Συνεχείς προκλήσεις Ισραήλ κατά του Λιβάνου (Επίκαιρα 12-18/8/2010)

Κακός οιωνός για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ήταν το πολεμικό επεισόδιο που ξέσπασε στα σύνορα του Λιβάνου με το Ισραήλ την Τρίτη 3 Αυγούστου οδηγώντας στο θάνατο έναν ισραηλινό αντισυνταγματάρχη κι από τη μεριά του Λιβάνου δύο στρατιώτες κι ένα δημοσιογράφο. Η φονική ανταλλαγή πυρών που ξέσπασε με ευθύνη του Ισραήλ αποτέλεσε ένα ακόμη επεισόδιο σε μια μακρά αλυσίδα ανησυχητικών εξελίξεων που συμβαίνουν τις τελευταίες λίγες εβδομάδες τα οποία υπογραμμίζουν ότι μια νέα ανάφλεξη είναι προ των πυλών της Μέσης Ανατολής.

Το πυρ που διέταξαν οι λιβανέζικες ένοπλες δυνάμεις, με αφορμή την παραβίαση των συνόρων τους κατά την προσπάθεια των ισραηλινών να κόψουν κάποια δένδρα που περιόριζαν το οπτικό πεδίο στις κάμερες παρακολούθησης, αποτέλεσε κατ’ αρχήν έκπληξη. Όχι γιατί μια τέτοια απόφαση ήταν αδικαιολόγητη. Οι κυανόκρανοι του ΟΗΕ, που ερωτήθηκαν, απάντησαν στο Ισραήλ να περιμένει και να μην προχωρήσει στην κοπή των δένδρων που είχε ζητήσει σε ένα κατεχόμενο κομμάτι γης, το οποίο έχει αποσπάσει με τη βία από τον Λίβανο, σύμφωνα με δηλώσεις αξιωματούχων του ΟΗΕ. Ενώ, πριν εκτοξευθούν τα θανατηφόρα πυρά είχαν γίνει προειδοποιητικές βολές και οι σχετικές προειδοποιήσεις. Τα πυρά των λιβανέζων στρατιωτών επομένως ήταν δικαιολογημένα και δεν είναι καθόλου τυχαίο που η πολιτική ηγεσία επικρότησε τη στάση του στρατού. Πολύ ενδεικτικά ο πρόεδρος της χώρας, Μισέλ Σουλεϊμάν δήλωσε ότι έδωσε οδηγίες στους αξιωματικούς «να αντιμετωπίσουν κάθε παραβίαση των εδαφών του Λιβάνου ή εναντίον του λαού και του στρατού μας χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα μέσα και με οποιαδήποτε θυσίες χρειασθούν». Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρωθυπουργός, Σάαντ Χαρίρι, που προχώρησε σε διεθνείς επαφές, σύμφωνα με την Wall Street Journal της επομένης, εξετάζοντας «τρόπους αντιμετώπισης της ισραηλινής επιθετικότητας».

Η έκπληξη προερχόταν από το γεγονός ότι για πρώτη φορά η υπόθεση της υπεράσπισης της ανεξαρτησίας και της κυριαρχίας του Λιβάνου γινόταν υπόθεση του εθνικού στρατού του! Από την αντίσταση ενάντια στην ισραηλινή κατοχή του νοτίου τμήματος της χώρας που έληξε νικηφόρα το 2000 με την ταπεινωτική αποχώρηση του ισραηλινού στρατού κατοχής, λόγω του τεράστιου κόστους που κατέβαλε, μέχρι τον πόλεμο των 34 ημερών το καλοκαίρι του 2006, η διαφύλαξη των συνόρων του Λιβάνου ανέκαθεν ήταν υπόθεση των σιιτών της Χεζμπολάχ και των συμμάχων της. Στον πόλεμο του 2006 ο εθνικός στρατός δεν είχε ρίξει ούτε μία σφαίρα!

Τώρα όμως οι όροι αντιστράφηκαν. Σε τέτοιο βαθμό ώστε κατά την προγραμματισμένη και επετειακή (με αφορμή την λήξη του πρόσφατου πολέμου) ομιλία του, που πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες μετά το επεισόδιο στα σύνορα, ο ηγέτης της Χεζμπολάχ, σεΐχης Χασάν Νασράλα να δηλώσει ότι «η αντίσταση προστατεύει το στρατό κι ο στρατός την αντίσταση». Ο ηγέτης της Χεζμπολάχ δήλωσε επίσης ότι «οι άνδρες μας βρίσκονταν στο πεδίο της μάχης κατά μήκος των συνόρων αλλά είχαν διαταχθεί να δείξουν αυτοσυγκράτηση».

Μια πρώτη ερμηνεία για την προθυμία που έδειξε η πολιτική ελίτ του Λιβάνου να αναλάβει επιτέλους τις ευθύνες που της αναλογούν σχετίζεται με τον κίνδυνο που εκπροσωπεί η Χεζμπολάχ. Το συμπέρασμα από τον πόλεμο του 2006 και την αντίσταση στην κατοχή του νοτίου Λιβάνου είναι ότι η χώρα δεν πρόκειται να μείνει απροστάτευτη. Η Χεζμπολάχ κι άλλες ένοπλες σιτικές οργανώσεις έχουν τον εξοπλισμό και την εμπειρία να αποκρούσουν μια ισραηλινή επίθεση. Το αντίτιμο που πλήρωσε όμως το κατακερματισμένο πολιτικό σύστημα του Λιβάνου ήταν η απογείωση του κύρους της σιιτικής οργάνωσης, που έπαψε να αποτελεί μια θρησκευτική σέχτα κι αίφνης μετατράπηκε σε δύναμη που εγγυάται την εδαφική κυριαρχία και την ενότητα της χώρας. Για να μην δει για άλλη μια φορά τα κύρος του να καταβυθίζεται επομένως προς όφελος της Χεζμπολάχ, ο πολιτικός κόσμος του Λιβάνου ανέλαβε να σηκώσει αυτή τη φορά το γάντι που πέταξαν οι Ισραηλινοί. Δεν είναι όμως μόνο αυτό.

Τα ίδια τα διακυβεύματα πλέουν έχουν γίνει πολύ περισσότερα. Έως πρόσφατα το Ισραήλ, που χαρακτηρίζεται εχθρικό κράτος στο σύνταγμα του Λιβάνου, έχει αποσπάσει με τη βία πολλές εκτάσεις από το Λίβανο κατά μήκος των κοινών τους συνόρων, τις οποίες επιχειρεί να ενσωματώσει στα δικά του γεωγραφικά σύνορα. Η επιθετικότητά του όμως πλέον ξεφεύγει από τα γήινα όρια κι επεκτείνεται στα χωρικά ύδατα. Αφορμή αποτέλεσε η ανακάλυψη ανοιχτά του Ισραήλ και του Λιβάνου ενός γιγαντιαίου κοιτάσματος φυσικού αερίου (Λεβιάθαν το χαρακτήριζαν οι Financial Times σε δημοσίευμά τους στις 17 – 18 Ιούλη) που περιλαμβάνει 16 τρισ. κυβικά πόδια αερίου. Η θαλάσσια περιοχή όπου βρίσκεται το κοίτασμα είναι αντίκρυ τόσο του Ισραήλ όσο και του Λιβάνου, όπως βεβαιώνεται από μια απλή ματιά που μπορεί να ρίξει κανείς στους χάρτες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Παρόλα αυτά το Ισραήλ κατά παράβαση κάθε διεθνούς πρακτικής και νομιμότητας τοποθέτησε μια σειρά από σημαδούρες κατά μήκος δύο μιλίων, επικαλούμενο λόγους ασφαλείας, ορίζοντας έτσι μονομερώς τα χωρικά ύδατα του. Στόχος του φυσικά ήταν μόνο και μόνο να αποκλείσει κάθε πιθανή εκμετάλλευση των κοιτασμάτων από το Λίβανο. Δείχνοντας τις προθέσεις του Ισραήλ, ο υπουργός Υποδομών της χώρας, Ουζί Λαντάου, δήλωσε στα μέσα Αυγούστου ότι το εβραϊκό κράτος «δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει ακόμη και στρατιωτική δύναμη» για να υπερασπίσει τα κοιτάσματα αερίου.

Η προκλητικότητα του Ισραήλ έχει εξοργίσει τον πολιτικό κόσμο του Λιβάνου που βλέπει τον κίνδυνο να χάσει μέσα από τα χέρια του μια μοναδική στην ιστορία ευκαιρία για να ανορθώσει τα υπό κατάρρευση δημόσια οικονομικά του (με χρέος ύψους 50 δισ. δολ. που αγγίζει το 150% του ΑΕΠ) και να εξασφαλίσει την ενεργειακή του αυτονομία. Η δήλωση σε αυτό το πλαίσιο, από τη Συρία μάλιστα, του σιίτη προέδρου της λιβανέζικης Βουλής, ότι «ο στρατός ο λαός και η αντίσταση του Λιβάνου είναι έτοιμοι να αναχαιτίσουν κάθε προσπάθεια κλοπής των φυσικών τους πόρων» κάθε άλλο παρά τυχαία ή μεμονωμένη ήταν. Αντανακλούσε την αυξημένη ένταση που υπάρχει στις σχέσεις των δύο χωρών, με ευθύνη φυσικά του Ισραήλ.

Στην βάση όλων των παραπάνω το πολεμικό επεισόδιο της προηγούμενης Τρίτης έφερε στην επιφάνεια την υφιστάμενη όξυνση. Το Ισραήλ δε, το προκάλεσε θέλοντας έτσι κατά πάσα πιθανότητα να ελέγξει τα αντανακλαστικά των γειτόνων του και να δει κατά πόσο η διάθεση του πολιτικού κόσμου να διεκδικήσει τα κυριαρχικά του δικαιώματα περιορίζεται μόνο σε δηλώσεις, όπως συνηθίζεται στη Μέση Ανατολή. Ήταν ένας έλεγχος αντιδράσεων που θύμιζε, τηρουμένων όλων των αναλογιών, τον έλεγχο που έκανε η Γεωργία στα αντανακλαστικά της Ρωσίας με την επέμβαση στη νότια Οσετία, με δραματικά αποτελέσματα.

Επιπλέον, η επιθετικότητα του Ισραήλ κατά του Λιβάνου μπορεί να ενταχθεί στα μέτρα προετοιμασίας και επίσπευσης της ειλημμένης απόφασης βομβαρδισμού των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν. Το εβραϊκό κράτος δεν αποκλείεται να προκαλέσει ένα νέο πόλεμο με το Λίβανο και τη Χεζμπολάχ προκειμένου να εξουδετερώσει το οπλοστάσιό τους, αποκλείοντας έτσι πιθανά μέτρα εκδίκησης και αντιπερισπασμού σε περίπτωση επίθεσης στο Ιράν. Ήδη άλλωστε το ξήλωμα του κατασκοπευτικού του δικτύου στη χώρα των Κέδρων, με αφορμή τις αλλεπάλληλες συλλήψεις λιβανέζων αξιωματούχων που δούλευαν για λογαριασμό του εβραϊκού κράτους, η τελευταία από τις οποίες συνέβη μόλις λίγες μέρες πριν το αιματηρό επεισόδιο, αδυνατίζει τις θέσεις του Ισραήλ στη γειτονική χώρα κι αυξάνει την οργή του.

Η αυξημένη ανησυχία που υπάρχει στη Μέση Ανατολή για ένα νέο πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου οδήγησε την προτελευταία μέρα του Ιούλη τον πρόεδρο της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ, και τον βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας, Αμπντάλα, στη Βηρυτό όπου συναντήθηκαν με τον πρόεδρο του Λιβάνου, σε μια εμφανή προσπάθεια να εκτονώσουν την κλιμακούμενη ένταση. Ωστόσο, η δήλωση του σύρου προέδρου λίγες μέρες μετά ότι «αυξάνονται οι πιθανότητες ενός πολέμου στην περιοχή» και κατά βάθος οι συνεχείς προκλήσεις του Ισραήλ, λιγοστεύουν τις πιθανότητες εκτόνωσης της κρίσης.

Λίβανος, χώρα των βαθιών, εκρηκτικών αντιθέσεων (Πριν, 18 Οκτώβρη 2009)

ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Η σημασία των εκλογών της 7ης Ιουνίου στο Λίβανο υπογραμμίστηκε έντονα με αφορμή τις επισκέψεις της υπουργού Εξωτερικών και του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Χίλαρι Κλίντον και Τζο Μπάιντεν. Κοινός τόπος των δημόσιων δηλώσεων τους ήταν η προειδοποίηση, εν είδει απειλής, προς τους ψηφοφόρους, «μην τυχόν και ψηφίσετε το μπλοκ της Χεζμπολάχ»… Προτροπή που έπιασε τόπο, αν κρίνουμε από τα αποτελέσματα. Δε λείπουν ωστόσο κι αυτοί που προσπαθώντας να ερμηνεύσουν το αναπάντεχο αποτέλεσμα υποστηρίζοντας πως ηθελημένα το μπλοκ της αντίστασης παραιτήθηκε από την δυνατότητα νίκης στις εκλογές, μόνο και μόνο για να μην συμβεί ότι συνέβη στην Παλαιστίνη, όταν τον Ιανουάριο του 2006 νικητής των εκλογών αναδείχθηκε η Χαμάς και να ακολουθήσει το φονικό εμπάργκο κατά των Παλαιστινίων.

Σε αυτή την ερμηνεία («θεωρία συνωμοσίας» για πολλούς) συνηγορεί και η εκτίμηση πως η Χεζμπολάχ είναι αμφίβολο αν χρειάζεται κυβέρνηση. «Σκιώδης κυβέρνηση» την χαρακτήριζε πρόσφατο τεύχος του αμερικανικού περιοδικού Φόρεϊν Αφαίαρς και «κράτος εν μη κράτει» από πολλούς η Χεζμπολάχ, γέννημα θρέμμα της ισραηλινής εισβολής του 1982 και κατοχής του Νότιου Λιβάνου μέχρι το 2000, έχει τον δικό της πρωτότυπο κι απρόβλεπτο πάντα τρόπο να κερδίζει ότι απαιτεί. Φάνηκε την 7η Μαΐου 2008, όταν δεν δίστασε να εισβάλλει με ομάδες ενόπλων στις πιο καλά φρουρούμενες συνοικίες των δυτικόφιλων αστών, απειλώντας δηλαδή με νέο εμφύλιο κι όντας πολύ νωπές ακόμη οι μνήμες από την ταπείνωση που οδήγησε τον εβραϊκό στρατό, για να επιβάλλει τα αιτήματα της. Να μην αγγίξει χέρι δυτικού ή κυβερνητικού το αυτόνομο τηλεπικοινωνιακό της δίκτυο, που κατά πολλούς συνέβαλε τα μέγιστα στη νίκη του 2006, κι ούτε επίσης να μετακινηθεί ο υπεύθυνος ασφαλείας της από το διεθνές αεροδρόμιο της Βηρυτού.

Τα αιτήματά της όπως συμπυκνώθηκαν στη διεκδίκηση δικαιώματος βέτο στα υπουργικά συμβούλια, κατέστησαν συνταγματική πρόβλεψη με τη συμφωνία της Ντόχα που υπογράφτηκε στο Κατάρ, αμέσως μετά τα επεισόδια της 7ης Μαΐου. Έτσι το σχήμα «15-10-5», δηλαδή 15 υπουργοί από την πλειοψηφία, 10 από την αντιπολίτευση και 5 διορισμένοι από τον πρόεδρο διασφαλίζουν στην κυβέρνηση την ισορροπία τρόμου. Η ισορροπία όμως αυτή κινδυνεύει πάλι να διασαλευτεί με αποκλειστική ευθύνη του εντολοδόχου πρωθυπουργού Σαάντ Χαρίρι (οργάνου των ΗΠΑ, της Γαλλίας και της Σαουδικής Αραβίας) με δύο τρόπους: με την απαίτησή του να πάρουν οι δυτικόφιλες δυνάμεις το υπουργείο Επικοινωνιών, κι όχι ο σύμμαχος της Χεζμπολάχ, και την επιμονή του να σχηματίσει κυβέρνηση της πλειοψηφίας θεωρώντας ότι η συμφωνία της Ντόχας δέσμευε την προηγούμενη κυβέρνηση μόνο.

 ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ ΣΤΗΝ ΣΚΑΝΔΑΛΗ 

Κράτος διαιρεμένο υπό τη συνεχή απειλή του Ισραήλ

Ο Λίβανος αγαπάει τα αδιέξοδα, έχει μάθει να ζει στην κόψη του ξυραφιού… Μάρτυρας οι βαθιές διαχωριστικές γραμμές που χωρίζουν τη χώρα ακόμη και τώρα, μετά δηλαδή την φρίκη δύο εμφυλίων πολέμων, σε άπειρα μικρά κομμάτια, προετοιμάζοντας την επομένη σύγκρουση.

Για τους αρχιτέκτονες του πολιτικού συστήματος του Λιβάνου (όπως ακριβώς συμβαίνει στη Βοσνία – Ερζεγοβίνη, την ΠΓΔΜ και το Ιράκ πιο πρόσφατα) η κατανομή εξουσιών στη βάση των θρησκευτικών ομάδων, με αποτέλεσμα ο πρόεδρος της Δημοκρατίας να είναι πάντα μαρωνίτης, ο πρωθυπουργός σουνίτης κι ο  πρόεδρος της Βουλής σιίτης κι η αναπαραγωγή αυτών των «πολιτικών ποσοστώσεων» σε όλη την κλίμακα της δημόσιας διοίκησης, αποτρέπει το ξέσπασμα πολέμων. Στην πράξη διαιωνίζει την ένταξη σε μια θρησκευτική ομάδα και τις συνακόλουθες θρησκευτικές ή και εθνοτικές διαιρέσεις. Ποιος θα τολμήσει να διακηρύξει την απαλλαγή του από τα θρησκευτικά βαρίδια και τον αθεϊσμό όταν αυτό συνεπάγεται την απώλεια μιας σειράς κατοχυρωμένων δικαιωμάτων και θεσμοθετημένων προνομίων;

Στους πολέμους του Λιβάνου άλλωστε ανάλογες εθνοτικές και θρησκευτικές αντιθέσεις αποτελούσαν ανέκαθεν μόνο την αφορμή. Πραγματική αιτία ήταν ο έλεγχος από τον ιμπεριαλισμό και το κεφάλαιο αυτής της μικρής και στενόμακρης λωρίδας γης που από την εποχή του Αλέξανδρου και των Σταυροφόρων μέχρι τα χρόνια της αποικιοκρατίας αποτελούσε έπαθλο για κάθε υπερδύναμη. Έτσι κάθε επιτυχία μετατρεπόταν στο αντίθετό της.

Η ορμητική ανάπτυξη του Λιβάνου την πρώτη μεταπολεμική περίοδο (όταν κάθε μεγάλο θέαμα που κέρδιζε τις εντυπώσεις στην παρισινή νύχτα ήταν άγραφος νόμος πως στην επόμενη σεζόν θα εμφανιζόταν στο Καζίνο του Λιβάνου κι η Χώρα των Κέδρων ήταν μαζί Ελβετία και Γαλλία της Μέσης Ανατολή) έδωσε τη θέση της σε δύο εμφυλίους πολέμους. Στη ρίζα τους ήταν δύο δυναμικές. Η πρώτη σχετιζόταν με την παρέμβαση του διεθνούς παράγοντα και το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα στο Λίβανο συμπυκνώνονται και κρίνονται όλες οι γεωπολιτικές αντιθέσεις που διχάζουν την Μέση Ανατολή. Το ρόλο πυροκροτητή στην έκρηξή τους παίζει η γειτνίασή του με το Ισραήλ κι η φιλοξενία 415.000 παλαιστινίων προσφύγων, που αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 10% του πληθυσμού. Σε καμιά άλλη χώρα της Μέσης Ανατολής δε φαίνεται πειστικότερα απ’ όσο συμβαίνει στον Λίβανο πώς η διαιώνιση της αδικίας σε βάρος των Παλαιστινίων αποτελεί παράγοντα αστάθειας για ένα ολόκληρο κράτος. Μάρτυρας η σφαγή στο προσφυγικό στρατόπεδο της Σατίλα στη Βηρυτό το 1982, που νομιμοποίησε την οπλοφορία των Παλαιστινίων στα 12 επίσημα προσφυγικά στρατόπεδα και τα αιματηρά επεισόδια μεταξύ Παλαιστινίων και κυβερνητικού στρατού στο προσφυγικό στρατόπεδο Ναχρ ελ Μπάρεντ στην Τρίπολη το 2007, που αποτέλεσε πρώτης τάξης ευκαιρία για τον επανεξοπλισμό του λιβανέζικου στρατού από τους Αμερικανούς.

Ο δεύτερος λόγος που βυθίζει τόσο τακτικά τον Λίβανο σε εμφύλιους πολέμους είναι οι τρομακτικές κοινωνικές αντιθέσεις. Στον Λίβανο δεν συναντάς ούτε ένα ζητιάνο – λόγω πιθανότατα των πολυσχιδών προνοιακών μουσουλμανικών ιδρυμάτων που δημιουργούν ένα αξιοζήλευτο δίχτυ κοινωνικής προστασίας. Οι κοινωνικές διαφορές όμως είναι αβυσσαλέες. Αποτυπώνονται σε δύο χαρακτηριστικές εικόνες. Η πρώτη, είναι στο κέντρο της Βηρυτού, ντάουν τάουν, όπως τη λένε ακόμη κι ίσοι δεν μιλάνε ούτε μια (άλλη) λέξη αγγλικά. Αυτή την περιοχή ο δολοφονημένος το 2005 πρώην πρωθυπουργός Ραφίκ Χαρίρι αγόρασε έναντι πινακίου φακής από τους ιδιοκτήτες της για να την ανοικοδομήσει με αναγκαστικό νόμο, δημιουργώντας ένα τεράστια σκάνδαλο, με αποτέλεσμα σήμερα να θυμίζει περισσότερο τη Βιέννη ή το Μιλάνο, παρά πόλη της Μέσης Ανατολής. Σε αυτούς τους δρόμους, όπως και στους λόφους της Βηρυτού, μπορεί να δει κανείς τα περισσότερα πολυτελή αυτοκίνητα που υπάρχουν ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο στη γη. Θεόρατα, πανάκριβα τζιπ, μοντέλα ενός ή δύο ετών το πολύ στο σύνολό τους πάντα καλογυαλισμένα αποτελούν αδιάψευστα τεκμήρια ακραίου, μυθικού πλούτου για μια κοσμοπολίτικη και ξιπασμένη ελίτ που ασχολιέται με τραπεζικές, εφοπλιστικές κι εμπορικές δραστηριότητες και κατασκευές.

Η άλλη εικόνα που συμπληρώνει το ταξικό δίπολο συναντιέται στη νότια Βηρυτό, η οποία κατοικείται κυρίως από Σιίτες. Εκεί βρίσκεται το προπύργιο της Χεζμπολάχ και της αντίστασης και γι αυτό το λόγο δέχθηκε τις περισσότερες ισραηλινές επιθέσεις το 2006 – μάρτυρας, η συνεχιζόμενη ανοικοδόμηση. Οι φωτογραφίες εδώ, για λόγους ασφαλείας, απαγορεύονται αυστηρά. Πολύ αυστηρά. Οι γυναίκες φορούν μαντίλα, τα ανδρικά πρόσωπα είναι άνθρωποι του μεροκάματου, τα αυτοκίνητα παλιά και χιλιοτρακαρισμένα, οι μποτιλιαρισμένοι δρόμοι γεμάτοι λακούβες. Αυτός είναι ο άλλος Λίβανος που συνθλίβεται από τον ακραίο νεοφιλελευθερισμό (ούτε καν δημόσια λεωφορεία δεν υπάρχουν!) και δεν αποτελεί τουριστικό προορισμό. Αυτός όμως είναι ο Λίβανος που ταπείνωσε το Ισραήλ δύο φορές. Μια φορά το 2000 όταν αναγκαστικά, λόγω των σοβαρών απωλειών, τερμάτισε τη κατοχή του νότιου Λιβάνου μετά από 22 χρόνια και την άλλη φορά το 2006.

8 εναντίον 14 Μάρτη

Η ΗΓΕΜΟΝΙΑ ΤΗΣ ΧΕΖΜΠΟΛΑΧ

Τα δύο μέτωπα που συγκρούονται μέχρι εσχάτων στο σύγχρονο Λίβανο είναι το μπλοκ της αντίστασης, της 8ης Μάρτη και το φιλοδυτικό μπλοκ της 14ης Μάρτη. Το φιλοαμερικανικό μπλοκ συγκροτήθηκε στις καθημερινές διαδηλώσεις που ξέσπασαν το 2005 μετά την δολοφονία του Χαρίρι στις 14 Φεβρουαρίου κι έμειναν γνωστές ως «επανάσταση των Κέδρων», πιστό αντίγραφο των έγχρωμων επαναστάσεων που οργάνωσε η CIA στην ανατολική Ευρώπη. Επίσημο αίτημα τους ήταν να αποχωρήσει ο συριακός στρατός κατοχής, όπως κι έγινε κατ’ απαίτηση του ΟΗΕ, για να ακολουθήσει μετά από ένα χρόνο η εισβολή του Ισραήλ, χωρίς την απειλή μιας ευρύτερης σύρραξης… Το μπλοκ της αντίστασης πήρε το όνομά του από μια μεγαλειώδη συγκέντρωση που πραγματοποίησε αυτή την ημερομηνία υπεραμυνόμενο της αντίστασης στο Ισραήλ και τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό κι αποκρούοντας την προσπάθεια περιθωριοποίησής του, που ήταν το ανώτερο ζητούμενο.

Η συγκρότηση αυτών των δύο μετώπων κι η συσπείρωση όλων σχεδόν των κομμάτων κι οργανώσεων του Λιβάνου στους κόλπους τους δεν εκφράζει μόνο την ένταση με την οποία τίθεται στον Λίβανο το πρόβλημα των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων, αναγκάζοντας όλους να επιλέξουν αν θα ταχθούν με τον ιμπεριαλισμό ή την αντίσταση. (Και τιμωρώντας επίσης με πολιτικό αφανισμό, παρά τη σπουδαία πολιτική τους κληρονομιά, όσους κρατούν επαμφοτερίζουσα στάση στη βάση ελιτίστικων κριτηρίων όπως για παράδειγμα το ΚΚ Λιβάνου). Η δημιουργία μετώπων είναι επίσης κι ο τρόπος με τον οποίο υπερβαίνουν τα αυστηρά όρια που θέτει το σύνταγμα στην αντιπροσώπευση κάθε θρησκευτικής – πολιτικής ομάδας. Γι αυτό και στο μέτωπο της 8ης Μάρτη του οποίου ηγείται η Χεζμπολάχ συμμετέχει ο χριστιανός Μισέλ Αούν κοκ.

Η ελκτική δύναμη ωστόσο της Χεζμπολάχ (με το πρόσωπο του γενικού γραμματέα της, Χασάν Νασράλα, να το συναντάς παντού: σε αφίσες, πανώ, κούπες, μαντήλια, μπλούζες, ακόμη και αρωματικά για το αυτοκίνητο!) προκύπτει από την αταλάντευτη και μαχητική της στάση εναντίον του Ισραήλ, σε σημείο να αποτελεί τον πλέον αξιόπιστο εγγυητή της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου. Παράλληλα οι προνομιακές σχέσεις που έχει δημιουργήσει με τις λαϊκές μάζες, παρότι δεν αλλάζουν το χαρακτήρα της ως θεοκρατική οργάνωση, την καθιστούν εκφραστή των πιο πληβειακών συμφερόντων. Στο εσωτερικό τους δε και στη βάση της αιματηρής εμπειρίας έχει αναπτυχθεί μια γενιά στελεχών πρώτης γραμμής σήμερα που από τη δεκαετία του ’80 πολέμησαν μαζί με την Αριστερά τον σιωνισμό και τον ιμπεριαλισμό και είδαν να διαψεύδονται από κοινού οι ελπίδες που έθρεφαν στις αραβικές ηγεσίες. Υπό αυτό το πρίσμα, και παράλληλα φυσικά με την κρίση της Αριστεράς, μπορεί να ερμηνευθεί το μεσουράνημα της Χεζμπολάχ κι η μετεξέλιξή της.