος χαρακτήρας της συνόδου έγκειται στο γεγονός ότι θεμελιώνει την ΕΕ των πολλών ταχυτήτων. Η απόφαση του Βερολίνου και του Παρισιού να προκαταλάβουν την πορεία των διαπραγματεύσεων εμφανίζοντας τα συμπεράσματα τους σε μια συνέντευξη Τύπου τέσσερις μέρες πριν την έναρξη της συνόδου έπεισε τους πάντες ότι στην ΕΕ είναι μεν όλοι ίσοι αλλά μερικοί είναι περισσότερο ίσοι από τους άλλους. Το βέτο στη συνέχεια του βρετανού πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον (η κυβέρνηση του οποίου πρωταγωνιστεί στην επιβολή μέτρων λιτότητας) ήρθε και τυπικά να επιβεβαιώσει το τέλος της εποχής των ομοφωνιών, όπου κάθε σύνοδος τελείωνε με μια απόφαση. Στο εξής «δηλώσεις» κι επί του περιεχομένου η πλήρης ποδοσφαιροποίηση, καθώς στις συνόδους κορυφής θα γίνεται ότι και στο πιο αγαπημένο άθλημα: όποιοι και να παίζουν στο τέλος θα κερδίζει η Γερμανία!

Φτώχεια και ανεργία

Προς επίρρωση το κείμενο των συμπερασμάτων, που είναι πιστό αντίγραφο του κειμένου των δηλώσεων Μέρκελ – Σαρκοζύ όπως παρουσιάστηκαν στον Τύπο τη Δευτέρα 5 Δεκέμβρη από το Παρίσι. Εν συντομία: Ανώτατο επιτρεπτό όριο δημοσιονομικού ελλείμματος 0,5% του ΑΕΠ, χρησιμοποίηση του δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σαν πολιορκητικού κριού ενάντια στις κοινωνικές δαπάνες και το εναπομείναν κράτος πρόνοιας, αρμοδιότητες επιτήρησης και παρέμβασης για κάθε κράτος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αυτόματη επιβολή κυρώσεων σε όσες χώρες διατηρούν ελλείμματα στον προϋπολογισμό τους άνω του 3% του ΑΕΠ. Πρόκειται για μέτρα τα οποία θα βυθίσουν την ΕΕ στη φτώχεια και τη δυστυχία. Αν εφαρμοστούν αυτά τα μέτρα η ύφεση θα χτυπήσει κόκκινο, χιλιάδες επιχειρήσεις θα κλείσουν, εκατομμύρια Ευρωπαίοι θα βρεθούν στην ανεργία και πολλοί περισσότεροι θα κληθούν να αποχαιρετήσουν το βιοτικό επίπεδο που κατέκτησαν την μεταπολεμική περίοδο, ζώντας στη στέρηση και την καθημερινή μιζέρια.

Παρότι οι δραματικές επιπτώσεις στο κοινωνικό ζήτημα έχουν την μεγαλύτερη σημασία, δεν είναι λίγες και οι αντιδράσεις που σημειώθηκαν απέναντι στην επίδειξη δύναμης του Τέταρτου Ράιχ. Για παράδειγμα, ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου, Γκι Φεερχόφσντατ, απείλησε ακόμη και με δίκη εκείνους του ευρωπαίους ηγέτες που θα δώσουν τη συναίνεσή τους για αποφάσεις εκτός του πλαισίου της ΕΕ. Το επιχείρημά του είναι πως δημιουργείται ένα κακό προηγούμενο το οποίο θα οδηγήσει στον κατακερματισμό της ΕΕ με τη δημιουργία ομαδοποιήσεων που θα συγκροτούνται κατά περίπτωση. Στις δηλώσεις του μάλιστα έκανε λόγο και για πραξικόπημα, υποδεικνύοντας την Γερμανία.

Αποτυχημένη συνταγή η λιτότητα

Το σπουδαιότερο ωστόσο είναι ότι επιβάλλεται ένα μοντέλο οικονομικής διαχείρισης, η ακραία λιτότητα, το οποίο δεν είναι μόνο κοινωνικά μεροληπτικό καθώς φορτώνει τα βάρη της κρίσης στους ασθενέστερους αλλά επίσης άδικο και αναποτελεσματικό. Τα παραδείγματα αφθονούν. Δεν είναι μόνο το γνωστό πειραματόζωο, η Ελλάδα, που μετά τα αλλεπάλληλα προγράμματα λιτότητας και τις επαναλαμβανόμενες περικοπές σε μισθούς, συντάξεις και κοινωνικές δαπάνες αυτό που έχει καταφέρει είναι το 2011 να κλείνει με δημοσιονομικό έλλειμμα μεγαλύτερο από εκείνο του 2009. Είναι επίσης και το παράδειγμα μιας σειράς άλλων ευρωπαϊκών χωρών που υποδηλώνει ότι η συνταγή της λιτότητας είναι παντελώς ακατάλληλη για να αντιμετωπίσει την υπό εξέλιξη δημοσιονομική κρίση.

Ας δούμε για παράδειγμα την Ισπανία, που από εβδομάδα σε εβδομάδα υπό τη νέα κυβέρνηση του Μαριάνο Ραχόι, κινδυνεύει να οδηγηθεί στην «αγκαλιά» του ΔΝΤ. Η Ισπανία, όσο κι αν ακούγεται παράδοξο, μέχρι πριν λίγα χρόνια παρουσίαζε πλεονάσματα κι όχι ελλείμματα στην ετήσια δημοσιονομική της διαχείριση, ενώ το δημόσιο χρέος της ήταν κάτω του 60%. Το 2010 ξεπέρασε αυτό το όριο (το οποίο ακόμη δεν έχει αποδειχθεί γιατί είναι απαγορευτικό) αντίθετα με την Γερμανία που βρίσκεται για περισσότερα χρόνια στη ζώνη του 80% του ΑΕΠ. Το (εκ πρώτης όψης) παράδοξο είναι ότι και της Ιρλανδίας τα δημόσια οικονομικά έχαιραν αντίστοιχης υγείας, μέχρι που ήρθε η κρίση του 2008, με το σκάσιμο της φούσκας της αγοράς ακινήτων και στις δύο περιφερειακές χώρες να λειτουργεί ως θρυαλλίδα για το ξέσπασμα της κρίσης. Κι ενώ είναι ηλίου φαεινότερο ποιός φταίει, η Γερμανία (με τη βοήθεια φυσικά πρόθυμων οικονομικών και πολιτικών ελίτ) διατάζει να κοπούν οι συντάξεις για να μειωθεί το έλλειμμα και το χρέος. Το αστείο φυσικά είναι πως ούτε καν αυτό δεν πρόκειται να γίνει. Η κρίση χρέους στην Ευρώπη θα οξυνθεί τον καινούργιο χρόνο ως αποτέλεσμα της λιτότητας που θα επιβληθεί από την μία άκρη της γηραιάς ηπείρου ως την άλλη – κι εδώ η Αγγλία δεν πρόκειται να αποτελέσει εξαίρεση.

Ζόμπι οι γαλλο-γερμανικές τράπεζες

Η ζώνη του κινδύνου μάλιστα θα επεκταθεί από την περιφέρεια της ευρωζώνης. Καθόλου τυχαίο δεν ήταν το καμπανάκι κινδύνου που χτύπησε η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή για την υγεία των μεγάλων τραπεζών του γαλλο-γερμανικού άξονα – του νέου «άξονα» που αποφασίζει για την Ευρώπη. Όσο κι αν η σχετική ανακοίνωση να θεωρήθηκε απάντηση του βρετανικού Σίτι στην απόφαση των «Μερκοζί» να προχωρήσουν μόνοι τους, δεν ειπώθηκε τίποτε που να μην ισχύει. Ειδικότερα πως η μαύρη τρύπα στο κεφάλαιο των γερμανικών τραπεζών ανέρχεται σε 13,1 δις. ευρώ, σε τριπλάσια δηλαδή επίπεδα από εκείνα που είχαν διαπιστωθεί τον Οκτώβριο. Σύμφωνα μάλιστα με αναλυτές, η Κόμερτσμπανκ, η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα του Τέταρτου Ράιχ, που χρειάζεται κατεπειγόντως 5,3 δις. ευρώ για να αναπληρώσει το κεφάλαιό της, θεωρείται αδύνατο να γλιτώσει την εθνικοποίηση. Επομένως, πολύ σύντομα οι γερμανοί φορολογούμενοι θα κληθούν να βάλουν ξανά το χέρι στην τσέπη, οδηγώντας σε νέα ύψη το ποσό των 18 δις. που ήδη έχουν καταβάλει για να σώσουν τις τράπεζές τους. Σε εξ ίσου δραματική θέση βρίσκονται κι οι τράπεζες της Γαλλίας, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος μιας μαζικής και εκτεταμένης υποβάθμισης των γαλλο-γερμανικών τραπεζών από τους οίκους αξιολόγησης που αυτόματα θα μειώσει το επίπεδο αξιολόγησης και των δύο αυτών κρατών, τινάζοντας έτσι στον αέρα την αξιοπιστία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), που στηρίζεται στην βαθμολογία του νέου «άξονα». Αυτό τον κίνδυνο είχαν πιθανά κατά νου οι ευρωπαίοι ηγέτες όταν αποφάσιζαν την επίσπευση της ενεργοποίησης του νέου μόνιμου Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθεροποίησης (ESM) που θα διαδεχθεί το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Ακόμη κι έτσι όμως η στήριξή του με κεφάλαια παραμένει ανεπαρκής καθώς τα 500 δις. ευρώ που θα δοθούν υπολογίζεται ότι αντιστοιχούν στο ένα τέταρτο των απαιτούμενων ποσών. Η δε ενεργοποίηση του ΔΝΤ στην παροχή πιστώσεων υπόσχεται ακόμη πιο δρακόντειους όρους λιτότητας.

Έτσι, η οδός που υποδεικνύεται είναι της αιώνιας λιτότητας και της φτώχειας. Μια οδό που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε μετωπική σύγκρουση καθώς η λιτότητα θα καταστήσει ακόμη πιο δύσκολη την διαχείριση και των δημοσιονομικών προβλημάτων. Από που θα βρεθούν φορολογικά έσοδα όταν μειώνεται η δημόσια και ιδιωτική κατανάλωση, την ίδια ώρα που τράπεζες – ζόμπι σώζονται με μια προκλητική γενναιοδωρία απ’ αυτούς «που κηρύσσουν την λιτότητα».

Μπροστά σε αυτό το ζόφο η εγκατάλειψη του οχήματος αποτελεί την πιο συνετή και αναγκαία επιλογή.