Λιτότητα εναντίον εργασίας

Με βάση την κυρίαρχη φιλολογία, οι πολιτικές απαξίωσης της ανθρώπινης εργασίας (ελαστικοποίηση εργασιακών σχέσεων, μείωση μισθών, εντατικοποίηση, ιδιωτικοποίηση αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης, κ.α.) είναι όρος εκ των ων ουκ άνευ για να αυξηθούν οι θέσεις εργασίας.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Κι ακόμη όταν δεν ερμηνεύονται κατ’ αυτόν τον τρόπο, η εφαρμογή αυτών των πολιτικών είναι τόσο γενικευμένη και σαρωτική σε όλο τον κόσμο, που δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η υποτίμηση της εργασίας αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής.

Όλο και πιο συχνά ωστόσο το τελευταίο διάστημα, δημοσιεύονται εκθέσεις που υπογραμμίζουν με όσο το δυνατό πιο καθαρό τρόπο ότι η άγρια εκμετάλλευση δε στρέφεται μόνο ενάντια στους ανθρώπους, αλλά κι ενάντια στην ίδια την οικονομία. Ναρκοθετεί δηλαδή την μελλοντική κοινωνική πρόοδο. Η πιο πρόσφατη «υπενθύμιση» ήρθε από την Παγκόσμια Τράπεζα, που σε μια τελευταία έκδοσή της (World Development Report 2019) αφιερωμένη στον μεταβαλλόμενο χαρακτήρα της εργασίας, έμμεσα πλην σαφώς, ζητά να εγκαταλειφθεί η ασκούμενη νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική! Στη θέση της, να υιοθετηθεί μια πιο γενναιόδωρη και αναδιανεμητική κοινωνική πολιτική! Δε συμβαίνει και τόσο συχνά και μάλιστα από έναν οργανισμό που είναι το δίδυμο αδερφάκι του ΔΝΤ…

Στην αρχή η έκθεση περιγράφει τις αλλαγές που συντελούνται στον εργασιακό χάρτη, ξεχωρίζοντας πέντε ως τις σπουδαιότερες. Η πρώτη σχετίζεται με ρευστότητα που συνοδεύει πλέον τον ορισμό και το πεδίο δραστηριότητας της επιχείρησης, εξ αιτίας της ανόδου της οικονομίας της πλατφόρμας. «Με τη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών, οι επιχειρηματίες δημιουργούν παγκόσμιες επιχειρήσεις στηριζόμενες στις πλατφόρμες που διαφέρουν από την παραδοσιακή παραγωγική διαδικασία στην οποία στο ένα άκρο παρέχονται οι εισροές και στο άλλο άκρο παραλαμβάνονται οι εκροές. Οι εταιρείες της πλατφόρμας συχνά δημιουργούν αξία προκαλώντας ένα αποτέλεσμα δικτύου που ενώνει πελάτες, παραγωγούς και προμηθευτές, καθώς διευκολύνει τις αλληλεπιδράσεις σε ένα πολύπλευρο μοντέλο». Η δεύτερη αλλαγή σχετίζεται με τις αλλαγές στις ειδικότητες. Συγκεκριμένα, μειώνεται η ζήτηση για λιγότερο προηγμένες ειδικότητες οι οποίες πλέον αντικαθίστανται από την τεχνολογία, ενώ αυξάνεται η ζήτηση για προηγμένες γνωσιακές και κοινωνιο-συμπεριφορικές ειδικεύσεις και συνδυασμούς δεξιοτήτων που συνδέονται με μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα. Η τρίτη διαπίστωση των ερευνητών της Παγκόσμιας Τράπεζας απάδει μιας ευρέως διαδεδομένης αντίληψης: «Η απειλή για τις θέσεις εργασίας από την τεχνολογία είναι υπερβολική- και η ιστορία έχει κατ’ επανάληψη διδάξει αυτό το μάθημα. Τα στοιχεία για τις θέσεις εργασίας ανά τον κόσμο στη βιομηχανία δε δικαιολογούν τέτοια ανησυχία», υποστηρίζει με έμφαση η Παγκόσμια Τράπεζα. Τέταρτο, το μερίδιο των άτυπων θέσεων εργασίας, σε ορισμένες αναπτυσσόμενες οικονομίες φθάνει ακόμη και το 90%», αναφέρει η έκθεση. Ορισμένα παραδείγματα είναι χαρακτηριστικά: Στο Περού και την υπο-σαχάρια Αφρική για παράδειγμα οι άτυπες, ή καλύτερα «μαύρες» θέσεις εργασίας επί 30 σχεδόν χρόνια φτάνουν το 75%, ενώ στη Νότια Ασία αυξήθηκαν από 50% τη δεκαετία του 2000, σε 60% την περίοδο 2010-2016. Ως πέμπτο και τελευταίο γνώρισμα η Παγκόσμια Τράπεζα ξεχωρίζει τις αυξανόμενες αντιθέσεις, αποτέλεσμα συχνά των συγκρίσεων που φέρνει η επαφή των ανθρώπων με τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.

Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας καταλήγει σε συστάσεις πολιτικής που αμφισβητούν και ξεπερνούν την ακολουθούμενη. «Το ισχύον κοινωνικό συμβόλαιο έχει διαρραγεί στις περισσότερες αναπτυσσόμενες οικονομίες και φαίνεται όλο και πιο απαρχαιωμένο στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες. Ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο θα πρέπει να περιλαμβάνει επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο που θα επιφέρει περισσότερες ευκαιρίες στους εργάτες να βρουν καλύτερες θέσεις εργασίας, υπογραμμίζει η έκθεση. Οι προτάσεις της συντείνουν σε δύο κατευθύνσεις: επενδύσεις στην παιδεία και την κοινωνική προστασία. Επιπλέον, αύξηση των φόρων που ισοδυναμεί με τερματισμό του φορολογικού αγώνα προς τα κάτω που διεξάγεται με υποτιθέμενο έπαθλο νέες επενδύσεις και μοναδικούς ωφελημένους τις μεγάλες επιχειρήσεις. «Η μείωση της φορο-αποφυγής από τις μεγάλες εταιρείες, ειδικότερα των νέων εταιρειών – πλατφόρμας, είναι μια άλλη δυνητική πηγή χρηματοδότησης», τονίζει. Αναφέρει μάλιστα ότι περίπου το 50% του εισοδήματος των πολυεθνικών φορολογείται με ένα πραγματικό συντελεστή της τάξης του 5%!!!

Το ερώτημα φυσικά που εγείρεται είναι κατά πόσο αυτές οι πέρα για πέρα κοινωνικά αναγκαίες και δίκαιες προτροπές μπορούν να υλοποιηθούν σήμερα ή αποτελούν την άλλη όψη των τεχνολογικών καινοτομιών και επαναστάσεων, εγγενές χαρακτηριστικό της σύγχρονης οικονομίας…

Πηγή: Νέα Σελίδα

Παγκόσμια ή αμερικανική Τράπεζα;

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ισχυρότατες αντιδράσεις προκαλεί η επιλογή του Ντόναλντ Τραμπ για την ηγεσία της Παγκόσμιας Τράπεζας, μετά την παραίτηση του Κιμ Γιονγκ Κιμ, τρία χρόνια μάλιστα πριν λήξει επίσημα η θητεία του. Ο Κιμ Γιονγκ Κιμ τοποθετήθηκε για πρώτη φορά το 2012 επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα και κατόπιν υποδείξεως της Χίλαρι Κλίντον, και το 2016 για δεύτερη φορά, μέχρι που επέλεξε να συνεχίσει την καριέρα του σε ένα ιδιωτικό επενδυτικό κεφάλαιο. Προβλήματα ωστόσο υπήρχαν με τη θητεία του πολύ πριν δώσει τροφή σε σχόλια για τις περίφημες «περιστρεφόμενες πόρτες» όπως αποκαλείται το φαινόμενο της μεταπήδησης χρυσοπληρωμένων στελεχών του δημόσιου τομέα και διεθνών οργανισμών σε επιτελικές θέσεις του ιδιωτικού τομέα, μεταφέροντας στις αποσκευές τους ακριβοπληρωμένες πληροφορίες και στρατηγική γνώση…

Η θητεία του Κιμ Γιονγκ Κιμ χαρακτηρίστηκε από την εφαρμογή ενός χρηματοδοτικού μοντέλου που περιελάμβανε τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Αδιαμφισβήτητα το παραδοσιακό πρότυπο (με τις αναπτυγμένες χώρες να χορηγούν δάνεια στις λεγόμενες αναπτυσσόμενες) αδυνατούσε να ανταποκριθεί εδώ και χρόνια στις πραγματικότητες της παγκόσμιας οικονομίας, όπως αυτές διαμορφώνονται με τη ανάδυση κέντρων οικονομικής ισχύος στην περιφέρεια του καπιταλισμού. Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας όμως δεν αρκέστηκε να τροποποιήσει τους ρόλους μεταξύ των 100 περίπου κρατών που συμμετέχουν στην Τράπεζα, αλλά εισήγαγε νέους πρωταγωνιστές που είναι ιδιωτικά κεφάλαια. Ως αποτέλεσμα, χρηματοδοτήθηκαν δράσεις όχι τόσο κοινωφελείς, όσο ανταποδοτικές που δεν περιλαμβάνουν κίνδυνο για την επιστροφή των κεφαλαίων…

Οι προοπτικές είναι ακόμη χειρότερες. Το πρόβλημα ξεκινά από την διαδικασία επιλογής του προέδρου που δε στηρίζεται στα προσόντα κάθε υποψήφιου, αλλά στις προτιμήσεις (ή τα ανεξόφλητα γραμμάτια) του αμερικανού προέδρου. Να θυμίσουμε πώς από την ίδρυσή τους, την επαύριο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τα δίδυμα του Μπρέτον Γουντς, Παγκόσμια Τράπεζα και ΔΝΤ, έχουν στην ηγεσία τους αντίστοιχα Αμερικανό κι Ευρωπαίο. Κι ας είναι ό,τι να ‘ναι… Εν έτει 2019 ωστόσο, που η αρχή «Πρώτα η Αμερική» γίνεται μέτρο χάραξης πολιτικής εκτός κι εντός των ΗΠΑ, η επιλογή του Τραμπ στρέφεται ενάντια στις αρχές της ίδιας της Παγκόσμιας Τράπεζας. Δεν υπηρετεί αλλά ακυρώνει το έργο της, όπως περιγράφεται τουλάχιστον στο καταστατικό της.

Κι αυτό το συμπέρασμα δεν είναι υποθετικό, αλλά προκύπτει από άρθρο γνώμης που έγραψε ο νέος πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ντέιβιντ Μαλπάς όπως δημοσιεύθηκε στους Financial Times στις 7 Φεβρουαρίου 2019. Ο Ντέιβιντ Μαλπάς είναι αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών με αντικείμενο τη διεθνή οικονομία, ενώ συμμετείχε στα υπουργικά συμβούλια του Ρέιγκαν και του Μπους. Ήταν μάλιστα επικεφαλής οικονομολόγος της Bear Sterns επί 6 χρόνια μέχρι την κατάρρευση της. Τόσο πετυχημένη πορεία… Στο πρώτο δείγμα γραφής που κατέθεσε δεν αναφέρει ούτε καν τη λέξη της κλιματικής αλλαγής, παρότι η Παγκόσμια Τράπεζα μόλις τον προηγούμενο μήνα, με βάση δημοσίευμα των New York Times στις 7 Ιανουαρίου, ανακοίνωσε πώς θα επενδύσει 200 δισ. ευρώ την επόμενη πενταετία για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Επαναλαμβάνει δε μονότονα την ανάγκη διαφάνειας και υιοθέτησης «καλών πρακτικών» αφήνοντας να εννοηθεί πως το πρόβλημα της παγκόσμιας οικονομίας δεν είναι η έλλειψη κεφαλαίων η ο ετεροβαρής τους επιμερισμός αλλά η …διαφθορά. Νεοφιλελεύθερη απολογητική!

Την απόσταση που χωρίζει την αναγκαία δράση της Παγκόσμιας Τράπεζας υπό τις σημερινές συνθήκες όξυνσης των κοινωνικών και εισοδηματικών αντιθέσεων από την τροχιά που διαφαίνεται ότι θα ακολουθήσει, ανέδειξαν ακόμη κι οι Financial Times σε σημείωμα της σύνταξης τους που δημοσιεύτηκε στις 9 Φεβρουαρίου κι οποίοι δε φημίζονται για την κοινωνική ευαισθησία τους. Έγραφαν λοιπόν ότι «ένα νέο μοντέλο για την τράπεζα θα απαιτήσει έναν πρόεδρο με το στόχο να πείσει τις κυβερνήσεις μέλη να κατευθύνουν ουσιαστικά ποσά στη χρηματοδότηση παγκόσμιων κοινών αγαθών όπως η διαχείριση του νερού, η αντιμετώπιση πανδημιών, η διατήρηση της βιοποικιλότητας και η διαχείριση των επιπτώσεων στην ανάπτυξη των προσφυγικών και μεταναστευτικών κρίσεων».

Η  μετατροπή της Παγκόσμιας Τράπεζας σε εργαλείο εκ μέρους της Ουάσινγκτον για την προώθηση των σχεδίων εδραίωσης κι εμβάθυνσης της αμερικανοκρατίας ανά τον κόσμο θα εντείνει την κρίση νομιμοποίησης του νέου προέδρου κι αργά ή γρήγορα θα προκαλέσει φυγόκεντρες τάσεις στο εσωτερικό της…

Πηγή: Νέα Σελίδα

ΔΝΤ: Να μάθετε να ζείτε με την ύφεση! Αποστολή στη Λίμα (Επίκαιρα, 9-15/10/2015)

peruΟύτε για μια στιγμή δεν επισκιάστηκε το γιορτινό κλίμα που επικρατεί στην πρωτεύουσα του Περού, με αφορμή τη φιλοξενία της ετήσιας συνόδου της Παγκόσμιας Τράπεζας και του Διεθνούς Ταμείου από τις πολλαπλές και αφόρητες πιέσεις που δέχεται η κυβέρνηση της χώρας τις τελευταίες μέρες.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Από το εσωτερικό συνεχείς κλυδωνισμούς προκαλούν οι εξεγέρσεις των χωρικών που εργάζονται στα μεταλλεία χαλκού. Λιγότερες από δύο εβδομάδες πριν ξεκινήσουν οι εργασίες των δίδυμων του Μπρέτον Γουντς, όπως συχνά αποκαλούνται οι δύο οργανισμοί που εγγυήθηκαν και επέβαλαν την μεταπολεμική οικονομική τάξη, τουλάχιστον τρεις μεταλλωρύχοι σκοτώθηκαν και πάνω από 17 τραυματίστηκαν, όταν η αστυνομία άνοιξε πυρ κατά των εργατών, που διαμαρτύρονταν ενάντια στην κινέζικη εταιρεία η οποία αγόρασε το μεταλλείο έναντι 4,7 δισ. δολ. Τα πυρά  αστυνομίας δε γλίτωσε ούτε ασθενόφορο που προσπάθησε να πλησιάσει τον τόπο του εγκλήματος. Από τις αρχές του χρόνου συνολικά έχουν σκοτωθεί 6 εργάτες στις συγκρούσεις που έχουν επεκταθεί σε όλη τη χώρα, η οποία είναι ο 3ος μεγαλύτερος παραγωγός χαλκού στον κόσμο. Η εργατική δυσαρέσκεια συνδέεται ευθέως με την ελεύθερη πτώση των τιμών των πρώτων υλών, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων για την παγκόσμια οικονομία.

Από την άλλη, η κυβέρνηση του Περού, υπόδειγμα εφαρμογής των νεοφιλελεύθερων δογμάτων στην οικονομία από την εποχή που ήταν στην εξουσία ο δικτάτορας Φουτζιμόρι (τα οποία γίνονται εμφανή από την πληθώρα καζίνο στους πιο κεντρικούς δρόμους της Λίμα την οποία διασχίζουν σαράβαλα λεωφορεία της δεκαετίας του ’50 από τα οποία οι επιβάτες κρέμονται έξω από τις πόρτες σαν τσαμπιά) θα πληρώσει πολύ ακριβά την εμπορική συμφωνία που υπέγραψε πρόσφατα με τις ΗΠΑ. Επικαλούμενα το νέο καθεστώς επίλυσης οικονομικών διαφωνιών, αρπακτικά κεφάλαια που είχαν αγοράσει ομόλογα τα οποία η Λίμα εξέδωσε πριν 40 χρόνια και στη συνέχεια αρνήθηκε να εξυπηρετήσει, ζητούν τώρα την αποπληρωμή τους! Σε τιμές μάλιστα εξωπραγματικές, που θα οδηγήσουν σε παροξυσμό τα δημοσιονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα από την πτώση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων, αν τυχόν και ικανοποιηθεί το αίτημά τους.

Κανένα απ’ όλα αυτά τα προβλήματα φυσικά δε επισκίασε την επισημότητα των εργασιών της ετήσιας συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, από τις 9 ως τις 11 Οκτωβρίου 2015. Όπως κάθε χρόνο, της επίσημης συνόδου προηγήθηκε η έκδοση και παρουσίαση της ετήσιας έκθεσης του ΔΝΤ για την παγκόσμια οικονομία, στις σελίδες του οποίου καταγράφονται οι σημαντικότερες οι εξελίξεις και οι τάσεις στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον. (Εδώ η έκθεση στα αγγλικά)

Άνοδο ανεργίας στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα το θέμα που κυριάρχησε αφορούσε στις προβλέψεις για την δική μας οικονομία. Απόλυτα δικαιολογημένα όχι μόνο λόγω της σημασίας που έχει η Ελλάδα αλλά και λόγω των ζοφερών προβλέψεων που διατυπώνονται. Ειδικότερα, δεν αποκλείστηκε το ενδεχόμενο τυχόν υποτροπή της ελληνική κρίσης να οδηγήσει σε μετάδοσή της σε άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Μεγαλύτερη ωστόσο σημασία έχει η επιδείνωση των βασικότερων μεγεθών της ελληνικής οικονομίας, την οποία χρεώνεται ο ΣΥΡΙΖΑ, επειδή επέτρεψε στην ΕΚΤ να εφαρμόσει το δολοφονικό της σχέδιο εναντίον της ελληνικής οικονομίας κλείνοντας τη στρόφιγγα της ρευστότητας. Έτσι το ΑΕΠ, ενώ το 2014 αυξήθηκε οριακά κατά 0,8%, το 2015 αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 2,3% και το 2016 να συρρικνωθεί επίσης κατά 1,3%. Η ανεργία –και μιλάμε πάντα για την επίσημα καταγεγραμμένη – από 26,5% το 2014, φέτος αναμένεται να αυξηθεί στο 26,8% και το 2016 στο 27,1%. Η οικονομία θα συνεχίσει να χαρακτηρίζεται από αποπληθωρισμό, με το επίπεδό του από -1,5% πέρυσι, να κινείται φέτος στο -0,4% και το 2016 στο 0%. Τίποτε θετικό επομένως δε θα έχει να επιδείξει ο ΣΥΡΙΖΑ, συγκρινόμενος με τις προηγούμενες μνημονιακές κυβερνήσεις, στο επίπεδο της απασχόλησης μέχρι και τον επόμενο χρόνο…

Άπιαστο όνειρο η μεγέθυνση

Το σημαντικότερο ωστόσο εύρημα της έκθεσης του ΔΝΤ, που ως τίτλο έχει «προσαρμογή σε χαμηλότερα επίπεδα τιμών των βασικών εμπορευμάτων» αφορά την αβεβαιότητα που θα χαρακτηρίζει στο άμεσο μέλλον την παγκόσμια οικονομία. Η εισαγωγή ξεκινάει με τα εξής: «Έξι χρόνια μετά την ανάδυση της παγκόσμιας οικονομίας από την ευρύτερη και βαθύτερη μεταπολεμική ύφεση, η επιστροφή σε μια ισχυρή και συγχρονισμένη παγκόσμια επέκταση παραμένει άπιαστη… Παρά τις σημαντικές διαφορές στις προοπτικές κάθε ξεχωριστής χώρας, οι νέες προβλέψεις αναθεωρούν επί τα χείρω τα αναμενόμενα ποσοστά αύξησης, οριακά μεν αλλά σε όλες τις χώρες. Περαιτέρω, οι κίνδυνοι καθοδικής πορείας της παγκόσμιας οικονομίας εμφανίζονται πιο σαφείς, σε σχέση με λίγους μήνες πριν. Η βραχυπρόθεσμη οικονομική μεγέθυνση ακόμη φαίνεται ισχυρότερη στις προηγμένες οικονομίες, σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν, αλλά ασθενέστερη στις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες που αντιπροσωπεύουν ένα αυξανόμενο μερίδιο της παγκόσμιας παραγωγής και θα αντιπροσωπεύουν το μερίδιο του λέοντος της παγκόσμιας μεγέθυνσης».

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η περιγραφή από το ΔΝΤ του φαύλου κύκλου που έχει προκαλέσει η πολιτική της λιτότητας, οικουμενική συνταγή για την υπέρβαση της λανθάνουσας δομικής κρίσης, και των πολεμικών τυχοδιωκτισμών της Δύσης. Η συγκράτηση της μεγέθυνσης αποδίδεται στη χαμηλή παραγωγικότητα κι αυτή με τη σειρά της στις ανεπαρκείς επενδύσεις. «Η χαμηλή συνολική ζήτηση είναι ένας παράγοντας που αποθαρρύνει τις επενδύσεις. Η χαμηλή αναμενόμενη δυνητική μεγέθυνση μετριάζει τη συνολική ζήτηση, περιορίζοντας περαιτέρω την επένδυση, σε ένα φαύλο κύκλο. Γηράσκοντες πληθυσμοί περιορίζουν περαιτέρω τις επενδύσεις σε μια σειρά χώρες και σε άλλες οι θεσμικές ελλείψεις ή η πολιτική αστάθεια λειτουργούν αποτρεπτικά. Στις πιο ακραίες της μορφές, πολιτικές συγκρούσεις έχουν προκαλέσει έναν μεγάλο αριθμό εκτοπισμένων ατόμων, εντός και κατά μήκος των συνόρων. Τα οικονομικά και κοινωνικά κόστη είναι τεράστια». Στο τέλος, ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, διακεκριμένος επιστήμονας Μόρις Όμπστφελντ υποδεικνύει την ανάγκη αύξησης των δημοσίων επενδύσεων: «Συγκεκριμένα, οι επενδύσεις σε υποδομές φαίνονται ελκυστικές σε μια περίοδο χαμηλών μακροπρόθεσμων πραγματικών επιτοκίων», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Κι αυτή ωστόσο η υπόδειξη, που θα μπορούσε να βάλει ένα φρένο στον προαναφερόμενο φαύλο κύκλο, ακυρώνεται αυτόματα όταν ως απόλυτη προτεραιότητα περιγράφεται η δημοσιονομική πειθαρχία: «Οι επενδύσεις είναι ένας τρόπος να ενδυναμωθεί η δυνητική αύξηση της παραγωγής, όμως οι στοχευμένες δομικές μεταρρυθμίσεις μπορούν επίσης να διαδραματίσουν ένα σημαντικό θετικό ρόλο. Τέτοιες μεταρρυθμίσεις δε βοηθούν μόνο στην ενδυνάμωση της μελλοντικής μεγέθυνσης, αλλά και στην αύξηση της αντοχής της μεγέθυνσης. Μπορούν βοηθήσουν τις χώρες χαμηλού εισοδήματος να διαφοροποιήσουν την εξαγωγική τους βάση. Σε όλες τις χώρες», σύμφωνα πάντα με το ΔΝΤ, «η προληπτική εποπτεία των πλαισίων πολιτικής σε μικρο- και μακρο-επίπεδο θα υποστηρίξει επίσης την αντοχή στα οικονομικά σοκ, είτε προέρχονται από το εσωτερικό ή από το εξωτερικό».

Εδώ ωστόσο γεννιέται ένα ερώτημα: Αν οι δομικές μεταρρυθμίσεις είναι η καλύτερη συνταγή για την αποτροπή των κρίσεων, όπως συστήνει το ΔΝΤ, τότε γιατί οι πλήρως απορρυθμισμένες οικονομίες, τα βασίλεια του νεοφιλελευθερισμού σε όλον τον κόσμο αποδεικνύονται οι πιο επιρρεπείς χώρες στις κρίσεις;

http://www.leonidasvatikiotis.gr

ΔΝΤ σημαίνει φτώχεια, ανεργία και οικονομική ερήμωση (Πριν, 21/3/2010)

ΟΥΤΕ ΔΝΤ ΟΥΤΕ ΕΕ

Λετονία, Ουγγαρία και Ρουμανία που προσέφυγαν στο μισητό διεθνή οργανισμό είδαν την ανεργία και τη συρρίκνωση του ΑΕΠ να καταγράφει παγκόσμια ρεκόρ

Ώρες αγωνίας είναι αυτές που περνάμε μέχρι να αποσαφηνιστεί το τι θα γίνει, δεδομένης της απόφασης της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ να προσφύγει για δανεισμό στο ΔΝΤ είτε στην ΕΕ και των τρομερών πιέσεων που ασκούν οι Γερμανοί προς την πρώτη κατεύθυνση. Μια απόφαση που πρέπει να υπογραμμίσουμε πως δεν αποτελεί μονόδρομο.

Σύμφωνα με τους ίδιους, το πρόβλημα της Ελλάδας αποκτά άμεσο και πιεστικό χαρακτήρα ωθώντας για λύση, υπό το βάρος δύο εξελίξεων. Αρχικά, της ανάγκης εύρεσης 20 δισ. ευρώ τις επόμενες εβδομάδες με τα οποία θα αναχρηματοδοτηθεί παλιότερο χρέος. Κι επίσης, λόγω του εξαιρετικά υψηλού επιπέδου στο οποίο συνεχίζουν να κινούνται τα επιτόκια των ελληνικών ομολόγων. Ενδεικτικά, μόλις την Πέμπτη το δεκαετές ομόλογο διαπραγματευόταν με επιτόκιο 6,265%, δηλαδή με 3,14 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από το αντίστοιχο γερμανικό. Επίπεδο απαράδεκτο κατά την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ που ωθεί στην εξεύρεση λύσης. Γιατί να θεωρείται όμως απαράδεκτο; Μια συγκριτική εξέταση του κόστους που επισείει η άλλη εναλλακτική λύση πείθει για το αντίθετο: ότι προτιμότερο είναι να πληρώνουμε αυτά τα τοκογλυφικά επιτόκια μέχρι να ξενταλκαδιάσει η κερδοσκοπία και μετά βλέπουμε.

Το δυσάρεστο είναι πως με το πέρασμα του χρόνου το απευκταίο για την κοινωνική πλειοψηφία σενάριο της προσφυγής στο μισητό, ιμπεριαλιστικό Διεθνές Νομισματικό Ταμείο φαίνεται όλο και πιο πιθανό, λόγω της αφόρητης πίεσης που ασκεί η ίδια η Γερμανία. Αυτό το σενάριο δεν ήταν ωστόσο το ίδιο απευκταίο για την κυβέρνηση, η οποία από την αρχή της δημοσιονομικής κρίσης έσειε το χαρτί του ΔΝΤ (αποκρύπτοντας ταυτόχρονα το τρομερό κοινωνικό κόστος που συνόδευε μια τέτοια απειλή) με μία άνεση που έκανε όσους ξέρουν τι εστί ΔΝΤ να απορούν αν πίσω απ’ αυτή την άνεση κρύβεται η παροιμιώδης αφέλεια του Γιωργάκη ή κάποιο άλλο σχέδιο πρόσδεσης της χώρας στις ΗΠΑ. Η άνεση έδωσε τη θέση της στην ελαφρύτητα που έφθασε στο αποκορύφωμά της την προηγούμενη Πέμπτη όταν ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου δήλωνε από το βήμα του ευρωκοινοβουλίου ότι επειδή έχουμε εφαρμόσει όλα τα μέτρα που λίγο – πολύ ζητάει το ΔΝΤ σε τέτοιες περιπτώσεις το μόνο που μένει είναι να πάμε να σηκώσουμε τα λεφτά. Όπως περίπου πάμε στην τράπεζα και σηκώνουμε από τον λογαριασμό μας, το ίδιο θα συμβεί κι αν προσφύγουμε στο ΔΝΤ. Απλώς θα πάρει τα λεφτά, θα χαιρετίσει με το γνωστό χαμόγελο και θα φύγει…

Δεν υπάρχει μεγαλύτερο ψέμα! Η προσφυγή στο ΔΝΤ θα συνοδευτεί μετά βεβαιότητας από νέα μέτρα που θα εκτινάξουν την φτώχεια και την ανεργία σε πρωτοφανή, προπολεμικά επίπεδα!

Ιστορικά ξεκινώντας, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μαζί την Παγκόσμια Τράπεζα που ιδρύθηκαν το 1944 στο πλαίσιο της συμφωνίας του Μπρέτον Γουντς είχαν ως κύριο έργο την εγγύηση της παγκόσμιας νομισματικής τάξης και του πολυμερούς συστήματος πληρωμών στον μεταπολεμικό κόσμο. Το ΔΝΤ ειδικότερα με ένα μεγάλο αποθεματικό που σχηματίστηκε με τις συνεισφορές (τα λεγόμενα Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα – Special Drawing Rights) του κάθε ένα από τα 44 αρχικά και 192 πλέον κράτη μέλη του, μπορούσε να δανείζει κάθε χώρα που αντιμετώπιζε πρόβλημα εύρεσης ρευστού στην αγορά για να συνεχίσει να βρίσκεται «εντός» – να συμμετέχει δηλαδή στο εμπόριο και τις ανταλλαγές. Τα χρήματα ωστόσο δεν τα χορηγούσε τόσο απλά. Το ΔΝΤ έγινε αντικείμενο μίσους από τις εσχατιές της Λατινικής Αμερικής μέχρι την τελευταία γωνία της Αφρικής και της Ασίας (γι’ αυτό και στο Μαξίμου δεν ξέρουν τίποτε…) επειδή οι όροι που έθετε ήταν δρακόντειοι και ειδεχθείς. Στην πράξη το ΔΝΤ εγγυούταν την μεταπολεμική ιμπεριαλιστική παγκόσμια οικονομική τάξη συμπλήρωμα του κεϋνσιανισμού που ανθούσε στο εσωτερικό των ανεπτυγμένων καπιταλιστικών κρατών. Λειτουργούσε ως δανειστής έσχατης ανάγκης έτσι ώστε ποτέ μια πολυεθνική ή οι ξένοι πιστωτές να μη χάσουν τα λεφτά τους ή τον πελάτη τους. Ήταν επίσης και το μακρύ χέρι της αμερικανοκρατίας. Το ΔΝΤ με τους όρους που έθετε για να χορηγήσει δάνεια έγινε ο πολιορκητικός κριός του δεκάλογου της Συναίνεσης της Ουάσιγκτον (του νεοφιλελευθερισμού στα αμερικανικά): απελευθέρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών και της αγοράς εργασίας (κατάργηση κατώτατου μισθού, ορίου απολύσεων και κάθε κανονιστικού πλαισίου) απομάκρυνση των εμπορικών δασμών, διακοπή των επιδοτήσεων στις εθνικές βιομηχανίες, ιδιωτικοποιήσεις, κ.ο.κ.

Περιττό να πούμε ότι τα δημόσια οικονομικά ή οι μακροοικονομικές ανισορροπίες μπορεί να εξυγιαίνονταν αλλά με το πέρας της θεραπείας ο ασθενής… ξεραινόταν! Ούτε μία χώρα από τις δεκάδες χώρες που πέρασαν από τα ηλεκτροσόκ του δεν επανέκτησαν τον πρότερο δυναμισμό τους. Το αποτέλεσμα ήταν να υποπέσουν σε χρόνια ύφεση κι η φτώχεια με την ανεργία να κάνουν θραύση. Αποτέλεσμα αυτών ακριβώς των καταστροφικών μεθόδων που χρησιμοποιούσε ανέκαθεν το ΔΝΤ ήταν ο βραβευμένος με Νομπέλ Οικονομίας, Τζόζεφ Στίγκλιτς, ακριβώς πριν δέκα χρόνια τον Ιανουάριο του 2000, να τα παρατήσει και να φύγει αηδιασμένος από την Παγκόσμια Τράπεζα καταγγέλλοντας τις εγκληματικές συνταγές που χορηγούσε σε συνεργασία με το ΔΝΤ, ίδιες κι απαράλλαχτες δια πάσα νόσο… Η αφορμή για την αφύπνιση της συνείδησής του αποτέλεσε η κρίση στη Νοτιοανατολική Ασία κι η θεραπεία που ακολούθησε. Από τις ύβρεις που εξαπέλυσε εναντίον τους ο μετέπειτα νομπελίστας δεν ξέφυγε ούτε η επιστημονική τους επάρκεια με την οποία ενδύουν κάθε σύσταση νομιμοποιώντας και συγκαλύπτοντας το ταξικό, ιμπεριαλιστικό της περιεχόμενο. «Τριτοκλασάτους επιστήμονες πρωτοκλασάτων πανεπιστημίων» είχε χαρακτηρίσει όλους αυτούς τους λιμοκοντόρους που παριστάνουν τις διάνοιες, ο Στίγκλιτς…

Η αλήθεια είναι πως μέχρι πρόσφατα πιστεύαμε ότι τα ηλεκτροσόκ του ΔΝΤ αφορούσαν τον Τρίτο Κόσμο, ενώ στον Πρώτο το κεφάλαιο επεφύλασσε πιο εξελιγμένες, λιγότερο βάρβαρες πολιτικές ανάνηψης, όπως ήταν για παράδειγμα η αντιλαϊκή Συνθήκη του Μάαστριχτ που άνοιξε το δρόμο για τη νομισματική ενοποίηση. Οι αυταπάτες διαλύθηκαν πριν ένα χρόνο όταν χώρες – μέλη της ΕΕ παρά τις εκκλήσεις τους στην ΕΕ και δη τη Τέταρτο Ράιχ το μόνο που συνάντησαν ήταν πόρτες κλειστές κι έτσι αναγκάστηκαν να προσφύγουν στο ΔΝΤ. Ήταν συγκεκριμένα η Ουκρανία, η Σερβία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία κι η Λετονία. Ξεκινώντας από την τελευταία: Για να λάβει ένα δάνειο 7,5 δισ. ευρώ αναγκάστηκε να μειώσει τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων κατά 50%, να περιορίσει τις χρηματοδοτήσεις των νοσοκομείων κατά 40%, να αυξήσει όλους τους έμμεσους φόρους, συμπεριλαμβανομένου και του ΦΠΑ, ακόμη και να κλείσει σχολεία! Ο νεοφιλελεύθερος χουλιγκανισμός έφθασε σε τέτοια επίπεδα που πούλησαν ακόμα και ολόκληρη πόλη. Το αποτέλεσμα ήταν η ανεργία να φθάσει σε επίπεδα ρεκόρ της τάξης του 23% κι η πτώση του ΑΕΠ το 2009 κι αυτή σε επίπεδο ρεκόρ, χωρίς όμοιο σε όλο τον κόσμο, της τάξης του 18%. Στην Ουγγαρία για να δοθούν υπό τη μορφή δανείου 25 δισ. δολ. απαιτήθηκε η μείωση του ύψους των συντάξεων, η αύξηση του ορίου ηλικίας από τα 62 στα 65 έτη κι η δραματική συρρίκνωση του δημόσιου τομέα, όπου μεταξύ άλλων ιδιωτικοποιήθηκε και το δημόσιο σύστημα μεταφορών. Στη Ρουμανία για να δοθεί δάνειο ύψους 20 δισ. δολ. επιβλήθηκαν 100.000 απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων, κατάργηση όλων των πληρωμένων αδειών για τους δημόσιους υπαλλήλους και μείωση των δημοσίων δαπανών κατά 1% κάθε χρόνο πέρυσι και φέτος και 1,5% το 2011. Μένοντας σε αυτές μόνο τις τρεις χώρες πρέπει να πούμε ότι μοιράζονται ένα επιπλέον χαρακτηριστικό: Οι κυβερνήσεις που πήγαν να εφαρμόσουν τα παραπάνω μέτρα και στα τρία κράτη ανατράπηκαν. Στην Ουγγαρία μάλιστα, την οποία επισκέφθηκε ο πρωθυπουργός κάνοντας ότι δεν ξέρει τίποτε, το αδερφό κόμμα του ΠΑΣΟΚ που έστειλε την χώρα στο ΔΝΤ διορίζοντας στη συνέχεια ως πρωθυπουργό έναν επιχειρηματία, οι δημοσκοπήσεις το δείχνουν να κατακρημνίζεται, έναν μήνα πριν τις πρόωρες εκλογές. 11% δίνουν τα γκάλοπ στους σοσιαλιστές που τιμωρούνται μ’ αυτό τον τρόπο για την απόφασή τους να προσφύγουν στο ΔΝΤ, ενώ η Δεξιά παίρνει 46% κι η ακροδεξιά 12%, περισσότερα δηλαδή απ’ ότι κερδίζουν οι σοσιαλιστές. Με άλλα λόγια όποιο κόμμα άνοιξε το δρόμο για το ΔΝΤ και ταυτίστηκε με τις εξοντωτικές πολιτικές του υπέγραψε και την πολιτική του καταδίκη!

Ειρήσθω εν παρόδω, η πρωτοβουλία του Γιωργάκη να επισκεφθεί την Ουγγαρία αναδεικνύοντας την σε χώρα πρότυπο για την Ελλάδα δεν είναι καν δική του. Στην Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν στις 20-21 Φεβρουαρίου 2010 διαβάζουμε ότι «ο Τζορτζ Σόρος, ο δισεκατομμυριούχος μάνατζερ κερδοσκοπικών κεφαλαίων υποστηρίζει ότι η προσπάθεια της Ουγγαρίας θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν παράδειγμα για την Ελλάδα, όπως επίσης την Πορτογαλία και την Ισπανία»…

Με βάση τα παραπάνω η επιλογή του ΔΝΤ, έστω κι αν επιβληθεί στο πλαίσιο της μικτής λύσης ενός «κοινοπρακτικού» δανείου με τη συμμετοχή όχι μόνο του ΔΝΤ, αλλά μαζί και της ΕΕ, αποδεικνύεται καταστρεπτική για τους εργαζόμενους και την συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας. Κατά συνέπεια είναι χίλιες φορές προτιμότερο να πληρώνουμε όχι μόνο 6,5%, αλλά και μεγαλύτερα επιτόκια της τάξης του 8 και 9%, παρά να προσφύγουμε στο μισητό Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο η κυβέρνηση εμφανίζει ως εναλλακτική λύση, παραβλέποντας τις δραματικές συνέπειες που θα έχουν οι συνταγές του στους ρυθμούς μεγέθυνσης, την ανεργία και τη φτώχεια!

Μαύρη τρύπα εμφυλίων και μετανάστευσης η Αφρική (Μετροπόλιταν, 18/5/2009)

Σε εστία αποσταθεροποίησης μετατρέπεται η μαύρη ήπειρο όσο βυθίζεται στην οικονομική κρίση που προκαλεί η πτώση της τιμής των βασικών εμπορευμάτων, η μείωση των ροών κεφαλαίων, της διεθνούς βοήθειας και των μεταναστευτικών εμβασμάτων

  

Μια κρίση μέσα στην κρίση με εντελώς ιδιάζοντα χαρακτηριστικά και πολύ πιο απειλητικές διαστάσεις είναι σε εξέλιξη στην μαύρη ήπειρο εδώ και περίπου ένα χρόνο. Αρχικά, υπήρχε η προσδοκία, που γρήγορα αποδείχθηκε ευσεβής πόθος, ότι η Αφρική θα έμενε αλώβητη από την πανδημία της αμερικανικής κτηματικής αγοράς, λόγω του γεγονότος ότι ουδέποτε οι τράπεζές της είχαν εκτεθεί στα τοξικά ομόλογα που οδήγησαν στη χρεοκοπία ακόμη και υπεραιωνόβιους τραπεζικούς κολοσσούς. Παρόλα αυτά η κρίση παρέσυρε την Αφρική με πολύ πιο ορμητικό τρόπο και πολύ πιο δραματικές συνέπειες. Αν στην Αμερική η κρίση έγινε ορατή με κατασχέσεις σπιτιών και μαζικές απολύσεις και στην Ευρώπη, με άνοδο της ανεργίας και μείωση των μισθών, στην μόνιμα υποσιτισμένη Αφρική έγινε αισθητή με την πείνα και το θάνατο. Η διαφορά βρισκόταν στο σημείο εκκίνησης…

Καθόλου αναπάντεχο έτσι δεν ήταν το καμπανάκι κινδύνου που έκρουσε ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης στις αρχές Μαΐου όταν σε έκθεση του υπογράμμιζε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τις απειλές που είναι ήδη σε εξέλιξη – δεν πρόκειται δηλαδή για εικασίες που αφορούν το μακρινό μέλλον. «Υπάρχουν ενδείξεις αυξημένης πολιτικής έντασης», αναφέρεται στην έκθεση του διεθνούς οργανισμού η οποία επίσης υπογράφεται από την Αφρικανική Αναπτυξιακή Τράπεζα και την Οικονομική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Αφρική. «Η κατάσταση παραμένει έντονη σε ορισμένες χώρες και νέες εντάσεις θα μπορούσαν να ξεσπάσουν τους επόμενους μήνες λόγω της επιδείνωσης των οικονομικών συνθηκών εξ αιτίας της παγκόσμιας κρίσης… Παρότι αρκετές κυβερνήσεις διαχειρίστηκαν την κατάσταση το 2008 υιοθετώντας υποστηρικτικά μέτρα και συγκρατώντας την κοινωνική δυσαρέσκεια η κατάσταση το 2009 είναι πιθανό να αποδειχθεί πιο προκλητική».

Σήμα κινδύνου για 26 φτωχές χώρες από τις οποίες οι μισές ανήκουν στην υποσαχάρια Αφρική είχε εκπέμψει και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στις αρχές Μαρτίου, θυμίζοντας όμως τις εκκλήσεις πατροκτόνου προς το δικαστήριο να τον λυπηθεί επειδή είναι ορφανός…

Προς επιβεβαίωση των παραπάνω ανησυχιών αρκεί μια φευγαλέα ματιά σε ορισμένα στρατιωτικο-πολιτικά γεγονότα του τελευταίου διαστήματος, που μόνο του το καθένα απ’ αυτά πιθανά να μην έχει τόσο μεγάλη σημασία. Στη Σομαλία οι θάλασσες στο έλεος των πειρατών και η στεριά στο έλεος ενός βίαιου εμφυλίου που μαίνεται για 18 χρόνια. Στη Νότια Αφρική ρατσιστικά πογκρόμ εναντίον μεταναστών από γειτονικές χώρες. Στη Μαυριτανία, τη Μαδαγασκάρη, τη Γουινέα και τη Γουινέα Μπισάο στρατιωτικά πραξικοπήματα. Στο Τσαντ αντεπίθεση των ανταρτών που αλληλοτροφοδοτείται με αντικυβερνητικές εκδηλώσεις κοινωνικής διαμαρτυρίας και εισβολή του στρατού στο γειτονικό Σουδάν. Διαδηλώσεις και στο Καμερούν με στόχο τις υψηλές τιμές των τροφίμων και τον αυταρχισμό του προέδρου. Η Γουινέα Μπισάο και η Σενεγάλη, όαση πολιτικής σταθερότητας μέχρι πρόσφατα, μετατρέπονται σε χώρες διακίνησης ναρκωτικών, ενδιάμεσος σταθμός των δρόμων της κοκαΐνης από τη Λατινική Αμερική στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα οι κοινωνικές και πολιτικές τους δομές να αποσαρθρώνονται από το μαύρο χρήμα και το οργανωμένο έγκλημα, λειτουργώντας διαβρωτικά και για τις γειτονικές χώρες.

Η καταβύθιση της Αφρικής στην κρίση, που δημιουργεί πρωτόγνωρους κινδύνους και για την Ευρώπη, είναι αποτέλεσμα πέντε διαφορετικών αιτιών.

Η σημαντικότερη αιτία έγκειται στην κάθετη πτώση των τιμών των πρώτων υλών. Δεδομένης της ασυνήθιστα υψηλής εξάρτησης των περισσότερων αφρικανικών χωρών από τέτοιου είδους εξαγωγές, η πτώση της τιμής των βασικών εμπορευμάτων μέσα σε ένα χρόνο μεταξύ 40% και 50% (όπως βεβαιώνεται στους πίνακες που δημοσιεύει ο βρετανικός Εκόνομιστ στις τελευταίες του σελίδες) έθεσε τις περισσότερες αφρικανικές χώρες στην τροχιά της κρίσης. Χαρακτηριστικά, το 80% των εξαγωγών της Μποτσουάνα αφορά διαμάντια.

Η δεύτερη πύλη από την οποία εισήλθε η κρίση στην Αφρική είναι η διεθνής βοήθεια. Προσδιορισμένη ανέκαθεν ως ποσοστό επί του ΑΕΠ των ανεπτυγμένων χωρών (για τα κράτη μέλη της ΕΕ ενδεικτικά είναι 0,56% του ΑΕΠ τους), η κάθετη μείωση του παραγόμενου προϊόντος από την μια άκρη της γης ως την άλλη σημαίνει μια ανάλογη μείωση στα ποσά που λαμβάνουν οι αναπτυσσόμενες χώρες. Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Βλέποντας οι κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων χωρών τα ελλείμματά τους να αυξάνονται ανεξέλεγκτα μειώνουν αυθαίρετα τη διεθνή τους βοήθεια, αθετώντας τις δεσμεύσεις τους. Το έχουν ήδη πράξει η Γαλλία, η Ιρλανδία και η Ιταλία. Το μέγεθος των συνεπειών γίνεται εμφανές αν δούμε την «εξάρτηση» που έχουν αποκτήσει μια σειρά χώρες απ’ αυτά τα χρήματα. Στη Μοζαμβίκη για παράδειγμα το 2008 το 42% του ΑΕΠ της προήλθε από τη διεθνή βοήθεια. Και σε μια σειρά άλλες χώρες (Μπουρουντί, Πράσινο Ακρωτήρι, Μαλαουί, Γουινέα Μπισάο, Ρουάντα, Λεσόθο, κ.α.) η διεθνής βοήθεια υπερβαίνει το 10% του ΑΕΠ τους. (Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης ας σκεφτούμε τι σοκ θα υποστεί η ελληνική οικονομία αν διακοπούν οι απολήψεις από την ΕΕ που ανέρχονται «μόλις» στο 2,6% του ΑΕΠ…)

Η τρίτη αιτία πίσω από την κρίση που μαστίζει την Αφρική είναι η έλλειψη ρευστού που παρατηρείται διεθνώς. Η απόφαση όλων των ανεπτυγμένων δυτικών κρατών να ανακοινώσουν έκτακτες χρηματοδοτήσεις στην οικονομία για να αποτραπεί η ύφεση επέφερε μια πρωτοφανή για τις τελευταίες λίγες δεκαετίες έλλειψη ρευστού στις διεθνείς αγορές. Κι αν για την Ελλάδα αυτή η έλλειψη σήμανε άνοδο του spread, δηλαδή τοκογλυφικά επιτόκια, για την Γκάνα σήμανε ακύρωση διεθνούς διαγωνισμού για την πώληση ομολόγων αξίας 300 εκ. δολ. επειδή απλώς αδυνατούσε να επωμιστεί τους όρους που έθεταν οι διεθνείς πιστωτές. Κι άλλες χώρες, όπως η Τανζανία, η Κένυα, η Ουγκάντα κι η Νιγηρία μετέθεσαν για το απώτερο μέλλον την έκδοση δικών τους ομολόγων. Πρόσφατη έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας προειδοποιούσε ότι στις αναπτυσσόμενες χώρες το 2009 θα φθάσει μόνο το 17% των καθαρών ιδιωτικών ροών κεφαλαίου που εισέρευσαν το 2007. Η μείωση αυτή θα κάνει ακόμη πιο άδικη την παγκόσμια κατανομή των επενδύσεων στο πλαίσιο του οποίου στην Αφρική και δη την υποσαχάρια αναλογούσαν ανέκαθεν ξεροκόμματα: Με το 12% το παγκόσμιου πληθυσμού μόλις το 3% των άμεσων ξένων επενδύσεων. Ο συνδυασμός των δύο παραπάνω συντείνει σε δραματικές περικοπές των δημόσιων κοινωνικών δαπανών και σε ακύρωση επενδυτικών σχεδίων και ανεργία.

Μια επιπλέον, τέταρτη, οδό μέσω της οποίας γίνεται αντιληπτή η κρίση στην Αφρική αφορά στην δραματική συρρίκνωση των εμβασμάτων που στέλνουν οι μετανάστες στις οικογένειές τους – τόσο του ύψους τους όσο και του αριθμού τους. Το 2007 οι Αφρικανοί που ζουν στο εξωτερικό έστειλαν στα σπίτια τους 19 δισ. δολ., ποσό διπλάσιο σε σχέση με τρία χρόνια πριν. Αποτελώντας όμως το μαλακό υπογάστριο των εργαζομένων στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, οι μετανάστες ήταν οι πρώτοι που βίωσαν την κρίση. Και μαζί μ’ αυτούς ολόκληρες χώρες όπως το Λεσόθο για παράδειγμα καθώς το 28% του ΑΕΠ του προέρχεται από εμβάσματα.

Τέλος, ένας καθοριστικός λόγος για τον οποίο σήμερα η Αφρική είναι στο χειρότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών, αφορά την σημαντική άνοδο των τιμών των ειδών διατροφής. Τα δημητριακά, το ρύζι, το καλαμπόκι και η σόγια για παράδειγμα, παρά την πτώση της τιμής τους από πέρυσι εξακολουθούν να στοιχίζουν σχεδόν 30% ακριβότερα απ’ ότι το 2005.

Ως αποτέλεσμα όλων των παραπάνω, με βάση στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας, ενώ την τριετία 2003-’05 μειώθηκε στο 16% του παγκόσμιου πληθυσμού το ποσοστό όσων υποσιτίζονται, από 20% το 1990–’92, πλέον ανέρχεται τουλάχιστον στο 18%. Επίσης απειλούνται με πλήρη ανατροπή κι οι στόχοι της Χιλιετίας που είχαν καθορισθεί από τον ΟΗΕ για την εξάλειψη της φτώχειας καθώς υπολογίζεται ότι 90 εκ. άνθρωποι ακόμη θα οδηγηθούν στην πείνα παγκοσμίως, φθάνοντας τον αριθμό τους στο 1 δισ. από τους οποίους οι περισσότεροι ζουν στην Αφρική.

Αν όλα τα παραπάνω προβλήματα στο εσωτερικό της μαύρης ηπείρου οδηγούν σε εμφύλιους και διακρατικούς πολέμους για την οικειοποίηση των ολοένα και λιγότερο προσοδοφόρων πλουτοπαραγωγικών πηγών, σφαγές πληθυσμών για να διευκολυνθεί η επέκταση και ανατροπές νόμιμων κυβερνήσεων, δεν είναι μικρότερης σημασίας οι επιπτώσεις και στο εξωτερικό. Το κάθε άλλο. Το δείχνει η έξαρση της πειρατείας στη Σομαλία και τα καραβάνια των απελπισμένων που διασχίζουν την αφρικανική έρημο, για να περάσουν την Μεσόγειο ακόμη και με αυτοσχέδια πλωτά μέσα ελπίζοντας σε μια καλύτερη τύχη στην Ευρώπη…

Αρέσει σε %d bloggers: