Η Πορτογαλία ως παράδειγμα και εξαίρεση

Εκπλήξεις πανευρωπαϊκού, όχι μόνο εθνικού βεληνεκούς επιφύλασσαν οι κάλπες που στήθηκαν στην Πορτογαλία την Κυριακή 1 Οκτωβρίου 2017 με αφορμή την ανάδειξη τοπικών αρχόντων σε 308 δήμους της χώρας.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η πρώτη έκπληξη αφορούσε την  απρόσμενη επιτυχία του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PS) που κατέγραψε την μεγαλύτερη επιτυχία του κατά τη διάρκεια όλης της μετα-διδακτορικής περιόδου, κερδίζοντας 157 δήμους και το 38% των ψήφων. Η δεύτερη έκπληξη σχετιζόταν με την ήττα κατά κράτος που δέχτηκε το κεντροδεξιό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (PSD), κερδίζοντας μόνο 79 δήμους και το 16% των ψήφων. Οι τριγμοί που ακολούθησαν ήταν τόσο σοβαροί ώστε παράγοντες του κόμματος ζήτησαν την παραίτηση στου επικεφαλής του και πρώην πρωθυπουργού, Πέδρο Πάσος Κοέλιο.

Η νίκη των σοσιαλιστών που βρίσκονται στην κυβέρνηση με την στήριξη του Κομμουνιστικού Κόμματος Πορτογαλίας και του Μπλόκου της Αριστεράς (τα οποία ωστόσο δεν συμμετέχουν στην κυβέρνηση) από τον Οκτώβριο του 2015 είχε ευρύτερη σημασία καθώς όπως έγραψαν οι Financial Times στις 2 Οκτωβρίου «αποτελεί μια ισχυρή ένδειξη ότι η κυβέρνηση μειοψηφίας είναι πιθανό να επιβιώσει και να εξαντλήσει την τετραετή θητεία της». Με άλλα λόγια τα σενάρια της αριστερής παρένθεσης διαψεύδονται. Κι αυτό που δείχνει να επιβεβαιώνεται είναι ένα πολιτικό και δευτερευόντως οικονομικό πείραμα.

Σε οικονομικό επίπεδο η ανάκαμψη στην Πορτογαλία είναι παρούσα, όχι τόσο λόγω των προβλέψεων για αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,5% το τρέχον έτος, όσο λόγω του ότι η ανεργία αν όχι φέτος, μετά βεβαιότητας το 2018 θα φτάσει τα προ της κρίσης επίπεδα. Συγκεκριμένα, η ανεργία (όπως φαίνεται στο διάγραμμα) είναι σχεδόν 8%, όταν το 2013 στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους (που ξεκίνησε το 2011 με το δάνειο ύψους 70 δισ. ευρώ) είχε φτάσει το 18% και το 2009 ανερχόταν στο 7%. Η μεγέθυνση επομένως έχει κοινωνικό μέρισμα. Η άνοδος του ΑΕΠ ήταν αποτέλεσμα τεσσάρων κυρίως αιτιών: της τουριστικής έκρηξης, των χαμηλών τιμών του πετρελαίου, του προγράμματος αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ και της ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας που επέτρεψε να απορροφηθούν αβίαστα τα τρία τέταρτα των πορτογαλικών εξαγωγών που κατευθύνονται στη γηραιά ήπειρο. Αυτή την ευνοϊκή συγκυρία αξιοποίησε ο πρωθυπουργός της χώρας Αντόνιο Κόστα, που πριν το 2015 ήταν δήμαρχος της Λισαβόνας. Και λόγω αυτής της συγκυρίας έγινε κατορθωτή η βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών που οδήγησε τον οίκο S&P στις 15 Σεπτεμβρίου να εντάξει ξανά την Πορτογαλία στις χώρες με επενδυτικό στάτους, 5 χρόνια αφότου χαρακτήρισε τα κρατικά της ομόλογα σκουπίδια.

Σε πολιτικό επίπεδο η επιτυχία του Αντόνιο Κόστα αμφισβητείται από τη Δεξιά, που υποστηρίζει ότι αυτή σήκωσε το κόστος των νεοφιλελεύθερων μνημονιακών μεταρρυθμίσεων κι η Αριστερά δρέπει εκ του ασφαλούς τους καρπούς. «Όλα τα οφέλη που εισπράττουμε τώρα είναι το αποτέλεσμα της δουλειάς που κάναμε όσο ήμασταν κυβέρνηση», υποστήριζε στο Politico η δεξιά υποψήφια για τη δημαρχία της Λισαβόνας, Τερέζα Λεάλ Κοέλιο, που κέρδισε την τρίτη θέση  και το 11% των ψήφων. Και σε ένα βαθμό είχε δίκιο… Γιατί ο Κόστα δεν «γύρισε σελίδα», ούτε ανέτρεψε τη λιτότητα όπως υποσχόταν.

Ωστόσο ο σοσιαλιστής Αντόνιο Κόστα αύξησε τον μισθό των δημόσιων υπαλλήλων, τις συντάξεις και τον ελάχιστο μισθό, ενώ επανέφερε και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Πολιτικές που του εξασφάλισαν την εκλογική επιτυχία (αντίθετα με ό,τι συνέβη στο σοσιαλιστικό στρατόπεδο πρόσφατα στη Γερμανία με την επική ήττα του Μάρτιν Σουλτς) και δεν θα είχαν υλοποιηθεί αν δεν πίεζε αφόρητα το Κομμουνιστικό Κόμμα και το Μπλόκο ή, ανατρέχοντας στο παρελθόν, αν ο ίδιος δεν είχε απορρίψει την πολύ καθαρή πρόταση που του απεύθυνε ο Κοέλιο για σχηματισμό «μεγάλου συνασπισμού» αλά Γερμανία. Αν είχε επιλέξει αυτή τη λύση εντός της χώρας που γέννησε την Επανάσταση των Γαρυφάλλων δεν θα υπήρχε καμιά ανασφάλεια για την ολοκλήρωση της θητείας του. Κι εκτός …καμιά ανησυχία για τη συνέχιση της πιο σκληρής λιτότητας.

Τα πολιτικά συμπεράσματα που προκύπτουν από αυτή την επιλογή της δημιουργίας ενός «μεγάλου αριστερού συνασπισμού», με το Σοσιαλιστικό Κόμμα να στρέφεται στα αριστερά και ΚΚ και Μπλόκο να παραιτούνται από τα αιτήματά τους για διαγραφή του χρέους και έξοδο από το ευρώ, έναντι άμεσων φιλολαϊκών μεταρρυθμίσεων, περιγράφτηκαν ως εξής στη βρετανική μαρξιστική επιθεώρηση New Left Review (τ. 106, Ιούλιος – Αύγουστος 2017): «Τα αριστερά κόμματα έδειξαν ότι μπορούν να καταφέρνουν νίκες ενάντια στη Συναίνεση του Βερολίνου, ακόμη και σε μια περίοδο περιορισμένων λαϊκών κινητοποιήσεων. Αντιστεκόμενα στον πειρασμό να ενταχθούν στην κυβέρνηση του Κόστα, κι αποσπώντας περιορισμένες αλλά χειροπιαστές παροχές ως αντάλλαγμα για την εξωτερική υποστήριξη το Αριστερό Μπλοκ και το ΚΚΠ ακολούθησαν μια διαδρομή ανάμεσα στο σεκταριστικό κλείσιμο και την πολιτική ουδετερότητα, ενώ ακόμη έχουν την ευκαιρία να θέσουν περισσότερες ριζοσπαστικές λύσεις στο τραπέζι για τα δεινά της Πορτογαλίας όταν η επόμενη ευρω-κρίση εμφανιστεί. Η Λισαβόνα έδωσε το όνομά της στην ατζέντα της ΕΕ για τη νεοφιλελεύθερη μεταρρύθμιση και στο ρετουσαρισμένο σύνταγμα που απορρίφθηκε από τη Γαλλία και την Ολλανδία. Σήμερα, η πόλη μπορεί να προσφέρει τις πινακίδες για ένα διαφορετικό μέλλον της Ευρώπης».

Πηγή: Εφημερίδα Νέα Σελίδα

Πρόστιμα ΕΕ σε Ισπανία και Πορτογαλία

euro_lock«Τέρμα τα ψέματα! Ήρθε ο καιρός ό,τι ψηφίστηκε να εφαρμοστεί», λέει με τον τρόπο της η Γερμανία στα κράτη μέλη της ΕΕ που εμφανίζουν σταθερά υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα, καθώς προετοιμάζεται για πρώτη φορά από την κυκλοφορία του ενιαίου νομίσματος να επιβάλλει πρόστιμα σε όσους αποκλίνουν από τους κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Στο στόχαστρο αυτή τη στιγμή βρίσκονται η Ισπανία και η Πορτογαλία, που με βάση απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την Τρίτη 5 Ιουλίου απέτυχαν να λάβουν «αποτελεσματική δράση» για να ανταποκριθούν στους κανόνες της ΕΕ για τα ελλείμματα. Η ποινή που θα αποφασιστεί από τους υπουργούς Οικονομικών, θα περιλαμβάνει πρόστιμα ή και μερική αναστολή των χρηματοδοτήσεων από τα περιφερειακά ταμεία της ΕΕ. Το «παράπτωμα» της Πορτογαλίας αφορά στο κλείσιμο του δημοσιονομικού ελλείμματος το 2015 στο 4,4% του ΑΕΠ ή 1,7% πάνω από το στόχο που είχε τεθεί. Το παράπτωμα των Ισπανών ήταν …μικρότερο. Αντί για 4,2% το έλλειμμά τους έφτασε στο 5,1%.

