ΟΣΑΜΑ ΧΑΜΝΤΑΝ*: «Νόμιμη επιλογή η αντίσταση στην κατοχή» (Πριν 25/10/2009)

(*εκπρόσωπος της Χαμάς στο Λίβανο)

Οι ΗΠΑ θέτουν συνεχώς ανυπέρβλητα εμπόδια στην υπογραφή μιας συμφωνίας μεταξύ των Παλαιστινιακών οργανώσεων κι ιδιαίτερα μεταξύ της Χαμάς και της Φατάχ για να κλείσει το χάσμα που έχει δημιουργηθεί τονίζει από τη Βηρυτό στο Πριν ο Οσάμα Χαμπντάν μέλος του Πολιτικού Γραφείου της παλαιστινιακής αντιστασιακής οργάνωσης Χαμάς κι υπεύθυνος των διεθνών της σχέσεων. 

Προετοιμαζόμαστε για να δεχθούμε νέα επίθεση από το Ισραήλ

Αμέσως μετά τις εκλογές που έγιναν στην Παλαιστίνη τον Ιανουάριο του 2006 επιβλήθηκε στον παλαιστινιακό λαό ένα εγκληματικό εμπάργκο. Μετά απ’ αυτό οι Παλαιστίνιοι στράφηκαν εναντίον της Χαμάς;

Όταν επέβαλλαν αυτή την συλλογική τιμωρία εναντίον των Παλαιστινίων μετά βεβαιότητας σκέφτονταν πως έτσι θα στραφεί ο παλαιστινιακός λαός κατά της Χαμάς. Στην πράξη όμως, κι αυτό το ξέρουν οι ίδιοι καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον, η στράτευση των Παλαιστινίων υπέρ της Χαμάς αυξήθηκε. Οι Παλαιστίνιοι κατάλαβαν αμέσως ότι τιμωρήθηκαν επειδή έκαναν τις δικές τους επιλογές. Κατά συνέπεια το Ισραήλ, οι Αμερικάνοι κι ορισμένοι Ευρωπαίοι δεν πιστεύουν στην δημοκρατία, εκτός κι αν δημοκρατία δεν είναι να κάνεις τις δικές σου επιλογές, αλλά να υιοθετείς τις αμερικανο-ισραηλινές. Διαφορετικά να τιμωρείσαι. Η άποψη των Παλαιστινίων επομένως είναι πως πίσω από τις επικλήσεις στην δημοκρατία επιζητείται η νομιμοποίηση των δικών τους, δικτατορικών επιλογών.

Ποιες ήταν οι επιπτώσεις στο λαό της Γάζας, τις υποδομές και τις στρατιωτικές σας δυνάμεις από την πρόσφατη εισβολή στη Γάζα;

Η Γάζα έχει υποστεί τρομακτικές καταστροφές από τα εγκλήματα πολέμου που σχεδιασμένα και κατ’ επανάληψη διέπραξε το Ισραήλ εναντίον των Παλαιστινίων. Αναφέρομαι στις βόμβες φωσφόρου, τις επιθέσεις εναντίον πολιτικών στόχων και αμάχων που κρατούσαν λευκές σημαίες ή είχαν διαταχθεί από τους ίδιους τους Ισραηλινούς να φύγουν, όπως βεβαιώνονται από δηλώσεις ακόμη και ισραηλινών στρατιωτών που βλέπουν τώρα το φως της δημοσιότητας οι οποίοι αποκαλύπτουν πως είχαν διαταγές να σκοτώνουν αμάχους. Αρκεί να σας αναφέρω πως από τους 1.400 νεκρούς το 50% ήταν γυναίκες και παιδιά. Τώρα το Ισραήλ συνεχίζει τα εγκλήματα πολέμου απαγορεύοντας να περάσουν στη Γάζα υλικά ανοικοδόμησης όπως τσιμέντο και χάλυβας. 

Έκτοτε οι Παλαιστίνιοι είναι ακόμη περισσότερο στρατευμένοι με την αντίσταση γιατί έμαθαν καλά πως κανένας δεν υπερασπίζεται αποτελεσματικότερα την πατρίδα τους.

Η αντίσταση υπέστη απώλειες, ωστόσο έχει τη δυνατότητα να συνεχίσει να μάχεται ενάντια στην κατοχή. Πρέπει να προσθέσω μάλιστα πως η αντίσταση δεν περιμένει τους Ισραηλινούς να επιτεθούν ξανά αλλά προετοιμάζεται για να δεχτεί μια νέα επίθεση, την οποία αναμένουμε.

Πόσο αναπόφευκτα ήταν τα αιματηρά επεισόδια μεταξύ της Χαμάς και της Φατάχ τον Ιούνιο του 2007; Τι είχε προηγηθεί;

Αμέσως μετά τις εκλογές είχα πει πως ο Μοχάμεντ Νταχλάν με την υποστήριξη των ΗΠΑ εργαζόταν για να υπονομεύσει το εκλογικό αποτέλεσμα. Αυτό πια δεν αποτελεί μυστικό. Έχει δημοσιευτεί ακόμη και σε αμερικανικά μέσα όπως το περιοδικό Βάνιτι Φέαρ. Έγκαιρα επομένως είχαμε διαπιστώσει την πρόθεση του Μοχάμεντ Νταχλάν να προχωρήσει σε πραξικόπημα με την υποστήριξη των ξένων δυνάμεων ασφαλείας κι ειδικότερα των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αξιοποιώντας την επιρροή του από τη θέση του στην Φατάχ. Όπως κι έγινε. Εμείς για να αποτρέψουμε αυτό το πραξικόπημα πήγαμε στην Μέκκα τον Φεβρουάριο του 2007 και αποδεχτήκαμε μια συμφωνία μοιράσματος της εξουσίας την οποία ο Νταχλάν αφού δεν κατάφερε να τορπιλίσει κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων υπονόμευσε στη συνέχεια, όταν δεν έγινε δεκτό το αίτημά του να αναλάβει υπουργείο, όπως ήθελε για να βάλει στο χέρι του τις δυνάμεις της αντίστασης. Τότε αντιλήφθηκε πως έχασε το παιχνίδι.

Θέλω να ξεκαθαρίσω κάτι που αποτελεί θεμελιακή μας θέση, πως δεν αποδεχόμαστε την συνέχιση της διαίρεσης του παλαιστινιακού λαού.

Δουλεύουμε σκληρά για να επανενώσουμε τους Παλαιστίνιους τα τελευταία δύο χρόνια.

Ποιος τελικά ευθύνεται για τον διχασμό;

Οι Αμερικάνοι! Φαίνεται πεντακάθαρα απ’ όσα υποστηρίζει δημόσια ο Αχμέτ Κορία, ο οποίος ηγείται της αντιπροσωπείας της Φατάχ στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται από τον Ιούνιο στο Κάιρο, όταν για παράδειγμα δηλώνει πως η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να αποδέχεται τους όρους του Κουαρτέτου (ΗΠΑ, ΕΕ, Ρωσία και ΟΗΕ) διαφορετικά δεν θα την αναγνωρίσουν οι Αμερικάνοι. Η αιτία του διχασμού φαίνεται επίσης από τις μαζικές συλλήψεις που πραγματοποιεί η Φατάχ στη Δυτική Όχθη με στόχο αγωνιστές οι οποίοι συνδέονται με την αντίσταση ή είναι μέλη της, τα βασανιστήρια που τους κάνει με αποτέλεσμα πολλοί ακόμη και να πεθαίνουν στα χέρια της. Όλα αυτά συνδέονται με τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ στο πλαίσιο του Οδικού Χάρτη. Μάλιστα πάντα όταν φθάνουμε στο παρά πέντε της συμφωνίας όταν γίνονται όλες οι υποχωρήσεις κι είμαστε έτοιμοι να υπογράψουμε η Φατάχ διακόπτει λέγοντας πως αυτό δεν γίνεται δεκτό από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Ο κύριος παράγοντας που υπονομεύει αυτή τη στιγμή τις διαπραγματεύσεις είναι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Παρόλα αυτά ευελπιστούμε ότι οι διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα, και τις οποίες στηρίζουμε ουσιαστικά όπως φάνηκε κι από την πρόσφατη επίσκεψη του Καλίντ Μεσάαλ, σύντομα θα αποδώσουν καρπούς.

Πολλοί σας κατηγορούν πως αυτά τα τρία χρόνια που ελέγχετε τη Γάζα επιχειρείται α επιβάλετε τον ισλαμικό νόμο, ότι έχετε καταργήσει για παράδειγμα τα μικτά σχολεία κι έχετε δημιουργήσει σχολεία αρένων και θηλέων…

Αυτό που επιδιώκουν όσοι τα υποστηρίζουν είναι να εξασφαλίσουν την υποστήριξη της Δύσης στον αγώνα τους εναντίον της Χαμάς. Όποιος πάει στη Γάζα μπορεί να διαπιστώσει με τα ίδια του τα μάτια ότι δεν υφίσταται κανενός είδους θρησκευτικός ή άλλος καταναγκασμός. Η ζωή στη Γάζα είναι κανονική, όσο κανονική μπορεί να είναι τέλος πάντων υπό της συνθήκες της ισραηλινής επίθεσης. Επομένως πρόκειται για ψεύδη!

Πρόσφατα είχαμε αιματηρές μάχες μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων της Χαμάς στη Γάζα και φονταμενταλιστών, υπέρμαχων της αντίστασης. Να υποθέσουμε πως η Χαμάς στη Γάζα απαγορεύει και ποινικοποιεί το δικαίωμα στην αντίσταση εναντίον της ισραηλινής κατοχής, όπως κι η Φατάχ στη Δυτική Όχθη;

Δεν επρόκειτο για δυνάμεις της αντίστασης. Διέπρατταν εγκληματικές ενέργειες εναντίον της κοινότητας, όπως τοποθέτηση βομβών σε ίντερνετ καφέ ή επιθέσεις εναντίον ανθρώπων λόγω των απόψεών τους. Τα τελευταία χρόνια συνολικά μπορώ να σας πως γίνεται μια προσπάθεια να λυθούν σχετικά προβλήματα σε δύο επίπεδα. Το πρώτο επίπεδο περιλαμβάνει την αποτροπή των εγκληματικών δραστηριοτήτων συλλαμβάνοντας τους υπεύθυνους τέτοιων πράξεων και στέλνοντας τους στη δικαιοσύνη. Σε ένα δεύτερο επίπεδο υπάρχει ένας συνεχής διάλογος για να αλλάξουν τις λανθασμένες απόψεις τους και να σταματήσουν να επιτίθενται σε όσους θεωρούν άπιστους.

Η αντίσταση εναντίον της κατοχής αποτελεί ελεύθερη επιλογή κάθε ανθρώπου και υπάρχουν πολλές οργανώσεις της παλαιστινιακής αντίστασης που αναλαμβάνουν την ευθύνη για πράξεις εναντίον της κατοχής κι οποίες υποστηρίζονται με κάθε τρόπο από τη Χαμάς. Πιστεύουμε εν κατακλείδι ότι η αντίσταση ενάντια στην κατοχή είναι μια νόμιμη επιλογή κάθε ανθρώπου και οργάνωσης κι έτσι δεν δικαιούμαστε να αποτρέψουμε κανέναν από αυτό το δικαίωμα.

ΣΤΟΧΟΣ ΤΟ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΤΑ ΣΥΝΟΡΑ ΤΟΥ 1967

Δεν μας απασχολεί να βγούμε από την αμερικανική «τρομολίστα»

 

Ποιες είναι οι σχέσεις μεταξύ της Χαμάς και των αριστερών κομμάτων όπως, για παράδειγμα, το Λαϊκό Μέτωπο;

Είναι σαφές όχι μόνο στις πολιτικές μας θέσεις αλλά και στο καταστατικό μας ότι όλες οι παλαιστινιακές οργανώσεις πρέπει να διατηρούν καλές σχέσεις. Πρέπει όμως να πω ότι με ορισμένες αριστερές οργανώσεις, όπως το Λαϊκό Μέτωπο, έχουμε περισσότερα κοινά στοιχεία σε σχέση με άλλες, όπως η Φατάχ. Είναι για παράδειγμα η άποψη που έχουμε για την μεταρρύθμιση της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, την ανασυγκρότηση της Παλαιστινιακής Αρχής και την αντιμετώπιση της διαφθοράς που υπάρχει στην Αρχή. Εργαστήκαμε μαζί κι επίσης δημιουργήσαμε σχέσεις κατά τη διάρκεια της πρώτης και της δεύτερης ιντιφάντα και της αντίστασης στη Δυτική Όχθη. Σήμερα υπάρχει η δυνατότητα να συνεχιστούν αυτές οι σχέσεις.

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για μια διαρκή ειρήνη στην Παλαιστίνη;

Η αιτία υπονόμευσης της ειρήνης είναι το Ισραήλ. Συνεχίζουν να επεκτείνουν τους εβραϊκούς εποικισμούς, να ανεγείρουν το τείχος, να υφαρπάζουν παλαιστινιακή γη και να αλλοιώνουν τον αραβικό χαρακτήρα της ανατολικής Ιερουσαλήμ. Τον Ιούνιο του 2006 όλες οι παλαιστινιακές οργανώσεις είχαν υπογράψει μια συμφωνία που όριζε  πως ο εθνικός στόχος σ’ αυτή την συγκυρία είναι ότι η δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα της 4ης Ιουνίου του 1967, περιλαμβανομένης της ανατολικής Ιερουσαλήμ που θα είναι η πρωτεύουσα αυτού του κράτους, η κατεδάφιση των εποικισμών και μια καθαρή αποδοχή από το ισραηλινό κράτος του δικαιώματος επιστροφής των παλαιστινίων προσφύγων.

Έχετε ενδείξεις πως η αμερικανική κυβέρνηση θα δεχθεί να συζητήσει με τη Χαμάς, προσπερνώντας το γεγονός ότι συγκαταλέγεται στην μαύρη λίστα των «τρομοκρατικών οργανώσεων»;

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους Παλαιστίνιους. Σε όλο τον κόσμο κινήματα ή κράτη που δεν αποδέχονται την αμερικανική πολιτική εντάσσονται στην μαύρη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων. Αυτό που έκαναν σε διεθνές επίπεδο είναι ό,τι πέτυχαν πιο πριν στο εσωτερικό των ΗΠΑ, δηλαδή να ποινικοποιήσουν και να ταυτίσουν με την εγκληματική δράση κάθε αριστερή άποψη ή δράση. Αυτό έκαναν και στο Βιετνάμ χαρακτηρίζοντας τρομοκράτες τους Βιετκόνγκ, χωρίς ωστόσο να σωθούν.

Εμείς ως Χαμάς δεν έχουμε ιδιαίτερο στόχο να βγούμε από την «τρομοκρατική λίστα» γιατί πιστεύουμε ότι αυτό θα συμβεί αργά ή γρήγορα. Ο στόχος μας είναι να αναγνωριστούν με σαφήνεια τα παλαιστινιακά δικαιώματα, που σήμερα δεν είναι αναγνωρισμένα. Πάρτε για παράδειγμα το κράτος. Κανείς, ακόμη κι απ’ αυτούς που μιλούν για την ανάγκη δημιουργίας του όπως οι Αμερικάνοι, δεν περιγράφει τα σύνορά του, τι θα γίνει με την κυριαρχία του κ.λπ. Ταυτόχρονα όλοι ξέρουν πως οι εποικισμοί οικοδομούνται με αμερικανικά χρήματα κι η Ουάσινγκτον δεν κάνει τίποτε για να σταματήσει αυτή τη ροή. Πέρα επίσης από την αναγνώριση θέλουμε και μια σαφή όχι προαιρετική ή γενικόλογη δέσμευση σ’ αυτά τα δικαιώματα από τις ΗΠΑ.

Σφαγή της Σατίλα: έγκλημα χωρίς τιμωρία (περ. Μετροπόλιταν, 27 Σεπτέμβρη 2009)

Εικόνες απέραντης δυστυχίας διαποτισμένες με την βουβή καρτερικότητα της μύχιας κι άσβεστης επιθυμίας επιστροφής στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη μένουν για πάντα χαραγμένες στην μνήμη όποιου επισκεφθεί το μαρτυρικό προσφυγικό στρατόπεδο της Σατίλα στη Βηρυτό. 

Η Σάμπρα είναι μια από τις πολλές φτωχογειτονιές της νότιας Βηρυτού. Πυκνοκατοικημένη και πολυσύχναστη, πλημμυρισμένη από παλιά και χιλιοτρακαρισμένα αυτοκίνητα προσφέρει εδώ και δεκαετίες καταφύγιο σε μετανάστες που προσέρχονται από κάθε γειτονιά του Λιβάνου και τις γύρω χώρες, όπως η Συρία κι η Τουρκία κι ειδικότερα τα τελευταία χρόνια από χώρες και περιοχές που έγιναν θέατρα αιματηρών πολέμων και διωγμών, όπως το Ιράκ και το Κουρδιστάν. Το όνομα της Σάμπρας όμως, έμεινε στην ιστορία και ταυτίστηκε με το θάνατο και την φρίκη, όπως ακριβώς το Άουσβιτς στην Πολωνία ή το Δίστομο στην Ελλάδα, με αφορμή την σφαγή του 1982, στο προσφυγικό στρατόπεδο Σατίλα. Τρεις μέρες κράτησε, από τις 16 έως τις 18 Σεπτέμβρη, η ενορχηστρωμένη από το εβραϊκό κράτος σφαγή αθώων Παλαιστινίων και Λιβανέζων καθώς όλοι σχεδόν από τα 3.000 περίπου θύματα ήταν γυναίκες, παιδιά και υπερήλικες. Ακόμη και σήμερα ο ακριβής αριθμός των νεκρών παραμένει άγνωστος, καθώς όταν ο ισραηλινός στρατός έπαψε την πολιορκία, που επέτρεψε την σφαγή των Παλαιστινίων από τους λιβανέζους φαλαγγίτες, κι επέτρεψε την είσοδο στα σωστικά συνεργεία το μόνο που μπορούσαν να κάνουν ήταν μαζικές ταφές των ηρωικών Παλαιστινίων που μεταφέρονταν ακόμη και με μπουλντόζες…

Μπαίνοντας στον καταυλισμό της Σατίλα από τα ανατολικά, όπου βρίσκεται το νοσοκομείο Ραφίκ Χαρίρι, το πρώτο που ξεχωρίζει ακόμη και τώρα είναι το βομβαρδισμένο κτίριο της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Η εκδίωξη της ΟΑΠ από τον Λίβανο ήταν ο επίσημος στόχος της ισραηλινής εισβολής που ξεκίνησε στις 6 Ιούνη του 1982. Ήταν φυσικά η αφορμή. Στόχος των Ισραηλινών ήταν η εξουδετέρωση της παλαιστινιακής αντίστασης, ώστε να σταματήσουν οι επιθέσεις από το έδαφος του Λιβάνου στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Απώτερος δε στόχος η διάλυση των καταυλισμών και η εκδίωξη των Παλαιστινίων από το λιβανέζικο έδαφος ώστε να πάψει να υφίσταται το αίτημα της επιστροφής.

Σ’ αυτό ακριβώς το στόχο, της επιστροφής στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, βρίσκεται κι η αιτία της απέραντης δυστυχίας που επικρατεί από την μια άκρη μέχρι την άλλη του προσφυγικού καταυλισμού της Σατίλα. Δυστυχία είναι η φτώχεια, καθώς τα μοναδικά, γλίσχρα εισοδήματα προέρχονται από διάφορα μουσουλμανικά ιδρύματα, εμβάσματα συγγενών από το εξωτερικό, πρόσκαιρες δουλειές στις υπηρεσίες του ΟΗΕ που επισήμως έχουν την ευθύνη του στρατοπέδου, μεροκάματα εκτός του στρατοπέδου σε χειρωνακτικές εργασίες που δεν προτιμούνται από τους Λιβανέζους και διάφορα μικρομάγαζα, βιοτεχνίες ή το μικρεμπόριο. Δυστυχία είναι οικογένειες με διψήφιο αριθμό μελών να στοιβάζονται σε δυάρια που συχνά δεν έχουν ούτε ένα έπιπλο, καθώς η οικοδόμηση κι οι επεκτάσεις απαγορεύονται κι ας μεγαλώνουν χρόνο με το χρόνο οι οικογένειες. Η σύγκριση σ’ αυτό το σημείο με τους εβραϊκούς εποικισμούς στη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ είναι αναπόφευκτη καθώς ο ισραηλινός πρωθυπουργός θεωρεί ανθρώπινο δικαίωμα την «φυσιολογική» όπως τη χαρακτηρίζει επέκταση των υπερσύγχρονων και πολυτελών εποικισμών, ώστε να καλυφθούν οι διευρυνόμενες στεγαστικές ανάγκες των Εβραίων εποίκων και κατακτητών, λόγω γάμων και γεννήσεων. Στους διωχθέντες Παλαιστίνιους αντίθετα, που τελούν υπό τη διεθνή μέριμνα, το δικαίωμα αυτό δεν αναγνωρίζεται! Δυστυχία είναι ακόμη η αμορφωσιά και η απουσία στοιχειωδών υπηρεσιών υγείας καθώς η πόρτα των δημόσιων σχολείων και νοσοκομείων του Λιβάνου είναι κλειστή για τους Παλαιστίνιους. Οι δικές τους ανάγκες για υγεία και παιδεία καλύπτονται τυπικά από τις υπηρεσίες του ΟΗΕ κι ουσιαστικά μένουν μετέωρες ή γίνονται αντικείμενο άγριας κερδοσκοπίας. Είναι χαρακτηριστικό το περιστατικό που μας αφηγήθηκε νεαρός Παλαιστίνιος, που εναγωνίως ρωτούσε πληροφορίες για το σύστημα των υποτροφιών στην Ευρώπη και τη δυνατότητα συνδυασμού σπουδών και δουλειάς. Αποκλεισμένος από τα δημόσια πανεπιστήμια, κατάφερε να γραφτεί στο πρώτο έτος μιας ιδιωτικής σχολής με ότι χρήματα μάζεψε από συγγενείς πληρώνοντας μια προκαταβολή από τα 2.500 δολάρια που ήταν τα δίδακτρα του πρώτου έτους. Αδυνατώντας όμως στη συνέχεια να εξοφλήσει το ποσό και πολύ περισσότερο να βρει τα χρήματα για τα δίδακτρα του δεύτερου έτους του επέβαλλαν να διακόψει. Το μόνο που κατάφερε ήταν να μείνει μ’ ένα χρέος που ακόμη τον ακολουθεί. «Ολόκληρη βιομηχανία έχει στηθεί» μας εξηγούσε «με μοναδικό αντικείμενο την εκμετάλλευση των Παλαιστινίων». 

Κι οι ευκαιρίες πλουτισμού που προσφέρουν οι πρόσφυγες είναι ανεξάντλητες. Σήμερα στον Λίβανο, ο πληθυσμός του οποίου είναι μόλις 3,9 εκ. κάτοικοι, ζουν συνολικά 415.000 Παλαιστίνιοι. Οι μισοί απ’ αυτούς ζουν σε 12 επίσημα προσφυγικά στρατόπεδα που είναι διασκορπισμένα σε όλη τη χώρα, από τον βορρά μέχρι το νότο, ενώ υπάρχουν 15 ακόμη σημεία με μεγάλη συγκέντρωση Παλαιστινίων προσφύγων, που ανεπίσημα κι αυτά χαρακτηρίζονται στρατόπεδα. Για να παραμένει ζωντανό το αίτημα επιστροφής στα κατεχόμενα και με τη συναίνεση της παλαιστινιακής ηγεσίας σε όλες τις αραβικές χώρες ισχύουν μια σειρά περιοριστικά μέτρα για τους πρόσφυγες ώστε ακόμη και αν θέλουν να μην ενσωματωθούν ποτέ στις χώρες που τους φιλοξενούν κι έτσι ο Λίβανος, η Ιορδανία, η Συρία, η Αίγυπτος κι οι άλλες χώρες να παραμένουν τόποι προσωρινής φιλοξενίας. Η αυστηρότητα ωστόσο των περιορισμών ποικίλλει από χώρα σε χώρα, εκφράζοντας σε αδρές γραμμές και μεταξύ άλλων το πόσο φιλικά διακείμενες είναι αυτές οι χώρες στον παλαιστινιακό αγώνα. Έτσι στον Λίβανο, που αποτελούσε το ασφαλέστερο προγεφύρωμα της Δύσης στη Μέση Ανατολή όλη την μεταπολεμική περίοδο, οι περιορισμοί είναι αυστηρότατοι, σχεδόν απάνθρωποι, και τα μέτρα δρακόντεια, σχεδόν εκδικητικά. Σε αυτό το πλαίσιο υπάρχουν σχεδόν 60 επαγγέλματα που απαγορεύεται να κάνουν οι Παλαιστίνιοι, μεταξύ των οποίων γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, επιτηδευματίες, κ.α. Αν αποκτήσουν ακίνητη περιουσία απαγορεύεται να την μεταβιβάσουν. Παλαιστίνιος πρόσφυγας απαγορεύεται να παντρευτεί Λιβανέζα, ενώ Λιβανέζος επιτρέπεται να παντρευτεί Παλαιστίνια, κοκ. Πρακτικά λοιπόν οι Παλαιστίνιοι είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας κι επισήμως, με το λιβανέζικο κράτος να έχει επιβάλλει την υποβάθμιση των όρων ζωής και εργασίας τους. Κάτι που είναι εμφανές με την πρώτη ματιά στη Σατίλα, όπου οι άνθρωποι ζουν δίπλα από τα σκουπίδια και λίγο πάνω από το ύψος του κεφαλιού στα ανήλιαγα στενά απλώνεται ένα αξεδιάλυτο δίχτυ καλωδίων μεταφοράς ηλεκτρικού και νεροσωλήνων, με το νερό που μεταφέρουν τις περισσότερες φορές απλώς να μην πίνεται ακόμη κι απ’ αυτούς που το έχουν συνηθίσει.

Η Σατίλα όμως εξακολουθεί να πληγώνει ακόμη και τώρα για κείνο το μαύρο τριήμερο, ακριβώς πριν 27 χρόνια, όταν ο ισραηλινός στρατός έκανε τη νύχτα μέρα με τις φωτοβολίδες που έριχνε ώστε οι Φαλαγγίτες του Λιβάνου που εισήλθαν στο στρατόπεδο επιβαίνοντας σε οχήματα του ισραηλινού στρατού να κάνουν ανεμπόδιστα τη δουλειά τους. Πληγώνει αντικρίζοντας την προχειρότητα των μνημείων, συνειδητοποιώντας την αναντιστοιχία τους με το μέγεθος της σφαγής. (Αρκεί να αναλογιστούμε ότι τα θύματα υπερέβαιναν τους νεκρούς της 11ης Σεπτέμβρη…) Κάποιες γιγαντοαφίσες που καταγγέλλουν τις ισραηλινές θηριωδίες από το 1982 μέχρι την επέμβαση του Ιουλίου του 2006 σε έναν υπαίθριο δημοτικό χώρο στη νότια είσοδο του καταυλισμού, τον οποίο δύσκολα διακρίνεις πίσω από τους πάγκους του παζαριού, και στο εσωτερικό του στρατοπέδου ένας ισόγειος χώρος με ονόματα και φωτογραφίες των νεκρών Παλαιστινίων, πορτρέτα του Γιασέρ Αραφάτ και παλαιστινιακές σημαίες, είναι τα μοναδικά μνημεία προς τιμή των νεκρών της σφαγής. Φυλάκια της αντίστασης ενάντια στη λήθη…

Για το έγκλημα της Σατίλα, παρότι χαρακτηρίστηκε κι επισήμως γενοκτονία από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 16 Δεκέμβρη του 1982, δεν έχει λογοδοτήσει κανείς. Ο άνθρωπος μάλιστα που είχε την πλήρη ευθύνη για τη σφαγή ως υπουργός Άμυνας του Ισραήλ τότε, ο Αριέλ Σαρόν, λες κι επιβραβεύθηκε από το βαθύ σιωνιστικό κράτος για την εγκληματική του δράση μετά από λίγα χρόνια ορκίστηκε πρωθυπουργός, τινάζοντας στον αέρα την αργή και βασανιστική πρόοδο που συντελούταν στην κατεύθυνση δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους, στο πλαίσιο των συμφωνιών του Όσλο. Μια πρόσφατη, φιλότιμη προσπάθεια του Βελγίου να τον δικάσει για εγκλήματα πολέμου ενόσω ήταν πρωθυπουργός έπεσε στο κενό. Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ουδέποτε ασχολήθηκε κι ούτε πρόκειται μια και ξεπερνάει το ρόλο του που περιορίζεται αυστηρά στην τιμωρία, το διασυρμό κι ενίοτε, αν πρόκειται για πρώην προέδρους, την εξωδικαστική εκτέλεση όσων εναντιώνονται στην Pax Americana…

Έτσι η σφαγή της Σατίλα, ένα από τα πιο στυγνά εγκλήματα της μεταπολεμικής ιστορίας που έκανε όλο τον κόσμο να μισήσει το Ισραήλ μένει χωρίς τιμωρία κι οι Ισραηλινοί ελεύθεροι να οργανώνουν το επόμενο μακελειό, το επόμενο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας…

ΑΛΙ ΦΑΓΙΑΝΤ: Μονόδρομος για τη Χεζμπολάχ η αντίσταση (Πριν, 18 Οκτώβρη 2009)

Στις ΗΠΑ χρεώνει όλες τις ευθύνες για τα εγκλήματα του εβραϊκού κράτους ο Αλί Φαγιάντ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής και βουλευτής της Χεζμπολάχ στη συνέντευξη που μας παραχώρησε στο γραφείο του στη Βηρυτό. Ο Αλί Φαγιάντ είναι καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βηρυτού και μέχρι πρόδσφατα διευθυντής του Κέντρου Μελέτης και Τεκμηρίωσης της Χεζμπολάχ. Σύντομα αναμένεται να κυκλοφορήσει στα ελληνικά το βιβλίο του με τίτλο Εύθραυστα κράτη: το διακύβευμα της σταθερότητας στον Λίβανο και τον αραβικό κόσμο, από τις εκδόσεις Κέντρο Μελέτης και Αντιπληροφόρησης για την Μέση Ανατολή.

–         Πρέπει κατ’ αρχήν να σας ομολογήσω ότι ελάχιστοι άνθρωποι στην Ευρώπη και πολύ περισσότερο στις ΗΠΑ θα πίστευαν ότι συνέντευξη από εκπρόσωπο της Χεζμπολάχ θα δινόταν στο Κοινοβούλιο του Λιβάνου. Για ποιο λόγο πιστεύετε πως οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν την Χεζμπολάχ στη «μαύρη λίστα» των τρομοκρατικών οργανώσεων, παρότι στις πρόσφατες εκλογές το μπλοκ της αντιπολίτευσης του οποίου ηγούταν η Χεζμπολάχ κέρδισε 57 από τις 128 έδρες;

–         Πρέπει να πω αρχικά ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει συμπεριλάβει την Χεζμπολάχ στην λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων – μόνο οι ΗΠΑ μας έχουν εντάξει. Εκπρόσωποι της ΕΕ αντίθετα όποτε έρχονται στο Λίβανο μας συναντούν, μας καλούν στην Ευρώπη, διατηρούν επαφές μαζί μας κι έχουμε σχέσεις με υπουργεία Εξωτερικών πολλών χωρών της ΕΕ όπως της Γαλλίας.

Πρόβλημα ωστόσο υπάρχει με τις ΗΠΑ, επειδή εφαρμόζουν μια μεροληπτική πολιτική, καθόλου δίκαιη, δύο μέτρων και δύο σταθμών σ’ ότι αφορά τη σύγκρουση των Αράβων με το Ισραήλ.

Οι Αμερικάνοι και οι Ισραηλινοί θέλουν να μας καταστρέψουν. Οι ΗΠΑ είναι πέρα για πέρα υπεύθυνες για τις σφαγές των Ισραηλινών ενάντια στον λιβανέζικο και παλαιστινιακό λαό. Να σας θυμίσω τον πόλεμο του Ισραήλ το καλοκαίρι του 2006 ενάντια στο Λίβανο. Η Αμερική είχε τεράστια ευθύνη για αυτόν καθώς ακόμη κι η κήρυξή του ήταν δική της απόφαση. Κατά δεύτερο κανείς εδώ στο Λίβανο δεν ξεχνά πως όταν σφαγιάζονταν καθημερινά ακόμη και παιδιά στους δρόμους και τα χωριά μας από τις ισραηλινές βόμβες η υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κοντολίζα Ράις, αρνούταν να δεχτεί ανακωχή. Οι ΗΠΑ έχουν τεράστια ευθύνη επίσης επειδή προμήθευσαν το Ισραήλ με τα στρατηγικά όπλα και τους έξυπνους πυραύλους που εκτόξευαν εναντίον του λαού μας, την ώρα που οι ίδιες πιστεύοντας ότι βρίσκονται υπεράνω του διεθνούς δικαίου κάλυπταν τη μεροληπτική στάση του ΟΗΕ.

Κατόπιν όλων αυτών δεν μας παραξενεύει που οι ΗΠΑ μας έχουν στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων.

–         Ο ισραηλινός πρωθυπουργός πρόσφατα κι ενώ ήταν σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό κυβέρνησης δήλωσε πως «η κυβέρνηση του Λιβάνου θα είναι υπεύθυνη για οποιαδήποτε επίθεση εναντίον του εβραϊκού κράτους αν η Χεζμπολάχ συμμετάσχει στην κυβέρνηση». Που αποσκοπούσε αυτή η παρέμβαση;

–         Επρόκειτο για μια ξεκάθαρη προσπάθεια του Ισραήλ να παρέμβει στα εσωτερικά πολιτικά πράγματα του Λιβάνου. Και δεν ήταν κάτι καινούργιο. Ανέκαθεν προσπαθούσε το Ισραήλ να έχει ένα ρόλο στα εσωτερικά μας ζητήματα. Θα ήθελα να σας διαβεβαιώσω όμως ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να πετύχει το Ισραήλ αυτό του το στόχο καθώς ο ίδιος ο λαός του Λιβάνου θεωρεί το Ισραήλ εχθρό του. Να σας υπενθυμίσω ότι στο ίδιο το σύνταγμα, τη συμφωνία του Ταΐφ, αναφέρεται πως το Ισραήλ αποτελεί εχθρό του Λιβάνου.

–         Περισσότεροι από τρεις μήνες έχουν περάσει από τις εκλογές κι ακόμη δεν έχει σχηματιστεί κυβέρνηση. Ποιες είναι οι αιτίες αυτού του αδιεξόδου;

–         Πρόκειται για μια πολύ κρίσιμη περιπλοκή. Ο προαλειφόμενος για πρωθυπουργός, Σάαντ Χαρίρι, έχει πρόβλημα στις γραμμές του με την κατανομή των υπουργείων. Το βασικότερο πρόβλημα επίσης εντοπίζεται στο υπουργείο Επικοινωνιών από τη στιγμή που ο χριστιανός ηγέτης, Μισέλ Αούν, επιμένει να διατηρήσει τον έλεγχό του. Εδώ θα με ρωτήσετε φυσικά… γιατί; Γιατί έχει τόση σημασία ένα τέτοιο υπουργείο;

Εδώ στο Λίβανο υπάρχουν πολλά ζητήματα ανοιχτά με επίκεντρο αυτό το υπουργείο. Ζητήματα που σχετίζονται με την ιδιωτικοποίησή του, τις διεθνείς του διασυνδέσεις ενδεχομένως και με ζητήματα ασφάλειας.

–         Η συμφωνία της Ντόχας την οποία υπογράψατε πρόσφατα κι η οποία δίνει ντε φάκτο το δικαίωμα του βέτο στην μειοψηφία τροποποίησε σε μια πιο δημοκρατική κατεύθυνση την συμφωνία του Ταΐφ. Το ερώτημα ωστόσο παραμένει: πόσο δημοκρατικό είναι ένα πολιτικό και εκλογικό σύστημα που στηρίζεται σε ποσοστώσεις βάζοντας οροφή στην απήχηση κάθε θρησκευτικής – πολιτικής ομάδας; Πολύ περισσότερο όταν αυτοί οι περιορισμοί στρέφονται εναντίον μιας και μόνο θρησκευτικής μειονότητας, των Σιιτών, και κατ’ επέκταση της οργάνωσής σας.

–         Πρέπει να σας πω πως στον Λίβανο δεν έχουμε μια κανονική δημοκρατία. Υπάρχουν πέντε συμφωνίες που ορίζουν στο σύνταγμα τη δημοκρατία μας, ως συναινετική δημοκρατία, καθώς έχουμε ένα sectarian πολιτικό σύστημα. Η πλειοψηφική δημοκρατία στο Λίβανο είναι η καλύτερη συνταγή για αστάθεια. Για να παραμείνει σταθερό αυτό το μωσαϊκό χρειάζεται συναίνεση. Υπό αυτή την έννοια δεν έχει σημασία η πλειοψηφία ή η μειοψηφία, αλλά η από κοινού συμμετοχή σε αυτή τη διαδικασία, στην οποία κάθε θρησκευτική ομάδα έχει να παίξει ένα πραγματικό ρόλο.

Μεταξύ ωστόσο του κινήματος 14 Μάρτη και εμάς υπάρχει μια διαφορά στην προσέγγιση, καθώς επιμένουν μιλούνε για πλειοψηφία. Για εμάς, σε κάθε κοινωνία, οπουδήποτε κι αν βρίσκεται η οποία υποφέρει από εθνικό διχασμό πρέπει να σχηματίζεται κυβέρνηση ενότητας. Προέχει η δημιουργία βαθύτερης συνοχής ώστε να συμμετέχει η μεγαλύτερη δυνατή πλειοψηφία στις πολιτικές διαδικασίες. Έτσι έχουμε ένα σύνταγμα το οποίο σε περισσότερα από ένα άρθρα του μιλάει για συναινετική δημοκρατία από τη μια κι από την άλλη έναν επικίνδυνο πολιτικό διχασμό και την συνακόλουθη ανάγκη για σχηματισμό κυβέρνηση ενότητας ώστε να γεφυρωθεί το χάσμα.

–         Οι πρόσφατες δηλώσεις του ηγέτη του Προοδευτικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, Ουαλίντ Τζουμπλάντ, σηματοδοτούν τη διάλυση του κινήματος της 14 Μάρτη, που κέρδισε τις εκλογές του Ιούνη; Αποτελούν επίσης νίκη της αντίστασης;

–         Ο Τζουμπλάντ βρίσκεται στο μέσο μεταξύ του κινήματος της 14ης Μάρτη και του κινήματος της αντίστασης, της 8ης Μάρτη. Στα στρατηγική ζητήματα, όπως η αντίσταση, οι σχέσεις Συρίας και Λιβάνου, ο παλαιστινιακός αγώνας και η αραβο-ισραηλινή σύγκρουση ανήκει στο κίνημα της 8ης Μάρτη. Βρίσκεται δίπλα στις δυνάμεις της αντίστασης και τη Χεζμπολάχ. Σε ότι αφορά όμως τα εσωτερικά ζητήματα βρίσκεται από τη μεριά του Σαάντ Χαρίρι και του κινήματος της 14ης Μάρτη.

–         Ποιο είναι σήμερα το νόημα της αντίστασης, τρία χρόνια μετά το τέλος του πολέμου των 33 ημερών;

–         Ο λαός του Λιβάνου κι ο Λίβανος γενικότερα δεν έχει επιλογή για να υπερασπιστεί την κυριαρχία του και την ύπαρξή του από την αντίσταση. Το Ισραήλ έχει παράνομα υπό την κατοχή του τα αγροκτήματα Σεμπάα και τα χωριά Κφαρ Σούμπα ενώ κατά τον πόλεμο του 2006 κατέλαβε το λιβανέζικο κομμάτι του Αλ Γκαζάρ κι ακόμη και τώρα αρνούνται να αποσυρθούν. Το Ισραήλ επίσης παραβιάζει συνεχώς τον εναέριο χώρο του Λιβάνου.

–         Πόσο συχνά;

–         Κάθε λεπτό! Από το 2006 μέχρι σήμερα χαρακτηριστικά έχουν παρατηρηθεί περισσότερες από 4.500 παραβιάσεις. Αυτές οι παραβιάσεις αμφισβητούν την κυριαρχία μας. Κατά τους δύο προηγούμενους μήνες οι περισσότεροι ηγέτες του Ισραήλ απείλησαν τη Χεζμπολάχ και το Λίβανο λέγοντας ότι «θα καταστρέψουμε τον Λίβανο», «θα πληρώσει ο Λίβανος», «θα καταβάλει τίμημα ο Λίβανος»…

–         Τι τίμημα πληρώνει ο Λίβανος;

–         Λόγω της στάσης που κρατάει ο Λίβανος ακόμη κι η κυβέρνησή του. Δεν είναι δουλειά του Ισραήλ να σχολιάζει ή να παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις μας έχοντας λόγο για το σχηματισμό του υπουργικού συμβουλίου. Δεν υπάρχει άλλη χώρα στον κόσμο που να συμβαίνουν τέτοιες παρεμβάσεις κι απειλές!

–         Το ενδιαφέρον του Ισραήλ επιβεβαιώνεται κι από τα δίκτυα πρακτόρων που διαθέτει στο νότιο Λίβανο και τα οποία πρόσφατα η Χεζμπολάχ παραδίδοντάς τους κατασκόπους στην κυβέρνηση…

–         Το Ισραήλ έχει πολλούς πράκτορες και πολλές ομάδες πρακτόρων σ’ αυτή τη χώρα. Αυτοί είναι που προκαλούν τα προβλήματα ασφάλειας μεταξύ των διαφορετικών θρησκευτικών ομάδων. Ο ρόλος τους φτάνει στο σχεδιασμό δολοφονιών πολιτικών ηγετών και την τοποθέτηση βομβών. Πράξεις που συνιστούν παραβίαση της κυριαρχίας μας και δηλώνουν ταυτόχρονα ότι το Ισραήλ αρνείται να εφαρμόσει την απόφαση 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας που το διατάζει να σταματήσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Λιβάνου. Πρέπει μάλιστα να σας πως ότι τις τρεις τελευταίες μέρες του πολέμου, κι αφού είχε εκδοθεί η απόφαση που διέταζε την εκεχειρία, το Ισραήλ έριξε στο νότιο Λίβανο 4 εκατ. βόμβες διασποράς! Τις έριξε μάλιστα στα χωράφια και τα χωριά, όπου δεν υπήρχε στρατιωτικός στόχος. Ήταν μια απόφαση αδικαιολόγητη κι ακατανόητη που εξυπηρετεί έναν μόνο στόχο: την τιμωρία του άμαχου πληθυσμού επειδή υποστήριξε την αντίσταση. Ως αποτέλεσμα όλη αυτή την τριετία περισσότεροι από 200 άνθρωποι στο νότιο Λίβανο έχουν σκοτωθεί ή τραυματισθεί σοβαρά εξ αιτίας αυτών των βομβών διασποράς.

Στόχος η πολιτική σταθερότητα στον Λίβανο

–         Ο θρίαμβος της Χεζμπολάχ εναντίον του εβραϊκού κράτους πριν 3 χρόνια ήταν μια ευχάριστη έκπληξη για όλο τον προοδευτικό κόσμο. Πως η Χεζμπολάχ κατάφερε να κερδίσει εκεί που ηττήθηκαν όλοι σχεδόν οι αραβικοί στρατοί;

–         Σε αυτό το αποτέλεσμα οδήγησαν μια σειρά από λόγοι τους οποίους δυσκολεύομαι να ιεραρχήσω. Αδυνατώ ακόμη και να πως ότι αυτός είναι το κατ’ εξοχήν μυστικό της επιτυχίας μας.

Πρώτ’ απ’ όλα είναι ο καλός σχεδιασμός κι η προσεχτική μελέτη της εμπειρίας προηγούμενων αναμετρήσεων και του ίδιου του εχθρού μας. Στην επιτυχία της Χεζμπολάχ συνέβαλε επίσης ένα μίγμα θρησκευτικής πίστης, λογικής και πραγματισμού. Κυρίως όμως είναι ότι έχουμε δίκιο, ότι εμείς υπερασπίζαμε την πατρίδα μας! Και σ’ αυτό το σκοπό δεχτήκαμε να θυσιαστούμε εμείς οι ίδιοι και θυσιάστηκαν χιλιάδες νέοι του Λιβάνου. Τεράστια σημασία είχε επίσης ότι είχαμε την υποστήριξη του λαού μας, ενώ ο λαός ήξερε ότι έχει την υποστήριξή μας. Αναφέρομαι σε ιδρύματα που έχουν υπό την εποπτεία τους και λειτουργούν για τους φτωχούς σχολεία, νοσοκομεία και κέντρα υγείας στα χωριά και βοηθούν ακόμη τους αγρότες στις καλλιέργειές τους. Λειτουργούμε επίσης ειδικά ιδρύματα για να φροντίζουμε τις οικογένειες των μαρτύρων της αντίστασης, τις γυναίκες και τα παιδιά, ώστε ποτέ να μη χρειαστούν τίποτε, να μην τους λείψει το παραμικρό. Υπάρχουν ειδικά σχολεία, λαβαίνουν σταθερό μισθό κάθε μήνα, κ.α.

–         Ποια είναι η κατάσταση που επικρατεί τώρα στο νότιο Λίβανο;

–         Σταθερή και δεν πιστεύω ότι επίκειται ένας νέος πόλεμος του Ισραήλ εναντίον του Λιβάνου καθώς το Ισραήλ ξέρει πια ότι οποιαδήποτε επίθεση εναντίον του Λιβάνου δεν θα είναι τουριστική βόλτα. Θα πληρώσουν βαρύ τίμημα οπότε θα σκεφτούν πολλές φορές την επόμενη εισβολή. Παρόλα αυτά παίρνουμε υπ’ όψη μας όλα τα ενδεχόμενα.

–         Δεν αποκλείετε δηλαδή μια νέα επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο;

–         Βραχυπρόθεσμα ναι, την αποκλείουμε. Μεσοπρόθεσμα όμως και μακροπρόθεσμα όχι! Αρκεί να έχουμε υπ’ όψη μας ότι στην κυβέρνηση του Ισραήλ βρίσκεται ο Νετανιάχου. Όποιος ξέρει τις απόψεις και τη συλλογιστική αυτού του ανθρώπου καταλαβαίνει ότι πόλεμος μπορεί να ξεσπάσει κάθε στιγμή. Αρνούνται να αποσυρθούν από τα Υψώματα Γκολάν ή να κάνουν έναν ιστορικό συμβιβασμό με τον παλαιστινιακό λαό, αποδεχόμενοι μια πραγματική ειρήνη. Από την άλλη μεριά δηλώνουν ότι αποδέχονται τη λύση των δύο κρατών παραχωρώντας στους Παλαιστίνιους το 10% της ιστορικής γης τους, με τους εβραίους εποίκους να είναι ολόγυρά τους, χωρίς να υπάρχουν καν δρόμοι που να συνδέουν τα παλαιστινιακά εδάφη…

–         Πρόσφατα κάτοικοι του νότιου Λιβάνου διαβάσαμε ότι αντιστάθηκαν στην προσπάθεια στρατιωτών του ΟΗΕ (Unifil) να εισέλθουν σε σπίτια για να ελέγξουν αν υπάρχουν όπλα. Πως εξελίσσονται οι σχέσεις σας με τη Unifil;

–         Στο νότιο Λίβανο συνυπάρχουμε αρμονικά με τη Unifil. Δεν επιθυμούμε να υπάρχουν κανενός είδους προβλήματα μαζί της και γι αυτό χαιρετήσαμε τον ερχομό τους. Βασική τους αποστολή είναι η εφαρμογή της απόφασης 1701 του ΟΗΕ, που αφορά την βοήθεια στον λαό και τις αρχές του Λιβάνου για να υπερασπίσουν την κυριαρχία τους. Πρέπει να πειθαρχήσουν σε αυτό και τίποτε παραπάνω. Αν θέλουν να βοηθήσουν το Ισραήλ, όπως ερμήνευσε πρόσφατα η γερμανίδα καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ την αποστολή της Unifil δηλώνοντας ότι έργο της να υπερασπίσει το Ισραήλ, τότε να πάνε στο Ισραήλ.

–         Πρόκειται για παρερμηνεία της αποστολής της, πιστεύετε;

–         Κάτι χειρότερο. Είναι μια πολιτική ερμηνεία της απόφασης που λήφθηκε στις 11 Αυγούστου 2006.

–         Ποια είναι τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο Λίβανος κι οι πολιτικοί στόχοι που κυριαρχούν στο πρόγραμμα της Χεζμπολάχ;

–         Πριν απ’ όλα είναι η επίτευξη πολιτικής σταθερότητας στο Λίβανο κι αυτός ο στόχος περνάει μέσα από την προώθηση της συναινετικής δημοκρατίας. Επίσης, η υπεράσπιση της κυριαρχίας μας και γι αυτό καλούμε όλα τα κόμματα και τις θρησκευτικές ομάδες του Λιβάνου να δεχθούν και να υποστηρίξουν την αντίσταση. Γιατί, η αντίσταση είναι υπόθεση του Λιβάνου και μόνο. Δεν υπηρετούμε κάποια ξένη ατζέντα.

–         Όπως σας κατηγορούν ότι υπερασπίζεστε τα συμφέροντα του Ιράν και της Συρίας…

–         Ακριβώς! Έχουμε ειδικούς στόχους όπως είναι η απελευθέρωση των κατεχόμενων εδαφών, να αλλάξουμε το συσχετισμό δύναμης εις βάρος του Ισραήλ και να διαφυλάξουμε την κυριαρχία μας.

–         Ποιες είναι οι σχέσεις της Χεζμπολάχ με την Αριστερά;

–         Είναι πολύ καλές. Ακόμη και με το Κομμουνιστικό Κόμμα παρότι δεν συμμετέχει στο κίνημα της 8ης Μάρτη, αλλά εντάσσεται στις δυνάμεις της αντιπολίτευσης, διατηρούμε ισχυρούς δεσμούς.

Οι συσχετισμοί σε Βαλκάνια – Μεσόγειο (2-3/1/2010, περ. Μετροπόλιταν)

  • ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΒΑΛΚΑΝΙΑ
  • Δεν είναι πανάκεια η ένταξη στην ΕΕ

Η «Ατζέντα 2014» είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η ελληνική εξωτερική πολιτική στα Βαλκάνια τους τελευταίους τρεις μήνες. Εν συντομία πρόκειται για τον στόχο ένταξης όλων των χωρών της Δυτικής Βαλκανικής στην ΕΕ μέχρι το 2014, όταν θα συμπληρώνονται 100 χρόνια από το ξέσπασμα του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου. Η υψηλή θέση που καταλαμβάνει στην ατζέντα της ελληνικής διπλωματίας η «Ατζέντα 2014» έγινε σαφής όταν ο Γιώργος Παπανδρέου, επέλεξε να κάνει την πρώτη του επίσκεψη ως πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών στην Τουρκία για να την παρουσιάσει στους υπουργούς Εξωτερικών της Βαλκανικής κι επίσης με το πιο πρόσφατο ταξίδι (18-21 Νοέμβρη) του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών, Δ. Δρούτσα, σε τέσσερις βαλκανικές χώρες: τη Σερβία, το Μαυροβούνιο, τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη και την Αλβανία.

Η «Ατζέντα 2014» έρχεται κατ’ αρχήν στα μάτια των υπόλοιπων κρατών μελών της ΕΕ να διαλύσει πιθανές εντυπώσεις που ενδέχεται να δημιουργηθούν από το βέτο στο αίτημα ένταξης της ΠΓΔΜ, όσο δεν λύνεται το πρόβλημα της ονομασίας. Με την «Ατζέντα 2014» επέρχεται μια ισορροπία καθώς η Αθήνα δεν εμφανίζεται να αποτελεί ένα συνεχές εμπόδιο στα σχέδια διεύρυνσης της ΕΕ, αλλά δείχνει ότι πάνω απ’ όλα είναι παράγοντας προώθησης αυτού του στόχου. Έτσι το μπλοκάρισμα των Σκοπίων παύει να λειτουργεί επιβαρυντικά για την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Παράλληλα ωστόσο η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να αναβαθμίσει και τη διπλωματική της θέση στη χερσόνησο του Αίμου, μέσω αυτού του στόχου, στρεφόμενη προς δύο κατευθύνσεις. Πρώτα και κύρια στις βαλκανικές πρωτεύουσες καθώς επιχειρεί να τις πείσει ότι οι στόχοι της ένταξης στην ΕΕ κι της αναβάθμισης της διεθνούς τους θέσης έχουν ενδιάμεσο σταθμό την Αθήνα. Κατά δεύτερο προς τις Βρυξέλλες στο βαθμό που η Αθήνα αξιοποιεί την γειτνίασή της με αυτές τις χώρες, μετατρέποντας το αδύνατο σημείο της σε ισχυρό, και επιδιώκει να αυξήσει τη διαπραγματευτική της ικανότητα. Κάθε ένας από αυτούς τους στόχους ωστόσο συνοδεύεται κι από έναν ισχυρότατο αντίλογο: Γιατί οι Βαλκανικές χώρες να επιλέξουν την Ελλάδα ως «όχημα» διεθνοποίησής τους κι όχι κάποια άλλη ισχυρή χώρα της ΕΕ, όπως είναι η Γερμανία; Δεδομένου δε, ότι η γειτνίαση δεν αποτελεί επαρκή λόγο. Το ίδιο ισχύει και για τις Βρυξέλλες: γιατί να δώσουν στην Αθήνα το ρόλο του τοποτηρητή της ΕΕ στην περιοχή;

Η σημαντικότερη ωστόσο αμφισβήτηση της «Ατζέντας 2014» πηγάζει από τις εσωτερικές της αντιφάσεις κι όχι από τις έξωθεν σκοπιμότητες. Ειδικότερα, η «Ατζέντα 2014» υποδηλώνει ρητά ή άρρητα πως η ένταξη στην ΕΕ θα αποτελέσει πανάκεια για όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιοχή. Στα Βαλκάνια όμως κανείς δεν ξεχνάει τον εμπρηστικό ρόλο που διαδραμάτισε η ΕΕ – τουλάχιστον οι ατμομηχανές της, όπως για παράδειγμα η Γερμανία – στη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και τα ποτάμια αίματος που έτρεχαν επί χρόνια. Τελευταίο παράδειγμα η αναγνώριση του Κοσόβου από 22 κράτη μέλη της ΕΕ κι η στρατιωτική της παρουσία εκεί που αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο και τα όσα προβλέπει για το Κόσοβο, δηλαδή την απόφαση 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας που το ορίζει ως επαρχία της Σερβίας. Κατά συνέπεια η ΕΕ δεν αποτελεί τον επί της γης παράδεισο. Το βεβαιώνει και το παράδειγμα της Κύπρου, όπου η ένταξή της δεν έλυσε το πρόβλημα της παράνομης, τουρκικής κατοχής όπως πολλοί πίστευαν ότι θα γινόταν αυτόματα σχεδόν. Και για να έρθουμε στα πιο πρόσφατα, ο αρνητικός ρόλος της ΕΕ φάνηκε κι από την πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής, όπου και τα 27 κράτη μέλη θεώρησαν φυσιολογικό να συνεχίσουν τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Άγκυρα παρότι εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία. Με τα έργα της κατά συνέπεια η ΕΕ υποσκάπτει το κύρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Γιατί στα εύθραυστα Βαλκάνια να αποτελέσει παράγοντα σταθερότητας κι ενίσχυσης της διεθνούς νομιμότητας; Ο αρνητικός ρόλος της ΕΕ φάνηκε κι από τον πρωταγωνιστικό ρόλο που έπαιξε η σουηδική προεδρία στις διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης πιέζοντας τη Σερβική Δημοκρατία να διαλυθεί, για το καλό… της χώρας.

Ανατολικότερα τέλος, η πρόσφατη αλλαγή κυβερνητικής σκυτάλης στη Βουλγαρία οδηγεί κατά πάσα πιθανότητα σε ναυάγιο την ενεργειακή συμφωνία που είχε συνάψει η προηγούμενη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση με την Μόσχα. Πρόκειται για αλλαγή που αν ολοκληρωθεί θα έχει τεράστιες συνέπειες και για την Ελλάδα καθώς θα επανεξετασθεί η κατασκευή του ρωσικού αγωγού South Stream όπως και του Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη. Μέχρι στιγμής οι πιέσεις που ασκούν οι ΗΠΑ με την επιτόπια παρουσία στη Σόφια του ειδικού απεσταλμένου τους για θέματα ενέργειας στην Ευρασία, Ρίτσαρντ Μόρνινγκσταρ, δεν επιτρέπουν να ελπίζουμε για τα καλύτερα…

  • ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΙΣΡΑΗΛ
  • Ολέθριες σχέσεις

Η απόφαση της Ελλάδας να απέχει από την πολύ κρίσιμη ψηφοφορία που έγινε στον ΟΗΕ στα μέσα Νοεμβρίου για την έκθεση Γκολντστόουν, στην οποία το Ισραήλ κατηγορείται για εγκλήματα πολέμου, αποτελεί τροχιοδεικτική βολή για την πορεία που θα ακολουθήσουν οι σχέσεις των δύο χωρών. Εξ ίσου δηλωτικό – κραυγαλέα δηλωτικό, θα λέγαμε – γεγονός για την αναθέρμανση των σχέσεων των δύο χωρών μετά την ψυχρότητα της δεκαετίας του ‘80, αποτέλεσε η κοινή ελληνο-ισραηλινή στρατιωτική άσκηση «Ένδοξος Σπαρτιάτης» που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2008 και θεωρήθηκε προσομοίωση επίθεσης στο Ιράν. Επίσης, η αποκάλυψη πέρυσι τέτοιες σχεδόν ημέρες, πως η τροφοδοσία του ισραηλινού στρατού με πυρομαχικά κι ενδεχομένως βόμβες φωσφόρου που έριχνε αφειδώς στους Παλαιστίνιους της Γάζας, θα γινόταν από το λιμάνι του Αστακού. (Εύκολο είναι μετά να ψηφίσεις στον ΟΗΕ εναντίον του Ισραήλ;)

Όλα τα παραπάνω διαβεβαιώνουν ότι η ελληνική διπλωματία έχει επιλέξει ποιος θα είναι ο στρατηγικός της σύμμαχος στη ευαίσθητη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Το γεγονός μάλιστα ότι η πολιτική αναθέρμανσης των διμερών σχέσεων υπηρετήθηκε πιστά και χωρίς αποκλείσεις τόσο από την κυβέρνηση Κ. Καραμανλή όσο κι από τη σημερινή κυβέρνηση υπογραμμίζει πως αποτελεί στρατηγική επιλογή και των δύο κομμάτων εξουσίας. Δεν είναι ωστόσο μια πολιτική που μπορεί να εφαρμοσθεί χωρίς κλυδωνισμούς και μεγάλο κόστος.

Το Ισραήλ στην τρέχουσα πολιτική συγκυρία δίνει μια μάχη πολιτικής και διπλωματικής επιβίωσης, καθώς κινδυνεύει – αν δεν το έχει ήδη πάθει – να δεχτεί ένα μη αντιστρεπτό πλήγμα στη δημόσια εικόνα του, λόγω των όσων έχει πράξει. Η έκθεση του νοτιοαφρικανού δικαστή Γκολντστόουν που – επιτέλους! – για πρώτη φορά στοιχειοθετεί τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου από τον ισραηλινό στρατό στη Γάζα κατά τη διάρκεια του πολέμου των 22 ημερών πέρυσι, ήταν μια τεράστια επιτυχία για όσους μάχονταν ώστε το Ισραήλ να λογοδοτήσει για τα εγκλήματά του κι οι υπεύθυνοι να καθίσουν στο σκαμνί. Καθόλου τυχαία δεν ήταν η εξαφάνιση από τους τηλεοπτικούς μας δέκτες κατά την επίθεση στη Γάζα οποιωνδήποτε προσωπικών στοιχείων των ανώτερων αξιωματικών του ισραηλινού στρατού, έτσι ώστε να μην υποστούν νομικές συνέπειες για τις βαρβαρότητές τους. Την ίδια τύχη δεν είχε όμως η υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ εκείνη την εποχή, κι επικεφαλής του κόμματος Καντίμα, Τζίπι Λίβνι, για την οποία μόλις πριν μία εβδομάδα οι βρετανικές εισαγγελικές αρχές εξέδωσαν ένταλμα σύλληψης! Για να μην υποστεί την ταπείνωση που δέχθηκε ο Αουγκούστο Πινοτσέτ, ο οποίος είχε καταλήξει στη φυλακή όταν επισκέφθηκε το Λονδίνο πολλά χρόνια μετά την παράδοση της εξουσίας, η Λίβνι ακύρωσε την επίσκεψή της στο Λονδίνο. Οι μύδροι που εξαπέλυσε το εβραϊκό κράτος εναντίον της Αγγλίας υπογραμμίζουν τον κίνδυνο που διατρέχει να έχει την τύχη της Νότιας Αφρικής τη δεκαετία του ’80. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έπαιξε κι η κυβερνητική αλλαγή που έγινε πέρυσι στο Ισραήλ, με αποτέλεσμα να κερδίσουν τις εκλογές οι πιο αδιάλλακτες, εθνικιστικές κι ακροδεξιές δυνάμεις. Ο διορισμός δε του ακραίου σιωνιστή Άβιγκτορ Λίμπερμαν στη θέση του υπουργού Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι η διεθνής κοινότητα είναι στην πραγματικότητα αντιμέτωπη με ένα κράτος που δεν επιθυμεί την ειρήνη και τη συμφιλίωση με την Παλαιστίνη, ούτε την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.

Σε αυτό το πλαίσιο τα σχέδια αναθέρμανσης των σχέσεων Ισραήλ και Ελλάδας, όταν πλέουν κρατούν αποστάσεις από το εβραϊκό κράτος ακόμη κι οι ΗΠΑ, υπονομεύουν την αξιοπιστία της χώρας και το κύρος της στην περιοχή.

  • ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΑΡΑΒΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ
  • Το τέλος μίας σχέσης;

Η επίσκεψη του προέδρου της Δημοκρατίας, Κάρολου Παπούλια, τον Ιούνιο στη Συρία, παρότι έγινε δεκτή με θετικότατο τρόπο κι από τους δύο λαούς και με ευμενή σχόλια από τον Τύπο δεν βρισκόταν σε πλήρη αντιστοιχία με την γραμμή της ελληνικής διπλωματίας. Να θυμίσουμε κατ’ αρχήν ότι η προηγούμενη υπουργός Εξωτερικών, Ντόρα Μπακογιάννη, όταν είχε επισκεφθεί την Μέση Ανατολή αμέσως μετά την επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο το καλοκαίρι του 2006, επιδεικτικά είχε αρνηθεί να συμπεριλάβει και τη Δαμασκό στις πρωτεύουσες που επισκέφθηκε. Η επιλογή της δεν ήταν δύσκολο να ερμηνευθεί. Η φιλολογία για τον Άξονα του Κακού στον οποίο η Συρία κατείχε εξέχουσα θέση μεσουρανούσε, ενώ μόλις λίγα χρόνια πριν το ερώτημα ήταν πότε κι όχι αν οι ΗΠΑ θα εισβάλλουν στη Συρία – μέχρι που η απάντηση δόθηκε από την ιρακινή αντίσταση. Η ελληνική διπλωματία λοιπόν ακολουθώντας κατά γράμμα την γραμμή του Μπους που θεώρησε την Μέση Ανατολή κοιτίδα της τρομοκρατίας, αποστασιοποιήθηκε συνειδητά χάνοντας σπουδαία ερείσματα που οικοδομήθηκαν επί χρόνια κι επέτρεψαν στην Ελλάδα (για πρώτη φορά στην πραγματικότητα κι όχι στο φαντασιακό της πολιτικής ηγεσίας) να διαδραματίσει περιφερειακό ρόλο.

Ο αναπροσανατολισμός της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής είχε ξεκινήσει με την άνοδο του Κ. Σημίτη στην εξουσία όταν τεκμήριο προοδευτικότητας έγινε η ευρωδουλικότητα κι η Ελλάδα με ύφος που θα ζήλευαν οι πιο σνομπ αποικιοκράτες απέστρεφε μετά βδελυγμίας το βλέμμα της από το Νότο και την Ανατολή κι είχε μάτια μόνο για τη Δύση και το Βορρά. Είναι χαρακτηριστικό ότι ως πρωθυπουργός της Ελλάδας ο Κ. Σημίτης δεν επισκέφθηκε ούτε μία φορά κάποια αραβική χώρα. Κι ο Κ. Καραμανλής στα χνάρια του βάδισε, επί της ουσίας. Η επίσκεψή του μετά της συζύγου του κάποια Χριστούγεννα στο Κάιρο κι η μετέπειτα ολιγόωρη επίσκεψή του στο Κατάρ για να ξεπουλήσει την Ολυμπιακή δεν αναιρούν το γεγονός ότι κι επί δικής του πρωθυπουργίας το κενό μεταξύ αραβικών κρατών κι Ελλάδας μεγάλωσε απότομα. Κυρίως όμως ανησυχητικά, μια και κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να έχει τη στήριξη των αραβικών χωρών στα διεθνή της μέτωπα. Όσο μάλιστα η Τουρκία χάνει τα κοσμικά της χαρακτηριστικά με την εδραίωση των Ισλαμιστών στην εξουσία κι επιδιώκει να γίνει εκφραστής όλων των μουσουλμάνων και των Αράβων, τόσο λιγότερο προφανής θα είναι η θετική στάση των χωρών της Μέσης Ανατολής απέναντι στην Ελλάδα. Ας αναλογιστούμε τι δραματικές συνέπειες μπορεί να έχει για το Κυπριακό αν οι αραβικές χώρες ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, επιλέξουν την δεύτερη επιβραβεύοντας τις θαρραλέες πολιτικές κινήσεις του Ερντογάν: από την καταδίκη της σφαγής στη Γάζα πέρυσι κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου του Νταβός μέχρι την πρόσφατη αναγνώριση από την Τεχεράνη του αυτονόητου δικαιώματος του Ιράν, όπως και κάθε κράτους, να αναπτύξει δικό του πρόγραμμα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας!

Η νέα πολιτική ηγεσία που προέκυψε μετά τις πρόσφατες εκλογές υπόσχεται βελτίωση των σχέσεων με τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Γι αυτόν μάλιστα το σκοπό αναμένεται να επισκεφθεί τις αραβικές πρωτεύουσες ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Δημ. Δρούτσας, τις πρώτες μέρες του Ιανουαρίου. Ακόμη και τούτη η επίσκεψη όμως, που είναι ένα αναγκαίο πρώτο βήμα, δεν είναι αρκετή. Η μοναδική δυνατότητα για να κερδηθεί ο χαμένος χρόνος (15 σχεδόν ετών!) είναι ο ίδιος ο πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών, Γ. Παπανδρέου, να επισκεφθεί τις χώρες της Μέσης Ανατολής κι επίσης να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στο ξεβάλτωμα των συσσωρευμένων αδιεξόδων που όσο μένουν άλυτα δεν πρόκειται να γνωρίσει ειρήνη η Μ. Ανατολή κι ούτε φυσικά οι γύρω χώρες. Κορυφαίο όλων (και αδιάψευστο μέτρο για την αποτίμηση του φιλειρηνικού χαρακτήρα κάθε πολιτικής) είναι η επίλυση του Παλαιστινιακού με βάση τα διεθνή ψηφίσματα: με την προώθηση του στόχου δημιουργίας ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, στα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την ανατολική Ιερουσαλήμ και δικαίωμα επιστροφής όλων των προσφύγων. Ιδού η Ρόδος!