Η ΒΟΡΕΙΑ ΚΟΡΕΑ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΙΟ ΣΚΛΗΡΟΥ ΠΟΚΕΡ!

Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο αμερικανός πρόεδρος ξεπερνούσε τα όρια. Το έχει πράξει κατ’ επανάληψη όταν, για παράδειγμα, στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης Twitter πληκτρολογεί άναρθρες ιαχές, απειλές και μεγαλοστομίες κενού περιεχομένου, που δεν συνάδουν καν σε ενήλικα.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Στην ομιλία του όμως στην ετήσια Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 20 Σεπτεμβρίου οι απειλές που εκτόξευσε και το ύφος του αποδοκιμάστηκαν όχι μόνο από κορυφαίους πολιτικούς χωρών όπως η Βενεζουέλα και το Ιράν, οι οποίοι διατηρούν εχθρικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, αλλά ακόμη και από την υπουργό Εξωτερικών της Σουηδίας, Μάργκοτ Βάλστρομ η οποία μιλώντας στο τηλεοπτικό δίκτυο BBC δήλωσε πως «ήταν μια λάθος ομιλία, τη λάθος στιγμή, ενώπιον του λάθος ακροατηρίου». Πολύ πιο καυστικός ήταν όμως ο πρόεδρος της Αυστρίας (καθηγητής Οικονομικών και επικεφαλής του κόμματος των Πρασίνων πριν εκλεγεί στο ανώτατο αξίωμα της χώρας του) που τη χαρακτήρισε «ομιλία στους ψηφοφόρους της αμερικανικής επαρχίας». Καθόλου τιμητικό σχόλιο για έναν πρόεδρο που διεκδικεί και τον τίτλο του πλανητάρχη… Στο στόχαστρο του Τραμπ (πέραν του Ιράν κ.α.) βρέθηκε η Βόρεια Κορέα, την οποία ο αμερικανός πρόεδρος απείλησε με «ολοκληρωτική καταστροφή» αν αναγκαστεί να υπερασπιστεί τη δική του χώρα. Μάλιστα με μια κίνηση εντελώς ανοίκεια για τους κανόνες των διεθνών σχέσεων, που με βεβαιότητα  άφησε χιλιάδες διπλωμάτες με το στόμα ανοιχτό για την παροιμιώδη άγνοια που περιβάλλει τον 45ο πρόεδρο των ΗΠΑ, ο Τραμπ πρόσβαλε προσωπικά τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας χαρακτηρίζοντάς τον «rocket man». Επιλογή που εξόργισε ακόμη και την πρώην υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ και βασική του αντίπαλο στις περυσινές εκλογές  Χίλαρι Κλίντον η οποία αποδοκίμασε τη ρητορική του…

Η ομιλία του Τραμπ, ακόμη κι έτσι, έφερε στην επιφάνεια την ανησυχία αλλά κυρίως την αμηχανία που προκαλεί η Βόρεια Κορέα στη διεθνή κοινότητα με τις αλλεπάλληλες πυραυλικές δοκιμές της και το πυρηνικό της οπλοστάσιο. Η αμηχανία είναι αποτέλεσμα ενός πολύ απλού γεγονότος: Ότι κανένας πολιτικός, διπλωμάτης, ακαδημαϊκός ή επιστήμονας σήμερα δεν μπορεί να απαντήσει με σιγουριά για τις επιδιώξεις του Κιμ Γιονγκ Ουν. Ποιοί είναι οι απώτεροι στόχοι του βορειοκορεάτικου καθεστώτος, είναι με άλλα λόγια το ερώτημα των εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων (όση είναι η αξία των εξοπλισμών που πυροδοτούν οι ΗΠΑ αξιοποιώντας τις απειλές του Κιμ Γιονγκ Ουν) που όσο παραμένει αναπάντητο, τότε στο τραπέζι θα κατατίθενται τα πιο διαφορετικά σενάρια. Η σημασία που έχει η απόκριση σε αυτό το ερώτημα υπογραμμίζεται αν λάβουμε υπ’ όψη ότι εντελώς διαφορετική απάντηση αρμόζει σε ένα επιθετικό σχέδιο που στο τελικό του στάδιο θα είχε την κατάληψη της Νότιας Κορέας με τη χρήση στρατιωτικών μέσων και διαφορετική αντιμετώπιση χρήζει ένα σχέδιο που αναπτύσσεται με μοναδικό στόχο την αμυντική θωράκιση της ίδιας της χώρας, της Βόρειας Κορέας. Δεν είναι όμως μόνο η Πιονγκγιάνγκ που παίζει με κλειστά χαρτιά στο πόκερ της κορεατικής χερσονήσου, το οποίο έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο σκληρά κι απρόβλεπτα διπλωματικά παιχνίδια της μετα-ψυχροπολεμικής εποχής. Με δεύτερες σκέψεις και κρυφά σχέδια κάθονται στο τραπέζι κι όλοι οι άλλοι παίκτες: Κίνα, Ρωσία, Νότια Κορέα και φυσικά οι ίδιες οι ΗΠΑ, που ενώ εμφανίζονται ως η εγγύηση απέναντι στον πυρηνικό όλεθρο είναι η μοναδική χώρα που έχει χρησιμοποιήσει πυρηνικές βόμβες, εναντίον μάλιστα άμαχου πληθυσμού στις 6 Αυγούστου 1945 κι ενώ η Ιαπωνία είχε παραδοθεί. Σαν να βάλαμε τον έμπορο ναρκωτικών διευθυντή σε κλινική αποτοξίνωσης ναρκομανών…

Σε θέση άμυνας η Βόρεια Κορέα

Η Βόρεια Κορέα ανεξαρτήτως των στρατηγικών σχεδίων που έχει κατά νου ο 33χρονος ηγέτης της και το επιτελείο του, ξεκινάει από ένα αλάνθαστο δεδομένο: Ότι βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα.  Οι ΗΠΑ κυρίως έχουν κατ’ επανάληψη και δημοσίως εντάξει τη χώρα στα μη αρεστά τους καθεστώτα. Και ξέρει όλη η υφήλιος ποια ήταν η τύχη των άλλων ηγετών που συμπεριλαμβάνονταν σε αυτή την κατηγορία, του Μουαμάρ Καντάφι της Λιβύης και του Σαντάμ Χουσεΐν του Ιράκ: Ατιμωτικός θάνατος και βίαιη ανατροπή του καθεστώτος τους, που το διαδέχτηκε εμφύλιος κι ένα απερίγραπτο χάος με την άνοδο των Σιιτών στο Ιράκ οι οποίοι διάκεινται φιλικά στην Τεχεράνη και τον διαμελισμό της Λιβύης που την καθιστά καταφύγιο του τζιχαντισμού και ασφαλές πέρασμα χιλιάδων μεταναστών που κατευθύνονται προς τη Μεσόγειο.

Οι Δυτικοί το γνώριζαν όλα αυτά πριν ανατρέψουν τα καθεστώτα και παρόλα αυτά δε δίστασαν. Το Ιράν που έχει γλιτώσει μέχρι στιγμής από την αμερικανική επιθετικότητα το οφείλει στην απροθυμία του να συνεργαστεί μαζί τους. Ξέφυγε επομένως επειδή δεν υποτάχτηκε. Γιατί επομένως ο Κιμ να επιδοθεί σε κινήσεις καλής θέλησης, όταν ξέρει ποια είναι η τύχη που τον περιμένει;

Μάλιστα, από τις ελάχιστες δημόσιες τοποθετήσεις της βορειοκορεάτικης ηγεσίας γίνεται εμφανές ότι η δραματική εμπειρία των άλλων χωρών που είχαν πέσει σε δυσμένεια από τη Ουάσινγκτον έχει ληφθεί καλά υπόψη από την Πιονγκγιάνγκ. Σύμφωνα με τη βρετανικής εφημερίδα Γκάρντιαν, (31 Ιουλίου 2017) ο Κιμ Γιονγκ Ιλ, πατέρας του σημερινού ηγέτη, όταν ρωτήθηκε γιατί δαπανά τόσα ποσά από τους ελάχιστους πόρους που διαθέτει η χώρα του είχε απαντήσει ότι «πρέπει να ξέρουν ότι έχω πυραύλους επειδή αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να μου μιλήσουν οι Αμερικάνοι». Ενώ ο σημερινός ηγέτης της Βόρειας Κορέας έχει δηλώσει πώς «αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να μην του επιτεθούν οι ΗΠΑ και ο μοναδικός τρόπος για να μη τον μετακινήσουν από την εξουσία». Κι η αλήθεια είναι πώς μέχρι στιγμής αυτές οι επιλογές, παρά την ανασφάλεια που προκαλούν σε εκατομμύρια ανθρώπους, έχουν αποδώσει πλήρως αποτρέποντας τα αμερικανικά αποσταθεροποιητικά σχέδια, που δεν τελείωσαν το 1953 με το τέλος του πολέμου, δεδομένου ότι ο τερματισμός των μαχών του πολέμου της Κορέας έγινε με ανακωχή. Έκτοτε δεν έχει υπογραφεί συμφωνία ειρήνης, με ευθύνη πρώτα και κύρια των ΗΠΑ και σε πολύ μικρότερο βαθμό της Ν. Κορέας.

Οι μνήμες δε από τον πόλεμο και συγκεκριμένα από την αμερικανική βαρβαρότητα (δεδομένου ότι η απόφαση εισβολής μπορεί να είχε την κάλυψη του ΟΗΕ αλλά το 88% των στρατιωτών προέρχονταν από τις ΗΠΑ) είναι τόσο συγκλονιστικές ώστε το σημερινό καθεστώς αντλεί νομιμοποίηση και κύρος από την αντίσταση που πρόβαλε απέναντι στους Αμερικανούς. Οι βομβαρδισμοί των Αμερικανών ήταν τόσο σαρωτικοί ισοπεδώνοντας το 75% της Πιονγκγιάνγκ και πολλών άλλων πόλεων ώστε στο τέλος οι πιλότοι δεν έβρισκαν όρθια κτίρια για στόχους. Οι ΗΠΑ μάλιστα, μετά την είσοδο και της Κίνας στον πόλεμο, είχαν επισήμως αποφασίσει να ρίξουν πυρηνικά αν υποστούν μεγάλες απώλειες ή δεχθούν επίθεση από άλλη, μη Κορεάτικη δύναμη… Δεν είναι επομένως η Βόρεια Κορέα η πρώτη που χρησιμοποιεί την πυρηνική απειλή…

Επιπλέον, αν ο κίνδυνος από τις δοκιμές της Βόρειας Κορέας είναι υποθετικός και μελλοντικός οι επιπτώσεις από τις αλλεπάλληλες κυρώσεις που ψηφίζει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ εναντίον της Β. Κορέας, πάντα με πρωτοβουλία των ΗΠΑ, (απαγορεύοντας πχ τις εξαγωγές με στόχο να χάσει η Πιονγκγιάνγκ τα έσοδα από το σκληρό συνάλλαγμα και να μην μπορεί να αγοράσει εξοπλισμό) είναι άμεσες και υπαρκτές. Επιβεβαιώνουν δε ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να εποφθαλμιούν την ακεραιότητα της Β. Κορέας ενώ πλήττουν το επίπεδο ζωής των κατοίκων της. Όπως συνέβαινε δηλαδή και με το Ιράκ, απώτερη επιδίωξη των κυρώσεων είναι να στρέψουν τον πληθυσμό, που φτωχοποιείται ραγδαία, εναντίον της πολιτικής του ηγεσίας.

Αμερικανικές απειλές

Οι ΗΠΑ μέχρι στιγμής δεν στέκονται τόσο απαθείς παρατηρητές απέναντι στις εκτοξεύσεις πυραύλων που κάθε τρεις και λίγο πραγματοποιεί η Βόρεια Κορέα, όσο δημοσίως εμφανίζονται. Σύμφωνα με τους New York Times (βάσει ρεπορτάζ των Ντέιβιντ Σάνγκερ και Γουίλιαμ Μπρόουντ) οι συνεχείς αποτυχίες στην εκτόξευση βορειοκορεατικών πυραύλων μόνο τυχαίες δεν είναι. Αρκεί να αναφερθεί η συχνότητά τους: Όταν σύμφωνα με την ίδια εφημερίδα το σύνηθες ποσοστό ανέρχεται από 5% ως 10%  στη Β. Κορέα φθάνει το 88%! Η ερμηνεία που δίνεται γι’ αυτή την αποτυχία σχετίζεται με αδιάκοπα αμερικανικά σαμποτάζ που μπορεί να περιλαμβάνουν από τις πιο απαρχαιωμένες τεχνικές (αστοχία υλικών) μέχρι τις πιο σύγχρονες (με τη χρήση μεθόδων ηλεκτρονικού πολέμου). Σε κάθε περίπτωση η εντύπωση που δημιουργείται ότι οι ΗΠΑ είναι απροστάτευτες και στο έλεος του Κιμ ο οποίος μπορεί μόλις εντός 30 λεπτών να στείλει διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο εξοπλισμένο με πυρηνική κεφαλή στο Λος Άτζελες απέχει …έτη φωτός από την αλήθεια.

Το πιο σημαντικό προηγούμενο ωστόσο που αφορά τις ΗΠΑ δεν σχετίζεται με τα πεδία των μαχών αλλά με τα τραπέζια των διαπραγματεύσεων. Ελάχιστα συζητιέται, με ευθύνη των ΗΠΑ αλλά και μιας δημοσιογραφίας που θαμπώνεται από το εφήμερο, αλλά παραμένουν προς αξιοποίηση οι όροι της συμφωνίας που υπέγραψε η Ουάσινγκτον με τη Βόρεια Κορέα το 1994 κι ενώ πρόεδρος ήταν ο Μπιλ Κλίντον. Βάσει αυτής της συμφωνίας η Β. Κορέα πάγωσε το πυρηνικό της πρόγραμμα και σε αντάλλαγμα θα λάμβανε από τις ΗΠΑ 500.000 τόνους κατ’ έτος καύσιμα, ενώ οι ΗΠΑ θα την έβγαζαν από τη λίστα των χωρών χορηγών της τρομοκρατίας. Το σημαντικότερο ωστόσο μέρος της συμφωνίας αφορούσε την ομαλοποίηση των πολιτικών σχέσεων των δύο χωρών, που άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο υπογραφής συμφωνίας ειρήνης η οποία θα τερμάτιζε οριστικά τον πόλεμο. Παρότι οι βορειοκορεάτες υλοποίησαν τις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει, οι ΗΠΑ πριν καν αναλάβει ο Μπους ο νεότερος ξεκίνησαν να αθετούν τις υποσχέσεις τους, υπό την πίεση Ρεπουμπλικανών ιέρακων, όπως χαρακτηριστικά έγραφε ο βρετανικός Independent στις 4 Αυγούστου 2017.

Παρόλα αυτά ακόμη κι επί Μπους, τουλάχιστον για τα περισσότερα χρόνια που παρέμεινε στον Λευκό Οίκο, η αμερικανική εξωτερική πολιτική είχε αποκλείσει τις στρατιωτικές απειλές που αβίαστα εξαπολύει σήμερα ο Τραμπ συγκροτώντας μια διπλωματική γραμμή για τη Β. Κορέα που στηριζόταν στους εξής τρεις πυλώνες, όπως αναλύονταν στο περιοδικό Foreign Affairs, την 1η Νοεμβρίου 2007: Πρώτο, δέσμευση για ειρηνική διπλωματική λύση, με τους αξιωματούχους του Λευκού Οίκου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ να απέχουν συστηματικά από κάθε είδους αναφορά για αλλαγή καθεστώτος στη Β. Κορέα. Δεύτερο, προσήλωση σε πολυμερή λύση κι αποκλεισμός κάθε σχεδίου που διαχειριζόταν ή ακόμη κι επέλυε το πρόβλημα σε διμερή βάση, μεταξύ Β. Κορέας και ΗΠΑ, μόνο. Σε αυτό το πλαίσιο η Κίνα θεωρούταν αναπόσπαστο μέρος κάθε συμφωνίας και ταυτόχρονα ήταν υπόλογη. Τέλος, ακρογωνιαίος λίθος της αμερικανικής προσέγγισης ήταν η απόδειξη εκ μέρους της Πιονγκγιάνγκ της πρόθεσής της να καταστρέφει σταδιακά το πυρηνικό της οπλοστάσιο. Ακόμη δηλαδή και για να απελευθερωθούν ποσά που αυθαίρετα είχαν δεσμεύει οι ΗΠΑ, λειτουργώντας σαν παγκόσμιος χωροφύλακας, όπως συνέβη με τα 25 εκ. δολ. της τράπεζας Banco Delta Asia στο Μακό που κατέστησαν εν τέλει διαθέσιμα, η Β. Κορέα έπρεπε πρώτα να συμμορφωθεί με τους όρους της εξαμερούς συμφωνίας. Παρόλα αυτά, οι ΗΠΑ στο τέλος αποδείχθηκαν αφερέγγυες οδηγώντας στα βράχια μια συμφωνία που κατά γενική ομολογία δούλευε. Πρυτάνευσε ωστόσο η στρατηγική της έντασης…

Ισορροπία τρόμου για τη Ν. Κορέα

Οικτρή διάψευση όλων των προκατασκευασμένων εντυπώσεων επιφυλάσσει μια προσεκτική εξέταση της στάσης της Νότιας Κορέας, που έχει κάθε συμφέρον από την επίλυση της κρίσης. Οι ΗΠΑ πασχίζουν να δείξουν ότι αποτελούν τον φύλακα – άγγελο και προστάτη τους. Το δείχνουν κάθε χρόνο με αφορμή την ετήσια στρατιωτική άσκηση (με την κωδική ονομασία Ulchi – Freedom Guardian) που διοργανώνουν στο βόρειο τμήμα της χώρας, πολύ κοντά δηλαδή στα σύνορα με τη Βόρεια Κορέα, από κοινού φυσικά με τη Νότια. Φέτος διεξήχθη μεταξύ 21 και 31 Αυγούστου, όταν δηλαδή η κρίση βρισκόταν στο αποκορύφωμά της, και περιελάμβανε τη συμμετοχή όλων σχεδόν των αμερικανών στρατιωτών που εδρεύουν στη Ν. Κορέα και ανέρχονται σε 35.000 άτομα που είναι εγκατεστημένοι σε 83 διαφορετικές βάσεις. Η συγκεκριμένη άσκηση – επίδειξη δύναμης αποτελούσε ανέκαθεν σημείο τριβής στην χερσόνησο, με τη Β. Κορέα να ζητά τον τερματισμό τους. Να σημειωθεί ότι η Ν. Κορέα φιλοξενεί, μετά την Ιαπωνία και τη Γερμανία, την τρίτη μεγαλύτερη αμερικανική αποστολή, εκτός των πολεμικών μετώπων.