Η ποινή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ακόμη κι αν διαθέτει συμβολικό χαρακτήρα (αφορά δηλαδή την καθυστέρηση καταβολής μικρών ποσών για λίγους μήνες), ακόμη μάλιστα κι αν η υλοποίησή της σκοντάψει στους υπουργούς Οικονομικών, θα έχει σημαντικό  κόστος, για δύο κυρίως λόγους. Πριν απ’ όλα γιατί και οι δύο χώρες βρίσκονται στη φάση ανάκαμψης που προσπαθούν εναγωνίως να επανενταχθούν στη διεθνή αγορά, αφήνοντας οριστικά στο παρελθόν τη φάση της κρίσης και της ύφεσης. Ο θόρυβος που δημιουργεί η ΕΕ γύρω από την ικανότητά τους να μειώσουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα στέλνει το χειρότερο μήνυμα στις αγορές: εν ολίγοις, ότι η δημοσιονομική τους κατάσταση εξακολουθεί να είναι εύθραυστη κι οι κυβερνήσεις τους ανίκανες να εγγυηθούν τη δημοσιονομική τους ισορροπία. Το πρόβλημα εδώ δεν έχει να κάνει μόνο με τη φήμη τους. Σχετίζεται με λεφτά! Τα επιτόκια συγκεκριμένα με τα οποία δανείζονται από τις αγορές. Όσο, με άλλα λόγια, οι Βρυξέλλες εκθέτουν δημοσίως τη Μαδρίτη και τη Λισσαβόνα τόσο τα γεράκια των αγορών βρίσκουν αφορμές να ανεβάζουν τα επιτόκια, επιδεινώνοντας τους όρους νέου δανεισμού κι εξυπηρέτησης του υπάρχοντος χρέους. Παρατηρούμε επομένως ότι αντί οι Βρυξέλλες να θωρακίζουν τα κράτη μέλη της ΕΕ από τις έξωθεν επιθέσεις, με την πολιτική τους τα κάνουν πιο ευάλωτα. Λες και οι Βρυξέλλες δουλεύουν για τις αγορές κι όχι για τα κράτη μέλη της ΕΕ.

Χαριστική βολή

Δεύτερο, μιλώντας για την πραγματική οικονομία, ένα πρόστιμο και μια καθυστέρηση καταβολής των χρηματοδοτήσεων, που αποτελούν την μοναδική νησίδα δροσιάς στο ερημωμένο οικονομικό τοπίο τους, θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στην προσπάθεια ανάταξης της οικονομίας. Η αδιαφορία, αν όχι εχθρότητα, που επιδεικνύει η ΕΕ απέναντι στα οικονομικά τεκταινόμενα στο εσωτερικό της κάθε χώρας είναι τέτοια που οι ανακοινώσεις της έγιναν την ίδια μέρα που ο υπουργός Οικονομίας της Ισπανίας Λουίς ντε Γκίντος ανακοίνωσε προβλέψεις βάσει των οποίων οι ρυθμοί μεγέθυνσης της οικονομίας θα αυξηθούν. Ωστόσο, η τύφλωση των αργόμισθων ευρωτεχνοκρατών είναι τέτοια που δεν μερίμνησαν καν να αποφύγουν τη χρονική σύμπτωση που εξαΰλωσε κάθε πιθανή υπεραξία των δηλώσεων του ισπανού υπουργού.

Στον αντίποδα της δημόσιας εικόνας που επιχειρούν να δημιουργήσουν οι αργυρώνητοι τεχνοκράτες της ΕΕ, ότι πρόκειται για εντελώς αντικειμενικές διαδικασίες που μένουν ανεπηρέαστες από την πολιτική, η πραγματικότητα διαψεύδει αυτό το μύθο. Οι κυρώσεις στην Ισπανία συζητιούνταν εδώ και καιρό κι ο καθένας μπορεί να καταλάβει ότι το Τέταρτο Ράιχ επέλεξε να τις δρομολογήσει μετά τις εκλογές της 26ης Ιουνίου μόνο και μόνο για να μην τις χρεωθεί ο Μαριάνο Ραχόι. Πιθανή ανακοίνωσή τους την προεκλογική περίοδο στην Ισπανία θα έδειχνε πόσο εξωπραγματική είναι η εικόνα επιστροφής στην κανονικότητα που πλάσαρε ο υποψήφιος της Δεξιάς κι εκλεκτός της Μέρκελ, ενώ παράλληλα θα ενέτεινε το κλίμα εναντίον της ΕΕ. Από την άλλη, οι κυρώσεις που θα επιβληθούν στην Πορτογαλία δεν είναι άσχετες με την ανάδειξη μιας κεντροαριστερής κυβέρνησης που εμφανίζεται να αντιστρατεύεται την πολιτική λιτότητας, που εμμονικά προωθεί το Βερολίνο. Καθόλου τυχαία δεν είναι και τα συνεχή πυρά του Σόιμπλε εναντίον της κυβέρνησης της Πορτογαλίας. Η Γερμανία δηλαδή, μέσω των αχυρανθρώπων των Βρυξελλών, θέλει να τιμωρήσει την Πορτογαλία και να απομονώσει την κυβέρνησή της, στέλνοντας ένα πολιτικό μήνυμα στην υπόλοιπη Ευρώπη πώς κάθε κυβέρνηση που δεν είναι της αρεσκείας της θα τιμωρείται με πρόστιμο.

