Σοφία Σακοράφα: «Έλεγχος του ελληνικού δημόσιου χρέους»! (Επίκαιρα, 23-29/12/2010)

Τη σύσταση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου του δημοσίου χρέους ζήτησε η Σοφία Σακοράφα με αφορμή τη συζήτηση στη Βουλή για τον κρατικό προϋπολογισμό του 2011. Η ανεξάρτητη βουλευτής που διαγράφηκε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα με αφορμή την καταψήφιση του Μνημονίου και έκτοτε έχει διαφοροποιηθεί από όλες τις αντιλαϊκές πολιτικές της κυβέρνησης Παπανδρέου, του ΔΝΤ και της ΕΕ, ζητάει να ανοίξουν τα βιβλία του δημόσιου χρέους για να γίνει γνωστό ποιο μέρος του χρέους είναι απεχθές και να μην πληρωθεί. Επίσης κατηγορεί την κυβέρνηση ότι έχει μετατρέψει την Βουλή σε σωματείο – σφραγίδα και υπογραμμίζει τη ιστορική ευθύνη όλων μας για το αν η ιστορία θα γεννήσει τέρατα ή αγγέλους.

–  Ο Ντομινίκ Στρος Καν μίλησε περισσότερη ώρα στη Βουλή απ’ όση ώρα μίλησαν οι Έλληνες βουλευτές για το πολυνομοσχέδιο. Τελικά η άγρια λιτότητα με την περικοπή της δημοκρατίας πάνε μαζί;

– Στην πολιτική, η μορφή είναι στενά συνδεδεμένη με το περιεχόμενο.

Είναι πάγια πολιτική πρακτική αυτής της κυβέρνησης να νομοθετεί την πιο αιματηρή λιτότητα, μετατρέποντας τη βουλή σε σωματείο σφραγίδα, μετατρέποντας την πολιτική ευθύνη του βουλευτή σε υπαλληλική σχέση διεκπεραιωτή των εντολών του ΔΝΤ.

Και η βασική φιλοσοφία αυτής της πρακτικής έχει δύο αποδέκτες. Ο ένας είναι ο ελληνικός λαός, με στόχο να δημιουργηθεί μια νέα πολιτική κουλτούρα μεταξύ κυβέρνησης και λαού, αυτή της άνωθεν επιβολής, της άνευ όρων και ορίων υπερεξουσίας. Ο δεύτερος είναι το ΔΝΤ. Η παλιά εξομολόγηση «ιδού ο στρατός σας» βρίσκει σήμερα την τραγικότερη επανάληψή της και δυστυχώς σήμερα αυτή η εξομολόγηση αφορά το ελληνικό κοινοβούλιο.

Η διαφοροποίησή σας απέναντι στο μνημόνιο ήταν εν πολλοίς μοναχικός δρόμος καθώς συγκρουστήκατε ευθέως με την πολιτική της θεραπείας-σοκ και δεν αποφύγατε τα προσχήματα. Νιώθετε ότι δικαιωθήκατε έκτοτε;

– Μοναχικό αυτό το δρόμο δεν τον ένιωσα ποτέ. Βρέθηκα στη Βουλή ως εντολοδόχος του ελληνικού λαού και όχι ως εντολοδόχος του ΔΝΤ. Η κοινωνία είναι εκεί έξω και όχι στους κλειστούς θαλάμους κάποιων πολιτικών ιερατείων, κάποιων οικονομικών διευθυντηρίων.

Η κυβέρνηση είναι αυτή που βρίσκεται σε κατάσταση απόλυτης πολιτικής μοναξιάς, καθώς βρίσκεται σε πλήρη πολιτική αναντιστοιχία με τα αιτούμενα της κοινωνίας.

Προς το παρόν λοιπόν, μιλάω για επαλήθευση, η οποία ήρθε γρήγορα και είναι πικρή. Ύφεση, αύξηση του χρέους, υπο- και απο-ανάπτυξη, ανεργία, πληθωρισμός και ο ελληνικός λαός ρημαγμένος και εξουθενωμένος.

Η δικαίωση θα έρθει όταν μια άλλη πολιτική πρόταση αποκτήσει σάρκα και οστά, όταν αποκτήσει μεγάλη κοινωνική αναφορά, όταν αποτελέσει και την πολιτική λύση.

– Η κυβέρνηση πάντως εξακολουθεί να υποστηρίζει πως η προσφυγή στο μηχανισμό δανειοδότησης ήταν μονόδρομος καθώς τα επιτόκια δανεισμού είχαν ξεφύγει στα ύψη.

– Η προσφυγή κατηγορηματικά δεν ήταν μονόδρομος. Σε καμιά περίπτωση δεν αρκούν τα ελλείμματα για να οδηγηθεί μια χώρα σε χρεοκοπία. Χρησιμοποιώ ήδη δημοσιευμένα στοιχεία. Η ευρωζώνη έχει έλλειμμα 6,6% για το 2010 και 6,2% για το 2009. Πολύ χειρότερη είναι η κατάσταση στις ΗΠΑ: έλλειμμα 10% το 2010 και 12,5% το 2009. Στην Ιαπωνία δε, ακόμη χειρότερα τα πράγματα: 10,5% το 2009 ή 10,2% το 2010! Για ολόκληρη τη δεκαετία, τα ελλείμματα της Ιαπωνίας ήταν σαφώς χειρότερα από αυτά της Ελλάδας.

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα δεν έχει μόνο υψηλά ελλείμματα έχει και υψηλό δημόσιο χρέος. Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το συνολικό χρέος της Ελλάδας είναι στο ύψος του 179% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 175%.

Η χώρα μας, είτε από άγνοια, είτε από σκοπιμότητα, αφέθηκε και έγινε το επίκεντρο κερδοσκοπικών επιθέσεων. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Η προσωπική πολιτική κρίση μπαίνει στο εάν αυτό έγινε από άγνοια ή από σκοπιμότητα. Θα το δείξει η ιστορία και θα επιβεβαιώσει εάν η κυβέρνηση υπήρξε αφελής και ακούσια χειραγωγούμενη ή εάν υπήρξε ο έτερος πόλος ενός deal με καταστρεπτικές συνέπειες για το λαό και τη χώρα μας.

Η δική μου πολιτική άποψη είναι ότι αυτές οι συνέπειες δεν υπήρξαν το αποτέλεσμα μιας επιλογής, αλλά το ζητούμενο μιας πολιτικής. Η κυβέρνηση επέλεξε τους συμμάχους της, επέλεξε με ποιους θα πάει και ποιους θα αφήσει πίσω. Διάβασα σε ένα άρθρο και συμφωνώ απόλυτα ότι μπαίνουμε στην εποχή όπου καταργούνται οι αθώοι. Όπου η άγνοια δεν είναι εξήγηση και η αδράνεια δεν είναι δικαιολογία.

– Έχω στα χέρια μου την ομιλία σας στη Βουλή για τον προϋπολογισμό όπου ζητάτε να συσταθεί Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου για το χρέος. Ποιο είναι το σκεπτικό του αιτήματος;

– Καταρχήν δεν ανακαλύπτουμε τον τροχό… Πολλές χώρες, με πιο πρόσφατη το Εκουαδόρ, προχώρησαν στη σύσταση αυτής της Επιτροπής, άρα δε μιλάμε στη βάση υποθέσεων, αλλά στη βάση μιας εφικτής, εφαρμοσμένης λύσης, με εντυπωσιακά αποτελέσματα και με συστηματοποιημένη μεθοδολογία.

Η Επιτροπή πραγματοποιεί λογιστικό έλεγχο του διεθνούς και εγχώριου χρέους, λογιστικό έλεγχο όλων των συμβάσεων που πραγματοποιήθηκαν από τη μεταπολίτευση και μετά. Συμβάσεις που αφορούν όλους τους τομείς, της ασφάλειας, των εμπορικών πιστώσεων, των τραπεζών, όλα τα διμερή δάνεια που σύναψε η χώρα μας. Εξετάζουμε καθετί που αφορά το δανεισμό, τα επιτόκια, ανοίγουμε προσωπικούς τραπεζικούς λογαριασμούς αυτών που υπέγραφαν και παραλάμβαναν δάνεια.

Εξετάζουμε δάνεια που δίνονται με σκοπό να υποστηριχθεί η αγορά προϊόντων αιχμής, όπως της Ζίμενς. Κυρίως εξετάζουμε όλες τις τερατώδεις συμβάσεις των Ολυμπιακών Αγώνων.

Σκοπός μας να βρούμε ποιό κομμάτι αυτού του χρέους είναι προϊόν διαφθοράς, επομένως απεχθές. Σκοπός λοιπόν είναι η διαφάνεια.

Η βάση αυτού του σκεπτικού είναι η άρνηση του απεχθούς χρέους, με την έννοια ότι πυρήνας αυτής της πρότασης δεν είναι το εάν μπορεί η Ελλάδα να πληρώσει το χρέος, αλλά τι πρέπει να πληρώσει από το χρέος.

Αυτή η Επιτροπή αποτελείται από ειδικούς, από προσωπικότητες υψηλού κύρους, που προέρχονται από το εξωτερικό. Την Επιτροπή συνδράμουν τα όργανα του κράτους, το υπουργείο Δικαιοσύνης, Οικονομικών, το Γενικό Λογιστήριο, το Ελεγκτικό Συνέδριο, νομικοί, ορκωτοί λογιστές, συνταγματολόγοι.

Και δε μιλώ για Επιτροπή πεφωτισμένων, αλλά για επιτροπή ειδικών που με τη συνδρομή συλλογικοτήτων θα δημιουργήσουμε ένα ενιαίο μέτωπο ανασυγκρότησης. Τα σωματεία και οι εργαζόμενοι για παράδειγμα από τα ναυπηγεία και την πολεμική βιομηχανία να πάρουν στα χέρια τους τις συμβάσεις τύπου Παπανικολή ή οι εργαζόμενοι στις ΔΕΚΟ τα ζητήματα της Siemens.

Κλείνοντας να τονίσω, για αυτούς που θα πουν ότι το Εκουαδόρ είναι μια τελείως διαφορετική χώρα, ότι αυτή η διαφορά αποτελεί και το στρατηγικό μας πλεονέκτημα. Το Εκουαδόρ, όπως πολύ χαρακτηριστικά ανέφερε ο οικονομολόγος Ερίκ Τουσέν (που υπήρξε μέλος αυτής της Επιτροπής) σε συνέντευξη του στα Επίκαιρα πριν δύο εβδομάδες, δεν έχει καν δικό του νόμισμα, κατά συνέπεια είναι πολύ πιο εκτεθειμένο στις διεθνείς αγορές, το Ακαθάριστο Εθνικό του εισόδημα αντιστοιχεί στο 12% του ελληνικού και το κατά κεφαλήν του ΑΕΠ στο 10% του ελληνικού.

Η αναγκαία, η ζωτική προϋπόθεση για αυτήν την πολιτική επιλογή είναι να υπάρχει πολιτική βούληση με ένα διαφορετικό προσανατολισμό.

Τι αντίκτυπο είχε στην κυβέρνηση η πρότασή σας; Ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου που έχει επανειλημμένως υποστηρίξει την ανάγκη διαφάνειας με πρωτοβουλίες όπως το opengov.gr, η « Διαύγεια» θα δεχτεί;

– Η πρόταση για διαφάνεια, αυτονόητα απευθύνεται προς όλους. Τόνισα όμως και νωρίτερα ότι αναγκαίο συστατικό της είναι η πολιτική βούληση. Η διαφάνεια δεν είναι μια έννοια ηθική, αλλά μια έννοια πολιτική. Έχει στόχο, προϋποθέτει σύγκρουση και φυσικά έχει «θύματα» τους συνήθεις ύποπτους, που δε συχνάζουν βέβαια σε πλατείες, αλλά είναι οι ισχυροί πυλώνες του πολιτικού συστήματος.

Η διαφάνεια λοιπόν δεν μπορεί να εξαντλείται στη …δημοσίευση των νομοσχεδίων, αλλά να αποτελεί τον κεντρικό στόχο μιας κυβέρνησης.

Ιδού η ρόδος…

– Πιστεύετε ότι αυτή είναι η οδός και για άλλες χώρες της περιφέρειας της Ευρωζώνης που πλήττονται από την κρίση χρέους;

– Δεν είναι μόνον δρόμος, αλλά πολιτική αναγκαιότητα. Ο σχηματισμός παρόμοιων επιτροπών στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και αλλού είναι ένα πρώτο καθοριστικό βήμα. Ένα πρώτο τακτικό βήμα.

Ένα βήμα που θα συμβάλλει όχι μόνο στη διαφάνεια, αλλά το σημαντικότερο στην απελευθέρωση δυνάμεων που θα πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους. Το χρέος, μην ξεχνάμε, ότι είναι ένας παραγόμενος από τις κοινωνίες πλούτος, που υφαρπάχτηκε.

Αυτές λοιπόν έχουν τον πρώτο λόγο. Και ο τελικός στρατηγικός στόχος μιας απελευθερωμένης κοινωνίας είναι η κοινωνικοποίηση του πλούτου αυτού.

– Η σοσιαλδημοκρατία σήμερα σέρνει το χορό της επιστροφής στο Μεσαίωνα και στη βαρβαρότητα όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε πολλές ακόμη ευρωπαϊκές χώρες. Τι επιπτώσεις θα έχει αυτή η στάση της μακροπρόθεσμα;

– Οι κοινωνίες υφίστανται αυτή τη στιγμή μια πρωτοφανή, μια συσσωρευμένη βία. Το κύμα δε θα σκάσει πριν σαρώσει. Και θα σαρώσει αυτούς που το παρήγαγαν. Το ζήτημα είναι ότι σε κάποιες χώρες αυτό το κύμα θέριεψε το αυγό του φιδιού, θέριεψε πραιτοριανούς φασίστες.

Σήμερα η ιστορία κοιλοπονάει και χρειάζεται μαμή. Έχουμε όλοι την ευθύνη για το εάν τελικά θα γεννήσει τέρατα ή αγγέλους.

Νέο μνημόνιο, για πάντα η λιτότητα (Πριν, 17 Οκτώβρη 2010)

Αναδιάρθρωση χρέους με σφραγίδα ΔΝΤ

ΔΙΑΙΩΝΙΖΕΤΑΙ Η ΦΤΩΧΕΙΑ

Βόμβα μεγατόνων έσκασε την πρωί της Δευτέρας από την Ουάσινγκτον, τουλάχιστον για όσους εξακολουθούν ακόμη και τώρα να παίρνουν στα σοβαρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις, με αφορμή τις δηλώσεις του επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στο πρακτορείο Μπλούμπεργκ πως «το Ταμείο είναι έτοιμο να παρατείνει την αποπληρωμή των δανείων στην Ελλάδα». Ο Ντομινίκ Στρος Καν χωρίς μισόλογα και υπεκφυγές είπε αυτό που ήταν ηλίου φαεινότερο εδώ και μήνες: Ότι σχεδιάζεται επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των δανειακών υποχρεώσεων της Ελλάδας – αυτό, λέγεται αναδιάρθρωση του χρέους!

Η είδηση δεν αποτέλεσε έκπληξη. Διεθνή έντυπα όπως η Γουόλ Στριτ Τζέρναλ και οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς αναφέρθηκαν πολλές φορές τις τελευταίες εβδομάδες σε συζητήσεις που διεξάγονται μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και του μισητού διεθνούς οργανισμού για την τροποποίηση των όρων αποπληρωμής των δανείων. Παρόλα αυτά η κυβέρνηση ακόμη και την Τρίτη και την Τετάρτη το διέψευδε. Για την ακρίβεια σε άλλα μέσα το διέψευδε και σε άλλα το επιβεβαίωνε. Άλλοι κυβερνητικοί έσκιζαν τα ιμάτιά τους ότι δεν υπάρχει περίπτωση για κάτι τέτοιο κι άλλοι το άφηναν ανοιχτό.

Η πραγματικότητα είναι γνωστή από την πρώτη μέρα που δόθηκε στη δημοσιότητα το Μνημόνιο της ντροπής που υπέγραψαν με το ΔΝΤ και την ΕΕ οι οσφυοκάμπτες του ΠΑΣΟΚ με πρώτους και καλύτερους τον Γιωργάκη και τον Παπακωνσταντίνου: Τα νούμερα δεν βγαίνουν! Το ελληνικό δημόσιο είναι φύσει και θέσει αδύνατο να ανταποκριθεί στους όρους που τέθηκαν στο μνημόνιο και συγκεκριμένα στο χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής του δανείου των 110 δισ. ευρώ. Για την ακρίβεια το 2014, που με βάση το Μνημόνιο θα είναι η πρώτη χρονιά κατά την οποία η Ελλάδα δεν θα λάβει ρευστό από τον περίφημο «μηχανισμό στήριξης», λήγουν παλιότερα δάνεια ύψους 41 δισ. ευρώ και δάνεια της τρόικας ύψους 29 δισ. Το 2015 λήγουν ομόλογα ύψους 37 δισ. και δάνεια της τρόικας ύψους 39 δισ. ευρώ. Αθροίζοντας όλα τα παραπάνω το αποτέλεσμα είναι πως στην διετία το ελληνικό δημόσιο θα πρέπει να βρει για να πληρώσει ή να αναχρηματοδοτήσει την λήξη δανείων ύψους 146 δισ. Στην πραγματικότητα το ποσό θα είναι πολύ μεγαλύτερο επειδή, μετά βεβαιότητας, οι δανειακές ανάγκες θα αυξηθούν και με τα δισεκατομμύρια εκείνα που θα ζητήσει το δημόσιο για να καλύψει τα τρέχοντα ελλείμματά του. Κάθε άλλο παρά αυθαίρετη επομένως είναι η σπουδή του ΔΝΤ να ανοίξει και δημοσίως το θέμα της επιμήκυνσης του χρόνου αποπληρωμής των δανείων και φυσικά των συμπαρομαρτούντων: της διαιώνισης των εξοντωτικών προγραμμάτων λιτότητας για τους εργαζομένους και της παράτασης πολύ πέραν του 2020 του ειδικού καθεστώτος που επιβλήθηκε την άνοιξη με αφορμή την προσφυγή στον μηχανισμό ΔΝΤ – ΕΕ.

Οι μέχρι τώρα επιτυχίες της κυβέρνησης και των τραπεζιτών στην προώθηση της πιο ταξικής οικονομικής πολιτικής που έχει επιβληθεί την μεταπολεμική περίοδο άνοιξαν τον δρόμο και στη συζητούμενη αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, που επιχειρεί να λύσει το πρόβλημα από τη σκοπιά του κεφαλαίου. Ταυτόχρονα θα συνοδευτεί από νέα κύματα λιτότητας και φιλο-επιχειρηματικών παρεμβάσεων όπως δείχνει ο νόμος για την επιτάχυνση των επενδύσεων και το νέο «Μνημόνιο των ΔΕΚΟ».

Επιδίωξη του ΔΝΤ ήταν να αποκλειστεί το ενδεχόμενο «κουρέματος» των ελληνικών ομολόγων

Η σπουδή του ΔΝΤ να ανοίξει ωστόσο το θέμα της αναδιάρθρωσης του χρέους δεν είναι τόσο αθώα, όπως φαίνεται από την πρώτη ματιά. Κατ’ αρχάς δεν αποτελεί επιβράβευση της κυβέρνησης, όπως έσπευσε να διαβεβαιώσει ο ίδιος ο πρωθυπουργός, βαφτίζοντας το ψάρι κρέας. Η προσπάθεια του Γιώργου Παπανδρέου να παρουσιάσει την συζήτηση ως ανταμοιβή των αγορών για τις προσπάθειες της κυβέρνησης συνιστούν προκλητική αντιστροφή της πραγματικότητας καθώς δείχνει ότι τον Μάη όταν συμφωνούσαν για την αποπληρωμή των συγκεκριμένων δόσεων το 2014 και το 2015… δεν ήξεραν τι υπέγραφαν.

Τα στελέχη του ΔΝΤ από την άλλη, στο ρόλο των… παιδιών του φρονίμου, τρέχουν να προλάβουν προκειμένου να εξασφαλίσουν έναν διακανονισμό με όσο το δυνατό καλύτερους όρους. Ας δούμε τις εναλλακτικές, δοθέντος ότι τα ποσά που θα πρέπει να αποπληρώσει ή να αναχρηματοδοτήσει η Ελλάδα ξεπερνούν σε κάθε περίπτωση τις δυνάμεις της. Η κυβέρνηση τον Μάη μπροστά στο πρωτεύον που ήταν να αποφευχθεί ο υπαρκτός κίνδυνος της άμεσης στάσης πληρωμών με μια απερίγραπτη δουλικότητα ούτε έβλεπε τι υπέγραφε, αποδεχόμενη χωρίς την παραμικρή ένσταση να αποπληρώσει ό,τι ζητήσουν ΔΝΤ και ΕΕ και υπό όποιους όρους το ζητήσουν. Παρότι προσέλαβε την γαλλική Λαζάρ για να επεξεργάζεται σχέδια Β, Γ, Δ, κ.α. στις προθέσεις της ήταν να οδεύσουμε στο 2014 και το 2015 σαν πρόβατα για σφαγή. Καθώς, αν δεν άνοιγε το θέμα ο Ντομινίκ Στρος Καν, δείχνοντας πώς το ΔΝΤ είναι που κάνει κουμάντο σε όλο αυτό το όργιο παρασκηνιακών διαβουλεύσεων, δεν θα μαθαίναμε τίποτε. Το ΠΑΣΟΚ επομένως έθαβε το θέμα για να μην χρεωθεί το φιάσκο. Γιατί, αν κάτι αποδεικνύει η συζητούμενη αναδιάρθρωση είναι πως το ελληνικό δημόσιο χρέος δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί. Έχει καταστεί δηλαδή πλέον μη εξυπηρετήσιμο. Επ’ αυτού όμως παρακάτω. Το ΠΑΣΟΚ επομένως το έκρυβε μέχρι να έρθει εκείνη η ώρα, όπως ακριβώς έκανε και πέρυσι αφήνοντας τα πράγματα να φθάσουν στο «και πέντε» έτσι ώστε ένα νέο μνημόνιο – σφαγείο να εμφανιστεί για μια ακόμη φορά ως μονόδρομος!

Το ΔΝΤ ωστόσο δεν ήθελε κάτι τέτοιο! Ο Ντομινίκ Στρος Καν έβγαλε το θέμα στη δημοσιότητα έτσι ώστε ο διακανονισμός να γίνει με όσο το δυνατόν επωφελέστερους όρους για τους ξένους τραπεζίτες. Διαφορετικά αν το θέμα έπρεπε να λυθεί στις αρχές του 2014 και πιθανά μετά από μια αδυναμία του ελληνικού δημοσίου να βρει τα δανεικά που ήθελε για να αποπληρώσει τα παλαιότερα δάνεια τότε το «κούρεμα» των ομολόγων του θα αποτελούσε πραγματικό μονόδρομο. Οι ξένοι τραπεζίτες δηλαδή βλέποντας ότι το ελληνικό δημόσιο αδυνατεί τόσο να τους ξεπληρώσει όσο και να βρει αγοραστές για νέες εκδόσεις ομολόγων, θα έπρεπε να αποδεχθούν μια μείωση, μια «εσωτερική υποτίμηση» για να χρησιμοποιήσουμε την ορολογία τους, των ομολόγων που κατέχουν. Αυτό όμως συνιστά απιστία σε βαθμό κακουργήματος! Εσωτερική υποτίμηση όχι απλώς επιτρέπεται αλλά επιβάλλεται στους μισθούς, τα μεροκάματα, τα επιδόματα, τις συντάξεις και τα ασφαλιστικά δικαιώματα. Όχι στους φόρους, τις τιμές των προϊόντων και πάνω απ’ όλα την αξία των ομολόγων!

Ο Ντομινίκ Στρος Καν λοιπόν τρέχει για να προλάβει. Αποκάλυψε το μυστικό πριν να είναι αργά και πέταξε το μπαλάκι ταυτόχρονα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δη στη Γερμανία που θα έχει τον τελικό λόγο καθώς από κει προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των δανείων. Η κυβέρνηση από τη μεριά της αρχικά επιχείρησε να κάνει το άσπρο – μαύρο, εμφανίζοντας την αποτυχία της ως θρίαμβο. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι επιχείρησε να αποκρύψει το δραματικό κοινωνικό κόστος που θα έχει η συζητούμενη αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, η οποία με βάση ανεπίσημες δηλώσεις αξιωματούχου του υπουργείου Οικονομίας προς δημοσιογράφους την προηγούμενη Τρίτη (την ίδια μέρα μάλιστα που ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γ. Πεταλωτής δήλωνε πως «δεν υπάρχει θέμα αναδιάρθρωσης του χρέους») ενδέχεται να έχει μία από τις εξής τρεις μορφές: Επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής, διεύρυνση της περιόδου χάριτος ή και τα δύο. Από αυτές τις εναλλακτικές είναι εμφανές ότι απουσιάζει παντελώς κάθε προοπτική μείωσης του χρέους, «κουρέματος» του κατά την τρέχουσα ορολογία, που θα σήμαινε διαφυγόντα κέρδη από τη μεριά των πιστωτών. Κατά συνέπεια τα σχέδια που είναι αυτή τη στιγμή πάνω στο τραπέζι λειτουργούν κατά προκλητικό τρόπο υπέρ των τραπεζιτών και ως απαραίτητο αντίτιμο έχουν τη διαιώνιση της λιτότητας. Δηλαδή «νέα μνημόνια μέχρι το 2020, το 2030 και βάλε» όπως γράφαμε πριν λίγες εβδομάδες με μοναδικό σκοπό να βρεθούν οι πόροι που θα επιτρέψουν την ομαλή αποπληρωμή των δανείων. Κι αυτό ακριβώς είναι το μεγαλύτερο ψέμα της κυβέρνησης: ότι όλα αυτά τα σχέδια εξασφάλισης των τραπεζών προϋποθέτουν νέα δεινά για τους εργαζόμενους, την μετακύλιση όλου του επιπλέον κόστους στις πλάτες των εργαζομένων που θα δουν τους μισθούς τους να μειώνονται, τους φόρους να εκτοξεύονται και τις παρεχόμενες από το κράτος υπηρεσίες να υποβαθμίζονται σε βαθμό εξαφανίσεως για να αποπληρωθεί το δημόσιο χρέος. Υπό αυτή την έννοια αν αυτό το σχέδιο περάσει τελικά, δηλαδή δεν συναντήσει την πολιτική αντίσταση που απαιτείται έτσι ώστε να ανατραπεί, θα πρόκειται για πραγματική επιτυχία της κυβέρνησης και των τραπεζιτών. Η πτώση των σπρεντ με την ανακοίνωση της είδησης, για πρώτη φορά μάλιστα τον τελευταίο μήνα στις 700 μονάδες, και η βράβευση του Γιωργάκη από τους Γερμανούς επιβεβαιώνουν την ικανοποίηση της αστικής τάξης και των πιστωτών για την ευκολία με την οποία ξεδιπλώνεται το σχέδιο και περνά το ένα μέτρο μετά το άλλο: από την αναδιάρθρωση του χρέους μέχρι την προαναγγελία των νέων Μνημονίων.

Καθοριστικό ρόλο στην επιβολή των νέων μέτρων παίζει η ΕΕ. Ήδη οι ανακοινώσεις που αναμένονται από την Γιουροστάτ για την επόμενη Παρασκευή 22 Οκτώβρη, σχετικά με το «πραγματικό» ύψος του ελλείμματος και του χρέους για το 2009 και κατ’ επέκταση για το τρέχον έτος θα καταστήσουν αναποτελεσματικά τα αντιλαϊκά μέτρα που έχουν ήδη ανακοινωθεί και εφαρμοσθεί. Αυτό άλλωστε είναι ο σκοπός των αναθεωρήσεων και των «γιουροπίαν στατίστικς». Η νομιμοποίηση ενός νέου γύρου αντιλαϊκών μέτρων που θα αυξήσουν τη φτώχεια και την εκμετάλλευση μεταξύ των εργαζόμενων.

Η κυβέρνηση προετοιμάζοντας το έδαφος γι’ αυτές τις ανακοινώσεις προχώρησε από την Πέμπτη στη στοχοποίηση των εργαζομένων στις ΔΕΚΟ μέσα από την δημοσιοποίηση των μισθών και των επιδομάτων τους. Στο επίκεντρο της επίθεσής της δεν βρίσκονται μόνο οι 21.627 εργαζόμενοι των 11 ζημιογόνων ΔΕΚΟ που όπως μάθαμε ο μέσος μισθός τους είναι διπλάσιος από τον μισθό του ιδιωτικού τομέα – λες και κάτι τέτοιο αποτελεί τεκμήριο πολυτελούς διαβίωσης. Πολύ πιο έντονα στο στόχαστρο της κυβέρνησης με το νέο Μνημόνιο ή Μνημόνιο των ΔΕΚΟ, όπως χαρακτηρίζεται το σχετικό πακέτο περικοπών, θα βρεθεί το καθεστώς λειτουργίας και ο χαρακτήρας των συγκεκριμένων επιχειρήσεων. Επιδίωξη της κυβέρνησης είναι η μισθολογική υποβάθμιση των εργαζομένων στις ΔΕΚΟ να γίνει ταυτόχρονα με την αναίρεση κάθε στοιχείου φιλολαϊκής παροχής στις υπηρεσίες τους και την αναδιοργάνωση τους σε μια πλήρως ανταποδοτική βάση. Η κατάργηση της έκπτωσης στον ΟΣΕ που παρεχόταν μέχρι πρόσφατα στους τυφλούς και τους συνοδούς τους, με την υπογραφή της υφυπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης(!) Φώφης Γεννηματά, δείχνει την τύχη που θα έχουν και οι τελευταίες παροχές, έτσι ώστε οι ΔΕΚΟ να καταστούν κερδοφόρες και να πάψουν να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό. Ώστε μετά, ας μην έχουμε αυταπάτες, να μπορούν να εξυπηρετούν καλύτερα το κεφάλαιο προσφέροντάς του υποτιμολογημένες υπηρεσίες καθιστώντας τις εκ νέου προβληματικές.

Μια επιπλέον γεύση για την προκλητικότητα των φιλοεργοδοτικών παρεμβάσεων της κυβέρνησης προσφέρει και το νομοσχέδιο για την επιτάχυνση των επενδύσεων που κατατέθηκε στη Βουλή την Πέμπτη. Με τις διατάξεις του καταργείται, στο όνομα της άρσης των εμποδίων που καθυστερούν την υλοποίηση των επενδύσεων, κάθε πολεοδομικός κανονισμός, παρακάμπτονται αρχαιολογικές υπηρεσίες και δασαρχεία και καθιερώνονται ακόμη και επιπλέον φορολογικά κίνητρα – καταργείται δηλαδή ακόμη και το ισχύον φορολογικό δίκαιο για να αντικατασταθεί με ένα ακόμη πιο φιλο-επιχειρηματικό, ενώ τα προεδρικά διατάγματα που θα εκδίδει η Διυπουργική Επιτροπή Στρατηγικών Επενδύσεων θα υπερισχύουν έναντι κάθε άλλου νόμου. Πρόκειται για μια πρωτοφανή οπισθοδρόμηση καθώς παραμερίζει χαρακτηρίζοντας ως αναχρονιστικές ή τροχοπέδη πλήθος προστατευτικών διατάξεων που διασφάλιζαν τα ευρύτερα δημόσια συμφέροντα. Νόμος στο εξής είναι το συμφέρον του επιχειρηματία, το οποίο θα προωθείται χωρίς ακόμη και εκείνες τις ελάχιστες υποχρεώσεις που υπήρχαν ως τώρα.

 Μη εξυπηρετήσιμο το δημόσιο χρέος

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΪΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΥΣΗ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

Αυτό που ωστόσο δεν λέει η κυβέρνηση είναι πως ακόμη και αν εφαρμοστούν όλες αυτές οι αιματηρές θυσίες που θα διευκολύνουν την κερδοφορία του κεφαλαίου οδηγώντας τα δικαιώματα των εργαζομένων εκεί που ήταν τον 19ο αιώνα, ακόμη και τότε το δημόσιο χρέος θα είναι μη εξυπηρετήσιμο. Αυτό δηλαδή που φέρνει στην επιφάνεια η επιχείρηση αναδιάρθρωσης είναι πως το δημόσιο χρέος με αφορμή την πρόσφατη διεθνή οικονομική κρίση έλαβε διαστάσεις χιονοστιβάδας και υπερέβη οριστικά ένα κρίσιμο όριο κάτω από το οποίο μπορεί να αναχρηματοδοτείται και να διαχειρίζεται ομαλά – όπως συνέβαινε τα τελευταία 20 χρόνια, πάνω από αυτό όμως απειλεί την ευστάθεια και την ομαλή αναπαραγωγή όλης της καπιταλιστικής οικονομίας. Σε αυτό ακριβώς το κρίσιμο σημείο βρίσκεται η Ελλάδα.

Η πρώτη επιλογή που ανοίγεται είναι η πεπατημένη της τρόικας ΔΝΤ – ΕΕ – κυβέρνηση, όπου το ένα αντιλαϊκό μέτρο διαδέχεται το άλλο και παρόλα αυτά το δημόσιο χρέος αυξάνεται ως ποσοστό του ΑΕΠ όπως συμβαίνει τώρα. Η δεύτερη επιλογή αφορά την παύση πληρωμών του δημόσιου χρέους και την επαναδιαπραγμάτευσή του, υπό την απειλή της οριστικής διαγραφής, με στόχο την μεγάλη του μείωση ακόμη και την διαγραφή του. Κάτι αντίστοιχο με αυτό που έκαναν η Αργεντινή ή ο Ισημερινός την προηγούμενη δεκαετία και είναι εντελώς διαφορετικό από την αναδιάρθρωση του χρέους όπως προωθείται σήμερα στην Ελλάδα από το ΔΝΤ και τους τραπεζίτες, στον βαθμό που η επαναδιαπραγμάτευση στοχεύει στην παραγραφή ενός σοβαρού μέρους του χρέους και την κάθετη μείωση του υπόλοιπου με την έκδοση, για παράδειγμα, νέων ομολόγων στη θέση των παλιών που θα αντιστοιχούν σε ένα μέρος της ονομαστικής αξίας εκείνων που θα αναγνωριστούν ως έγκυρα.

Για να δρομολογηθεί όμως αυτή η λύση που είναι εξαιρετικά χρονοβόρα και τεχνικά περίπλοκη απαιτείται μια προϋπόθεση εξόχως πολιτική, όπως τόνισε σε συνέντευξή του στο Πριν που θα δημοσιεύσουμε την επόμενη Κυριακή ο Κλαούντιο Κατς, οικονομολόγος από την Αργεντινή που ήρθε στην Ελλάδα με αφορμή τη διεθνή διάσκεψη του Αριστερού Βήματος. Η προϋπόθεση αυτή είναι η ανάπτυξη λαϊκού κινήματος που θα επιβάλει την άρνηση πληρωμών και την επαναδιαπραγμάτευση του χρέους. Η ανάπτυξη ενωτικών και ανυποχώρητων αγώνων δηλαδή ενάντια στην κυβέρνηση και την αστική τάξη για να μην πληρώσει ο λαός τον λογαριασμό του δημόσιου χρέους αποτελεί προϋπόθεση για να ανοίξει ο δρόμος για την παύση πληρωμών και την επαναδιαπραγμάτευση.

 ΝΟΜΠΕΛ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Ολοκαύτωμα στον ιδιωτικό τομέα

ΜΕΙΩΣΗ ΜΙΣΘΩΝ

Είναι εμφανές ότι εάν όλο αυτό το εξάμηνο οι εργατικές και λαϊκές αντιδράσεις ήταν αντίστοιχες της κυβερνητικής επίθεσης τότε δεν θα προτεινόταν κάθε εβδομάδα και ένα νέο αντιλαϊκό μέτρο, όπως συμβαίνει σήμερα, την ίδια ώρα που στον ιδιωτικό τομέα παρατηρείται μια άνευ προηγουμένου επίθεση. Αυτό που συμβαίνει στις μέρες μας με τα εργατικά δικαιώματα είναι πραγματικά απερίγραπτο. Λες και έχει ανοίξει ο ασκός του Αιόλου! Από τον Τύπο και τις τράπεζες, χώρους δηλαδή που έχαιραν κάποιας σχετικής ασυλίας έως πρόσφατα, μέχρι τη ναυτιλία και τον τουρισμό, όπου αναρωτιέσαι τι άλλο τέλος πάντων θα ζητήσει η εργοδοσία, το κεφάλαιο αξιώνει διαπραγματεύσεις από μηδενική βάση, κάθετη μείωση δηλαδή μισθών και αφαίρεση των σημαντικότερων εργατικών κατακτήσεων, όπως το ωράριο και η κοινωνική ασφάλιση.

Κι είμαστε μόνο στην αρχή, αν δούμε την ατζέντα της επόμενης μέρας όπως την άνοιξαν με επιστολή τους στη Καθημερινή τρεις καθηγητές Οικονομικών που μεταξύ άλλων ζητούν αφορολόγητη εκμετάλλευση των επενδύσεων σε υποδομές για 30 ολόκληρα χρόνια, απολύσεις στον δημόσιο τομέα, πώληση όλων των δημόσιων επιχειρήσεων, δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων, κ.α. Ένας δε εξ αυτών, ο Χριστόφορος Πισσαρίδης, βραβεύτηκε την επομένη με το Νομπέλ Οικονομίας. Πρόκειται για μια διάκριση που εκφράζει την ιδεολογική αντεπίθεση της αστικής τάξης στο έδαφος της οικονομικής κρίσης, όπως άλλωστε συνέβη με την βράβευση του ριγκανικού κατάλοιπου περουβιανού λογοτέχνη Μάριος Βάργκας Λιόσα και του κινέζου Λιού Σιαομπό με το Νομπέλ Λογοτεχνίας, φερόμενου ως αντιφρονούντα, που στην πραγματικότητα είναι ο άνθρωπος του Πεκίνου στις τάξεις των διαφωνούντων. Εξ ου και οι χαλαρές αντιδράσεις της Κίνας στην βράβευση. Στη σφαίρα της οικονομίας αφορμή για την απονομή του Νομπέλ στους Χρ. Πισσαρίδη, Πίτερ Ντάιαμοντ και Ντέιλ Μόρτενσεν αποτέλεσε η συνεισφορά τους στη θεωρία των εργασιακών σχέσεων και της ανεργίας. Ειδικότερα έχουν υποστηρίξει πως όσο υψηλότερα είναι τα επιδόματα ανεργίας τόσο περισσότερο παρατείνεται η ανεργία και επιμηκύνεται η περίοδος εύρεσης εργασίας. Τα επιδόματα ανεργίας ευθύνονται με άλλα λόγια για την ανεργία! Η ιδεολογική μεροληψία της Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών της Σουηδίας αγγίζει την θρησκευτική παράκρουση γιατί σήμερα πολύ περισσότερο από ποτέ η έκρηξη της ανεργίας είναι αποτέλεσμα της κρίσης. Συμβαίνει δε σε ένα περιβάλλον απότομης αμφισβήτησης και μείωσης των επιδομάτων ανεργίας και των κοινωνικών παροχών, το οποίο δεν υπάρχει αμφιβολία πως θεωρητικές εργασίες όπως του Χρ. Πισσαρίδη νομιμοποιεί και επιτείνει. Η βράβευση επομένως των Οικονομικών της απορύθμισης προοιωνίζεται τη νέα επίθεση του κεφαλαίου στα εργατικά δικαιώματα.

Ευρύτερα, η επίθεση που είναι σε εξέλιξη δείχνει ότι η κρίση χρέους, παρά μάλιστα τις αδιανόητες μέχρι πρόσφατα διαστάσεις της, δεν αποτελεί παρά την κορυφή του παγόβουνου. Η αδυναμία του ελληνικού καπιταλισμού να εξασφαλίσει την ομαλή αναπαραγωγή του έχει τις ρίζες της στην τρέχουσα διεθνή οικονομική κρίση που οδήγησε σε μείωση τα δημόσια έσοδα, στη χρόνια φοροαπαλλαγή του κεφαλαίου και των στηριγμάτων του, όπως για παράδειγμα η εκκλησία, στις μορφές ενσωμάτωσής του στην διεθνή αγορά, δηλαδή την ένταξη στην ΕΕ και την ευρωζώνη και επίσης στην αδυναμία του να διαχειριστεί την σύγχρονη εργατική τάξη, που οδηγεί σε παροξυσμό την σύγκρουση των παραγωγικών δυνάμεων με τις παραγωγικές σχέσεις. Αν δεν υπήρχαν αυτές οι υποκείμενες δυναμικές ουδέποτε θα είχε λάβει τη σημερινή της μορφή η κρίση δημόσιου χρέους.

Η ανατροπή της επίθεσης επομένως και η ουσιαστική μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του προβλήματος του δημόσιου χρέους συνδέεται όσο ποτέ άλλοτε με την αντεπίθεση των εργαζομένων και την προβολή όχι μόνο του αιτήματος παύσης πληρωμών του δημόσιου χρέους και της εξόδου της χώρας από την ευρωζώνη και την ΕΕ (που αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις) αλλά επίσης και αιτημάτων ουσιαστικής βελτίωσης των θέσης τους, όπως είναι γενναίες αυξήσεις σε μισθούς, συντάξεις και επιδόματα ανεργίας.

Όλεθρος δια χειρός ΔΝΤ-ΕΕ-ΠΑΣΟΚ-ΛΑΟΣ-Ντόρας (Πριν, 9/5/2010)

Μάζα εξαθλιωμένων θα γίνει η εργατική τάξη

ΘΕΡΑΠΕΙΑ – ΣΟΚ

Τον χαρακτήρα των μέτρων που ανακοινώθηκαν την προηγούμενη Κυριακή και ψηφίσθηκαν με διαδικασίες εξπρές την εβδομάδα που πέρασε από τη Βουλή τον είχε περιγράψει με τον πιο παραστατικό τρόπο ο διευθυντής του ΟΟΣΑ, μεξικανός, Άνχελ Γκουρία, λίγες μέρες νωρίτερα: «Η κρίση είναι σαν τον ιό Έμπολα. Αν κολλήσεις πρέπει να κόψεις το πόδι σου για να γλιτώσεις». Κι ορισμένες φορές μάλιστα το ένα πόδι δεν αρκεί, όπως δείχνει η περίπτωση της Ελλάδας.

Τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο μνημόνιο χαράζουν μια βαθιά διαχωριστική γραμμή στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Αν τελικά εφαρμοστούν, κάτι που δεν κρίθηκε με την ψηφοφορία – παρωδία στη Βουλή, θα σηματοδοτήσουν την βίαιη, πραξικοπηματική ακύρωση των σημαντικότερων εργατικών κατακτήσεων του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα. Θα μετατρέψουν την εργατική τάξη της Ελλάδας σε μια μάζα αθλίων του 21ου αιώνα αποστερημένων από κάθε δικαίωμα κι ελπίδα, υπο-τάξη κι έρμαιο στις αδηφάγες διαθέσεις του κεφαλαίου. Αυτό ήταν, όπως αποδείχθηκε, το πραγματικό περιεχόμενο του συνθήματος «Γιώργο άλλαξε τα όλα»! Μόνο και μόνο για να είναι σαφές το μέγεθος των διακυβευμάτων αρκεί να αναφέρουμε ότι το δώρο Χριστουγέννων θεσπίσθηκε το 1946, το επίδομα αδείας το 1966 και το 8ωρο το 1932! Είναι αυτές ακριβώς οι κατακτήσεις που ακυρώνονται από το μαύρο μέτωπο ΔΝΤ – ΕΕ – ΠΑΣΟΚ – ΛΑΟΣ και Ντόρας Μητσοτάκη! Πρόκειται δε μόνο για το πρώτο μέρος. Ο πρωθυπουργός επιχειρώντας να διασκεδάσει τις εντυπώσεις δήλωσε ότι «στο τέλος, η χώρα θα είναι αναγεννημένη»! Είναι κι αυτή μια πομφόλυγα, μια κενολογία – για να χρησιμοποιήσουμε ευπρεπείς φράσεις – από τις δεκάδες που έχει πει από τον Σεπτέμβρη για να διαψευστεί την επομένη και ούτε μία φορά απ’ όλες να μη νιώσει την ανάγκη να δικαιολογηθεί! Η πραγματικότητα είναι πως η θεραπεία σοκ που περιγράφεται στο μνημόνιο συνιστά το πρώτο μέρος του προγράμματος βίαιης προσαρμογής. Η περικοπή του 13ου και 14ου μισθού στον ιδιωτικό τομέα, με άλλα λόγια, έπεται. Θα ανακοινωθεί όταν θα ολοκληρωθεί η πρώτη ή η δεύτερη τριμηνιαία εξέταση της ελληνικής οικονομίας και θα διαπιστωθεί πως τα μέτρα δεν αύξησαν τα δημόσια έσοδα ούτε μείωσαν το έλλειμμα. Αντίθετα τα οδήγησαν σε παροξυσμό.

Τα μέτρα επίσης καταφέρουν συντριπτικά πλήγματα στους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα, παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι δεν θίγονται. Διαβεβαιώσεις που στόχευαν στη διάσπαση της εργατικής τάξης και στον προσεταιρισμό των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα.

  • Τεράστιες είναι οι συνέπειες στον ιδιωτικό τομέα από τα μέτρα που ανακοίνωσε το ΠΑΣΟΚ για να ξεκινήσει η χρηματοδότηση της οικονομίας από ΕΕ – ΔΝΤ, καθώς καταργούνται ακόμη και άρθρα του συντάγματος. Άμεσα περικόπτονται τα εισοδήματα των δημόσιων υπαλλήλων που πλέον χάνουν τα πλεονεκτήματα που διέθεταν έναντι των εργαζομένων στον ιδιωτικό. Με το νέο αντι-ασφαλιστικό στην πράξη καταργείται η σύνταξη που θα δίνεται πολύ αργότερα, πολύ μικρότερη.
  • Θέμα χρόνου, αν εφαρμοστούν αυτά, είναι μια νέα ομοβροντία μέτρων

Έφριξε ακόμη και η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής από τον αντισυνταγματικό χαρακτήρα των μέτρων που περιλαμβάνονται στη συμφωνία με την οποία άνοιξαν οι στρόφιγγες για τον δανεισμό της Ελλάδας από την ΕΕ και το ΔΝΤ. Ως «προσβολή της αρχής του κοινωνικού κράτους και του κοινωνικού δικαιώματος στην εργασία» (όπως κατοχυρώνεται με το άρθρο 22 παρ. 1 του Συντάγματος) έκρινε την κατάργηση του γενικού κατώτατου ορίου αποδοχών, την κατάργηση δηλαδή των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, με την πρόταση ο κατώτατος μισθός να καθορισθεί στα 640 ευρώ από 740 που είναι σήμερα. Μέτρο που πλήττει αποκλειστικά και μόνο τον ιδιωτικό τομέα χωρίς να είναι το μοναδικό. Σε αυτή την κατηγορία, των μέτρων που θίγουν τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα περιλαμβάνονται: Μηδενικές αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις για μια τριετία. Μείωση αποζημιώσεων σε απολυμένους (που πλέον θα καταβάλλονται σε δόσεις) δια της εξίσωσης αυτής των εργατοτεχνιτών με τους υπαλλήλους. Αύξηση ορίου απολύσεων από το 2% στο 4%. Προώθηση της ελαστικής εργασίας και της μερικής απασχόλησης. Μείωση του κόστους της υπερωρίας. Φιλοεργοδοτική αλλαγή του νόμου για την προσφυγή στη διαιτησία. Αμείλικτα θα χτυπηθούν ακόμη κι οι άνεργοι δικαιούχοι επιδόματος, καθώς το κονδύλι μειώνεται κατά 500 εκ. ευρώ.

Στον δημόσιο τομέα τα νέα μέτρα περιλαμβάνουν: Κατάργηση 13ου και 14ου μισθού για μικτές αποδοχές άνω των 3.000 ευρώ μηνιαίως. Για μικτές αποδοχές μέχρι 3.000 καθορισμός Δώρου Χριστουγέννων στα 500 ευρώ και δώρου Πάσχα και επιδόματος αδείας στο ύψος των 250 ευρώ το καθένα. Μείωση των επιδομάτων κατά 8% και των αποδοχών υπαλλήλων ΔΕΚΟ που δεν έχουν επιδόματα κατά 3%. Μηδενικές αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις μέχρι το 2013. Χιλιάδες απολύσεις κυρίως μέσω του Καλλικράτη, αλλά όχι μόνο. Οι πρώτοι που θα πληγούν θα είναι οι συμβασιούχοι των 13.500 φορέων του δημοσίου.

Στα εισπρακτικά μέτρα, συγκαταλέγεται: αύξηση του ΦΠΑ από 5%, 10% και 21% στο 5,5%, 11% και 23%. Επίσης μετάταξη του 30% των προϊόντων ευρείας κατανάλωσης που φορολογούνταν με ΦΠΑ 10% στην κατηγορία του 23%. Αύξηση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης σε καύσιμα, τσιγάρα και ποτά κατά 10%. Φορολόγηση αυθαιρέτων και τέλος διατήρησης ημιυπαίθριων χώρων, πράσινα τέλη και αύξηση αντικειμενικών αξιών. Ακύρωση της χορήγησης της δεύτερης δόσης του Επιδόματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης ύψους 150-650 ευρώ. Έκτακτη εισφορά στις πολύ κερδοφόρες επιχειρήσεις με στόχο να αντληθούν 1,8 δισ. ευρώ την τριετία 2011-2013 και κάθετη μείωση του κονδυλίου του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

Στο νόμο έχει ενσωματωθεί κι ένα μίνι ασφαλιστικό νομοσχέδιο, που είναι το χειρότερο που έχει ποτέ εφαρμοστεί. Στο πλαίσιο του καταργείται η 13η και 14η σύνταξη για μικτές αποδοχές άνω των 2.500 ευρώ. Οι συντάξεις θα υπολογίζονται βάση των αποδοχών στο σύνολο του εργάσιμου βίου κι όχι των τελευταίων ετών που οι αποδοχές είναι πάντα σημαντικά υψηλότερες. Αυξάνεται η ελάχιστη περίοδος εισφορών από τα 37 στα 40 χρόνια, ενώ συνδυάζεται και με την ηλικία. Δημιουργείται αυτόματος μηχανισμός προσαρμογής συντάξεων στο προσδόκιμο ζωής που θα αυξάνει αυτόματα τα αναγκαία χρόνια εργασίας όσο θα αυξάνεται ο μέσος όρος ζωής! Αύξηση ελάχιστου ορίου στα 60 έτη. Περιορισμός πρόωρης συνταξιοδότησης, με την καθιέρωση προστίμου ίσου με 6% κατ’ έτος για όσους αποχωρούν πρόωρα από την εργασία. Περικοπές στη λίστα βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων που θα περικοπούν δραστικά. Ενίσχυση ανταποδοτικότητας μεταξύ εισφορών και συντάξεων και αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης των γυναικών στο δημόσιο τομέα και θέσπιση πλαφόν στις συντάξεις.

Στα λεγόμενα θεσμικά συμπεριλαμβάνεται η απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων που αφορά οδικές μεταφορές, φαρμακεία, δικηγόρους, συμβολαιογράφους, μηχανικούς, αρχιτέκτονες, λογιστές κ.α. που θα δουν την κατώτατη τιμή για μια σειρά υπηρεσίες που πρόσφεραν να καταργείται. Η εφαρμογή της οδηγίας για την απελευθέρωση των υπηρεσιών, όπου συμπεριλαμβάνεται και η ιδιωτικοποίηση των ΑΕΙ. Ιδιωτικοποιήσεις δημόσιας περιουσίας κι ειδικότερα του ΟΣΕ. Προώθηση των εξαγωγών και των ΣΔΙΤ. Απλοποίηση διαδικασιών για έναρξη επιχειρήσεων.

Πραγματικός οδοστρωτήρας!

ΔΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

Παρηγοριά στον άρρωστο η πρωθυπουργική εξαγγελία ότι «στο τέλος η χώρα θα είναι αναγεννημένη», όπως… παλιότερα έλεγαν «θα ξαναγεννηθεί από τις στάχτες της». Η «αναγεννημένη Ελλάδα» θα είναι μια τριτοκοσμική χώρα της βαθιάς και ανεπίστρεπτης κοινωνικής παρακμής, της αμορφωσιάς και των χαοτικών κοινωνικών ανισοτήτων.

ΑΝΕΡΓΙΑ, ΦΤΩΧΕΙΑ, ΥΦΕΣΗ

  • Πράσινο φως στον ιδιωτικό τομέα για μαζικές και φθηνές απολύσεις
  • Στο 149% του ΑΕΠ θα φτάσει το δημόσιο χρέος το 2012 από 133% φέτος

Τα όσα περιγράψαμε στη διπλανή στήλη είναι ορισμένα μόνο από τα μέτρα που ψηφίσθηκαν και θα εφαρμοσθούν αποτελώντας τους όρους για την ενεργοποίηση των χρηματοδοτήσεων από ΕΕ και ΔΝΤ.

Τα αποτελέσματά τους, έκρηξη της ανεργίας, γενικευμένη φτώχεια μέσω της ανακατανομής του κοινωνικού πλούτου και χρόνια ύφεση.

Μέτρα όπως η απελευθέρωση των απολύσεων και η μείωση της αποζημίωσης έως τώρα έβαζαν ένα φρένο στις απολύσεις, αποτρέποντας να προσλάβει η ανεργία εκρηκτικό χαρακτήρα. Η ίδια άλλωστε η ύπαρξή τους αποσκοπούσε να δημιουργήσει ένα δίχτυ ασφαλείας για τους εργαζόμενους με την επιβολή ενός «μηχανισμού χρονοκαθυστέρησης» μεταξύ της διακύμανσης του τζίρου μιας επιχείρησης και των κύκλων της οικονομίας από τη μια με το επίπεδο απασχόλησης, από την άλλη. Πλέον, με την κατάργηση του, είναι βέβαιο πως θα ανάψει το πράσινο φως στον ιδιωτικό τομέα για να μειώσει κάθετα την απασχόληση, προχωρώντας σε αθρόες απολύσεις ή/και αλλαγές στις σχέσεις εργασίας στη κατεύθυνση της ελαστικοποίησης. Να θυμίσουμε εδώ την πρόβλεψη του ίδιου του υπουργού Εργασίας, Ανδρέα Λοβέρδου, ότι η ανεργία θα φθάσει τα «ισπανικά» επίπεδα του 20% και να υπογραμμίσουμε φυσικά τι άοκνες προσπάθειες του να το καταφέρει.  

Άμεσο αποτέλεσμα όχι μόνο των δύο αυτών μέτρων (απολύσεις και ελαστικοποίηση εργασιακών σχέσεων στον ιδιωτικό τομέα, που κατά τ’ άλλα δεν θίγεται) αλλά όλων των πολιτικών που περιλαμβάνονται στο μνημόνιο θα είναι η γενικευμένη φτώχεια. Η φτώχεια θα προέλθει ως αποτέλεσμα δύο αλληλοσυμπληρούμενων πολιτικών. Από την μια μεριά το εργατικό εισόδημα μειώνεται κάθετα, από κάθε άποψη. Όταν μισθοί, συντάξεις και επιδόματα ανεργίας κόβονται, τότε το διαθέσιμο εισόδημα θα υποστεί μια ντε φάκτο υποτίμηση της τάξης του 20%. Από την άλλη όμως οι τιμές των προϊόντων θα αυξηθούν. Αποτέλεσμα της αύξησης του ΦΠΑ, των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στα καύσιμα και τα ποτά και των νέων «περιβαλλοντικών φόρων» θα είναι μια προκλητική και εξόφθαλμη ληστεία μέρα – μεσημέρι του κράτους στα ήδη απισχνασμένα λαϊκά εισοδήματα και φυσικά των εμπόρων και βιομηχάνων που θα προκαλέσουν κύμα ανατιμήσεων. Κατά συνέπεια η φτώχεια θα γνωρίσει δόξες. Και μαζί της η υποκρισία. Γιατί θα αποδειχθεί πόσο μονομερής θα είναι η «εσωτερική υποτίμηση» την οποία περιέγραφε προς λίγων εβδομάδων ο επικεφαλής του ΔΝΤ, Ντομινίκ Στρος Καν. Η εσωτερική υποτίμηση με άλλα λόγια θα αφορά μόνο τα λαϊκά εισοδήματα τα οποία θα υποτιμηθούν για να ανατιμηθούν τα κρατικά εισοδήματα κι επίσης τα κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων. Μόνο που αυτό δεν λέγεται υποτίμηση, αλλά ανακατανομή πόρων, προς όφελος του κράτους και του κεφαλαίου και εις βάρος των εργαζομένων.

Την ανακατανομή πόρων εξυπηρετούν και οι… παροχές που περιλαμβάνει η συμφωνία. Μόνο που είναι παροχές προς τους τραπεζίτες οι οποίοι θα λάβουν 10 δισ. ευρώ μέσα από τη δημιουργία ενός Ταμείου για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα. Τα 10 αυτά δισ. ευρώ δε, πρέπει να προστεθούν στα 17 δισ. που έχει ήδη θέσει στη διάθεση των τραπεζιτών η κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου και 11 δισ. που προσέφερε η προηγούμενη, της ΝΔ. Αποδεικνύεται έτσι ότι πρόκειται για ένα σύνολο μέτρων κομμένο και ραμμένο στα μέτρα των τραπεζιτών. Κατόπιν δικών τους άλλωστε πιέσεων ενεργοποιήθηκε κι ο μηχανισμός διάσωσης.

Η ύφεση θα οδηγήσει αυτόματα και σε λουκέτα. Ήδη οι δείκτες ασφυξίας στην πραγματική οικονομία αυξάνονται ταχύτατα. Έρευνα της ICAP για την πιστοληπτική ικανότητα των επιχειρήσεων το 2009 δείχνει ότι το ποσοστό των ασυνεπών επιχειρήσεων, σε σχέση με το μέσο ποσοστό ασυνέπειας των ετών 2003-2008 αυξήθηκε κατά 39%. Πρωταθλητής ήταν το εμπόριο, με τις ασυνεπείς επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αυτό τον κλάδο να αυξάνονται κατά 65%. Τα πρωτεία του (σε σύγκριση με τη βιομηχανία και τις υπηρεσίες) ερμηνεύονται στη βάση της συρρίκνωσης της κατανάλωσης που ξεκίνησε ήδη από πέρυσι. Μπορούμε να φανταστούμε τι έχει γίνει φέτος που οι περικοπές των μισθών άγγιξαν πολυπληθή τμήματα της εργατικής τάξης, όπως οι δημόσιοι υπάλληλοι και τι έπεται…  

Σε αυτό το περιβάλλον βαθιάς κοινωνικής παρακμής και εξαθλίωσης χρειάζεται πολλή αφέλεια για να ελπίζει κάποιος ότι με κάθε αύξηση μίας μονάδας στο ΦΠΑ το δημόσιο θα μαζεύει 1 δισ. ευρώ. Από πού; Θα πηγαίνουν οι εργαζόμενοι να παίρνουν δάνεια από τις τράπεζες για να χρηματοδοτούν τους αυξημένους έμμεσους φόρους, από ένα μειούμενο εισόδημα; Όταν αυξάνονται οι τιμές κι οι φόροι σε ένα πλαίσιο συμπίεσης των εισοδημάτων, η κατανάλωση θα μειώνεται περιοριζόμενη στα απαραίτητα. Ως αποτέλεσμα θα κοπούν όχι μόνο «περιττές» καταναλωτικές δαπάνες όπως το δεύτερο ζευγάρι παπούτσια και οι έξοδοι ή τα διήμερα, αλλά και η δεύτερη ξένη γλώσσα ή τα μαθήματα μουσικής των παιδιών. Γι’ αυτό το λόγο και τα διευρυμένα έσοδα από το ΦΠΑ για παράδειγμα (που για φέτος προβλέπεται να αυξηθούν κατά 800 εκ.) θα μείνουν στα χαρτιά. Η αύξηση δε που ήδη παρατηρείται προέρχεται από την εμμονική αναζήτηση αποδείξεων των καταναλωτών, λόγω των πρόσφατων φορολογικών αλλαγών. Η θετική – για τα δημόσια έσοδα – επίδραση αυτού του μέτρου σύντομα όμως θα απορροφηθεί κι αυτό που θα μείνει θα είναι η κινούμενη άμμος της ύφεσης, με την υποχώρηση των δημόσιων εσόδων και την εκτίναξη του δημόσιου χρέους. Κάτι που ήδη προδικάζεται στο μνημόνιο, γρήγορα όμως η πραγματικότητα θα το αναθεωρήσει επί τα χείρω. Στο Πρόγραμμα για παράδειγμα αναφέρεται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης φέτος θα μειωθεί κατά 4%, του χρόνου κατά 2,6% και το 2012 θα ξαναγίνει θετικός. Πρόκειται για ευσεβείς πόθους, αν πάρουμε υπ’ όψη μας τι συνέβη σε άλλες χώρες, όπως στη Λετονία που το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 18%. Η ελληνική οικονομία κι οι εργαζόμενοι για δέκα ολόκληρα χρόνια, όπως πρόβλεψε και το γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ, θα περιδινίζονται στην τεχνητή ύφεση του ΔΝΤ, βλέποντας μάλιστα τους ονομαστικούς στόχους που υπηρετούσε η ενεργοποίηση του μηχανισμού διάσωσης να απομακρύνονται και νέα μέτρα κάθε τρεις μήνες να έρχονται πιο κοντά ως μονόδρομος, ως μοναδική σωτηρία για να μην καταστραφούμε κ.λπ., κ.λπ.  Αρκεί να αναφερθεί πως το δημόσιο χρέος από 133% φέτος αναμένεται το 2013 λόγω της ύφεσης της οικονομίας να φθάσει, επισήμως, το 149%. Τέτοια πρόοδος!

 ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΕΠΙΘΕΣΕΩΝ

Μηχανισμός αναδιανομής πλούτου

ΑΔΗΛΟ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Το εξοντωτικό πακέτο μέτρων πρώτα και κύρια συνιστά ένα μηχανισμό συμπίεσης του εργατικού κόστους για να ανακάμψουν τα κέρδη του ιδιωτικού τομέα και να ξεπεραστεί η κρίση κι επίσης μηχανισμό σφετερισμού του κοινωνικού πλούτου και βίαιης αναδιανομής του εισοδήματος στο εσωτερικό της χώρας προς όφελος του κεφαλαίου. Σε αυτό το βωμό η αστική τάξη θυσιάζει τις πιο πολύτιμες κοινωνικές της συμμαχίες με μια σειρά στρώματα. Πρώτα και κύρια με την συρρικνούμενη στο πέρασμα του χρόνου μεν, ατελείωτη δε ακόμη και τώρα στεφάνη μικρομεσαίων η οποία καταστρέφεται στις Συμπληγάδες της λιτότητας και της ραγδαίας επέκτασης των πολυεθνικών ευρωπαϊκών αλυσίδων. Επίσης με τμήματα του κρατικού μηχανισμού όπως οι στρατιωτικοί και οι διπλωμάτες οι οποίοι οδηγούνται στην καθόλου τιμητική συνταξιοδότηση ή τον παροπλισμό λόγω των υπερβολικών και άδικων περικοπών που επιβάλλονται στις αποδοχές τους. Ως κοινή συνισταμένη των παραπάνω το αστικό κράτος δέχεται μια πρωτοφανή αμφισβήτηση πρώτα και κύρια εκ των έσω, στον βαθμό που οι περικοπές του ΔΝΤ αλλάζουν άρδην τον χαρακτήρα του, υποβαθμίζοντας την περιφερειακή και διεθνή του θέση.

Η αναδιανομή πόρων προσλαμβάνει ληστρικές διαστάσεις αν δούμε και την διεθνή της διάσταση. Σε τέτοιο βαθμό ώστε αντέδρασε ακόμη κι ο επικεφαλής του ΔΝΤ, ενθυμούμενος πιθανά τις σοσιαλιστικές του καταβολές, που σε συνέντευξή του επεσήμανε την αδικία που συνιστά το επιτόκιο του 5% με το οποίο θα προσφέρουν οι Ευρωπαίοι στην Ελλάδα τα 80 από τα 110 δισ. των δανείων, όταν χώρες όπως η Γερμανία αγοράζουν χρήμα, στις σπάνιες περιπτώσεις που δεν αρκεί το εγχώριο οπότε είναι τσάμπα, με 2,5% επιτόκιο.

Το χειρότερο ωστόσο – για τους εργαζόμενους της Ευρώπης – είναι πως αυτός ο βαθιά προβληματικός «μηχανισμός διάσωσης» που δημιούργησαν οι 16 ηγέτες της ευρωζώνης αποδεικνύεται κάθε μέρα που περνάει όλο και πιο έντονα πως είναι εντελώς αναποτελεσματικός να αντιμετωπίσει τις κερδοσκοπικές επιθέσεις. Μάρτυρας η εκτίναξη των επιτοκίων και των σπρεντς στην Πορτογαλία και την Ισπανία την εβδομάδα που πέρασε, με αποτέλεσμα οι εικασίες για τα ποσά που θα απαιτηθούν για τυχόν διάσωση των χωρών της Ιβηρικής να προκαλούν πανικό, καθώς φθάνουν ακόμη και το 1 τρισ. ευρώ.

Ο μηχανισμός διάσωσης πολύ πιο αναποτελεσματικός αποδεικνύεται στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της κρίσης που μαστίζει την Ευρώπη δημιουργώντας τα πιο μεγάλα και άλυτα ερωτηματικά για την τύχη της ευρωζώνης και της κάθε χώρας ξεχωριστά. Γίνεται για παράδειγμα εμφανές, για την περίπτωση της Ελλάδας, ότι η πολιτική που προκρίνεται δεν λύνει, αλλά μεταθέτει χρονικά το πρόβλημα για μετά από δύο χρόνια ή 18 μήνες όταν η Ελλάδα θα βγει πάλι μόνη της να δανειστεί χρήμα από τις διεθνείς αγορές. Κανένας δεν θα εξετάζει την τεχνητή μείωση του ελλείμματος μπροστά στην προδιαγραμμένη ακόμη κι από τους ίδιους έκρηξη του χρέους και την επιβάρυνση της Ελλάδας με νέα δάνεια έως τότε που θα καθιστούν ακόμη πιο οδυνηρή την εξυπηρέτηση των δανειακών της αναγκών – στο πλαίσιο πάντα της ασκούμενης πολιτικής. Τι θα γίνει τότε; Θα ζητηθεί η επιμήκυνση των χρηματοδοτήσεων; Και πως θα γίνει αν η προτεραιότητα έχει δοθεί στην διάσωση της Ισπανίας; Ποιος θα ασχολιέται τότε με τη διάσωση του μεμονωμένου «στρατιώτη Ελλάδα» μπροστά στην ανάγκη διάσωσης της «μεραρχίας της Ισπανίας»;

Μπροστά σε αυτά τα αδιέξοδα κερδίζουν έδαφος λύσεις αναγκαστικής χρεοκοπίας της Ελλάδας, που προβάλουν ως μονόδρομος – κι αυτές. Το ερώτημα ωστόσο είναι ποιος θα τις επιβάλει; Τυχόν αναδιάρθρωση του χρέους από όσους το οδήγησαν στα σημερινά δυσθεώρητα ύψη το μόνο που έχει να εγγυηθεί είναι τα συμφέροντα των τραπεζιτών, ντόπιων και ξένων και νέα βάρη για τους φορολογούμενους.

Οργή για τους τραπεζίτες (Περ. Διπλωματία, Ιανουάριος 2010)

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΦΟΡΟΥΜ ΤΟΥ ΝΤΑΒΟΣ

ΣΕ ΡΟΛΟ ΑΠΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΥ ΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 

Επισήμως, το θέμα που επιλέχτηκε να συζητηθεί στις φετινές εργασίες του Νταβός ήταν «Βελτιώνοντας την κατάσταση του κόσμου: Επανεξέταση, επανασχεδιασμός, ανοικοδόμηση». Ανεπισήμως, το θέμα περιγράφτηκε εύστοχα από τη Wall Street Journal, αντανακλώντας το κλίμα των συζητήσεων, μια μέρα μετά την επίσημη λήξη των εργασιών: «Σκοτώστε όλους τους τραπεζίτες»!

Το κέντρο βάρους της φετινής συνόδου του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ απείχε σημαντικά από τον δυτικό κόσμο που αποτελούσε ανέκαθεν την ατμομηχανή της παγκόσμιας οικονομικής μεγέθυνσης. Η σύνοδος του 2010 που διήρκεσε από τις 27 έως τις 31 Ιανουαρίου, με τη συμμετοχή 2.500 ατόμων, σφραγίσθηκε από τον περιορισμό του ειδικού βάρους των γνωστών και μη εξαιρετέων υπερανεπτυγμένων κρατών στην παγκόσμια οικονομία και την ανάδυση των λεγόμενων αναπτυσσόμενων οικονομιών, που καταλαμβάνουν ολοένα και μεγαλύτερο μερίδιο. Ορισμένα μεγέθη επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές. Η ομάδα των επτά πλουσιοτέρων κρατών, το περίφημο G7, το 1976 (όταν το παγκόσμιο ΑΕΠ ισοδυναμούσε με 6,3 τρισ. δολ.) παρήγαγε το 61,9% του παγκόσμιου ΑΕΠ κι ο υπόλοιπος κόσμος το εναπομείναν 38,1%. Το 1990 (όταν το παγκόσμιο ΑΕΠ είχε αυξηθεί στα 21,8 τρισ. δολ.) το μερίδιο του G7 είχε αυξηθεί στο 66,2%. Το 2008 (όταν το ΑΕΠ του κόσμου ανερχόταν σε 60,6 τρισ. δολ.) η τάση ανόδου είχε αντιστραφεί πλήρως και στο G7 αντιστοιχούσε το 52,8%. Το μερίδιο δε των υπόλοιπων 13 χωρών που απαρτίζουν σήμερα το G20 από 24,3% που ήταν το 1990, το 2008 έφθασε το 34,6%. Για πόσο καιρό ακόμη θα μπορούσαν να αγνοούνται; Η νέα αυτή πραγματικότητα που έδωσε την ώθηση γα την δημιουργία του G20 και τον παροπλισμό του G7 εκφράστηκε, αν όχι με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, τουλάχιστον εμφανώς στη σύνοδο του φετινού φόρουμ του οποίου ηγείται ο Κλάους Σβαμπ. Για παράδειγμα τα μέλη των αντιπροσωπειών των τεσσάρων αναδυόμενων γιγάντων – Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα – (και συχνά περιγράφονται με το αρκτικόλεξο BRIC) υπερδιπλασιάστηκαν σε σχέση με το 2005, φθάνοντας τους 237 κι αποτελώντας το 10% των αντιπροσώπων.

Ενδεικτικό στοιχείο για το αυξανόμενο ενδιαφέρον με το οποίο γίνονται δεκτές οι διάφορες ομάδες αναπτυσσομένων χωρών είναι κι η θαυμαστή πορεία που καταγράφουν διάφορα αρκτικόλεξα όπως για παράδειγμα το BRITVIC, όπου μεταξύ της Βραζιλίας και της Ρωσίας από τη μια και της Ινδίας και της Κίνας από την άλλη παρεμβάλλονται οι χώρες Ταϊβάν, Βιετνάμ και Ινδονησία. Ή, το CIVETS που περιγράφει τις χώρες Κολομβία, Ινδονησία, Βιετνάμ, Αίγυπτο, Τουρκία και Νότα Αφρική.

Τα ομαδικά πυρά κατά των τραπεζιτών εξαπολύθηκαν πριν απ’ όλους από τον γάλλο πρόεδρο, που έκανε την εναρκτήρια ομιλία, η οποία από πολλούς εκπροσώπους χαρακτηρίστηκε προεκλογική κι ο ίδιος κατηγορήθηκε ότι δεν απευθυνόταν στους αντιπροσώπους του φόρουμ αλλά στους γάλλους ψηφοφόρους που σε έξι σχεδόν εβδομάδες θα όδευαν για τις κάλπες των δημοτικών εκλογών. Λαϊκιστής με άλλα λόγια, χαρακτηρίστηκε ο Νικολά Σαρκοζύ, όπως συνηθίζεται σε όσους πολιτικούς, όχι μόνο της Αριστεράς όπως ο Όσκαρ Λαφοντέν αλλά ακόμη και της πιο καθαρόαιμης Δεξιάς, αποκλίνουν από τον επίσημο λόγο, εκφράζοντας τις λαϊκές ανησυχίες. Ο γάλλος πρόεδρος άδραξε την ευκαιρία για να προαναγγείλει πως θα αξιοποιήσει την προεδρία του G20 που θα έχει το Παρίσι τον επόμενο χρόνο, το 2011, για να συγκροτήσει ένα νέο νομισματικό σύστημα. «Χρειαζόμαστε ένα νέο Μπρέτον Γουντς», ήταν τα λόγια του παραπέμποντας στην ιστορική διάσκεψη του Νιου Χαρμσάιρ το 1944 όταν τέθηκαν τα θεμέλια της σημερινής νομισματικής αρχιτεκτονικής. «Δεν μπορούμε να έχουμε από την μεριά μια πολυπολική τάξη κι από την άλλη ένα και μόνο αποθεματικό νόμισμα σε παγκόσμιο επίπεδο» τόνισε, αμφισβητώντας την πρωτοκαθεδρία του δολαρίου. Στην ομιλία του επίσης, αφού περιέγραψε την κρίση των τελευταίων ετών ως «κρίση της ίδιας της παγκοσμιοποίησης» ζήτησε τον διεθνή συντονισμό ώστε να εφαρμοστεί ένα ασφαλές κι αξιόπιστο πλαίσιο ρύθμισης του χρηματοπιστωτικού τομέα. «Πως μπορούμε σε έναν ανταγωνιστικό κόσμο να ζητούμε από τις ευρωπαϊκές τράπεζες τρεις φορές περισσότερα κεφάλαια για να καλύπτουν τους κινδύνους από τις δραστηριότητές τους και να μη ζητούμε το ίδιο από τις αμερικανικές και ασιατικές τράπεζες», αναρωτήθηκε.

Στο επίκεντρο της συζήτησης για τις τράπεζες βρέθηκε η δημόσια αντιπαράθεση που διχάζει τις ΗΠΑ κι όχι μόνο για την επαναφορά του νόμου Glass Steagall του 1932, με τον οποίο διαχωρίζονται οι εμπορικές από τις επενδυτικές τράπεζες, ώστε τα ρίσκα που αναλαμβάνουν οι τελευταίες να μην θέτουν σε κίνδυνο τις αποταμιεύσεις ανυποψίαστων ανθρώπων. Ο νόμος αυτός που επιχειρείται να επανέλθει σήμερα από την κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα καταργήθηκε το 1999 επί Μπιλ Κλίντον. Σφοδρότεροι δε επικριτές του είναι οι τραπεζίτες και τα ευρύτερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που μέχρι πέρυσι παρακάλαγαν τις κυβερνήσεις να ανοίξουν τον κρατικό κορβανά και να οικειοποιηθούν τα λεφτά των φορολογουμένων για να αποφύγουν τη χρεοκοπία. Και φέτος, προκαλούν εκ νέου με τα μυθικά μπόνους που διανέμουν στα πρωτοκλασάτα στελέχη τους. Για παράδειγμα, η ασφαλιστική εταιρεία American International Group (AIG) που την άνοιξη του 2008 έλαβε από το αμερικανικό κράτος 180 εκ. δολάρια για να σωθεί από την κατάρρευση, μόλις πριν λίγες εβδομάδες διένειμε στα στελέχη του χρηματοπιστωτικού τομέα, που προκάλεσαν την ουσιαστική της χρεοκοπία με τις άστοχες επενδύσεις στα υψηλού ρίσκου παράγωγα, μπόνους ύψους 100 εκ. μπόνους. Έτερο παράδειγμα, το μπόνους ύψους 16 εκ. δολ. που πήρε υπό τη μορφή μετοχών ο διευθυντής της JPMorgan η οποία μόλις την άνοιξη του 2008 έλαβε από το κράτος 25 δισ. δολ. για να μη χρεοκοπήσει. Πως μετά να μη φτάνει όχι ο Φιντέλ Κάστρο ή ο Ούγκο Τσάβες αλλά η Wall Street Journal, που αποτελεί βίβλο των αμερικανών τραπεζιτών, να λέει «σκοτώστε όλους τους τραπεζίτες»; Το ολότελα διαφορετικά κλίμα που έχει διαμορφωθεί απέναντι στους τραπεζίτες μετά την κρίση αποτυπώθηκε, με τον πιο ανάγλυφο τρόπο, από τον πρόεδρο της Επιτροπής Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων όταν ρωτήθηκε κατά την έξοδό του από μια συζήτηση στο Νταβός κατά πόσο προτίθενται να συνεργαστούν οι τραπεζίτες για να συμφωνηθούν με ένα συναινετικό τρόπο οι όροι του νέου ρυθμιστικού πλαισίου. «Ποιος νοιάζεται; Δεν επαφίεται σ’ αυτούς. Αν έχουν κάποιες προτάσεις θα τις ακούσουμε», ήταν η απίστευτα περιφρονητική απάντησή του όπως μεταφέρθηκε από τους απεσταλμένους της International Herald Tribune τη Δευτέρα 1 Φεβρουαρίου.

Παρόλα αυτά το «κόντυμα» των τραπεζιτών κι οι προσπάθειες που είναι σε εξέλιξη για να τεθεί ένα όριο στην αχαλίνωτη κερδοσκοπία τους δυστυχώς δεν συνάδει με κινήσεις στην ίδια την οικονομία που θα έδιναν ώθηση στον λεγόμενο παραγωγικό τομέα, σηματοδοτώντας μια αντιστροφή στον υδροκεφαλισμό του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το διακύβευμα τέθηκε με πειστικότατο τρόπο από τον πρόεδρο της Ισλανδίας, ο οποίος πρόσφατα είπε ένα περήφανο όχι στην Αγγλία και την Ιρλανδία, αρνούμενος να πληρώσει το ισλανδικό δημόσιο τις αποζημιώσεις που έδωσαν σε όσους πολίτες τους έχασαν από τη χρεοκοπία της ισλανδικής τράπεζας, Icebank. «Για τη Βρετανία ή τις ΗΠΑ η Ισλανδία προσφέρει σημαντικά μαθήματα», ήταν τα λόγια του. «Αν ο χρηματοπιστωτικός τομέας γίνει υπερβολικά δυνατός θα απορροφήσει τα αναγκαία ταλέντα για να καταστεί ο παραγωγικός τομέας ανταγωνιστικός τομέας στην παγκόσμια αγορά. Ένας εκρηκτικά αναπτυσσόμενος χρηματοπιστωτικός τομέας μπορεί να αποφέρει βραχυχρόνια οφέλη. Η Ισλανδία όμως δείχνει ότι μακροχρόνια επισείει κινδύνους».

Η τεράστια αξία των επισημάνσεων του ισλανδού προέδρου επιβεβαιώνεται από τις μεταβολές που συντελέστηκαν στον χάρτη της αμερικανικής οικονομίας την τελευταία διετία και συνεχίζουν να συντελούνται στο έδαφος της κρίσης, που ως κοινή συνισταμένη έχουν την ακόμη εντονότερη συρρίκνωση της μεταποιητικής παραγωγής στο εσωτερικό της χώρας. Με βάση ρεπορτάζ της Wall Street Journal στις 4 Φεβρουαρίου η παραγωγική ικανότητα των ΗΠΑ στην κλωστοϋφαντουργία, τις εκτυπώσεις, τα έπιπλα, τους κινητήρες αυτοκινήτων και τα πλαστικά μόνο το 2009 συρρικνώθηκε σε ένα χρόνο από 7% μέχρι 2%. Η παραγωγική οικονομία των ΗΠΑ δηλαδή βγαίνει από την κρίση πολύ πιο αδυνατισμένη και ασθενής! Μία απ’ τα ίδια επομένως, καθώς φαίνεται πως οι αιτίες που συνέβαλαν, αν δεν οδήγησαν στη σημερινή κρίση, αναπαράγονται!

Κοινός τόπος μεταξύ όλων σχεδόν των ομιλητών στο φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, όπως μεταφέρθηκαν οι τοποθετήσεις τους από τον διεθνή Τύπο, ήταν επίσης κι η απαισιοδοξία για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας. Παρότι μάλιστα είναι δεδομένο πως τα χειρότερα είναι πίσω. Οι εκτιμήσεις για την παγκόσμια οικονομία που καταγράφει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπουν άνοδο του ΑΕΠ της τάξης του 3,9% για φέτος και 4,3% για το 2011. Για τις ΗΠΑ ειδικότερα προβλέπουν άνοδο 2,7% φέτος και 2,4% του χρόνου, ενώ για την ευρωζώνη 1% φέτος και 1,6% το 2011. Ο κίνδυνος ωστόσο για τις 16 χώρες της Ευρώπης που χρησιμοποιούν το ενιαίο νόμισμα είναι να εισέλθουν στη νέα φάση χωρισμένες στα δύο: από την μια αυτές που θα βλέπουν το ΑΕΠ τους να αυξάνεται έστω και ράθυμα κι από την άλλη αυτές που θα βουλιάζουν στην κρίση για ένα με δύο χρόνια ακόμη (βλέπε Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιρλανδία, κ.α.) με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν δύο ταχύτητες και στην οικονομία. Ειρήσθω εν παρόδω, δεν περνάει απαρατήρητο ότι η Ευρώπη που μέσα από την κρίση έβλεπε την δυνατότητα βελτίωσης της θέσης της στον διεθνή καταμερισμό εξέρχεται πιο βαριά τραυματισμένη από τις συμπληγάδες της, με τον νέο πολυ-πολικό κόσμο να αποδεικνύεται πολύ πιο αφιλόξενος για τις διεθνείς της φιλοδοξίες. Η στροφή της Ουάσιγκτον προς την Ασία, επιβεβαιώνει την υποβάθμισή της η οποία μάλιστα συμπίπτει με τη επικύρωση και την ενεργοποίηση της Συνθήκης της Λισσαβόνας και τον διορισμό προέδρου και υπουργού Εξωτερικών, όπως προβλεπόταν από τις διατάξεις της. Επανερχόμενοι στο διεθνές πλαίσιο των ζοφερών προβλέψεων, οι σημαντικότεροι οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες του Νταβός συμφώνησαν πως τα δημοσιονομικά μέτρα, με τα οποία το κράτος στήριξε τον δοκιμαζόμενο ιδιωτικό τομέα, δεν πρέπει να διακοπούν υπό το φως των θετικών εξελίξεων γιατί τότε αυξάνονται οι πιθανότητες μιας διπλής ύφεσης ή βύθισης. Την άποψη αυτή υποστήριξε δημόσια κι ο γάλλος διευθυντής του ΔΝΤ, Ντομινίκ Στρος Καν, παροτρύνοντας τα κράτη μέλη του να συνεχίσουν να έχουν το χέρι στην τσέπη. Ο αναντικατάστατος ρόλος των κρατικών μέτρων στήριξης της ιδιωτικής οικονομίας (με βαρύτατες προφανώς συνέπειες για τα δημόσια οικονομικά) επιβεβαιώνεται επίσης από τη διαφαινόμενη συρρίκνωση του ιδιωτικού δανεισμού που όλες τις τελευταίες δεκαετίες στήριζε την χειμαζόμενη – λόγω παρατεταμένης λιτότητας – ιδιωτική κατανάλωση. Μέχρι το 2007 για παράδειγμα τα κτηματικά δάνεια ανέρχονταν στο 73% του ΑΕΠ στις ΗΠΑ και στο 81% του ΑΕΠ στην Αγγλία, ενώ ο τραπεζικός δανεισμός στις επιχειρήσεις ισοδυναμούσε με το 46% του ΑΕΠ στην Αγγλία και το 36% στις ΗΠΑ. Στη βάση των παραπάνω «θα πρέπει να περιμένουμε πολλά χρόνια μείωσης του χρέους σε συγκεκριμένους τομείς ορισμένων από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου κι αυτή η διαδικασία θα ασκήσει ένα αξιοσημείωτο εμπόδιο στην αύξηση του ΑΕΠ», αναφερόταν σε έκθεση διεθνούς οικονομικού ινστιτούτου που μετέφερε η βρετανική Guardian Weekly στις 22 Ιανουαρίου. Ταυτόχρονα άπαντες επίσης συμφωνούν πως δεν είναι δυνατό να συνεχιστεί η σημερινή πολιτική μηδενικών επιτοκίων καθώς έχει αρχίσει να δημιουργεί νέου τύπου φούσκες στις αναπτυσσόμενες αγορές, όπου καταλήγει το «τσάμπα χρήμα». Ενδεικτικά αναφέρθηκε πως οι διεθνείς ροές κεφαλαίου από 435 δισ. δολ. το 2009 αναμένεται φέτος να φθάσουν τα 722 και το 2011 να ξεπεράσουν τα 800 δισ. – πραγματική πλημμυρίδα ρευστού που αναστατώνει τις εθνικές οικονομίες οδηγώντας χώρες όπως η Βραζιλία να επιβάλουν φόρο στις βραχυπρόθεσμες κεφαλαίου, διώχνοντας έτσι τις κερδοσκοπικές τοποθετήσεις. Μια άνοδο των επιτοκίων όμως από την ΕΚΤ ή τη FED θα αποτελέσει τη χαριστική βολή στον ιδιωτικό τομέα, καθώς τα δάνεια προς τον ιδιωτικό τομέα και τα νοικοκυριά θα περιοριστούν ακόμη περισσότερο.

Υπό το βάρος λοιπόν αυτών των απαισιόδοξων προβλέψεων, που γίνονται ακόμη ζοφερότερες από την εκτίναξη της ανεργίας στο 10% σε χώρες όπως η Αμερική για παράδειγμα, τίθεται υπό αίρεση ακόμη κι η διαπίστωση του Λόρενς Σάμερς, επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου του Λευκού Οίκου, ότι είμαστε στο μέσον μιας περιόδου «στατιστικής ανάκαμψης και ανθρώπινης ύφεσης»…

Αρέσει σε %d bloggers: