Στα χνάρια του Τραμπ το «κόμμα του Νταβός»

Επί δεκαετίες το σύνθημα της παγκόσμιας ελίτ ήταν και παραμένει ένα: «Προσαρμοστείτε»! Είτε απευθύνονταν σε εργαζόμενους ή ανέργους, είτε μιλούσε εντός της χώρας της ή εκτός, η παρότρυνση ήταν κοινή: «Ξεχάστε ό,τι ξέρατε και μάθετε να επιβιώνετε με μικρότερους μισθούς, με περισσότερες ώρες εργασίας, σε ένα περιβάλλον ασταθές κι ευμετάβλητο, κοκ»! Τώρα, ήρθε η σειρά της ίδιας αυτής ελίτ να κάνει επίδειξη προσαρμογής. Και που μάλιστα; Στο Νταβός που ανέκαθεν θεωρούταν λίκνο των πιο κοσμοπολίτικων αστικών ιδεών. Καθόλου τυχαίος δεν ήταν ο όρος «κόμμα του Νταβός» που χρησιμοποιούσε ο Τραμπ απέναντι στους ιδεολογικούς τους αντιπάλους που φέτος όμως μόνο ανοίκεια δεν ένιωσαν με τον υψηλό προσκαλεσμένο τους.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η οικειότητα που σημάδεψε την επίσκεψη του Τραμπ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, το οποίο φέτος συμπλήρωσε 50 χρόνια ζωής, ήταν τόσο έντονη ώστε το ηλεκτρισμένο κλίμα που υπήρχε προ διετίας όταν έκανε την πρώτη του ομιλία είχε αντικατασταθεί από αβρότητες κι έναν σεβασμό που ξεπερνούσε την αστική ευγένεια. Σε τέτοιο βαθμό ώστε ο απεσταλμένος των Financial Times, στο ελβετικό θέρετρο, τελείωνε την ανταπόκρισή του γράφοντας πώς «η συμβατική σοφία στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ είναι πώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ πιθανότατα θα κερδίσει τις εκλογές του Νοεμβρίου».

Ο ίδιος ο Τραμπ στεκόμενος μπροστά την παγκόσμια ελίτ της πολιτικής και των επιχειρήσεων επέλεξε να κάνει μια ομιλία που δεν απευθυνόταν απλώς στους αμερικανούς ψηφοφόρους. Απευθυνόταν στους ψηφοφόρους εκείνων των Πολιτειών (Οχάιο, Γουισκόνσιν, κ.α.) που η ψήφος τους θα κρίνει το εκλογικό αποτέλεσμα του Νοεμβρίου, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική οικονομία είναι στο μέσο μιας ανάπτυξης από την οποία θα ωφεληθούν κυρίως τα «μπλε κολάρα». Ο Τραμπ πήγε στο Νταβός έχοντας στις αποσκευές του την συμφωνία με το Μεξικό και τον Καναδά και την ανακωχή με την Κίνα. Δικαίως επομένως μπορούσε να διεκδικεί τις δάφνες του νικητή, μιας και αποδεδειγμένα το στοίχημα που έβαλε από την επομένη κιόλας που εγκαταστάθηκε στον Λευκό Οίκο, να μειωθεί το αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα, το κερδίζει. Απευθυνόμενος μάλιστα στους αμερικανούς ψηφοφόρους από το Νταβός, την ίδια μέρα που ξεκινούσε η δίκη του στην Ουάσιγκτον για την Ουκρανία, προσπαθούσε να πείσει τους ψηφοφόρους του ότι για την ευημερία τους μόνο μετατράπηκε σε «ταύρος σε υαλοπωλείο».

Από αυτή την σκοπιά ο Τραμπ δεν εξέπληξε κανέναν από όσους κι όσες θυσίασαν 500 ευρώ για μια διανυκτέρευση στο Νταβός. Αντίθετα με ό,τι συνέβη με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λέγιεν, που κατά την παρθενική της ομιλία στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ απείλησε την Κίνα και άλλες χώρες που είναι μεγάλοι παραγωγοί ορυκτών καυσίμων ότι αν δεν αρχίσουν να τιμολογούν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, θα τους επιβληθούν ευρωπαϊκοί δασμοί! Με την ομιλία της η πρώην γερμανίδα υπουργός Άμυνας ανακοίνωσε για πρώτη φορά δημοσίως όσα περιλαμβάνει η Πράσινη Συμφωνία που έδωσαν στη δημοσιότητα οι Βρυξέλλες λίγες μέρες πριν εκπνεύσει το 2019. Εν ολίγοις, όσοι παραγωγοί εισάγουν στην ΕΕ προερχόμενοι από χώρες που δε έχουν ενταχθεί στο σύστημα αγοράς δικαιωμάτων ρύπων θα επιβαρύνονται με έναν επιπλέον περιβαλλοντικό δασμό. «Δεν έχει νόημα να μειώσουμε τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στο εσωτερικό μας, αν αυξάνουμε τις εισαγωγές διοξειδίου του άνθρακα από το εξωτερικό», ήταν τα λόγια της. Περισσότερο ωστόσο η ευρωπαία αξιωματούχος νοιαζόταν να προστατεύσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που εδώ και χρόνια επιβαρύνουν το κόστος και την τελική τιμή πώλησης με την αγορά δικαιωμάτων ρύπων στο πλαίσιο του χρηματιστηρίου ρύπων που δημιούργησαν. Πιθανότατα η έκρηξη των τιμών των ρύπων, ως αποτέλεσμα της κερδοσκοπίας, που έχει αυξήσει σημαντικά τα κόστη, κι όχι η περιβαλλοντική ευαισθησία να οδήγησε την ΕΕ να εξάγει εμμέσως πλην σαφώς το σύστημα τιμολόγησης των εκπομπών.

Το αποτέλεσμα ωστόσο είναι πώς κι η ΕΕ με τη σειρά της χρησιμοποιεί την εργαλειοθήκη του Τραμπ, απειλώντας την Κίνα με επιπλέον δασμούς. Κάνει επίδειξη δύναμης στον ασιατικό γίγαντα μάλιστα, την ίδια στιγμή που είναι θέμα χρόνου για τον Λευκό Οίκο να στρέψει όλα του τα βέλη εναντίον της ΕΕ, επιβάλλοντας στην ευρωπαϊκή γραφειοκρατία να υπογράψει μια συμφωνία ανάλογης αυτής που υπέγραψαν Μεξικανοί, Καναδοί και Κινέζοι. Μάλιστα, σε συνέντευξη που έδωσε ο αμερικανός πρόεδρος στο δίκτυο CNBC απείλησε τους Ευρωπαίους, δηλαδή …Γερμανία και Γαλλία, με δασμούς ύψους 25% στις εξαγωγές αυτοκινήτων. Αυτή η απειλή έχει οδηγήσει το Παρίσι να «παγώσει» τον «ψηφιακό φόρο» που είχε ανακοινώσει απέναντι στις αμερικανικές πολυεθνικές του διαδικτύου. Φαίνεται επομένως ότι το αμερικανικό παράδειγμα εξαπλώθηκε σαν ιός και βρήκε εύκολα μιμητές σε όλο τον κόσμο. Μεταξύ αυτών και σε εκείνους που κατά τ’ άλλα ομνύουν στο «πνεύμα του Νταβός», δηλαδή τις ελεύθερες αγορές, τη φιλελεύθερη δημοκρατία και τα ανοιχτά σύνορα, για το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών.

Η φοροδιαφυγή οξύνει τις ανισότητες

Σε θέση άμυνας οι ευρωπαίοι ιθύνοντες βρέθηκαν επίσης με αφορμή την δημοσιοποίηση, σε ένα από τα τραπέζια του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, της έρευνας που εκπόνησε το Πολωνικό Οικονομικό Ινστιτούτο για την φοροδιαφυγή στην ΕΕ. Με βάση τα συμπεράσματά του, που μεταξύ άλλων συζήτησαν ο πολωνός πρωθυπουργός, Ματέους Μοραβιέσκυ, και ο γάλλος υπουργός Οικονομικών, Μπρούνο Λε Μέρ,  τα κράτη μέλη της ΕΕ χάνουν ετησίως 170 δισ. ευρώ λόγω της φοροδιαφυγής! Σε ένα δε σύνολο επτά ετών, οι απώλειες ανέρχονται σε 1,19 τρισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο σύνολο του κοινοτικού προϋπολογισμού 2014-2020 συν το ένα τέταρτο του! Οι χώρες με τις μεγαλύτερες απώλειες φορολογικών εσόδων είναι η Γερμανία (18 δισ. ευρώ), η Αγγλία (14 δισ.) και η Γαλλία (1 δισ.), ενώ οι χώρες που έχουν εξελιχθεί σε φορολογικούς παραδείσους εντός της ΕΕ είναι: Ολλανδία, Ιρλανδία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Μάλτα και Κύπρος. Με βάση την έρευνα των πολωνών επιστημόνων από τα 170 δισ. φοροαποφυγής, τα 60 δισ., δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος, προέρχεται από την μεταφορά των κερδών που πραγματοποιούν οι πολυεθνικές επιχειρήσεις από χώρες με υψηλούς σε χώρες με χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές, ώστε να πληρώσουν λιγότερους φόρους. Απώλειες ύψους 64 δισ. ευρώ προέρχονται από διασυνοριακές απάτες ΦΠΑ και 46 δισ. ευρώ χάνονται εξ αιτίας της αλλαγής φορολογικής έδρας που επιλέγουν εύποροι ιδιώτες! Το αίτημα δε των Πολωνών για τιμωρία των φορολογικών παραδείσων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μόνο ως ανέκδοτο μπορεί να ακουσθεί, μιας και κανείς δεν αμφιβάλει ότι η ΕΕ μπορεί. Το ερώτημα είναι αν θέλει να πατάξει τη φοροδιαφυγή…

Μια σοβαρότατη επίπτωση της φοροδιαφυγής είναι η όξυνση των εισοδηματικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Η οργάνωση Oxfam όπως κάθε χρόνο δημοσίευσε την ετήσια έκθεσή της για τις ανισότητες λίγες ώρες πριν ανοίξει το Νταβός τις πύλες του για να υποδεχθεί τους υψηλούς προσκαλεσμένους του. Με βάση τη βρετανική οργάνωση, ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων μέσα σε μια δεκαετία διπλασιάστηκε, ενώ οι 22 πλουσιότεροι άνθρωποι του κόσμου έχουν περιουσία ίση με την περιουσία όλων των γυναικών της Αφρικής! Ενδεικτικό τέλος, της όξυνσης των ανισοτήτων είναι πώς περισσότεροι από 2.000 δισεκατομμυριούχοι έχουν πλούτο που ξεπερνάει τον πλούτο του 60% του παγκόσμιου πληθυσμού! Η επιδείνωση του οικονομικού κλίματος, όπως προέβλεψε το ΔΝΤ προδικάζοντας μειωμένους ρυθμούς μεγέθυνσης για φέτος (3,3%) θα οξύνει ακόμη περισσότερο τη θέση των φτωχών…

Αντίθετα με τη σύγκληση που έχει επέλθει στο ζήτημα του προστατευτισμού, το περιβάλλον εξακολουθεί να διχάζει ΗΠΑ και ΕΕ, όσο κι αν η «γηραιά ήπειρος» χρησιμοποιεί την αγορά για να ανταποκριθεί στην κλιματική κρίση, ναρκοθετώντας μεν την αποτελεσματικότητα των πολιτικών της, παρέχοντας ωστόσο τη δυνατότητα από την άλλη σε αμερικανικές επιχειρήσεις να κερδίσουν τα μέγιστα από την κλιματική κρίση.

Ο Ντόναλντ Τραμπ κατά την ομιλία του, που ακολούθησε την ομιλία της έφηβης Γκρέτα Τούνμπεργκ από τη Σουηδία, επιτέθηκε σε όσους επικαλούνται την κλιματική αλλαγή παρομοιάζοντάς τους με όσους τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 προέβλεπαν την αδυναμία του πλανήτη να θρέψει τον πληθυσμό, το τέλος του πετρελαίου κι άλλες τέτοιες θεωρίες «αποκάλυψης». Προφανώς ο αμερικανός πρόεδρος ούτε διάβασε ούτε άκουσε τίποτε για τις πυρκαγιές στην Αυστραλία, την Καλιφόρνια, τον Αμαζόνιο και τη Σιβηρία, το λιώσιμο των πάγων στο βόρειο πόλο, την άνοδο της στάθμης των ωκεανών, κ.α. Παραβλέποντας το γεγονός ότι ο Τραμπ αν κάτι εκφράζει είναι τα συμφέροντα του πετρελαϊκού λόμπι, της πιο «βρόμικης» μάλιστα πτέρυγάς του που εξάγει το σχιστολιθικό, κι όλα τ’ άλλα είναι προφάσεις εν τοις αμαρτίαις, τα τελευταία χρόνια έχουν δει το φως της δημοσιότητας σοβαρότατες επιστημονικές δημοσιεύσεις που καταρρίπτουν και τα τελευταία επιχειρήματα των αρνητών της κλιματικής αλλαγής. Είναι μάλιστα ένα ρεύμα σκέψης που δεν πρέπει να δαιμονοποιηθεί ούτε να αντιμετωπιστεί με απαξιωτικούς όρους. Μεταξύ άλλων ερευνών που απαντούν στην ουσία των θεωρητικών επιχειρημάτων όσων αμφισβητούν την κλιματική αξίζει να γίνει αναφορά σε τρεις έρευνες που είδαν το φως της δημοσιότητας στα επιστημονικά περιοδικά Nature και Nature Geoscience, μεγάλης εμβέλειας. Το κοινό του χαρακτηριστικό είναι η χρήση εκτεταμένων ιστορικών στοιχείων που δείχνουν ότι ποτέ άλλοτε τα τελευταία 2.000 χρόνια δεν παρατηρήθηκαν τόσο ταχείες και ευρείας έκτασης κλιματολογικές μεταβολές, όπως η αλλαγή των τελευταίων δεκαετιών. Οι ερευνητές συγκεκριμένα, χρησιμοποιώντας πληροφορίες που εξακολουθούν να παρέχουν τα δέντρα, ο πάγος και τα ιζήματα έδειξαν ότι ανάλογες δραματικές αυξήσεις στην θερμοκρασία μπορεί να είχαν συμβεί ξανά στο παρελθόν, ποτέ όμως κάθε τέτοια αύξηση δεν παρατηρήθηκε σε έκταση που να ξεπερνάει το ήμισυ του κόσμου. Ήταν επομένως περιορισμένης γεωγραφικής έκτασης. Μία δε εξ αυτών των ερευνών αποδίδει την αύξηση της θερμοκρασίας σε ηφαιστειακή έκρηξη∙ μια αιτία ολότελα διαφορετική από τις ανθρωπογενείς των  τελευταίων δεκαετιών: βιομηχανική δραστηριότητα, μεταφορές, αποψίλωση των δασών, κ.α. Πέραν αυτών των πρόσφατων υπάρχει και μια δημοσίευση, με περισσότερα από 1 εκ. «κατεβάσματα» στο διαδίκτυο, που αξιολόγησε τη στάση της επιστημονικής κοινότητας απέναντι στον ανθρωπογενή χαρακτήρα της κλιματικής αλλαγής βάσει 11.944 σχετικών επιστημονικών άρθρων η οποία συμπέρανε πώς το 66,4% δεν εκφέρουν θέση, 32,6% υιοθετούν την άποψη της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, 0,7% την απορρίπτουν και το 0,3% δήλωνε αβέβαιο. Σημασία έχει πώς μεταξύ όσων επιστημόνων εξέφρασαν άποψη το 97,1% αποδίδει την κλιματολογική αλλαγή σε ανθρωπογενείς αιτίες…

Πηγή : Νέα Σελίδα

Η χλιδάτη παρακμή του Νταβός

Το τέλος της παγκοσμιοποίησης που γνωρίσαμε! Αυτή έπρεπε να ήταν η κεντρική θεματική του φετινού Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός, αν φυσικά οι διοργανωτές του ήξεραν την τύχη που θα είχαν οι προσκλήσεις τις οποίες απηύθυναν όπως κάθε χρόνο στην παγκόσμια πολιτική ελίτ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η συμμετοχή πολιτικών ηγετών που καταγράφτηκε το 2019 ήταν από τις μικρότερες που έχουν παρατηρηθεί. Για ορισμένους ηγέτες, όπως η Τερέζα Μέι κι ο Εμμανουέλ Μακρόν η πρόσκληση κατέληξε στο καλάθι των αχρήστων ανεξαρτήτως της θέλησης τους, καθώς τυχόν επίσκεψή τους στο χιονισμένο θέρετρο των ελβετικών Άλπεων μόνο ως λάδι στη φωτιά των ανοιχτών μετώπων που έχουν στις χώρες τους με το Brexit και τα “κίτρινα γιλέκα” θα λειτουργούσαν. Άλλοι δε, με κορυφαίο παράδειγμα τον Ντόναλντ Τραμπ, όσο κι αν επικαλέστηκαν σοβαρούς λόγους για την απουσία τους, όπως το “κλείσιμο” της αμερικανικής κυβέρνησης για τον Αμερικανό πρόεδρο, είναι βέβαιο ότι τους χωρίζει ιδεολογική άβυσσος με τον χαρακτηριστικό επισκέπτη του Νταβός, που ομνύει στο άνοιγμα των αγορών, το φιλελευθερισμό, την παγκοσμιοποίηση, την πολυπολιτισμικότητα, κ.λπ. Προς επίρρωση το μήνυμα του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάικ Πομπέο που μεταδόθηκε ηλεκτρονικά κι έβριθε επιθέσεων κατά του Ιράν και της Κίνας, ενώ μάλιστα δήλωσε πώς ο αμερικανός πρόεδρος είναι έτοιμος να προχωρήσει την μεταρρύθμιση των διεθνών οργανισμών, αντίθετα με άλλους πολιτικούς ηγέτες.

Το χειρότερο δε για τους διοργανωτές ήταν πώς τα φώτα της δημοσιότητας συγκέντρωσαν πολιτικοί ηγέτες όπως ο νέος πρόεδρος της Βραζιλίας, Χαΐρ Μπολσονάρου, που αναδεικνύεται σε σύμβολο της Νέας Δεξιάς. Από το βήμα του Νταβός μπορεί να μην απευθύνθηκε σε κάποια γυναίκα – πολιτική ηγέτη λέγοντάς της ότι είναι άξια να βιαστεί, όπως είχε πει σε βραζιλιάνα πολιτικό, παρέθεσε ωστόσο το οικονομικό του πρόγραμμα που περιλαμβάνει την κατάργηση κάθε περιορισμού και ρύθμισης που στέκεται εμπόδιο στην επιχειρηματική δραστηριότητα, όπως για παράδειγμα πλήθος από περιβαλλοντικούς νόμους που προστατεύουν τα τροπικά δάση του Αμαζόνιου. Καθόλου τυχαία ο νέος Βραζιλιάνος πρόεδρος, που για να εκλεγεί μεσολάβησε ένα κοινοβουλευτικό πραξικόπημα για την ανατροπή της εκλεγμένης προέδρου Ντίλμα Ρουσέφ κι ένα δικαστικό για τη φυλάκιση του Λούλα ώστε να μην μπορεί να συμμετέχει στις εκλογές, πριν καν ορκιστεί απέσυρε το ενδιαφέρον της Βραζιλίας να φιλοξενήσει το 2019 την παγκόσμια σύνοδο του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή.

Συντριπτικά ήταν τα πυρά που δέχθηκε το “πνεύμα του Νταβός” κι εκ των έσω, με διαπρύσιους οπαδούς της φιλελεύθερης τάξης να βάλλουν εναντίον του από πόντιουμ και πάνελ, εν μέσω πλήθους διαφημίσεων που πρόβαλαν το Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, μια πρωτοβουλία του Κρεμλίνου που αποτελείτο αντίπαλο δέος του Νταβός.

Μια από τις κορυφαίες στιγμές του Νταβός του 2019, που συνέπεσε χρονικά με την προειδοποίηση του ΔΝΤ για επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας το προσεχές διάστημα, ήταν το ενημερωτικό σημείωμα 22 σελίδων του αμερικανού επενδυτή Σεθ Κλάρμαν. Στις σελίδες του προειδοποιούσε ότι η μεταπολεμική τάξη πραγμάτων διαβρώνεται, επισημαίνοντας έτσι τις ιστορικές μεταβολές που είναι σε εξέλιξη στις μέρες μας ενώ επέστησε την προσοχή σε τρεις κινδύνους: τις κοινωνικές εντάσεις (βλ. “κίτρινα γιλέκα”), την αύξηση του χρέους και την υποχώρηση της αμερικανικής ηγεσίας. Σε ό,τι αφορά το τελευταίο δεν μπορεί να μείνει ασχολίαστη η ταύτιση στο μυαλό όλων των αμερικανών διαμορφωτών γνώμης που ασπάζονται την κυρίαρχη ιδεολογία του τέλους της αμερικανικής παντοδυναμίας με την παγκόσμια αταξία. Λες και όταν μεσουρανούσε η αμερικανική ισχύς βασίλευε η σταθερότητα, η συναίνεση και ο διάλογος…

To τέλος της αμερικανικής ισχύος κυριαρχούσε, όσο κι αν δεν ειπώθηκε δημόσια, και στο σημαντικότερο διάλογο που αναπτύχθηκε, μέχρι την ώρα τουλάχιστον που γράφονταν αυτές οι γραμμές. Παρόντες ήταν οι ηγέτες της Γερμανίας, της Νότιας Αφρικής, της Κίνας και της Ιαπωνίας και το θέμα αφορούσε την ιδιοκτησία και τον έλεγχο της διαχείρισης δεδομένων. Οι αποκλίσεις μεταξύ των ομιλητών ήταν τεράστιες, κοινός παρανομαστής ωστόσο όλων των παρεμβάσεων ήταν η ανάγκη εποπτείας των μεγάλων του διαδικτύου που έχουν την έδρα τους στις ΗΠΑ. Με άλλα λόγια η ανάκτηση της διαδικτυακής κυριαρχίας, εκ μέρους των κρατών απ’ όπου εκπορεύονται τα δεδομένα.

Ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σίντζο Άμπε, προανήγγειλε ότι θα αξιοποιήσει την προεδρία της χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου στο G20 για να αναθεωρηθεί εκ βάθρων το σύστημα διακυβέρνησης των δεδομένων και να ενταχθούν στο δίκαιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, όπως συνέβη στο παρελθόν με τις υπηρεσίες. Να τονίσουμε ότι η μεταρρύθμιση που ευαγγελίζεται ο ιάπωνας πρωθυπουργός επιτάχυνε την εμπορευματοποίηση των υπηρεσιών και την ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών (υγεία, παιδεία, κοινωνική ασφάλεια, κ.λπ.)

Η Άνγκελα Μέρκελ από τη μεριά της, αφού αναγνώρισε ότι κανένας δεν ξέρει πώς να γράψει τους νέους κανόνες εξήγγειλε τη δημιουργία μιας κοινή ψηφιακής αγοράς στην Ευρώπη, αφήνοντας άφωνους μπορούμε με ασφάλεια να υποθέσουμε τους παρόντες με την πρωτοτυπία της σκέψης της μιας και για κάθε θέμα το Βερολίνο ιδρύει και μια κοινή αγορά: από την άμυνα και την ενέργεια μέχρι τις υπηρεσίες και τις τράπεζες. Φαίνεται έτσι ότι η επόμενη μέρα του κυβερνοχώρου που σχεδιάζουν τα σημαντικότερα διεθνή κέντρα ισχύος που ανταγωνίζονται τις ΗΠΑ, όπως η Γερμανία και η Ιαπωνία (η Κίνα μένει εκτός μιας κι όλη της η ενέργεια αναλώνεται στη διαφύλαξη του δικαιώματος ελέγχου και παρακολουθήσεων της ζωής των πολιτών εκ μέρους του κράτους), θα έχει εξ ίσου ανάγλυφα χαραγμένη πάνω της την εμπορευματοποίηση και την ιδιωτικοποίηση του διαδικτύου. Καμιά αλλαγή επομένως δεν προοικονομείται που θα κάνει το διαδίκτυο πιο δημοκρατικό, ώστε να λειτουργεί προς όφελος πολιτών και χρηστών…

Πηγή: Νέα Σελίδα

Επίδειξη δύναμης του Τραμπ από το Νταβός

Δε χρειαζόντουσαν τα σφυρίγματα και οι αποδοκιμασίες των παριστάμενων εναντίον του ιδρυτή του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός, Κλάους Σβαμπ, τη στιγμή που προσφέροντας το λόγο στον Τραμπ απέδωσε σε παρερμηνείες και λανθασμένες εντυπώσεις την άποψη που έχει ο κόσμος για τον αμερικανό πρόεδρο ως πολέμιο της παγκοσμιοποίησης και υπέρμαχο του προστατευτισμού, για να θυμηθούμε την άβυσσο που τον χωρίζει από τις υπόλοιπες ελίτ και τα ρήγματα που έχουν δημιουργηθεί αφότου έγινε πρόεδρος των ΗΠΑ.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Ο ίδιος ο αμερικανός πρόεδρος φρόντισε να κάνει σαφείς τις προθέσεις του να οξύνει τον διεθνή ανταγωνισμό μέχρι εσχάτων, πολύ πριν επιβιβαστεί στο προεδρικό αεροπλάνο για να διασχίσει τον Ατλαντικό, σπάζοντας μιας παράδοση που ακολουθούσαν όλοι οι ένοικοι του Λευκού Οίκου μετά τον Μπιλ Κλίντον ο οποίος ήταν ο τελευταίος αμερικανός πρόεδρος που το 2000 παρέστη στη σύνοδο της παγκόσμιας πολιτικής και επιχειρηματικής ελίτ στο ελβετικό θέρετρο. «Όπως τα δεξιά διαπιστευτήρια του προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον του επέτρεψαν να επισκεφθεί την κομμουνιστική Κίνα, η στάση του Τραμπ εναντίον της παγκοσμιοποίησης του επέτρεψαν να διακινδυνεύσει ένα ταξίδι στο ευρωπαϊκό ορεινό θέρετρο», έγραφαν οι New York Times διευκρινίζοντας έτσι ότι δεν πήγε στο Νταβός, συνοδευόμενος μάλιστα από 10 υπουργούς, για να γεφυρώσει τις διαφορές, αλλά εξ αιτίας αυτών των διαφορών. Το σημαντικότερο ωστόσο ήταν πώς δεν πήγε κρατώντας κλάδο ελιάς.

Μόλις λίγες ημέρες πριν, τη Δευτέρα 22 Ιανουαρίου οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την επιβολή εισαγωγικών δασμών σε δύο προϊόντα: φωτοβολταϊκά πάνελ και πλυντήρια ρούχων. Σε ό,τι αφορά τα φωτοβολταϊκά, τα αμερικανικά αντίποινα μπορεί να επιβλήθηκαν κατόπιν υπόδειξης των βιομηχανιών Suniva Inc. και Solar World Americas, και υπό τις επιδοκιμασίες ακόμη και Δημοκρατικών βουλευτών, ευνοημένη ωστόσο από την επιβολή δασμών στο ύψος του 30% της τιμής τους θα βγει όλη η αμερικανική βιομηχανία καθώς σήμερα μόνο το 5% της κατανάλωσης καλύπτεται από την εγχώρια παραγωγή. Οι εισαγωγές καλύπτουν το 95% της ζήτησης! Οι δασμοί στα πλυντήρια πλήττουν ευθέως δύο νοτιοκορεάτικες βιομηχανίες: την LG και τη Samsung. Μεγάλη ευνοημένη θεωρείται, στον αντίποδα, η Whirlpool Inc. που θα δει τα προϊόντα της να γίνονται πιο ανταγωνιστικά από την επιβολή δασμών στο ύψος του 20% της τιμής των πρώτων 1,2 εκ. συσκευών και 50% για μεγαλύτερες ποσότητες. Οι εισαγωγικοί δασμοί είναι απολύτως βέβαιο ότι θα οδηγήσουν σε αύξηση της τιμής των συγκεκριμένων προϊόντων ή τουλάχιστον στην ανακοπή της καθοδικής τους πορείας, όπως δείχνει για παράδειγμα η πτώση της τιμής τους κατά 70% από το 2010 ή από 7,5 σε 1 δολ. ανά watt. Η αλήθεια είναι πώς δεν ήταν η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ επέβαλαν δασμούς, παραβιάζοντας το …savoir vivre του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Το είχε πράξει και ο Μπάρακ Ομπάμα, επιβάλλοντας δασμούς σε κινέζικα ελαστικά το 2009 και ο Τζορτζ Μπους ο νεώτερος το 2002, με στόχο τις εισαγωγές χάλυβα. Υπάρχει ωστόσο μια θεμελιώδης διαφορά εκείνων σε σύγκριση με τους δασμούς που ανακοίνωσε τώρα ο Τραμπ: ότι τότε αποτελούσαν την εξαίρεση στο πλαίσιο μιας διακηρυγμένης πολιτικής που θεωρούσε κανόνα το άνοιγμα των αγορών και την παγκοσμιοποίηση, αντίθετα με ό,τι πρεσβεύει σήμερα ο Τραμπ, τον οποίο ο χρηματιστής Τζορτζ Σόρος αποκάλεσε «πρωτοπορία ενός νέου κύματος αυταρχικών ηγετών που απειλούν την ανοιχτή κοινωνία», καθιστώντας αδύνατο για μας να ξεχωρίσουμε μεταξύ των δύο ακόμη και το μικρότερο κακό!

Νομισματικός πόλεμος!

Οι Αμερικάνοι έδειξαν τα δόντια τους κι άλλη μια φορά στους 3.000 υψηλούς προσκεκλημένους του Κλάους Σβαμπ, που φάνηκε ότι θέλει να διατηρήσει τους δεσμούς με το ανερχόμενο ρεύμα του παγκόσμιου προστατευτισμού καλώντας ως κεντρικό ομιλητή του Νταβός τον εθνικιστή πρωθυπουργό της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι. Λίγες ώρες πριν πάρει το λόγο ο αμερικανός πρόεδρος, το «κόμμα του Νταβός», σύμφωνα με μια πολυχρησιμοποιημένη έκφραση μεταξύ των οπαδών του Τραμπ, δέχθηκε μια σοβαρότατη πρόκληση πάνω στα ίδια τα …άγια χιονισμένα χώματά του. Μιλώντας ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ από το βήμα του Νταβός, δήλωσε ότι ένα ασθενέστερο δολάριο είναι καλό για τις ΗΠΑ καθώς συνδέεται με το εμπόριο. Με τη δήλωση του ο Στίβεν Μνούτσιν έδειξε ότι είναι κάτι πιο υλικό από το περίφημο αόρατο χέρι της αγοράς πίσω από την πτώση της ισοτιμίας του δολαρίου έναντι ενός καλαθιού αποτελούμενου από τα σημαντικότερα νομίσματα κατά 13% το 2017 και 3,5% μέχρι τώρα το 2018. Ο Τραμπ άλλωστε είχε προαναγγείλει την υποτίμηση του δολαρίου με συνέντευξή του στην Wall Street Journal λίγο πριν αναλάβει καθήκοντα το 2016, δηλώνοντας ότι η υψηλή ισοτιμία του αμερικανικού νομίσματος σκοτώνει τις ΗΠΑ! Η δήλωση του Μνούτσιν ήταν τόσο σημαντική, καθώς πυροδοτεί νομισματικό πόλεμο με την κάθε κυβέρνηση να σπρώχνει χαμηλότερα την ισοτιμία του δικού της νομίσματος αν όχι για να βοηθήσει τις εισαγωγές της τουλάχιστον για να αποφύγει τα χειρότερα, ώστε προκάλεσε την απάντηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που μέσω του Μάριου Ντράγκι, παραβιάζοντας τα ειωθότα, δήλωσε ότι αυτή η πολιτική καταστρατηγεί υπαρκτές συμφωνίες, εννοώντας μια δέσμευση που είχαν αναλάβει οι κεντρικοί τραπεζίτες πέρυσι τον Οκτώβριο.

Έχοντας λοιπόν στις αποσκευές την εξαγγελία ενός νομισματικού και δύο εμπορικών πολέμων μέσα σε λίγες μέρες, ο Τραμπ προφανώς δεν πήγε στη Διεθνή της Παγκοσμιοποίησης για να τους πει «…δεν είναι αυτό που νομίζετε». Η ομιλία του ήταν επικεντρωμένη στα οφέλη αυτής της πολιτικής, υπονοώντας έτσι ότι θα συνεχιστεί κι επισημαίνοντας ότι η ανάπτυξη των ΗΠΑ είναι προς όφελος όλων. «Κάντε το κι εσείς», τους είπε με άλλα λόγια, διευκρινίζοντας ότι το αγαπημένο του σύνθημα «η Αμερική πρώτα» δε σημαίνει «η Αμερική μόνη». Προς επίρρωση των ισχυρισμών του επικαλέστηκε τις τιμές των μετοχών στο αμερικανικό χρηματιστήριο, που έχουν πάρει τα ύψη, με τους δείκτες Dow Jones, S&P 500 και Nasdaq να καταγράφουν το 2017 τις καλύτερες επιδόσεις τους από το 2013. Άσχετα αν αυτό οφείλεται, κατά ένα τουλάχιστον μέρος, στη φορολογική μεταρρύθμιση που ήταν κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της αμερικανικής ολιγαρχίας κι όχι στην ανάπτυξη της οικονομίας που εξακολουθεί να υπολείπεται του 3% όπως είχε υποσχεθεί. Έτσι, τα χρηματιστηριακά κέρδη για τα οποία καμαρώνει, εμφανίζοντας τα ως επίτευγμα της πολιτικής του ο Τραμπ είναι η άλλη όψη των δημοσιονομικών ελλειμμάτων που καταγγέλλει, εμφανίζοντάς τα ως ανεπιθύμητα παραπροϊόντα και υποσχόμενος να τα εξαλείψει. Εξαγγελία που δεν ισοδυναμεί με δημαγωγία καθώς νομιμοποιεί συνεχείς περικοπές σε παροχές υπέρ των φτωχών.

Αυτή η πολιτική όσο κι αν στην πράξη βρίσκει σύμφωνους όλους του καλεσμένους του Νταβός δε φάνηκε ικανή για να τους ενοποιήσει, όπως συνέβαινε στο παρελθόν…

27 Ιανουαρίου 2018

Περιοδικό Επίκαιρα

Ένα σχέδιο Μάρσαλ κινέζικης κοπής

 

sΔεν έχουν τέλος τα παράδοξα που σηματοδοτεί η ιστορικής σημασίας πολιτική στροφή των ΗΠΑ, με αφορμή την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στο Λευκό Οίκο.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ταυτόχρονα με την τροχοδρόμηση της ριζικής αναθεώρησης της Βορειοαμερικανικής Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου μεταξύ Καναδά, ΗΠΑ και Μεξικού, από τη νέα αμερικανική ηγεσία, που θα μπορούσε να κάνει τον πρώτο δισεκατομμυριούχο πρόεδρο των ΗΠΑ να επαίρεται ότι μετά τον σουμπ-κομαντάντε Μάρκος και τους Ζαπατίστας που εξεγέρθηκαν εναντίον της συμφωνίας την πρώτη ημέρα ενεργοποίησής της, την 1η Ιανουαρίου 1994, μόνο αυτός την αμφισβήτησε τόσο ριζικά και αποτελεσματικά (ή ό,τι ο Λευκός Οίκος κατάφερε να κάνει ότι δεν μπόρεσαν οι Τσιάπας), ήρθε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός. Στη φετινή συνάντηση της παγκόσμιας ελίτ, τα υποτιθέμενα οφέλη της παγκοσμιοποίησης (στανταράκι την εποχή της ευημερίας στις ομιλίες χρυσοπληρωμένων διευθυνόντων συμβούλων και αρχηγών πανίσχυρων κρατών) ανέλαβε να υπερασπιστεί η κινέζος πρόεδρος Ξι Γινπίνγκ, που είναι ταυτόχρονα και ηγέτης του κινέζικου κομμουνιστικού κόμματος, δείχνοντας έτσι πώς θα καλυφθεί το αναμφισβήτητο κενό που θα αφήσουν πίσω τους οι ΗΠΑ αναθεωρώντας και περιορίζοντας την παρουσία της στη διεθνή σκηνή.

Πιο δηλωτικά ωστόσο είναι τα έργα κι όχι τα λόγια, όπως για παράδειγμα η ιλιγγιώδους προϋπολογισμού πρωτοβουλία «Ένας ιμάντας ένας δρόμος» (One belt, one road), του κινέζου προέδρου. Πρόκειται για ένα επενδυτικό σχέδιο αξίας 900 δισ. δολ. που εκτείνεται από την Ασία και τη Μέση Ανατολή μέχρι την Κεντρική Ευρώπη κι αφορά αποκλειστικά και μόνο έργα υποδομών. Για παράδειγμα (κρατηθείτε εν τω μεταξύ): σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας μεταξύ Μόσχας και Καζάν στη Ρωσία, Κόργκος στο Καζακστάν και του λιμανιού Ακτάου στην Κασπία, αγωγός φυσικού αερίου που θα συνδέει το Τουρκμενιστάν, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν με την Κίνα, αυτοκινητόδρομος που θα συνδέει την Κίνα με το Πακιστάν και πολλά άλλα.

Το κινέζικο επενδυτικό σχέδιο μαμούθ δε θα είχε υλοποιηθεί αν ο κινέζικος καπιταλισμός δεν κολυμπούσε σε θάλασσες ρευστού με τις δύο μεγαλύτερες τράπεζες, την Αναπτυξιακή Τράπεζα Κίνας και την Εισαγωγική – Εξαγωγική Τράπεζα Κίνας να δανείζουν περισσότερα απ’ όσα χρήματα δανείζουν μαζί οι έξι μεγαλύτεροι χρηματοδοτικοί θεσμοί του κόσμου. Μπορεί κάλλιστα δε να συγκριθεί με το αμερικανικό σχέδιο Μάρσαλ που ανοικοδόμησε τον μεταπολεμικό κόσμο, ενώ ταυτόχρονα θεμελίωσε την αμερικανική πολιτική επιρροή, για όλες τις επόμενες δεκαετίες. Το γεγονός δε ότι τα έργα υλοποιούνται στις λεγόμενες υπό ανάπτυξη χώρες, όπως για παράδειγμα το Λάος που απουσιάζει ακόμη κι από τη λίστα των κρατών που αξιολογούν οι εταιρείες αξιολόγησης, δείχνει ένα ηγεμονικό σχέδιο πλανητικών διαστάσεων που θέλει την Κίνα να αναγορεύεται ηγέτης όλου του κόσμου, εκτός ΗΠΑ, ΕΕ και Ιαπωνίας.

Πώς να μη στρέψει ο Λευκός Οίκος τα πυρά του εναντίον της Κίνας, χαρακτηρίζοντάς την ως σπουδαιότερη απειλή;

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στις 29 Ιανουαρίου 2017

Τέταρτη βιομηχανική επανάσταση των ανισοτήτων και των νέων δυνατοτήτων

wef«Η ανισότητα αυξάνεται όχι μόνο μεταξύ των αναπτυσσόμενων και ανεπτυγμένων κρατών. Αυξάνεται επίσης εντός των κοινωνιών μας. Θα έχει συνέπειες όχι μόνο μεταξύ πλουσίων και φτωχών, αλλά και μεταξύ νέων και μεγαλύτερων σε ηλικία… Η μεγαλύτερη εισοδηματική ανισότητα θα σημάνει μεγαλύτερα κέρδη για όσους είναι στην κορυφή του φάσματος με κριτήριο το εισόδημα, την ειδικότητα και τον πλούτο».

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τα παραπάνω λόγια δεν προέρχονται από κάποιον αριστερό αγωνιστή ή διανοούμενο πολέμιο των εισοδηματικών και ταξικών ανισοτήτων. Προέρχονται από τον πρόεδρος της UBS Άλεξ Βέμπερ και ακούστηκαν στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός την προηγούμενη Τετάρτη. Αφορμή ήταν η παρουσίαση έκθεσης της ελβετικής τράπεζας για την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση – ένα θέμα που βρισκόταν στην κορυφή της ατζέντας των συζητήσεων της παγκόσμιας οικονομικής και πολιτικής ελίτ. Η εν εξελίξει βιομηχανική επανάσταση με τεχνολογίες αιχμής την τεχνητή ευφυΐα και τις τρισδιάστατες εκτυπώσεις, μεταξύ άλλων, και υπό τον τίτλο «ακραία αυτοματοποίηση, ακραία συνδεσιμότητα», χαρακτηρίζεται τέταρτη, θεωρώντας ως πρώτη βιομηχανική επανάσταση αυτή του ατμού, δεύτερη του ηλεκτρισμού και τρίτη της ηλεκτρονικής.

Η τρέχουσα βιομηχανική επανάσταση θα μπορούσε επομένως να χαρακτηριστεί και επανάσταση των ανισοτήτων, με τα λόγια του γερμανού τραπεζίτη καθώς δε θα αφήσει πέτρα πάνω στην πέτρα, όπως δείχνει μελέτη της τράπεζάς του που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη. Οι ανατροπές όμως δε θα είναι στην κατεύθυνση της απελευθέρωσης της ανθρωπότητας. Συγκεκριμένα, οι ειδικοί μιλούν για τεκτονικές αλλαγές στον επαγγελματικό χάρτη και τον αριθμό των θέσεων εργασίας με ραγδαία υποβάθμιση του τομέα χρηματοοικονομικής, ασφαλειών και διαχείρισης ακίνητης περιουσίας (επονομαζόμενου και FIRE) σε όφελος θέσεων εργασίας σε επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά (επονομαζόμενου και STEM). Η υποκατάσταση θέσεων εργασίας από τα ρομπότ νεώτερης γενιάς, τα συλλογικά ρομπότ επονομαζόμενα και κομπότ (collective robot) που θα μπορούν να συνεργάζονται σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον, είναι πιθανό τα επόμενα 5 χρόνια να καταστρέψουν 7 εκ. θέσεις εργασίας. Για τα επόμενα δε 20 χρόνια έρευνα του πανεπιστημίου της Οξφόρδης υποστήριζε ότι κινδυνεύει το 35% των θέσεων εργασίας στην Αγγλία και το 47% των θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ. Κι αυτό μάλιστα θα συμβεί ενώ θα ανακοπεί η τάση ανάθεσης της παραγωγής σε χώρες της καπιταλιστικής περιφέρειας.

Δημιουργείται έτσι ένα εκρηκτικό μείγμα καθώς η παραγωγικότητα της ανθρώπινης εργασίας θα φτάσει σε αδιανόητα μέχρι στιγμής επίπεδα. Η σύγκρουση των παραγωγικών δυνάμεων με τις παραγωγικές σχέσεις θα οδηγηθεί σε παροξυσμό καθώς η επιστήμη κι η τεχνολογία για πρώτη φορά σε τέτοια κλίμακα μπορούν να επιφέρουν την απελευθέρωση του ανθρώπου από τα δεσμά της εκμετάλλευσης, της ανεργίας και της στέρησης.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στην εφημερίδα Πριν, την Κυριακή 24 Ιανουαρίου  2016