Στα μαλακά Γαλλία, Ιταλία

Προς επίρρωση των παραπάνω, ότι δηλαδή το Βερολίνο με πολιτικά κριτήρια επιλέγει να τιμωρήσει την Πορτογαλία, αρκεί μια ματιά στην τυπικά αδικαιολόγητη ανοχή που επιδεικνύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έναντι της Γαλλίας και της Ιταλίας. Στη Γαλλία ο στόχος μείωσης του ελλείμματος στο 2,7% του ΑΕΠ χαρακτηρίστηκε ως πολύ αβέβαιος ακόμη κι από τις αρχές της χώρας που είναι επιφορτισμένες με τη συνεχή επιτήρηση των δημόσιων οικονομικών. Έφτασαν μάλιστα στο σημείο να επικρίνουν δημόσια τον πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ υποστηρίζοντας ότι οι προβλέψεις που επικαλείται δεν συνάδουν με τις εκτιμήσεις κανενός διεθνούς οργανισμού. Παρόλα αυτά το Βερολίνο σιωπά κι ανέχεται τα «γαλλικά στατιστικά» γιατί η συμμαχία του με τη Γαλλία αποτελεί το πιο ιδανικό καμουφλάζ για τις αυτοκρατορικές του βλέψεις εναντίον όλης της υπόλοιπης Ευρώπης. Ο περίφημος «γαλλογερμανικός άξονας», που έχει καταδικάσει τη Γαλλία στον άχαρο ρόλο του ουραγού, διασκεδάζει τις εντυπώσεις. Η δε Ιταλία μόλις στις 17 Μαΐου εξασφάλισε την ελαστική ερμηνεία των κανόνων για τα δημοσιονομικά ελλείμματα που ως αντίκρισμα είχε ένα επιπλέον δημοσιονομικό χώρο ύψους 0,85% του ΑΕΠ ή 14 δις. ευρώ. Λίγες εβδομάδες πριν το βρετανικό δημοψήφισμα κανείς δεν ήθελε να δείξει ότι οι Βρυξέλλες είναι ο πολιορκητικός κριός της πιο άγριας λιτότητας. Ωστόσο, κάνοντας τα στραβά μάτια σε Ρώμη και Παρίσι, το Βερολίνο αποδεικνύει με τον πιο αδιάψευστο τρόπο ότι η διαδικασία των κυρώσεων που έρχεται να αποτρέψει μελλοντικές δημοσιονομικές κρίσεις, διαιωνίζοντας όμως τη λιτότητα γιατί μείωση των ελλειμμάτων σημαίνει περικοπές κοινωνικών δαπανών, δεν είναι μια αδιάβλητη διαδικασία, αλλά προϊόν πολιτικών στόχων και χειρισμών.

Σε κάθε περίπτωση οι δημοσιονομικοί κανόνες που περιλαμβάνονται στο Σύμφωνο Σταθερότητας υπογραμμίζουν πόσο ασύμβατος είναι ο σεβασμός στους κανόνες και η παραμονή μιας χώρας στην ΕΕ με το στόχο της οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας, πολύ περισσότερο τώρα που η αύξηση της ανεργίας κάνει πιο επιτακτικό το στόχο της αύξησης των δημοσίων επενδύσεων. Τα υπερ-όπλα (πρόστιμα, πάγωμα χρηματοδοτήσεων, κ.α.) με τα οποία έχουν εφοδιαστεί οι ανεπάγγελτοι μανδαρίνοι των Βρυξελλών δένουν χειροπόδαρα τις εκλεγμένες κυβερνήσεις που ακόμη κι αν θέλουν, ακόμη δηλαδή κι αν οι ψηφοφόροι τους αυτό ακριβώς επιλέξουν δεν μπορούν να ασκήσουν μια επεκτατική πολιτική, μέσω της δημιουργίας ελλειμμάτων. ΕΕ, κοινό σπίτι της λιτότητας, της φτώχειας, των προστίμων…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 8 Ιουλίου 2016

Ένας φασίστας για πρόεδρος Δημοκρατίας στην Πορτογαλία

sel 24 basiΣτην Πορτογαλία, όποτε ο δρόμος για τις προεδρικές κάλπες μυρίζει αποχή πρέπει να προετοιμαζόμαστε για τα χειρότερα. Το ρεκόρ αποχής (53,6%) καταγράφηκε το 2011 κι έτσι εξελέγη ο δεξιός Καβάκου Σίλβα. Το δεύτερο ρεκόρ αποχής (51,2%) σημειώθηκε την Κυριακή 24 Ιανουαρίου και νικητής των προεδρικών εκλογών αναδείχθηκε ένας δηλωμένος φασίστας οπαδός του δικτάτορα Σαλαζάρ κι εκ των ιδρυτών της μεταδικτατορικής Δεξιάς της Πορτογαλίας. Για να μη χάνεται η συνέχεια…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η αδιαφορία των Πορτογάλων ήταν κάτι περισσότερο από αναμενόμενη μετά τις καθημερινές επιδείξεις «μετριοπάθειας» του βασικού ανταγωνιστή του, ανεξάρτητου αριστερού υποψηφίου, Αντόνιου ντε Σαμπαΐου Νοβόα. «Δεν υποστηρίζω καμία ρήξη με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν υποστηρίζω ότι εμείς, πρέπει μονομερώς να διαγράψουμε το χρέος. Όμως υποστηρίζω ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να δείξει αλληλεγγύη στις χώρες του νότου που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Πρέπει να βρούμε ρεαλιστικές και πρακτικές λύσεις για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα του χρέους. Αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να αναπτυχθεί η οικονομία μας, ενώ δεν μπορούμε να διατηρήσουμε το κοινωνικό κράτος», ήταν τα λόγια του. Η πρόθεσή του «αριστερού» υποψηφίου σαφής: Να λειτουργήσει σαν αντίβαρο και τροχοπέδη απέναντι σε οποιαδήποτε μέτρα ελάφρυνσης της βαριάς κληρονομιάς των μνημονίων, όπως αυτά που εφάρμοσε πρόσφατα η αριστερή κυβέρνηση (κατάργηση περικοπών σε μισθούς δημοσίων υπαλλήλων, μείωση φόρων, επαναφορά ορισμένων κοινωνικών παροχών, κ.α.).

Μόνο που αυτό το ρόλο μπορούσε να τον παίξει καλύτερα ο ακροδεξιός Μαρτσέλου Ρεμπέλου ντε Σούσα. Η ανάληψη των καθηκόντων του προέδρου της Δημοκρατίας από το νέο πρόεδρο θα σηματοδοτήσει μια περίοδο έντασης και συνεχών αντιπαραθέσεων με την αριστερή κυβέρνηση που ανέδειξαν οι εκλογές της 4ης Οκτώβρη, χωρίς να αποκλείεται κι η ρήξη. Δεδομένων των υπερεξουσιών που διαθέτει ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, σε σημείο ακόμη και να παύει μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση και να προκηρύξει εκλογές, δεν αποκλείεται ο ακροδεξιός νέος πρόεδρος να πετύχει εκεί που απέτυχε ο προκάτοχός του, Καβάκου Σίλβα: Να ακυρώσει, με αντιδημοκρατικά μέσα, τη δυνατότητα εφαρμογής μιας εναλλακτικής απέναντι στην ακραία λιτότητα πολιτικής, όπως αυτή που πρεσβεύει ο πρωθυπουργός Αντόνιου Κόστα.

Αρωγό σε αυτή την προσπάθεια ο νέος ακροδεξιός πρόεδρος έχει ήδη την ΕΕ και την Τρόικα, η οποία …αναγεννήθηκε από τις στάχτες της. Στη βάση της απόφασης της ΕΕ, που προβλέπει συνέχιση της επιτήρησης σε κάθε οικονομία που δανειοδοτήθηκε από το μηχανισμό μέχρι την αποπληρωμή του 75% των δανείων, η επιστροφή της Τρόικας την εβδομάδα που πέρασε έκρυβε εκπλήξεις. Ειδικότερα, το τράβηγμα του αφτιού της νέας κυβέρνησης σχετικά με το υψηλό έλλειμμα, που με μαθηματική βεβαιότητα θα οδηγήσει στη λήψη αντιλαϊκών μέτρων ή την ακύρωση προεκλογικών εξαγγελιών…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στην εφημερίδα Πριν, στις 31 Ιανουαρίου 2016

Συνταγματικό πραξικόπημα στην Πορτογαλία για χάρη του ευρώ (Επίκαιρα, 30/10-5/11/2015)

po_1Πολιτικό σεισμό σε όλη την Ευρώπη προκάλεσε το διάγγελμα του πορτογάλου προέδρου Άνιμπαλ Καβάκο Σίλβα την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου: «Στα 40 χρόνια δημοκρατίας, καμιά κυβέρνηση στην Πορτογαλία δεν έχει ποτέ εξαρτηθεί από την υποστήριξη αντι-ευρωπαϊκών δυνάμεων, δυνάμεων δηλαδή που προπαγάνδισαν την κατάργηση της Συνθήκης της Λισαβόνας, του Δημοσιονομικού Συμφώνου και του Συμφώνου Μεγέθυνσης και Σταθεροποίησης, όπως επίσης τη διάλυση της νομισματικής ένωσης και την έξοδο της Πορτογαλίας από το ευρώ, μαζί με τη διάλυση του ΝΑΤΟ. Αυτή θα είναι η χειρότερη στιγμή για μια ριζική αλλαγή στα θεμέλια της δημοκρατίας μας. Αφού φέραμε σε πέρας ένα βαρύ πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας που συνοδεύτηκε από βαριές θυσίες, είναι καθήκον μου, εντός των συνταγματικών μου εξουσιών, να κάνω ό,τι είναι δυνατό για να αποτρέψω τα λανθασμένα σήματα στους οικονομικούς θεσμούς, τους επενδυτές και τις αγορές», ήταν τα λόγια του!

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Αυτό που προσπαθούσε να δικαιολογήσει ήταν την αυθαίρετη κι εκτός κάθε συνταγματικής αρμοδιότητας απόφασή του να δώσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στη δεξιά συμμαχία «Μπροστά για την Πορτογαλία» του Πάσος Κοέλιο, απ’ όπου προέρχεται κι ο ίδιος και να αποκλείσει από την εξουσία την Αριστερά!

Νίκη των πολέμιων της λιτότητας

Τα αποτελέσματα των εκλογών της 4ης Οκτωβρίου στην Πορτογαλία ήταν εν μέρει αντιφατικά, γιατί ανέδειξαν μεν πρώτο κόμμα τον πιο αταλάντευτο υποστηρικτή της λιτότητας, έδωσαν όμως καθαρή απόλυτη πλειοψηφία στα κόμματα που αντιπαλεύουν την λιτότητα. Συγκεκριμένα, η ένωση κομμάτων που κυβερνούσε έως τώρα την Πορτογαλία συγκέντρωσε το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ όλων των ψηφοδελτίων που διεκδίκησαν την ψήφο των Πορτογάλων (38,55% και 104 έδρες) χωρίς ωστόσο να διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία σε μια βουλή 230 εδρών. Η σημαντική μάλιστα πτώση που κατέγραψε η Δεξιά από τις προηγούμενες εκλογές όταν είχε κερδίσει το 50,37% των ψήφων και 129 έδρες, σηματοδότησε ένα πολιτικό ράπισμα για τις πολιτικές δυνάμεις που επένδυσαν όλο τους το πολιτικό κεφάλαιο στη γερμανοδουλεία και τη λιτότητα. Από την άλλη πλευρά, η συμμαχία που συγκροτήθηκε σε λίγα μόλις 24ωρα μετά την ανακοίνωση του εκλογικού αποτελέσματος μεταξύ του Σοσιαλιστικού Κόμματος του οποίου ηγούταν ο σχετικά άφθαρτος πρώην δήμαρχος της Λισαβόνας Αντόνιο Κόστα (και κέρδισε 32,38% και 85 βουλευτές, με αύξηση της δύναμής του κατά 4,5%), του συγγενούς προς το ΣΥΡΙΖΑ, Μπλόκου της Αριστεράς (10,29% και 19 βουλευτές), που θεωρήθηκε ο μεγάλος κερδισμένος των εκλογών καθώς διπλασίασε τις δυνάμεις του και της Ενωτικής Δημοκρατικής Συμμαχίας που συγκροτήθηκε μεταξύ Κομμουνιστικού Κόμματος και Οικολόγων Πράσινων (συγκεντρώνοντας 8,27% και 17 έδρες) δεν είναι μόνο ότι διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία των ψήφων (50,94%) και των εδρών (121). Το σημαντικότερο είναι πως αποτελεί τον ανερχόμενο πόλο, την πιο δυναμική τάση που ανέδειξαν οι κάλπες. Στοιχείο που αποτυπώθηκε και στο ελάχιστο πρόγραμμα στο οποίο συμφώνησαν και συντείνει στην ανατροπή της λιτότητας. Ειδικότερα, το κυβερνητικό τους πρόγραμμα περιελάμβανε την ακύρωση του παγώματος των συντάξεων και τη χορήγηση αυξήσεων, ύψους 1 δισ. ευρώ για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, και την επαναφορά των περικοπών ύψους 25% στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων κόστους 600 εκ. ευρώ. Οι 3 πολιτικοί σχηματισμοί συμφώνησαν επίσης στην ακύρωση των ψηφισμένων περικοπών στις εισφορές της κοινωνικής ασφάλισης και της εταιρικής φορολογίας. Είναι οι πηγές από τις οποίες θα προέρχονταν οι πόροι για τις αυξήσεις στους μισθούς και συντάξεις. Μεταξύ άλλων επίσης το Μπλόκο της Αριστεράς και οι κομμουνιστές είχαν ζητήσει τη θέσπιση αυστηρότερων κανόνων στις απολύσεις και την αύξηση του βασικού μισθού στα 600 ευρώ, εξασφαλίζοντας τη θετική στάση των σοσιαλιστών. Παρότι, παραμένει ακόμη και τώρα αδιευκρίνιστο το πώς θα υλοποιούνταν αυτά τα φιλολαϊκά μέτρα εντός της ευρωζώνης και της ΕΕ, καταλαβαίνει ο καθένας ότι συγκροτούν ένα συνεκτικό ελάχιστο πρόγραμμα που ως κοινό χαρακτηριστικό είχε τη σταδιακή έστω ακύρωση της μνημονιακής πολιτικής, όπως επιβλήθηκε χωρίς τη συναίνεση της κοινωνίας στο πλαίσιο του ειδικού καθεστώτος έκτακτης ανάγκης των Μνημονίων.

Το εξωφρενικό λοιπόν τώρα είναι πως ενώ τα Μνημόνια αποτελούν, τυπικά και με βάση τους ίδιους τους αρχιτέκτονές τους, παρελθόν, το ειδικό καθεστώς έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο του οποίου οι κανόνες της δημοκρατίας μπορούν να ανασταλούν, ζει και βασιλεύει! Η παράκαμψη μάλιστα των κανόνων της δημοκρατίας, που επέβαλαν η εντολή σχηματισμού κυβέρνησης να πήγαινε στη συμμαχία της Αριστεράς, χαρακτηρίζεται επιβεβλημένη στο όνομα της παραμονής της Πορτογαλίας στο ευρώ. Κι ας παραιτήθηκαν Μπλόκο και κομμουνιστές από το αίτημα επιστροφής στο εθνικό νόμισμα της Πορτογαλίας, το εσκούδο… Κι ας ψήφισε η απόλυτη πλειοψηφία των ψηφοφόρων αυτά ακριβώς τα κόμματα… Κι ας μην τέθηκαν ποτέ στην κρίση του εκλογικού σώματος το Δημοσιονομικό Σύμφωνο, η Συνθήκη της Λισαβόνας και το Σύμφωνο Μεγέθυνσης και Σταθεροποίησης στο όνομα των οποίων ο πρόεδρος καταργεί ουσιαστικά το εκλογικό αποτέλεσμα!

Γερμανική κάλυψη

Εξόχως δηλωτική είναι επίσης η κάλυψη που προσέφερε η Γερμανία στο εν εξελίξει συνταγματικό πραξικόπημα του δεξιού πορτογάλου προέδρου. «Δεδομένου του εκλογικού αποτελέσματος στην Πορτογαλία, ελπίζουμε ο Πέδρο Πάσος Κοέλιο να πετύχει το σχηματισμό κυβέρνησης» δήλωσε η Μέρκελ από τη Μαδρίτη, στη διάρκεια των εργασιών του δεξιού Λαϊκού Κόμματος. Αποδεικνύει για την ακρίβεια πως το ευρώ κι η ΕΕ δεν αποτελούν παράγοντα εμπέδωσης της δημοκρατίας, όπως πίστευαν πολλοί πριν 40 χρόνια όταν η πρόσδεση στη Γερμανία φάνταζε σαν εναλλακτική απέναντι στα πραξικοπήματα που συνόδευαν την μεταπολεμική υποταγή στις ΗΠΑ. Σήμερα, η μεγαλύτερη απειλή για τη δημοκρατία, η σοβαρότερη αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων προέρχεται από την ίδια την ΕΕ και τους μηχανισμούς της όπως η ΕΚΤ, που στο πλαίσιο της χρεοκρατίας απαιτούν να θυσιαστεί ακόμη κι ο σεβασμός στη βούληση των εκλογέων, μαζί με τη συνταγματική τάξη.

Έτσι πάντως αποδεικνύεται ότι η κρίση είναι παρούσα. Η καταστρατήγηση του εκλογικού αποτελέσματος και το συνταγματικό πραξικόπημα δείχνουν αυτό που υποδηλώνει μια απλή ματιά στα οικονομικά στοιχεία της Πορτογαλίας, με το δημόσιο χρέος να βρίσκεται στο 127% του ΑΕΠ, όταν το 2008 ήταν 72%, το συνολικό χρέος να υπερβαίνει το 370%, τη φτώχεια να πλήττει τον 1 στους 4, σχεδόν 500.000 νέους να έχουν πάρει το δρόμο της ξενιτειάς, κλπ. Πομφόλυγες επομένως οι επευφημίες των Ευρωπαίων που εμφανίζουν την Πορτογαλία ως τον καλό μαθητή…

Η επιλογή του δεξιού πορτογάλου προέδρου, που προφανώς στηρίχθηκε κι από κέντρα οικονομικής ισχύος εντός της χώρας που γέννησε την Επανάσταση των Γαρυφάλλων τα οποία ευνοήθηκαν από τις ιδιωτικοποιήσεις και την μείωση μισθών και συντάξεων, οδηγεί την Πορτογαλία σε μια πρωτόγνωρη πολιτική κρίση. Την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου θεωρείται σίγουρο πως ο Κοέλιο μετά την ανάγνωση των προγραμματικών δηλώσεων δε θα καταφέρει να εξασφαλίσει την πλειοψηφία των βουλευτών, παρότι η δεξιά πτέρυγα των σοσιαλιστών θεωρείται πιθανό να ψηφίσει τον Κοέλιο τιμωρώντας την ηγεσία του κόμματος της που απέρριψε το σχέδιο του μεγάλου συνασπισμού. Ωστόσο οι αποχωρήσεις κρίνεται δύσκολο να φτάσουν τις 12 που χρειάζεται ο δοτός πρωθυπουργός Κοέλιο. Οπότε το πιθανότερο είναι η χώρα να οδηγηθεί σε πρόωρες εκλογές, οι οποίες λαμβάνοντας υπ’ όψη τη λήξη της θητείας του προέδρου τον Ιανουάριο του 2016, δεν μπορούν να γίνουν πριν τον Απρίλιο του 2016. Έτσι, η δεξιά κυβέρνηση μειοψηφίας του Κοέλιο θα μετατραπεί σε υπηρεσιακή, ενισχυμένων αρμοδιοτήτων και μηδενικής νομιμοποίησης που θα εξασφαλίσει το ύψιστο ζητούμενο: τη διαιώνιση του μνημονιακού αυτόματου, δηλαδή των περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες, των ιδιωτικοποιήσεων και των μειώσεων μισθών και συντάξεων.

27 Οκτωβρίου 2015

Πορτογαλία: Εκλογές παγιοποίησης της λιτότητας (Πριν, 27/9/2015)

portΠολλά είναι τα ρεκόρ τα οποία έχει να επιδείξει η αστική τάξη της Πορτογαλίας στην πολιτική διαχείριση της οικονομικής κρίσης που ξέσπασε το 2011, με αφορμή τον αποκλεισμό της από τις αγορές και τη δανειοδότησή της από τον έκτακτο μηχανισμό ΕΕ- ΔΝΤ με 78 δισ. ευρώ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ξεχωρίζει το κατόρθωμα του γερμανόδουλου δεξιού πρωθυπουργού Πέδρο Πάσος Κοέλιο να εξασφαλίσει την ολοκλήρωση της θητείας της κυβέρνησής του. Κι αυτό όχι μόνο σε σύγκριση με άλλες χώρες, όπως η Ελλάδα όπου σε 7 χρόνια έγιναν 5 βουλευτικές εκλογές, αλλά και την ίδια την Πορτογαλία. Από το 1974 που ξεφορτώθηκαν τη δικτατορία για πρώτη φορά και στη διάρκεια της χειρότερης κρίσης μια κυβέρνηση ολοκλήρωσε τη θητεία της.

Ένα επιπλέον ρεκόρ σχετίζεται με την πιθανή νίκη του δεξιού πρωθυπουργού στις εκλογές της επόμενης Κυριακής, καθώς θα είναι ο πρώτος μνημονιακός πρωθυπουργός που θα επανεκλεγεί. Πρόβλεψη που αν υλοποιηθεί θα αποδείξει ότι το πολιτικό σύστημα της Πορτογαλίας έμεινε αναλλοίωτο στα χρόνια της κρίσης. Αρκεί να το αντιπαραβάλλουμε με τις αλλαγές σε Ισπανία και Ελλάδα. Ανεξάρτητα φυσικά αν στην Ελλάδα έπρεπε να αλλάξουν όλα για να μείνουν τελικά ίδια…

Η διακύβευση των εκλογών της 4ης Οκτωβρίου ωστόσο δεν είναι ήσσονος σημασία. Διαβάζοντας τις εξαγγελίες των δύο μεγάλων κομμάτων η εντύπωση που δημιουργείται είναι πως η οικονομική περιπέτεια τελείωσε και το ζητούμενο είναι η διαχείριση της επόμενης μέρας. Προς επίρρωση αυτής της αφήγησης η άνοδος των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ το πρώτο εξάμηνο, η επαναφορά της ανεργίας στο 12%, όπου ήταν το 2010 από 18% που ήταν το ρεκόρ του 2013, και η λήξη το 2014 του μνημονιακού καθεστώτος – με την πιο στενή και τυπική του έννοια.

Μια δεύτερη ματιά ωστόσο δείχνει ότι καμιά παρένθεση δεν έκλεισε. Το δημόσιο χρέος το 2014 υπερέβαινε το 130% του ΑΕΠ, από 111,1% το 2011, αφήνοντας τη χώρα σοβαρά εκτεθειμένη σε περίπτωση αλλαγής του οικονομικού κλίματος, ενώ η εισοδηματική ανισότητα έχει αυξηθεί, ως αποτέλεσμα των μέτρων λιτότητας των προηγούμενων ετών, με την Πορτογαλία να κατατάσσεται στην έβδομη θέση στη σχετική λίστα του ΟΟΣΑ, μετά το Μεξικό, την Τουρκία, το Ισραήλ, την Αγγλία και την Ελλάδα. Το μεγάλο στοίχημα για τα μεγάλα κόμματα εξουσίας, το δεξιό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα που κυβερνούσε μαζί με το μικρότερο Λαϊκό Κόμμα και το Σοσιαλιστικό Κόμμα, στην ηγεσία του οποίου βρίσκεται πλέον ο εικονιζόμενος πρώην δήμαρχος της Λισαβόνας, Αντόνιο Κόστα, είναι να εδραιωθούν όλες οι αντιδραστικές αλλαγές που έγιναν από το 2011: από ιδιωτικοποιήσεις και φορολογικές επιβαρύνσεις μέχρι αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις.

Αρέσει σε %d bloggers: