Σε ύψη ρεκόρ οδήγησε ο κορονοϊός τον παγκόσμιο πλούτο το 2020

Πηγή: NewsCenter

Κάτι παραπάνω από εμφανής  ήταν η έκπληξη των συντακτών της έκθεσης για την εξέλιξη του παγκόσμιου πλούτου το έτος 2020, περιγράφοντας την ανατροπή των προβλέψεων που σημειώθηκε: «Οι αναλυτές περίμεναν ότι ο παγκόσμιος πλούτος θα συρρικνωνόταν λόγω της πανδημίας του Covid-19. Αλλά αντί να μειωθεί, ο παγκόσμιος χρηματοοικονομικός πλούτος αυξήθηκε παραπάνω από 8,3% κατά τη διάρκεια του 2020 για να φτάσει σε ύψος ρεκόρ όλων των εποχών, αξίας 250 τρισ. δολ.»! Αύξηση ωστόσο σημείωσαν σε σχέση με το 2019 και οι άλλες μορφές πλούτου, που αφορούν πραγματικά στοιχεία και κυρίως ακίνητη περιουσία, υποδεέστερη ωστόσο σε σχέση με τον άνοδο του χρηματοοικονομικού πλούτου: «μόνο» 6,8%, για να φθάσει τα 235 τρισ. δολ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Οι συγκρατημένες έως απαισιόδοξες προσδοκίες των αναλυτών της Boston Consulting Group που συντάσσουν κάθε έτος την έκθεση δεν στηριζόταν σε αβάσιμες εικασίες. Το 2020 σημειώθηκε η μεγαλύτερη συρρίκνωση του ΑΕΠ μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ το 2008 – το πλέον πρόσφατο και συγκρίσιμο προηγούμενο της περυσινής ύφεσης – ο πλούτος συρρικνώθηκε κατά 8%!

Το 2020 ωστόσο τη διαφορά την έκανε η αύξηση των καταθέσεων και η αναπάντεχη άνοδος των τιμών των μετοχών, που ως καύσιμη ύλη για την άνοδό τους είχαν την ρευστότητα που απελευθέρωσαν οι κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο.  Έτσι, μετρητά και καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 10,6%, πετυχαίνοντας την μεγαλύτερη ετήσια αύξηση στη διάρκεια 20 χρόνων.

Εξ ίσου θεαματική, κατά 9%, ήταν και η άνοδος του αριθμού των υπερ-πλουσίων, όπως χαρακτηρίζονται όσοι κατέχουν επενδύσιμο προσωπικό πλούτο άνω των 100 εκ. δολ. Στη «λέσχη» προστέθηκαν το 2020 επιπλέον 6.000 άτομα, για να φτάσει να αριθμεί συνολικά 60.000 άτομα που έχουν υπό τον έλεγχό τους 22 τρισ. δολ!

Η αναπάντεχη αύξηση του πλούτου όσων ατόμων έχουν στη διάθεσή τους πάνω από 250.000 δολάρια δεν θα ήταν άξια σχολιασμού αν το 2020, ελέω της πανδημίας, δεν είχαν παρατηρηθεί ορισμένα φαινόμενα, που μόνο αύξηση του ιδιωτικού πλούτου δεν προοικονομούσαν. Ένα χαρακτηριστικό προς εξέταση μέγεθος είναι το παγκόσμιο δημόσιο χρέος που το 2020 κατέγραψε αύξηση ρεκόρ φθάνοντας το 97,3% του ΑΕΠ, από 83,7% το 2019 και σχετικά συγκρίσιμα επίπεδα τα προηγούμενα χρόνια (2018: 82,3%, 2017: 82% και 2016: 83,2%). Εξ ίσου μεγάλη αύξηση σημείωσε το δημόσιο χρέος και στην ευρωζώνη, που φημίζεται για τη δημοσιονομική της αυστηρότητα, σε εμφανή πλέον αντίθεση με την κυρίαρχη οικονομική πολιτική που εφαρμόζουν ΗΠΑ, Αγγλία, κι άλλες χώρες: από 84% του ΑΕΠ το 2019 σε 96,9% το 2020. Την ίδια, αυξητική, τροχιά ωστόσο ακολούθησε και ο πλούτος.

Τα πράγματα γίνονται πολύ χειρότερα αν λάβουμε επίσης υπ’ όψη μας την εξέλιξη της ανεργίας και φτώχειας το 2020. Στις Ηνωμένες Πολιτείες πριν η ανεργία επανέλθει σχεδόν στα προ κορονοϊού επίπεδα τον Μάιο του 2021 (5,5%) ακριβώς ένα χρόνο πριν, τον Μάιο του 2020, έφτασε στο 13%, καταγράφοντας ρεκόρ δεκαετιών. Εν τη απουσία δε ακόμη και αυτού του εναπομείναντος κράτους πρόνοιας που διαθέτει η Ευρώπη, η φτώχεια ακολούθησε ταχύτατα μια ανάλογη μετεωρική άνοδο, μέχρι τουλάχιστον να καταβληθούν οι εισοδηματικές ενισχύσεις που ξεκίνησαν να χορηγούνται επί Τραμπ.

Στην Ευρώπη, οι εξελίξεις ήταν πιο σύνθετες μιας και η ανεργία δεν αυξήθηκε, λόγω των προγραμμάτων χρηματοδότησης της εργασίας που εγκρίθηκαν από τις Βρυξέλλες, αυξάνοντας ωστόσο το δημόσιο χρέος. Χαρακτηριστικά, τα 19 κράτη – μέλη της ΕΕ που ζήτησαν να ενταχθούν στο μηχανισμό SURE (με τις χώρες του πλούσιου βορρά, πχ Αυστρία, Γερμανία, Φινλανδία, Ολλανδία, κ.α. να αρνούνται να υπαχθούν) θα απορροφήσουν χρηματοδοτήσεις ύψους 94,3 δις. ευρώ, επιβαρύνοντας ισόποσα τα δημόσια χρέη με το ομόλογο SURE που εισήχθηκε στο πράσινο χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου.

Η φτώχεια ωστόσο αυξήθηκε δεδομένου ότι εκατομμύρια μισθωτοί υποχρεώθηκαν να ζήσουν με το 80% του μισθού τους ή τον βασικό μισθό (αναλόγως των όρων χορήγησης του επιδόματος για όσο καιρό ήταν κλειστή η οικονομία) κι άλλα πολλά εκατομμύρια που εργάζονταν στη σκιώδη, αδήλωτη οικονομία έμειναν εντελώς εκτός ενισχύσεων. Μεγάλοι χαμένοι δε, αποδείχθηκαν όσοι εργάζονταν σε χειρωνακτικές εργασίες: οικοδόμοι, αγρότες, προσωπικό καθαριότητας κ.α. που δεν μπορούσαν να  απολαύσουν τα καλά της τηλε-εργασίας. Με άλλα λόγια οι φτωχότεροι των φτωχών…

Παρότι ο κύκλος των αλλαγών που άνοιξε τον Μάρτιο του 2020, με την πρώτη ανακοίνωση των λοκ ντάουν, δεν έχει ακόμη κλείσει, μιας κι ο λογαριασμός από τις αποζημιώσεις του 2021 δεν είναι ακόμη γίνει γνωστός, η ανακοίνωση της Boston Consulting Group συμπληρώνει το παζλ της χρονιάς που πέρασε. Διαφορετικά θα αιωρούταν μια απορία: αν τα κράτη και οι εργαζόμενοι έχασαν, ποιοί είναι αυτοί που κέρδισαν; Τώρα ξέρουμε!

Αυξάνονται οι πλούσιοι, στα άκρα οι αντιθέσεις

Ξεχάστε τις εικόνες ζόφου και μιζέριας που μεταδίδουν τα στοιχεία για την ανεργία και τα ρεπορτάζ για την μείωση των μισθών… Πολύ κοντά μας γίνεται ένα ξέφρενο πάρτι χωρίς τέλος!

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Το περίγραμμά του το παρουσίασε η ετήσια έκθεση της ελβετικής τράπεζας Credit Suisse που κάθε χρόνο καταγράφει την εξέλιξη σε απόλυτα μεγέθη και κυρίως την κατανομή του παγκόσμιου πλούτου. Κι αυτή ακριβώς η μεταβλητή είναι που κάνει τη διαφορά, καθώς φέρνει στην επιφάνεια τα αβυσσαλέα κοινωνικά ρήγματα. Από τη μια λοιπόν είναι οι εκατομμυριούχοι που ανέρχονται σε 36 εκ. άτομα κι αυξήθηκαν κατά 2,3 εκατ. άτομα, με τους μισούς απ’ αυτούς να προέρχονται από τις ΗΠΑ και 620.000 από την Ευρώπη. Αυξάνονται και πληθύνονται λοιπόν οι εκατομμυριούχοι (που αισίως όπως θα έλεγε κι ο Σκάι τριπλασιάστηκαν από το 2000) μαζί με την περιουσία τους, καθώς αν και αποτελούν ένα ποσοστό μικρότερο του 1% του ενήλικου πληθυσμού κατέχουν το 46% του παγκόσμιου ιδιωτικού πλούτου. Σχεδόν ο μισός πλούτος δηλαδή είναι δικός τους, όπως φαίνεται και στο διπλανό σχήμα…
Από την άλλη, όσοι έχουν περιουσιακά στοιχεία κάτω των 10.000 δολ., παρότι φθάνουν τα 3,5 δισ. άτομα κι αποτελούν το 70% των ενηλίκων, ελέγχουν το 2,7% του παγκόσμιου πλούτου! Αξιοσημείωτο στοιχείο της έρευνας επίσης είναι ότι μεταξύ των φτωχών συμπεριλαμβάνεται ένα δυσανάλογα μεγάλο (σε σχέση με προηγούμενες εποχές) ποσοστό της νέας γενιάς. «Οι millennials (όπως αποκαλούνται όσοι γεννήθηκαν μεταξύ 1982 και 2000) τα καταφέρνουν λιγότερο καλά σε σχέση με τους γονείς τους στην ίδια ηλικία, ειδικά σε σχέση με το εισόδημα, την ιδιοκτησία σπιτιού και άλλες διαστάσεις της ευημερίας» υπογραμμίζει από τις πρώτες της κιόλας σελίδες η έκθεση παρότι μάλιστα όπως τονίζει παρατηρείται μια αύξηση κατά 20% στους πτυχιούχους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις χώρες του ΟΟΣΑ.
Η όξυνση των κοινωνικών αντιθέσεων έχει τεράστια σημασία καθώς δείχνει ότι η αύξηση του παραγόμενου προϊόντος, ακόμη και του παγκόσμιου πλούτου (που μεγεθύνθηκε κατά 6,4% σε ετήσια βάση-όταν τον προηγούμενο χρόνο αυξήθηκε κατά 3,9% χωρίς μάλιστα να οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στην άνοδο των τιμών των μετοχών) δε σημαίνει ταυτόχρονα και βελτίωση της θέσης των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ ο μέσος πλούτος ανά ενήλικα παγκόσμια αυξήθηκε κατά 4,9% στην Αφρική και την περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού μειώθηκε κατά 1,9% και 1% αντίστοιχα. Στο δε ανεπτυγμένο καπιταλισμό καταρρίπτεται πλέον ακόμη και η χρήση της ανώτερης εκπαίδευσης ως μοχλού κοινωνικής και εισοδηματικής ανόδου!
Η εποχή που μισθωτοί και άλλα λαϊκά στρώματα περίμεναν να ανέβουν στο τρένο της ανάπτυξης για να αποχαιρετήσουν τον κόσμο των στερήσεων έχει παρέλθει προ πολλού. Τώρα το τρένο της ανάπτυξης έρχεται, επιβιβάζονται στην πρώτη θέση αλλά συνταξιδεύουν με τη στέρηση…

Πηγή: Εφημερίδα Πριν

Διεθνής υποβιβασμός της Ελλάδας (Επίκαιρα 16-22/5/2013)

credit_suisseΣε έναν από τους μεγάλους χαμένους της παγκόσμιας κρίσης εξελίσσεται η Ελλάδα με βάση διεθνείς συγκρίσεις. Στον αντίποδα μάλιστα δειγματοληπτικών ερευνών που έχουν ενδεικτική μόνο σημασία όπως αυτή που διενήργησε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σοβαρότερες έρευνες που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας υπογραμμίζουν την θεαματική «βουτιά» που καταγράφει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια στην παγκόσμια κατάταξη. Μία από αυτές τις μελέτες είναι της τράπεζας Credit Suisse, η οποία εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2012 και αναφέρεται στην εξέλιξη του παγκόσμιου πλούτου.

Η μελέτη της Credit Suisse είναι πιο αξιόπιστη από την αντίστοιχη μελέτη της ΕΚΤ (που κατέληξε στο απίστευτα βολικά για το Βερολίνο συμπέρασμα ότι τα νοικοκυριά της Νότιας Ευρώπης είναι πιο πλούσια απ’ τα αντίστοιχα βορειοευρωπαϊκά) όχι μόνο γιατί δεν είναι  δειγματοληπτική, ούτε μόνο επειδή στηρίζεται σε πιο πρόσφατα στοιχεία, που σημαίνει ότι λαμβάνει υπ’ όψη της τα δραματικά αποτελέσματα των εξοντωτικών πολιτικών λιτότητας. Κάτι που δεν έκανε η μελέτης της ΕΚΤ, χωρίς ωστόσο η συγκεκριμένη παράλειψη να ληφθεί υπ’ όψη από το Βερολίνο που ανησύχησε σφόδρα για τα βάρη που επωμίζονται οι «φτωχοί» πολίτες του για να σώσουν τους …άσωτους νοτιοευρωπαίους… Στην εγκυρότητα της έρευνας του ελβετικού χρηματοπιστωτικού ομίλου προσθέτει επίσης το γεγονός ότι στηρίζεται στη μεθοδολογία δύο καθηγητών του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ (Άντονι Σάροκς και Τζιμ Ντέιβις) οι οποίοι έχουν πραγματοποιήσει μια σημαντική συμβολή στην επιστημονική διερεύνηση του παγκόσμιου πλούτου με αφορμή τη συγγραφή ενός βιβλίου που θεωρείται βιβλίο αναφοράς (Personal Wealth from a Global Perspective, Oxford University Press, 2008).

Στο εξής στα «μικρομεσαία κράτη»

Η διαπίστωση που αφορά την Ελλάδα αν κάτι αναδεικνύει είναι τον υποβιβασμό της από το «κλαμπ» των χωρών που η μέση περιουσία των νοικοκυριών ανά ενήλικα υπερβαίνει τα 100.000 δολάρια, στην αμέσως κατώτερη κατηγορία των κρατών με μέση περιουσία από 25.000 έως 100.000 δολάρια. Για να μην μείνει μάλιστα καμιά αμφιβολία για τις αιτίες του υποβιβασμού της Ελλάδας (που σχετίζονται με την ύφεση που προκάλεσαν τα προγράμματα λιτότητας) οι συντάκτες της έκθεσης τονίζουν ότι τα χνάρια της Ελλάδας ακολουθούν πιστά Ισπανία και Κύπρος όπου ο μέσος πλούτος των νοικοκυριών βρίσκεται οριακά πάνω από τα 100.000 δολάρια, συγκεκριμένα στα 105.000 και 113.000, αλλά όχι για πολύ ακόμη… Στη λέσχη των «μικρομεσαίων οικονομικά κρατών» που βρίσκεται πλέον η Ελλάδα φιγουράρουν επιπλέον χώρες όπως Πορτογαλία, Μάλτα, Σλοβενία, Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία, Λιθουανία, Ρουμανία και από τον αραβικό κόσμο το Ομάν, το Μπαχρέιν, ο Λίβανος κι η Σαουδική Αραβία. Φαίνεται έτσι, ότι η Ελλάδα αντί να γίνει η Δανία του νότου όπως υποσχόταν ο Γιώργος Παπανδρέου που άνοιξε τον ασκό του Αιόλου έγινε η Εσθονία του νότου ή το Μπαχρέιν του βορρά… Να σημειωθεί πως η Ελλάδα δεν ήταν η μοναδική χώρα που είδε τον πλούτο της να συρρικνώνεται ελέω λιτότητας. Το ίδιο συνέβη επίσης (σε αντίθεση με την Κίνα, την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ) και σε άλλες χώρες όπως Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ισπανία, Ουγγαρία, Ρουμανία, κ.λπ. Η «ελληνική ιδιαιτερότητα» επί του προκειμένου αφορά στην «αλλαγή κατηγορίας»…

Η υποβάθμιση της Ελλάδας έχει ξεχωριστή σημασία (υπογραμμίζοντας το γεγονός) επειδή συνέβη σε μία συγκυρία, από τα μέσα του 2011 ως τα μέσα του 2012, που ο μέσος πλούτος των νοικοκυριών σε διεθνές επίπεδο αυξήθηκε. Συγκεκριμένα, και με τους υπολογισμούς να γίνονται σε σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες (χωρίς δηλαδή τον παραμορφωτικό φακό της ανατίμησης του δολαρίου), ο παγκόσμιος πλούτος αυξήθηκε κατά 1% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο. Είναι μια αύξηση που κρίνεται υποδεέστερη σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, είναι ωστόσο εντυπωσιακή δεδομένου ότι καταγράφηκε σε μια πολύ δύσκολη οικονομική συγκυρία, έχοντας ως αποτέλεσμα ο καταγεγραμμένος πλούτος να φθάσει στα 223 τρισ. δολάρια ή στα 49.000 δολάρια ανά ενήλικο. Φυσικά, μέσοι όροι όπως ο συγκεκριμένος, κρύβουν στο εσωτερικό τους σημαντικές διαφοροποιήσεις. Δεν αποκλείεται δηλαδή πίσω από την μέση ακόμη και την συνολική συρρίκνωση του πλούτου να υπάρχουν εισοδηματικές ή κοινωνικές κατηγορίες που να είδαν τον πλούτο τους να αυξάνεται, να επωφελήθηκαν δηλαδή της κρίσης. Ακόμη κι αυτό το γεγονός όμως δεν υποτιμάει καθόλου τη σημασία που έχει η υποβάθμιση μιας χώρας στο πλαίσιο της διεθνούς κατάταξης και του παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Στα κάτω της η …ελιά

Την ίδια κατεύθυνση με την Ελλάδα ακολούθησε συνολικά κι η ευρωπαϊκή ήπειρος που, μαζί με την Ινδία, ήταν οι μοναδικές περιοχές του κόσμου οι οποίες είδαν τα μερίδια τους στον παγκόσμιο πλούτο να συρρικνώνονται. Οι τρεις χώρες δε που κατέγραψαν ρεκόρ συνολικών απωλειών ανήκαν στο διευρυμένο κλαμπ της ελιάς»: Ιταλία (συνολικές απώλειες 286 δισ. ευρώ, Ισπανία 177 δισ. και Γαλλία 148 δισ.) Η μέτρηση του πλούτου των νοικοκυριών, σύμφωνα με τους συγγραφείς της έκθεσης, συγκεντρώνει το ενδιαφέρον λόγω του ότι προδιαγράφει κατά μεγάλο μέρος το τι θα συμβεί σε μια σειρά άλλους τομείς της οικονομίας, όπως η εξέλιξη του ΑΕΠ, η συσσώρευση του κεφαλαίου, οι καταναλωτικές τάσεις, οι τιμές των ακινήτων και η πορεία που θα ακολουθήσουν σχετικές «βιομηχανίες» όπως της φροντίδας υγείας. Έτσι δεν είναι καθόλου τυχαία η συρρίκνωση που καταγράφεται στις επενδύσεις οικιών στην Ευρώπη με βάση πρόσφατη ανακοίνωση της Γιούροστατ (29 Απριλίου 2013), βάσει της οποίας επενδύσεις των νοικοκυριών (δηλαδή αγορές νέων σπιτιών και ανακαινίσεις) και επενδύσεις σταθερού κεφαλαίου έχουν μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, προδιαγράφοντας μια νέα περίοδο ύφεσης λόγω υποχώρησης των επενδύσεων…

Η σημαντικότερη αιτία πίσω από την συρρίκνωση που καταγράφτηκε στον πλούτο των νοικοκυριών είναι η πτώση στις τιμές των μετοχών. Οι χώρες δε που καταγράφτηκε ρεκόρ συρρίκνωσης της κεφαλαιοποίησης, σε επίπεδα άνω του 40%, είναι η Αργεντινή, η Σερβία και η Ελλάδα. Χαμηλότερη πτώση (άνω του 30%) καταγράφτηκε σε χώρες όπως η Πορτογαλία και η Ουκρανία.

Μείωση χρέους των νοικοκυριών

Τέλος αξίζει να αναφερθεί η σοβαρή επιβράδυνση που παρατηρείται στους ρυθμούς αύξησης του χρέους, που ξεκίνησε να συγκεντρώνεται το 1975 ως αντίβαρο στην κρίση που ξέσπασε τότε και τα τελευταία χρόνια μεγεθυνόταν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Με βάση την έκθεση της Credit Suisse από το 2000 ως το 2007 το χρέος αυξανόταν κατά 8% ετησίως, ενώ από το 2000 ως το 2012 το συνολικό χρέος αυξήθηκε κατά 81% ή 5% ετησίως. Το φρένο που έχει μπει φαίνεται από το γεγονός ότι αν από το 2000 μέχρι το 2007 το χρέος των νοικοκυριών αυξήθηκε από 18,8 τρισ. δολ. σε 38,8 τρισ. (σχεδόν δηλαδή διπλασιάστηκε μέσα σε 7 χρόνια) το 2012 αυξήθηκε ελάχιστα φθάνοντας τα 39,4 τρισ., ήταν δηλαδή σχεδόν σταθερό στα προ 5ετίας επίπεδα. Συνδέοντας δε, τις δύο τάσεις φαίνεται πως η «αλλαγή παραδείγματος» στην παγκόσμια οικονομία συνοδεύεται κι από μια νέα κατάταξη μεταξύ των χωρών…