Οι ΗΠΑ αρέσκονται να ρίχνουν λάδι στη φωτιά για έναν απλό και πολύ προβλέψιμο λόγο: για να δημιουργούν πελάτες στην αμερικανική πολεμική βιομηχανία. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η Ν. Κορέα, 11η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, συγκαταλέγεται στις πρώτες θέσεις της λίστας με τις χώρες που πληρώνουν τα περισσότερα χρήματα για αγορές όπλων. Οι περισσότερες εισαγωγές της δε, γίνονται από τις ΗΠΑ (77%) κι ένα πολύ μικρότερο τμήμα από τη Γερμανία (15%) και τη Γαλλία (5%). Η στρατηγική της έντασης επομένως ισοδυναμεί με πακτωλούς ρευστού που εισρέουν στα ταμεία των εταιρειών Lockheed Martin, Boeing, Northrop Grumann, General Dynamics, Raytheon και General Electric…

Το εντυπωσιακό ωστόσο είναι πώς παρότι οι Νοτιοκορεάτες έχουν εξελιχθεί στους καλύτερους πελάτες της αμερικανικής πολεμικής βιομηχανίας βρίσκονται συνεχώς στο στόχαστρο του Τραμπ, εξ αιτίας του εμπορικού πλεονάσματος που διατηρούν στο διεθνές εμπόριο με τις ΗΠΑ, με τον Λευκό Οίκο να τους πιέζει συνέχεια σε δύο κατευθύνσεις: Να γίνουν  πιο επιθετικοί κατά της Β. Κορέας και να μειώσουν το εμπορικό τους πλεόνασμα. Ο Λευκός Οίκος είναι αδίστακτος και δεν υποχωρεί αν δεν τα πάρει …όλα!

«Αντίθετα με αρκετούς από τους προκατόχους του που ήταν σε θέση να πιέζουν χώρες για εμπορικά θέματα, ενώ συνεργαζόταν μαζί τους σε θέματα ασφάλειας, ο Τραμπ έχει ρητά συνδέσει αυτά τα δύο, με αποτέλεσμα να μπαίνει στη γωνία», έγραφαν με έκπληξη οι New York Times στις 3 Σεπτεμβρίου 2017. Αφορμή ήταν ένα tweet του αμερικανού προέδρου, μετά από μια πυρηνική δοκιμή της Β. Κορέας, με το οποίο αποδοκίμαζε τη χλιαρή αντίδραση του νοτιοκορεάτη προέδρου, τον οποίο κατηγορούσε ότι «χειροκροτεί» τον Κιμ Γιονγκ Ουν! Υπαγόρευε έτσι τη στάση που πρέπει να κρατήσει η Νότια Κορέα, με την οποία υποτίθεται έπρεπε να βρίσκονται σε αγαστή συνεργασία για να αντιμετωπίσουν τον …κοινό εχθρό!

Το …πρόβλημα όμως είναι ότι οι Νοτιοκορεάτες δεν συμφωνούν με τη στρατηγική της έντασης, που υπαγορεύουν κι επιβάλλουν οι ΗΠΑ. Αντίθετα, προτιμούν την προσέγγιση με τη Βόρεια Κορέα και την επανένωση των δύο κρατών. Η επιλογή τους να αποτραπεί με κάθε τρόπο οποιοδήποτε πολεμικό σχέδιο (από το πιο απλό όπως είναι ένα προληπτικό πλήγμα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Βόρειας μέχρι το πιο σαρωτικό όπως είναι ένας πυρηνικός πόλεμος) δε γεννάται μόνο από τους τεράστιους κινδύνους που δημιουργούνται για την ίδια τη Σεούλ, όπου στην μητροπολιτική της έκταση κατοικούν 25 εκ. άτομα (από τα 51 εκ. όλης της χώρας) λόγω του ότι απέχει μόλις 35 μίλια από τα σύνορα με τη Βόρια. Κι ως συνέπεια αρκούν οι βολές του πυροβολικού για να μετατραπεί η πόλη σε αμμοχάλικο. Δηλωτικό στοιχείο της επισφαλούς θέσης που βρίσκεται η Σεούλ είναι και το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου άλλαξε «χέρια» 4 φορές, περνώντας από το ένα στρατόπεδο στο άλλο…

Οι Νοτιοκορεάτες ωστόσο αντιτίθενται στα αμερικανικά σχέδια κλιμάκωσης για έναν επιπλέον λόγο, πολύ γήινο: Επειδή θεωρούν τους βορειοκορεάτες αδέρφια τους! Δε χάνουν δε ευκαιρία για να το εκδηλώσουν. Προς επίρρωση τέσσερα, μεταξύ πολλών άλλων, περιστατικά.

Πρώτο, η ανακοίνωση του υπουργείου Ενοποίησης της Νότιας Κορέας στις 21 Σεπτεμβρίου ότι αποστέλλει ανθρωπιστική βοήθεια για νήπια και εγκύους στη Βόρεια Κορέα ύψους 8 σχεδόν εκ. δολ. παρά την έντονη διαφωνία της Ιαπωνίας και των ΗΠΑ, με τον Τραμπ την ίδια ακριβώς ημέρα να εξαγγέλλει αμέσως μετά τη συνάντησή του με τον αφγανό πρόεδρο, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, επιπλέον κυρώσεις κατά της Βόρειας Κορέας! Δεύτερο, η σφοδρότατη αντίδραση των Νοτιοκορεατών στην εγκατάσταση ενός προηγμένου αντιπυραυλικού συστήματος μεγάλου ύψους (THAAD) τον Απρίλιο που μας πέρασε με πανό που έγραφαν «Όχι THAAD, όχι πόλεμο». Προφανώς, οι Νοτιοκορεάτες που είναι οι πρώτοι οι οποίοι κινδυνεύουν δε συμμερίζονται την άποψη των Αμερικανών ότι τέτοιου είδους εξοπλισμοί απομακρύνουν τον πόλεμο. Τον φέρνουν εγγύτερα είναι η άποψή τους. Τρίτο, το πρόγραμμα του σημερινού προέδρου Μουν Γιάε-ιν που εκλέχτηκε τον Μάιο, υποσχόμενος αναβάθμιση των σχέσεων της χώρας του με την Κίνα και δηλώνοντας ότι από μόνες τους οι κυρώσεις δεν αρκούν για να σταματήσουν την Β. Κορέα. Σε ένα βιβλίο δε που εκδόθηκε μόλις τον Ιανουάριο του 2017 δήλωνε πώς η Ν. Κορέα «πρέπει να μάθει να λέει όχι» στους Αμερικανούς, ενώ αντιτιθόταν στην εγκατάσταση του αντιπυραυλικού συστήματος THAAD. Γι’ αυτό και οι Αμερικάνοι το εγκατέστησαν την προεκλογική περίοδο, λειτουργώντας σαν κατοχική δύναμη και δημιουργώντας τετελεσμένα στη νέα πολιτική ηγεσία… Ενδεικτικό στοιχείο επίσης για τις αποστάσεις που τελεί η Σεούλ από την Ουάσινγκτον είναι η έντονη αντίδραση του νοτιοκορεάτη προέδρου στις 15 Αυγούστου απέναντι στις απειλές του Τραμπ, λέγοντας ότι «κανένας δεν επιτρέπεται να αποφασίσει  στρατιωτική δράση στην κορεάτικη χερσόνησο χωρίς τη συμφωνία της Νότιας Κορέας»! Τέλος, είναι η ανησυχία που διακατέχει την συντριπτική πλειοψηφία των νοτιοκορεατών για τις ΗΠΑ. Ειδικότερα, με βάση έρευνα του  (…πέραν πάσης αμφιβολίας) αμερικανικού κέντρου ερευνών κοινής γνώμης Pew, η οποία δημοσιεύθηκε την 1η Αυγούστου 2017, μετά τους Τούρκους με 72%, οι Νοτιοκορεάτες με 70% είναι ο δεύτερος στην παγκόσμια κατάταξη λαός που αντιμετωπίζει την αμερικανική δύναμη κι επιρροή ως τη μεγαλύτερη απειλή για τη χώρα του. Στην Ελλάδα, που ανέκαθεν υπήρχε ισχυρό αντιαμερικανικό αίσθημα, το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται «μόλις» στο 44%.

Φαίνεται επομένως ότι οι Νοτιοκορεάτες δεν συμμερίζονται την εμπρηστική πολιτική του Τραμπ, γιατί κατανοούν ότι τα ζητούμενά της δεν είναι η δική τους ασφάλεια.

Ρωσία – Κίνα, η υψηλή προστασία

Μια ματιά στο χάρτη και δη στα βόρεια σύνορα της Β. Κορέας είναι αρκετή για να καταλάβουμε τι ακριβώς ζητά ο Τραμπ, ξεπερνώντας κάθε φορά τον εαυτό του σε προκλητικές δηλώσεις  κατά της Βόρειας Κορέας. Εν συντομία, να βρεθούν οι αμερικάνοι στρατιώτες πρόσωπο με πρόσωπο με τους Ρώσους και τους Κινέζους συναδέλφους τους. Στη συνοριακή γραμμή των 1.420 και μόλις 17 χιλιομέτρων που χωρίζει τη Βόρεια Κορέα από την Κίνα και τη Ρωσία αντίστοιχα βρίσκεται το …σκοτεινό αντικείμενο του αμερικανικού πόθου. Ομολογουμένως δεν υπάρχει άλλη χώρα στον πλανήτη που να προσφέρει στο αμερικανικό πεντάγωνο αυτή τη διπλή χαρά. Προϋπόθεση φυσικά είναι να …πέσει! Κι αυτό το ξέρει πολύ καλά η ηγεσία της Βόρειας Κορέας, όπως επίσης η Μόσχα και το Πεκίνο.

Ρωσία και Κίνα ωστόσο δεν ακολουθούν μια πολιτική τυφλής και άνευ όρων υποστήριξης του Κιμ Γιονγκ Ουν. Ψηφίζουν στο Συμβούλιο Ασφαλείας κάθε φορά τις κυρώσεις που εισηγούνται οι Αμερικάνοι με το ένα χέρι και με το άλλο σηκώνουν το χειρόφρενο, αποτρέποντας τα χειρότερα ώστε να διασφαλίσουν τη δική τους ασφάλεια, δεδομένου ότι δεν θέλουν να πάθουν όσα υπέστη η Ρωσία στα δυτικά της σύνορα τα οποία περιστοιχίζονται από κράτη βαθιά εχθρικά απέναντι στη Μόσχα, όπως η Εσθονία και η Λετονία.

Αξίζει να αναφερθεί πως μπορεί τώρα Κίνα και Ρωσία να στοιχίζονται πίσω από τον Κιμ, στο παρελθόν όμως και συγκεκριμένα στην ψυχροπολεμική εποχή οι σχέσεις τους ήταν ανταγωνιστικές. Μέχρι το 1989, αδιαμφισβήτητος νικητής στην επιχείρηση γοητείας προς την Πιονγκγιάνγκ ήταν η Μόσχα, ενώ μετά την πτώση του τείχους, νικητής αναγορεύτηκε το Πεκίνο, που συνέχιζε να αναπτύσσεται ραγδαία όσο η Ρωσία βούλιαζε οικονομικά και διαμελιζόταν εδαφικά. Η Μόσχα ξανακέρδισε την εμπιστοσύνη της Πιονγκγιάνγκ όταν ο Πούτιν διέγραψε το χρέος της Β. Κορέας προς τη Σοβιετική Ένωση, ύψους 10 δισ. δολ.

Η δε Κίνα έχει επίσης άμεσους κι όχι μόνο μακροπρόθεσμους σοβαρότατους λόγους ώστε η Βόρεια Κορέα να μην έχει την τύχη της Λιβύης ή ακόμη και της Συρίας. Αντιλαμβάνεται ότι αν οι Αμερικάνοι εφαρμόσουν όλα τα μέτρα που θέλουν, επιβάλλοντας για παράδειγμα ένα οικονομικό εμπάργκο που θα δημιουργήσει στρατιές προσφύγων τότε θα κληθεί το ίδιο το Πεκίνο (από το οποίο περνά το 90% του εξωτερικού εμπορίου της Β. Κορέας!) να αναλάβει από μόνο του το κόστος επίλυσης της ανθρωπιστικής κρίσης. Εκατομμύρια βορειοκορεατών θα εισέλθουν στα βορειοανατολικά κινέζικα εδάφη, ζητώντας στέγαση και διατροφή.

Ντε φάκτο αναγνώριση της πυρηνικής Βόρειας Κορέας, η λύση!

Οι βόρειοι γείτονες του Κιμ Γιονγκ Ουν που από κοινού χρησιμοποιούν τη Β. Κορέα ως ασπίδα προστασίας απολαμβάνοντας την ασφάλεια που τους παρέχει το μικροσκοπικό, σε σχέση με τα δικά τους μεγέθη, αυτό κράτος συμφωνούν ωστόσο και στο τι πρέπει να γίνει από δω και πέρα. Με λίγα λόγια ντε φάκτο αναγνώριση της Βόρειας Κορέας ως πυρηνική δύναμη κι ένταξή της στο κλαμπ των πυρηνικών δυνάμεων, χωρίς ωστόσο ποτέ να νομιμοποιηθεί ως πυρηνική δύναμη!  Κάτι ανάλογο συνέβη στο παρελθόν με την Ινδία και το Πακιστάν, που έχουν ξεκαθαρίσει επίσης ότι ποτέ δεν θα εμπορευτούν το πυρηνικό τους οπλοστάσιο. Υπάρχει δηλαδή ιστορικό προηγούμενο και μάλιστα επιτυχημένο…

Ο ρώσος πρόεδρος μάλιστα, Βλαντίμιρ Πούτιν, είχε προειδοποιήσει ότι η στρατιωτική υστερία στην κορεατική χερσόνησο οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε παγκόσμια καταστροφή κι επίσης ανέφερε ότι η Πιονγκγιάνγκ «θα προτιμούσε να τρώει γρασίδι» παρά να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Τούτων δοθέντων είχε προκρίνει την εν τοις πράγμασι αναγνώριση της Β. Κορέας ως την ασφαλέστερη λύση εξομάλυνσης της κρίσης. Το ίδιο έπραξε και η Μέρκελ, αφού καταδίκασε τις λεκτικές προκλήσεις του Λευκού Οίκου, προκρίνοντας την επανάληψη της συμφωνίας που υπογράφτηκε με το Ιράν.

Η ίδια στάση – ανοχής – προκρίνεται κι από σειρά διεθνών Μέσων Ενημέρωσης, όπως για παράδειγμα οι βρετανικοί Financial Times που έγραφαν στις 5 Σεπτεμβρίου: «Ο κόσμος δεν έχει άλλη επιλογή παρά να ζήσει με μια Βόρεια Κορέα εξοπλισμένη με πυρηνικά όπλα. Οι ΗΠΑ – εξ ορισμού και από επιλογή το κρίσιμο αντίβαρο στο καθεστώς παρία – δεν μπορεί να αλλάξει αυτό το γεγονός χωρίς να αναλάβει καταστροφικά ρίσκα».

Εν κατακλείδι, λύσεις υπάρχουν και είναι μάλιστα δοκιμασμένες. Μένει να αποδειχθεί κατά πόσο υπάρχει κι η πολιτική βούληση να υιοθετηθούν απομακρύνοντας οριστικά και διά παντός τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης που αμέσως θα λάμβανε ανεξέλεγκτες διαστάσεις προκαλώντας χιλιάδες νεκρούς…

Πηγή: Περιοδικό Nexus, τεύχος Οκτωβρίου 2017

Βασιλεία ΙΙΙ: η εκδίκηση των τραπεζών (Επίκαιρα, 23-29/9/2010)

Η εκδίκηση είναι κρύο πιάτο. Όποιος αμφιβάλει δεν έχει παρά να ρίξει μια προσεκτική ματιά στην πρόσφατη ιστορία των τραπεζών. Πριν δύο χρόνια άπαντες, εντελώς δικαιολογημένα, τους έριχναν την πέτρα του αναθέματος για το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης. Εκλεγμένοι πολιτικοί ηγέτες ακόμη και σοβαροί παράγοντες της αγοράς που διατηρούσαν μια απόσταση ασφαλείας από το χρηματοπιστωτικό σύστημα τόνιζαν την ανάγκη επιβολής ενός νέου πιο αυστηρού ρυθμιστικού πλαισίου έτσι ώστε ακραία φαινόμενα κερδοσκοπίας που οδήγησαν στη χρεοκοπία τραπεζικών κολοσσών και την ύφεση που ακολούθησε να μην ξανασυμβούν.

Έτσι φτάσαμε στη συζήτηση που είναι σε εξέλιξη εδώ και μήνες για την λεγόμενη Βασιλεία ΙΙΙ, ένα νέο πιο απαιτητικό πλαίσιο λειτουργίας των τραπεζών, που θα επικαιροποιεί και θα αυξάνει το όριο των κεφαλαιακών απαιτήσεων των τραπεζικών ιδρυμάτων. Οι τελικές αποφάσεις θα ληφθούν το Νοέμβριο στο G20, τη σύνοδο κορυφής των 20 πλουσιοτέρων κρατών, όπου λήφθηκε και η αρχική απόφαση για την αλλαγή του ρυθμιστικού πλαισίου. Εκπλήξεις ωστόσο το επόμενο δίμηνο δεν αναμένονται. Γιατί, το προηγούμενο Σαββατοκύριακο (11-12 Σεπτέμβρη) καθορίστηκαν οι βασικές γραμμές του νέου ρυθμιστικού πλαισίου. Η… αυστηρότητά του έγινε εμφανής την επόμενη κιόλας μέρα όταν στο άκουσμα της σχετικής είδησης δύο τράπεζες που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των σκανδάλων και των επικρίσεων την προηγούμενη διετία, η αμερικανική JP Morgan και η γαλλική Societe Generale είδαν τις μετοχές τους να αυξάνονται κατά 4,3% και 3,7%, αντίστοιχα. Πού να κρύψουν τη χαρά τους οι μέτοχοι για το νέο «δρακόντειο» πλαίσιο λειτουργίας…

Σε αδρές γραμμές η απόφαση που λήφθηκε από του εκπροσώπους 24 κεντρικών κυβερνήσεων και ρυθμιστικών αρχών αφορά την αύξηση του ανώτερου δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας στο 4,5% του ενεργητικού τους, από 2% που είναι σήμερα, και επιπλέον τη δημιουργία ενός «απορροφητήρα κραδασμών» της τάξης του 2,5% – που είναι προφανές ότι σε περιόδους κρίσης και έλλειψης κεφαλαίων όπως είναι η σημερινή θα εξανεμίζεται. Άρα δεν μιλάμε για 7%, όπως γράφτηκε, παρά μόνο για 4,5%. Ποσοστό εξαιρετικά χαμηλό αν πάρουμε υπ’ όψη μας ότι ειδικές μελέτες και κείμενα εργασίας (αναφέρθηκαν στους Financial Times στις 13 Σεπτέμβρη) έχουν υπολογίσει πως ένα περιθώριο ασφαλείας δεν μπορεί να είναι μικρότερο από 12%! Οι νέοι κανόνες θα πρέπει να εφαρμοστούν μέχρι την 1/1/2019. Όσες δε τράπεζες δεν προσαρμοστούν θα βρεθούν αντιμέτωπες με ποινές που θα αφορούν περικοπές στα μερίσματα, κ.α.

Δεν πρόκειται όμως να συμβεί κάτι τέτοιο. Ρεπορτάζ μεγάλων εφημερίδων προεξοφλούσαν ότι οι μεγαλύτερες τράπεζες δεν θα χρειαστεί να κάνουν το παραμικρό για να προσαρμοστούν στο νέο καθεστώς, επειδή απλά το νέο αυτό καθεστώς είναι κομμένο και ραμμένο στα μέτρα τους. «Αναλυτές και τραπεζίτες έλεγαν τη Δευτέρα» σημείωνε η Wall Street Journal την Τρίτη 14 Σεπτέμβρη από την πρώτη της σελίδα «πως οι περισσότεροι μεγάλοι δανειστές φαίνεται να έχουν ήδη προβεί σε γενναίες αυξήσεις κεφαλαίου για να ανταποκριθούν στους νέους κανόνες». Με άλλα λόγια η Βασιλεία ΙΙΙ δεν έρχεται να ρυθμίσει το πλαίσιο λειτουργίας των τραπεζών στη βάση των κοινωνικά οδυνηρών εμπειριών από την κρίση που ξέσπασε ακριβώς δύο χρόνια πριν με επίκεντρο την κατάρρευση της αμερικανικής τράπεζας Lehman Brothers, αλλά σε μια ακραία περίπτωση υποταγής της πολιτικής στους νόμους των τραπεζών έρχεται να ρυθμίσει το κανονιστικό πλαίσιο με βάση τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί κάτω από την πρωτοβουλία των ίδιων των τραπεζιτών! Κανένα δίδαγμα επομένως δεν εξήχθη από το ξέσπασμα της κρίσης…

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ωστόσο να δούμε ποιοι πρωτοστάτησαν σε αυτή τη  μεγάλη υποχώρηση. Ενώ οι περισσότεροι θα περίμεναν πως οι πλέον διαπρύσιοι υποστηρικτές τη τραπεζικής αυθαιρεσίας θα ήταν ΗΠΑ και Αγγλία όπου έχουν την έδρα τους οι μεγαλύτερες τράπεζες, η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική: Ο φανατικότερος υποστηρικτής της τραπεζικής ασυδοσίας ήταν η Γερμανία! Σε μια πλήρη αντιστροφή των στερεότυπων που θέλουν τη Γερμανία και το κεντροευρωπαϊκό καπιταλισμό να ταυτίζονται με τις συντηρητικές επενδύσεις χαμηλού κινδύνου, το Βερολίνο πρωτοστάτησε στον περιορισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων στο κατώτερο δυνατό σημείο. (Ειρήσθω εν παρόδω, τα ίδια στερεότυπα ήθελαν την Γερμανία να αποτελεί υπόδειγμα ηθικής μέχρι που η Ζίμενς και η ΜΑΝ ταυτίστηκαν με τις μίζες και μόλις την προηγούμενη εβδομάδα η Ντόιτσε Τέλεκομ αποκαλύφθηκε ότι στην Ουγγαρία χρημάτιζε πολιτικούς…). «Οι Γερμανικές τράπεζες επιδιώκουν να αδυνατίζουν την Βασιλεία ΙΙΙ», έγραφαν στον τίτλο της πρώτης σελίδας οι Financial Times της 7ης Ιουνίου, όταν οι ζυμώσεις για τις λεπτομέρειες του νέου πλαισίου βρίσκονταν στο αποκορύφωμά τους. Τα ανησυχητική ωστόσο σημάδια είχαν αρχίσει να φαίνονται από τα τέλη Ιουνίου, στις 25 Ιουνίου για την ακρίβεια, όταν και πάλι η ίδια βρετανική εφημερίδα είχε τίτλο «οι τράπεζες κερδίζουν τη μάχη μετριασμού της Βασιλείας ΙΙΙ». Η Γερμανία είχε εκδηλώσει την αντίθεσή της στην επιβολή αυστηρότερων μέτρων επικαλούμενη την εκτίμηση ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο οι δέκα μεγαλύτερες τράπεζες της θα έπρεπε να αυξήσουν τα κεφάλαιά τους κατά 105 δισ. ευρώ. Αυτό τον «κίνδυνο» ήθελαν να αποφύγουν οι Γερμανοί που είναι περιττό να πούμε ότι μόνο σταθεροποιητικά θα λειτουργούσε για την οικονομία. Εντύπωση εδώ προκαλεί η μεροληψία τους και η χρήση δύο μέτρων και δύο σταθμών καθώς οι Γερμανοί που στο πλαίσιο του ανταγωνισμού τους με άλλες χώρες και όταν είναι δεδομένη η υπεροχή τους επικαλούνται τους νόμους της αγοράς, δηλαδή της ζούγκλας όπου κερδίζει ο πιο δυνατός, ενώ εκεί που χάνουν όπως τώρα για παράδειγμα που θα έπρεπε να βάλουν λουκέτο σε δεκάδες μικρές κρατιδιακές τράπεζες, απέτρεψαν αυτό το ενδεχόμενο βάζοντας μπροστά την πολιτική, αρνούμενοι να συμβιβαστούν! Το επιχείρημα το οποίο επικαλέστηκαν, ερχόμενοι σε σύγκρουση με όλες τις άλλες χώρες και νικώντας(!) ήταν πως κάθε ευρώ που θα κατευθυνθεί στην αύξηση κεφαλαίου είναι ένα ευρώ λιγότερο στην οικονομία.

Μεγαλύτερη ανακρίβεια δεν υπάρχει. Ο ισχυρισμός των τραπεζιτών αγγίζει την πρόκληση γιατί μέχρι στιγμής οι τράπεζες – ζόμπι, που ούτε είναι ζωντανές ούτε νεκρές, καταφέρνουν και επιβιώνουν χάρη στις έμμεσες επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η ΕΚΤ διατηρεί επί 17 μήνες τα επιτόκια της στο χαμηλότερο σημείο της ιστορίας της, στο 1%, μόνο και μόνο για να κερδοσκοπούν οι τράπεζες με τα κρατικά ομόλογα την ίδια ώρα που στερούν την παραγωγική οικονομία από κάθε μορφή ρευστού και στους καταναλωτές, κι ιδιαίτερα τις πιστωτικές κάρτες, δίνουν ρευστό με τοκογλυφικό επιτόκιο ύψους 18%. Αυτές οι τράπεζες που πέφτουν στα μαλακά για μια ακόμη φορά αποτελώντας τον μεγάλο κερδισμένο της ευρωζώνης είναι και οι μεγάλοι ωφελημένοι τόσο των 110 δισ. που δόθηκαν στην Ελλάδα, όσο και των 750 δισ. που εγκρίθηκαν με την απόφαση της Συνόδου Κορυφής του Μαΐου. Απώτερος στόχος όλων αυτών των χρηματοδοτήσεων, που υλοποιήθηκαν με αντάλλαγμα πρωτοφανή μέτρα λιτότητα για όλους τους λαούς της Ευρώπης, ήταν να εξασφαλισθούν οι τράπεζες από τις ριψοκίνδυνες τοποθετήσεις που έκαναν ακόμη και στο απόγειο της κρίσης στα ομόλογα των χωρών του ευρωπαϊκού νότου. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, που δημοσιεύτηκαν στην International Herald Tribune στις 6 Σεπτέμβρη, οι τράπεζες αύξησαν τον δανεισμό προς τον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας το πρώτο τρίμηνο του 2010 κατά 4,3% (109 δισ. δολ.) σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο. Ιδιαίτερα οι γερμανικές και γαλλικές τράπεζες συνέχισαν να είναι οι πλέον εκτεθειμένες στο χρέος των περιφερειακών χωρών της ευρωζώνης με τις μεν πρώτες να έχουν τοποθετήσει στην Ελλάδα 51 δισ. δολ. (εκ των οποίων μόνο τα 23,1 δισ. ήταν δημόσιο χρέος) και τις γαλλικές 111,6 δισ. δολ. (εξ των οποίων μόνο τα 27 αφορούσαν κρατικά ομόλογα).

Κατά συνέπεια, το μόνο που θα απειλούταν από μια αύξηση του κατώτατου δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας θα ήταν η ασυδοσία των τραπεζών που εξακολουθεί να συνεχίζεται ανεμπόδιστη και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, δύο χρόνια μετά το ξέσπασμα της κρίσης. Όχι η παραγωγική οικονομία που εξακολουθεί να ματώνει με την ανεργία και τη φτώχεια να βρίσκονται σε επίπεδα ρεκόρ.

Ένταση προκαλούν οι ΗΠΑ στην Άπω Ανατολή (Επίκαιρα 3-9/6/2010)

Φωτιά στην Άπω Ανατολή βάζει η Ουάσινγκτον δημιουργώντας τους όρους που θα καθιστούν αναγκαία την διαρκή παρουσία και παρέμβασή της σε μια περιοχή όπου ολοένα και περισσότερο μετατοπίζεται το διεθνές κέντρο βάρους. Η εμπρηστική πολιτική των ΗΠΑ προκαλεί ρήγματα στο Πεκίνο, ενώ το Τόκιο αναγκάζεται να παραπέμψει στις ελληνικές καλένδες τις εξαγγελίες του για αποστασιοποίηση από την αμερικανική πολιτική.

Αφορμή για να στρέψει η διεθνής κοινή γνώμη το βλέμμα της στην διαιρεμένη κορεατική χερσόνησο αποτέλεσε το πόρισμα διεθνούς επιτροπής για τα αίτια βύθισης ενός νοτιοκορεάτικου πλοίου στις 26 Μάρτη, βάση του οποίου η μοιραία τορπίλη ήταν βορειοκορεάτικης προέλευσης. Οι εξελίξεις που ακολούθησαν στις σχέσεις των δύο χωρών ήταν ραγδαίες συντείνοντας στην κατάργηση και των τελευταίων υπολειμμάτων της πολιτικής επαναπροσέγγισης μεταξύ Σεούλ και Πιονγκγιάνκ που εφάρμοσαν πιστά οι δύο προηγούμενοι πρόεδροι της Νότιας Κορέας (Κιμ Ντάε Γιονγκ και Ρο Μου-χιουν) κι έμεινε γνωστή ως «πολιτική της ηλιοφάνειας». Τις εξελίξεις επιτάχυνε η επίσκεψη της αμερικανίδας υπουργού Εξωτερικών, Χίλαρι Κλίντον, στην περιοχή η οποία επιδόθηκε σε ένα μπαράζ πιέσεων με άμεσο στόχο να μεταπείσει την κινέζικη ηγεσία και να πάψει το Πεκίνο να στηρίζει τη Βόρεια Κορέα. Η αλήθεια είναι πως η κινέζικη διπλωματία για πρώτη φορά εμφανίστηκε διχασμένη. Όχι όμως σε σημείο τέτοιο ώστε να πάψει να στηρίζει την Β. Κορέα ή πολύ περισσότερο να παραιτηθεί του δικαιώματος βέτο που διαθέτει στο Συμβούλιο Ασφαλείας στην περίπτωση που οι ΗΠΑ κι η Ν. Κορέα επιδιώξουν την επιβολή νέων κυρώσεων. Ο λόγος είναι απλός και δε σχετίζεται με το κύμα προσφύγων που ενδέχεται να προκαλέσει τυχόν κατάρρευση της Β. Κορέας, όπως συχνά αναφέρουν δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου. Τα διακυβεύματα είναι απείρως σοβαρότερα, καθώς ενδεχόμενη κατάρρευση της Β. Κορέας και ενοποίηση της κορεάτικης χερσονήσου υπό την μπότα της Σεούλ θα σημάνει την επέκταση της ακτίνας δράσης των 25.000 αμερικάνων στρατιωτών που στρατοπεδεύουν στην Ν. Κορέα μέχρι τα κινέζικα σύνορα. Για πρώτη φορά έτσι ο αμερικανικός στρατός θα βρεθεί πρόσωπο με πρόσωπο με τον κινέζικο! Το ίδιο ακριβώς πρόβλημα αντιμετωπίζει κι η Ρωσία που μοιράζεται με την Β. Κορέα λίγα χιλιόμετρα κοινά σύνορα. Αν επομένως καταρρεύσει το καθεστώς του Κιμ Γιονγκ Ιλ ο ρωσικός στρατός θα βρεθεί κι αυτός πρόσωπο με πρόσωπο με τον αμερικανικό. Κι έτσι η Ρωσία πάνω που αναχαίτισε την αμερικανική απειλή στο υπογάστριό της, με την ήττα της Γεωργίας, και στα δυτικά της με την πρόσφατη κυβερνητική αλλαγή στην Ουκρανία θα βρεθεί με ένα τεράστιο κενό ασφάλειας στην άλλη άκρη της επικράτειάς της.

Οι αμερικανικές επεκτατικές βλέψεις κι οι αποσταθεροποιητικές τους πρακτικές, προς επίρρωση των παραπάνω, κατέστησαν σαφείς όταν Σεούλ και Ουάσινγκτον ανακοίνωσαν πως προχωρούν σε κοινές ναυτικές ασκήσεις. Θα περιλαμβάνουν δε και νηοψίες σε βορειοκορεατικά πλοία μην τυχόν και μεταφέρουν πυρηνικά υλικά. Πρόκειται για μια απόφαση που συνιστά πρόκληση δεδομένου ότι τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ των δύο χωρών παραμένουν ακόμη αδιευκρίνιστα, για τον ίδιο λόγο που μεταξύ των δύο χωρών ακόμη δεν έχει υπογραφεί συνθήκη ειρήνης αλλά μια ανακωχή που υπογράφτηκε το 1953. Με τις νηοψίες αμερικανοί και νοτιοκορεάτες θα κατοχυρώσουν ντε φάκτο και υπό την απειλή των κανονιοφόρων τα χωρικά ύδατα της Ν. Κορέας, δημιουργώντας νέες αφορμές για θερμά επεισόδια όπως αυτό που συνέβη στις 9 Νοέμβρη του 2009 στη διαφιλονικούμενη θαλάσσια ζώνη που οδήγησε βορειοκορεάτικο πολεμικό πλοίο να υποστεί σοβαρές ζημιές από νοτιοκορεάτικα πυρά τα οποία προκάλεσαν το θάνατο αγνώστου αριθμού βορειοκορεατών ναυτών. Έτσι όμως, θα αυξηθούν κατακόρυφα οι πιθανότητες για ένα πραγματικό ολοκαύτωμα, που θα αποβεί εις βάρος των νοτιοκορεατών. Οι νοτιοκορεάτες κι ειδικότερα οι κάτοικοι της πρωτεύουσάς τους βρίσκονται σε δεινή θέση λόγω του ότι η Σεούλ απέχει από τα σύνορα μόλις 26 χιλιόμετρα. Περιλαμβάνεται συνεπώς στην ακτίνα δράσης του βορειοκορεάτικου πυροβολικού την ίδια ώρα που η Πιονγκγιάνκ απέχει πολλές δεκάδες χιλιόμετρα, αποκλείοντας πιθανά αντίποινα.

Οι τεράστιες ευθύνες των Αμερικανών για τον διχασμό των δύο λαών αναγνωρίζονται κι από τους ίδιους τους νοτιοκορεάτες οι οποίοι ουδέποτε θεώρησαν ως νόμιμη την παρουσία τους στη Ν. Κορέα. Έτσι, είναι πολύ συχνές οι αντιαμερικανικές διαδηλώσεις, όπως συνέβαινε για παράδειγμα επί μήνες το 2002 με αφορμή την εν ψυχρώ δολοφονία δύο μικρών κοριτσιών από αμερικανούς στρατιώτες που υπηρετούσαν σε βάση στη Ν. Κορέα. Ή, αυτές που συνέβησαν το 2008 ενάντια στις εισαγωγές αμερικανικού βοδινού.  Να σημειωθεί αντίθετα ότι με αφορμή την βύθιση του νοτιοκορεάτικου πλοίου και τον θάνατο των νοτιοκορεατών ναυτών δεν πραγματοποιήθηκε καμιά διαδήλωση εναντίον της Β. Κορέας. Ο λόγος έγκειται στην βαθιά πεποίθηση που έχουν οι νοτιοκορεάτες ότι η Β. Κορέα είναι ο νόμιμος συνεχιστής του ενιαίου κράτους κι όχι η Νότια, όπως επίσης και της βεβαιότητας τους ότι η Β. Κορέα είναι αυτή που πασχίζει για την ενοποίηση των δύο διαιρεμένων χωρών κι όχι η Νότια. «Θα ήταν ανέντιμο να χαρακτηρίζαμε αυτούς τους σκεπτικιστές ως φίλους της Πιονγκγιάνκ», έγραφε στην International Herald Tribune το σαββατοκύριακο 29-30 Μαΐου, ο διευθυντής του τμήματος διεθνών σπουδών ενός νοτιοκορεάτικου πανεπιστημίου. Και συνέχισε: «εδώ όμως υπάρχει περισσότερη συμπάθεια για τη Βόρεια Κορέα απ’ ότι πιστεύουν συνήθως οι ξένοι. Ως φοιτητής στο Δυτικό Βερολίνο τη δεκαετία του ’80 ήταν πολύ δύσκολο να βρω κάποιον που να έχει να πει κάτι καλό για την Ανατολική Γερμανία. Στη Νότια Κορέα οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τη Βόρεια Κορέα προσπερνιούνται λόγω κάποιας υποτιθέμενης εθνικής τους ανωτερότητας. Η συμπάθεια για την Πιονγκγιάνκ είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στη μόνιμα δυσαρεστημένη νοτιοδυτική περιοχή. Η Γκουανγκτζού, η μεγαλύτερη πόλη στην περιοχή, μόλις τίμησε την 30η επέτειο από μια βάρβαρη σφαγή της κυβέρνησης εναντίον διαδηλωτών, πολλοί από τους οποίους διασύρθηκαν από τα επίσημα μέσα ενημέρωσης της εποχής ως πράκτορες της Βόρειας Κορέας».

Την ίδια εικόνα συμπάθειας των νοτιοκορεατών προς τη Β. Κορέα μεταφέρουν κι οι Financial Times σε ανάλυσή τους που δημοσιεύτηκε στις 27 Μάη. «Παρά την επίδειξη από το στρατό, εν είδει καπνισμένης κάνης, μιας σκουριασμένης βορειοκορεάτικης τορπίλης την προηγούμενη εβδομάδα, ακόμη αφθονούν οι θεωρίες συνομωσίας πως ένα αμερικανικό υποβρύχιο βύθισε το νοτιοκορεάτικο. Οι νέοι άνθρωποι κι η πολιτική Αριστερά, τα πιο ενεργά πολιτικά μέλη της κορεάτικης κοινωνίας διάκεινται κατά πλειοψηφία συμπαθητικά προς τη Β. Κορέα, ανεξάρτητα από την καταπιεστική, αυταρχική φύση του καθεστώτος». Αυτό ακριβώς το κλίμα συμπάθειας επεδίωξαν να ανατρέψουν οι προκλήσεις εναντίον της Β. Κορέας με αφορμή την βύθιση του νοτιοκορεάτικου πλοίου.

Εκτός της χερσονήσου, οι Αμερικανοί εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός για να σύρουν και την Ιαπωνία στο άρμα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ήδη την προηγούμενη εβδομάδα η κυβέρνηση του Γιουκίο Χατογιάμα που εκλέχτηκε τον Οκτώβρη με βασική υπόσχεση, σ’ ό,τι αφορά την εξωτερική πολιτική, την απεξάρτηση της χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου από την αμερικανική επιρροή προέβη σε έναν ταπεινωτικό συμβιβασμό, που στοίχισε την αποχώρηση από τον κυβερνητικό συνασπισμό ενός κόμματος: την υπογραφή μιας νέας συμφωνίας με τους Αμερικάνους για την παραμονή των 50.000 αμερικανών στρατιωτών στην στρατιωτική βάση της Οκινάουα. «Ο φόβος της Β. Κορέας συνέβαλε στην απόφασή της», έγραφε ο ανταποκριτής των New York Times από το Τόκιο, προκαλώντας φυσικά μειδιάματα. Αν είναι δυνατό η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη να φοβάται μια χώρα που ανά διετία διέρχεται κρίσεις πείνας…

Η απόφαση της ιαπωνικής κυβέρνησης να περιορίσει ασφυκτικά το ύψος των εμβασμάτων που μπορούν να στέλνουν στις οικογένειές τους οι 600.000 βορειοκορεάτες που ζουν στην Ιαπωνία και πολύ περισσότερο η απόφασή τους να προχωρά σε νηοψίες βορειοκορεάτικων πλοίων προοιωνίζεται την αποσταθεροποίηση της Άπω Ανατολής. Το τίμημα προφανώς που πληρώνει η περιοχή για την οικονομική της άνοδο…

Πυρηνική πόκα στην Άπω Ανατολή (Μετροπόλιταν, 7/6/2009)

Σε παιχνίδι για γερά νεύρα και μεγάλη υπομονή εξελίσσεται η αντιπαράθεση γύρω από τα πυρηνικά της Βόρειας Κορέας καθώς το απομονωμένο καθεστώς δεν είναι το μοναδικό που επωφελείται από τις τυχοδιωκτικές κι απρόβλεπτες προκλήσεις του.

Σε ετοιμότητα πολέμου τέθηκε η διεθνής κοινότητα την Δευτέρα 25 Μαΐου όταν όλοι οι σεισμογράφοι στην Άπω Ανατολή κατέγραψαν τη δόνηση που προκάλεσε στο υπέδαφος η πυρηνική δοκιμή της Βόρειας Κορέας, ισοδύναμη με την ενέργεια που απελευθέρωσαν οι βόμβες στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι τον Αύγουστο του 1945. Η ανακοίνωση που εξέδωσε στη συνέχεια η Πιονγκγιάνγκ και η εκτόξευση πυραύλων την επόμενη μέρα δεν άφησαν καμιά αμφιβολία για την πρόθεση της Βόρειας Κορέας να δώσει μια αποφασιστική ώθηση στο πρόγραμμα παραγωγής πυρηνικών όπλων.

Τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα για δύο λόγους. Ο πρώτος αφορά μια σειρά από γεγονότα που υποδηλώνουν την όξυνση των σχέσεων της Βόρειας Κορέας με τις γειτονικές χώρες και ιδιαίτερα τη Νότια, πείθοντας έτσι πως η πυρηνική δοκιμή είναι ένα επεισόδιο μόνο σε ένα μεγαλύτερης διάρκειας σίριαλ. Ξεχωρίζει η ανακοίνωση της Β. Κορέας στις 15 Μαΐου, πριν δηλαδή την δοκιμή, με την οποία αναπροσαρμόζεται εκ βάθρων σε βαθμό να τινάζεται στον αέρα το πλαίσιο στο οποίο στηρίζονταν οι πάνω από 100 νοτιοκορεάτικες επενδύσεις όπου απασχολούνται περίπου 38.000 βορειοκορεάτες στη Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών που δημιουργήθηκε πριν μια περίπου δεκαετία στο έδαφός της προκειμένου να στηριχθεί η χειμαζόμενη βορειοκορεάτικη οικονομία. Περισσότερο απειλητική είναι η ανακοίνωση της Πιονγκγιάνγκ ότι παύει να δεσμεύεται από την – προσωρινή ούτως ή άλλως – ανακωχή με την οποία τερματίστηκε ο αιματηρός εμφύλιος πόλεμος το 1953. Κι ακόμη πιο απειλητική είναι η πολεμική ετοιμότητα που παρατηρείται τις τελευταίες μέρες σε μια αμφισβητούμενη μεταξύ των δύο χωρών θαλάσσια περιοχή όπου πριν δέκα χρόνια είχαν σημειωθεί πραγματικά πολεμικά επεισόδια.

Τη δραματικότητα της συγκυρίας υπογραμμίζει επίσης η διπλωματική κλιμάκωση που ακολούθησε. Ειδικότερα, η δήλωση του Πεκίνου που σε αντίθεση με την ανεκτική στάση που τηρούσε στο παρελθόν τώρα ανακοίνωσε την κάθετη διαφωνία του με την πυρηνική δοκιμή. Επίσης η δήλωση του Μπαράκ Ομπάμα ότι η δοκιμή της Β. Κορέας συνιστά «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου» αναφερόμενος προφανώς στην απόφαση 1718 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών που λήφθηκε μετά την πρώτη πυρηνική δοκιμή της Β. Κορέας το 2006. Πάνω απ’ όλα όμως η κρισιμότητα της συγκυρίας βεβαιώνεται από την πρόσφατη καταδικαστική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας και τις βαριές κυρώσεις τις οποίες επεξεργάζονται τα μέλη του, χωρίς τις συνηθισμένες επιφυλάξεις της Ρωσίας και της Κίνας που τον Απρίλη είχαν λάβει τη μορφή βέτο.

Οι παραπάνω αντιδράσεις και τα μεθεόρτια της πυρηνικής δοκιμής όσο κι αν φαντάζουν φυσιολογικά ή αναπότρεπτα, στην πραγματικότητα δεν είναι. Τουλάχιστον αυτό στοιχειοθετεί η πολύ πρόσφατη ιστορία η οποία βεβαιώνει ότι όσο προκλητική, αποσταθεροποιητική κι αδικαιολόγητη κι αν είναι η πυρηνική δοκιμή της Βόρειας Κορέας η κλιμάκωση δεν αποτελούσε μονόδρομο.

Κατ’ αρχήν το βορειοκορεάτικο καθεστώς δεν είναι το πρώτο που παραβιάζει τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών που επιχειρεί να ελέγξει την εξάπλωσή τους (έχοντας το μεμπτό ότι απαγορεύοντας τη διάδοση, διασφαλίζει το μονοπώλιο όσων ήδη έχουν…). Πριν τη Βόρεια Κορέα είχε προηγηθεί το Ισραήλ που έφθασε μάλιστα στο σημείο να τιμωρήσει με πολυετή κάθειρξη φιλειρηνιστή πυρηνικό επιστήμονα που γνωστοποίησε την ύπαρξή του. Είναι επίσης η Ινδία που όπως τόνιζε ο βρετανικός Εκόνομιστ στις 23 Μαΐου «αγνόησε τους παγκόσμιους κανόνες ενάντια στα πυρηνικά και πριν ένα χρόνο εξασφάλισε από την αποχωρούσα κυβέρνηση Μπους την εξαίρεσή της από τις απαγορεύσεις που ισχύουν στο εμπόριο των πυρηνικών». Κατά συνέπεια, όσο κι αν είναι αδιαμφισβήτητοι οι κίνδυνοι που συνοδεύουν την πυρηνική δοκιμή της Β. Κορέας και υπ’ αυτή την έννοια η πράξη της καταδικαστέα, κανείς δεν μπορεί να προσπεράσει το ερώτημα γιατί να συνιστά «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου» η δοκιμή της Β. Κορέας κι όχι της Ινδίας ή του Ισραήλ. Το ερώτημα επίσης γιατί να πρέπει να γίνονται νηοψίες στα βορειοκορεάτικα πλοία, προς αποτροπή του ενδεχομένου παράνομης εμπορίας – απόφαση την οποία η Πιονγκγιάνγκ χαρακτήρισε αιτία πολέμου – κι όχι στα πλοία του Ισραήλ ή της Ινδίας…

Πολύ περισσότερο όταν δεν είναι η πρώτη φορά που η Βόρεια Κορέα παριστάνει το λιοντάρι που βρυχάται… Τότε όμως – ακόμη και μέχρι πέρυσι επί Μπους όταν στην ηγεσία της Νότιας Κορέας βρισκόταν ο Ρο Μου Χουν (ο οποίος αυτοκτόνησε πρόσφατα) που εργαζόταν επίμονα για την βελτίωση των σχέσεων των δύο χωρών, έχοντας το όραμα ακόμη και της επανένωσής τους κατ’ αντιστοιχία του γερμανικού παραδείγματος – είχε κατ’ επανάληψη αποδειχθεί πως η Βόρεια Κορέα απλώς… μπλόφαρε. Οι πυρηνικές της δοκιμές ήταν ο πιο σύντομος δρόμος για να συναινέσει στην «ηλιόλουστη πολιτική» της συμφιλίωσης και να εξασφαλίσει δωρεάν πετρέλαιο και τρόφιμα. Αυτό αποδείχτηκε από το 1994 όταν επί προέδρου Μπιλ Κλίντον οι λεονταρισμοί της Β. Κορέας τάχιστα έδωσαν τη θέση τους στο πρώτο πρόγραμμα δωρεάν παροχής καυσίμων μέχρι και το 2006 όταν ακόμη κι ο Μπους που είχε συμπεριλάβει τη Β. Κορέα στον αλήστου μνήμης Άξονα του Κακού, μαζί με το Ιράν, τη Συρία και την Κούβα, κι έφθασε στο σημείο (ντροπής) να αποκαλέσει δημόσια τον ηγέτη της Β. Κορέας «πυγμαίο», αναγκάστηκε παρόλ’ αυτά να υποχωρήσει αποκαλώντας τον δημόσια «αγαπητέ κύριε πρόεδρε».

Η τωρινή κλιμάκωση αντίθετα αποδεικνύεται πολλαπλά χρήσιμη πρώτα – πρώτα για την Ιαπωνία που πιέζει διαρκώς τις ΗΠΑ για την λήψη αυστηρών μέτρων καθώς γνωρίζει ότι μια πυρηνική Β. Κορέα (που με τον συμβιβασμό αποκλείεται) δίνει και στην ίδια το εισιτήριο να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και να πραγματοποιήσει ένα ποιοτικό άλμα στη διαδικασία επανεξοπλισμού της που ξεκίνησε πριν δύο περίπου δεκαετίες. Ο κίνδυνος αυτός, της ένταξης της Ιαπωνίας στο πυρηνικό κλαμπ, είναι που ανάγκασε και την Κίνα να πάψει να καλύπτει τη Β. Κορέα και να συμφωνήσει στην εφαρμογή οικονομικά επώδυνων κυρώσεων καθώς μια πυρηνική Ιαπωνία θα συνιστούσε πλήρη ανατροπή της ισορροπίας (τρόμου) μεταξύ των δύο χωρών, εις βάρος φυσικά της Κίνας. Κατά δεύτερο η επίδειξη δύναμης και αδιαλλαξίας των ΗΠΑ απέναντι στη Βόρεια Κορέα αποτελεί πρόβα τζενεράλε και για τις αναμενόμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για το δικό του πυρηνικό πρόγραμμα, έστω κι αν είναι ειρηνικό αποσκοπώντας στην παραγωγή ενέργειας και τίποτε παραπάνω, σύμφωνα με τις δηλώσεις το ίδιου του καθεστώτος. Ο τρίτος λόγος που οδήγησε στην τωρινή διπλωματική – μέχρι στιγμής – κλιμάκωση σχετίζεται με το νέο ηγέτη της Ν. Κορέας και πρώην διευθυντή του πολυεθνικού ομίλου της Χιουντάι, Λι Μιουνγκ Μπακ, που είναι γνωστός κι ως «μπουλντόζας». Το προσωνύμιο το κέρδισε όχι λόγω του όγκου του αλλά του.. τρόπου του, κάτι που φάνηκε και στην εξωτερική του πολιτική όταν αποφάσισε να θέσει όρους για τη χορήγηση της ανθρωπιστικής βοήθειας και να προκαλεί συνεχώς το βορειοκορεάτικο καθεστώς. Η συνέχεια είναι γνωστή…

Τα ελαφρυντικά για την Πιονγκγιάνγκ γίνονται ακόμη περισσότερα αν λάβουμε υπ όψη μας και την ευάλωτη θέση του ηγέτη του, 67χρονου Κιμ Γιονγκ Ιλ, που με βάση δημοσιεύματα το καλοκαίρι που μας πέρασε υπέστη σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο με αποτέλεσμα να είναι σε εξέλιξη διαδικασίες διαδοχής του που δεν μπορούσαν παρά να γίνουν σε ένα περιβάλλον έντασης. Οι πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας, στη Νότια Κορέα μάλιστα, την περασμένη Τρίτη ότι προσέφερε το δαχτυλίδι της διαδοχής στον σπουδαγμένο στην Ελβετία 26χρονο γιό του επιβεβαιώνει το σενάριο πίσω από την πυρηνική μπλόφα να βρίσκονταν τα παιχνίδια διαδοχής.

Κανείς παρόλα αυτά δεν μπορεί να αποκλείσει ακόμη κι αυτά τα «παιχνίδια» να λάβουν απρόβλεπτες και καταστροφικές διαστάσεις. Μόνο που τότε την ευθύνη δεν θα την φέρει η Πιονγκγιάνγκ…

Αρέσει σε %d bloggers: