Το ασφαλιστικό στο στόχαστρο της Επιτροπής Αλήθειας

neΤην πρώτη της δημόσια συνεδρίαση πραγματοποίησε η Επιτροπή Αλήθειας Δημοσίου Χρέους, μετά την μετατροπή της σε σωματείο, τον Μάρτιο του 2016. Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στα γραφεία του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, με την παρουσία δεκάδων πολιτών. Ειδικά την πρώτη μέρα, το Σάββατο 5 Νοεμβρίου, η συνεδρίαση ξεκίνησε με τη συμμετοχή περισσότερων από 250 ενδιαφερομένων. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν δύο θέματα: το ασφαλιστικό και οι τράπεζες. Οι προκαταρκτικές εισηγήσεις που παρουσιάστηκαν από μέλη της Επιτροπής επιδίωξαν να δείξουν τον καταστρεπτικό ρόλο που διαδραμάτισε η υπαγωγή της Ελλάδας στο καθεστώς της χρεοκρατίας και των μνημονίων στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα των κατοίκων της χώρας και στη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Το βασικό μέλημα της Επιτροπής ήταν να ανασκευάσει το ευρέως διαδεδομένο επιχείρημα ότι οι συνταξιούχοι στην Ελλάδα παίρνουν υψηλές συντάξεις, επειδή το ελληνικό κράτος πρόνοιας είναι υπερβολικά γενναιόδωρο κι αυτή είναι η αιτία του δημοσιονομικού εκτροχιασμού, σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία. Η σημασία της απάντησης σε τούτο το επιχείρημα ξεπερνάει τις θεωρητικές αναζητήσεις, καθώς στην «αλήθεια» αυτής ακριβώς της αιτιακής σχέσης εδράζονται και οι θεραπείες – σοκ που προκρίνονται απ’ όλες ανεξαιρέτως τις κυβερνήσεις την τελευταία 6ετία: μείωση των συντάξεων και των κοινωνικών παροχών ώστε να δημιουργηθούν τα απαραίτητα πλεονάσματα που θα επιτρέψουν την επαναφορά στη δημοσιονομική σταθερότητα. Το πόσο λάθος, πέρα από κοινωνικά άδικη και οδυνηρή, είναι αυτή η συνταγή αποδεικνύεται όχι μόνο από την αύξηση του δημόσιου χρέους παρά τις αλλεπάλληλες μειώσεις συντάξεων, αλλά και από τα σαθρά θεμέλια του επιχειρήματος περί «γενναιόδωρου ελληνικού κοινωνικού κράτους».

Ανύπαρκτη κοινωνική πολιτική

Όπως παραστατικά φαίνεται και στο διάγραμμα που παραθέτουμε, οι συντάξεις ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2009 παρότι συγκαταλέγονταν στις υψηλότερες, συγκρινόμενες με άλλες ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, σε μεγάλο βαθμό κάλυπταν το κενό που από τότε δημιουργούσαν οι ελλειμματικές κοινωνικές δαπάνες. Είναι εντυπωσιακό πόσο χαμηλές, σε σχέση πάντα με άλλες χώρες,  ήταν οι λοιπές κοινωνικές δαπάνες στην Ελλάδα, όπου συμπεριλαμβάνονται τα επιδόματα ανεργίας, στέγασης, σε ΑΜΕΑ κ.α. Στην Ελλάδα ήταν μόνο 4,3% του ΑΕΠ, όταν στη Γερμανία ήταν 7,9% του ΑΕΠ κι η μέση τιμή στις χώρες του ΟΟΣΑ ήταν 7,3% του ΑΕΠ. Μια γεύση για τις απαράδεκτες χαμηλές κοινωνικές δαπάνες στην Ελλάδα δίνει ο αριθμός όσων λαμβάνουν επίδομα ανεργίας, καθώς μόνο 105.000 άνεργοι σε ένα σύνολο 1,35 εκ. το 2015 επιδοτούνταν.  Λαβαίνοντας υπ’ όψη όλα τα παραπάνω, ως αποτέλεσμα, το άθροισμά των κοινωνικών δαπανών (συντάξεις, υγείας και λοιπές) στην Ελλάδα κυμαινόταν στα μέσα ευρωπαϊκά επίπεδα, 24,4% του ΑΕΠ. Το ίδιο έτος οι κοινωνικές δαπάνες στη Γαλλία υπερέβαιναν το 30% και σε Δανία, Σουηδία, Βέλγιο και Φινλανδία έτειναν στο 30%. Τη δική του σημασία δε έχει πως οι 3 από τις 4 αυτές χώρες ούτε κατά διάνοια δεν αντιμετώπισαν δημοσιονομική κρίση.

Δημόσιες δαπάνες για κοινωνική πρόνοια (ως ποσοστό του ΑΕΠ, 2009)

tr

Πηγή: Koutsogeorgopoulou, V, κ. (2014), “Fairly sharing the social impact of the crisis in Greece”, OECD Economic Department Working Papers, No. 1106.

Το επιχείρημα του «γενναιόδωρου ελληνικού κράτους πρόνοιας» το οποίο ασπάζονται όλες οι κυβερνήσεις που εφαρμόζουν μνημονιακές πολιτικές, ηχεί προκλητικά αν επίσης ρίξουμε μια ματιά στο ύψος των συντάξεων. Με βάση στοιχεία του αρμόδιου υπουργείου, το 45% των συνταξιούχων, δηλαδή σχεδόν ο 1 στους 2, παίρνει σύνταξη λιγότερα από 665 ευρώ, όπου βρίσκεται το όριο της φτώχειας. Επίσης, τα δύο τρίτα των συνταξιούχων, τον Μάιο του 2015, έπαιρναν σύνταξη μικρότερη των 1.000 ευρώ. Σήμερα, μετά και τις πρόσφατες περικοπές, εύκολα μπορούμε να φανταστούμε ότι θα είναι πολλοί περισσότεροι όσο λαβαίνουν σύνταξη κάτω των 1.000 ευρώ.

Σανίδα σωτηρίας οι συντάξεις

Παρόλα αυτά, κι εξ αιτίας της απότομης πτώσης μισθών και ημερομισθίων και της παράλληλης αύξησης της ανεργίας, οι συντάξεις αποτελούν σανίδα σωτηρίας για εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά. Ενδεικτικό είναι πρόσφατο εύρημα του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ, βάσει του οποίου οι συντάξεις είναι η κύρια (κι όχι η μοναδική) πηγή εισοδήματος για τα μισά περίπου νοικοκυριά. Κι αυτή μάλιστα η αναλογία έχει αυξηθεί μεταξύ 2012 και 2015 όχι επειδή αυξήθηκαν οι συντάξεις (οι συντάξεις μειώθηκαν!) αλλά επειδή μειώθηκαν απότομα οι άλλες δύο πηγές εισοδήματος, από μισθούς κι επιχειρηματική δραστηριότητα. Μειώθηκαν μάλιστα με πολύ ταχύτερο μισθό απ’ ότι οι συντάξεις και γι’ αυτό το λόγο οι συντάξεις εμφανίζονται να αυξάνουν τη συμμετοχή τους! Εύκολα καταλαβαίνουμε επομένως ότι αν τυχόν και μειωθούν περαιτέρω οι συντάξεις οι δραματικές συνέπειες θα απλωθούν σε όλη την κοινωνία, βυθίζοντας στη φτώχεια όχι μόνο τα «τιμημένα γηρατειά» αλλά επίσης τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους…

Στη συνεδρίαση της Επιτροπής, που διεξήχθη με τη συμμετοχή των μελών της από άλλες χώρες της Ευρώπης (Βέλγιο, Ισπανία, Γαλλία) και τη στήριξη που προσέφερε η ανεξάρτητη ευρωβουλευτής Σοφία Σακοράφα αφιερώθηκε χρόνος στη συζήτηση για την πορεία του δημόσιου χρέους. Κοινή συμφωνία ήταν πως η κρίση χρέους επιδεινώνεται. Το Μνημόνιο Τσίπρα, όπως ακριβώς είχε συμβεί και με τα δύο προγενέστερα Μνημόνια όξυνε τη δημοσιονομική κρίση. Είναι χαρακτηριστική η πρόβλεψη στο προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού πως το δημόσιο χρέος το 2017 θα φτάσει το 175% του ΑΕΠ. Να σημειωθεί πώς το 2012 ανερχόταν στο 160% του ΑΕΠ. Τον επόμενο μάλιστα χρόνο το χρέος θα αυξηθεί πολύ περισσότερο απ’ όσο προβλέπει η κυβέρνηση καθώς το ΑΕΠ είναι αδύνατο να αυξηθεί κατά 2,7% όπως ανέφερε το προσχέδιο που κατατέθηκε τον Οκτώβριο. Μελέτες ξένων τραπεζών, που δεν έχουν κανένα συμφέρον να εξωραΐζουν την κατάσταση, «προσγειώνουν» τις προβλέψεις σε επίπεδα πολύ κάτω του 1%! Οι προβλέψεις για μια σοβαρή ανάπτυξη αποδεικνύονται επίσης φρούδες υπό το βάρος των κακών μηνυμάτων που συνεχώς έρχονται για την ελληνική οικονομία. Όπως για παράδειγμα η πρόσφατη ανακοίνωση της Στατιστικής Υπηρεσίας ότι η συνολική αξία των ελληνικών εξαγωγών για το πρώτο 9μηνο του έτους (Ιανουάριος – Σεπτέμβριος) ανήλθε σε 18,6 δισ. ευρώ από 19,3 δισ. την αντίστοιχη περυσινή περίοδο. Σημειώθηκε μείωση δηλαδή σε ετήσια βάση κατά 3,7%.

Υπό αυτό το πρίσμα η συνέχιση εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους είναι καταστρεπτική για την κοινωνία. Το οδυνηρό αντίτιμο που πληρώνουν εργαζόμενοι, συνταξιούχοι και άνεργοι για την αποπληρωμή του χρέους αποτυπώνεται ανάγλυφα σε μία σύγκριση: Τα χρήματα που θα πληρώσει το ελληνικό δημόσιο το 2017 (5,5 δισ. ευρώ) για τόκους ξεπερνούν σημαντικά το ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου σε νοσοκομεία, δήμους και οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, που αθροιστικά ανέρχονται σε 4,2 δισ. ευρώ. Αν επομένως το ελληνικό δημόσιο σταματούσε να πληρώνει τους τόκους (που είναι η πιο στοιχειώδης μορφή παύσης πληρωμών) θα έδινε φιλί ζωής στο κοινωνικό κράτος που μέχρι και σήμερα συνθλίβεται στις συμπληγάδες του ΔΝΤ και της ΕΕ. Τούτων δοθέντων η Επιτροπή Αλήθειας κάλεσε την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ να αρνηθεί να πληρώσει στο ΔΝΤ τη δόση των 306 εκ. ευρώ (από την πρώτη δανειακή σύμβαση του 2010) που προβλέπεται για τις 7 Δεκεμβρίου 2016.

Τέλος, όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος της Επιτροπής Ζωή Κωνσταντοπούλου, στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, η επόμενη ανοιχτή δημόσια συνεδρίαση θα διεξαχθεί στις 4 Απριλίου 2017, οπότε θα συμπληρώνονται και δύο χρόνια από την ίδρυσή της. Μέχρι τότε, πέραν των δύο προαναφερθέντων θεμάτων, η Επιτροπή θα ασχοληθεί με την καταγραφή και την ανάδειξη όλων των διαστάσεων της κοινωνικής γενοκτονίας που έχει συντελεστεί με ευθύνη των δανειστών και των εθελόδουλων κυβερνήσεων.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 11 Νοεμβρίου 2016

Η μετάβαση στο «εθνικό νόμισμα», αφετηρία εξόδου από την κρίση

 

hΗ έκδοση του βιβλίου του Γιάννη Τόλιου, με τίτλο «Η μετάβαση στο εθνικό νόμισμα, αφετηρία εξόδου από την κρίση» (εκδ. Ταξιδευτής 2016) αποτελεί ένα ευχάριστο για την Αριστερά και το κίνημα γεγονός για δύο λόγους.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Ο πρώτος είναι πολιτικός. Ένα χρόνο μετά την υπογραφή του αντιλαϊκού μνημονίου Τσίπρα και την εκλογική νίκη του μεταλλαγμένου, νεοφιλελεύθερου ΣΥΡΙΖΑ το μεγαλύτερο λαϊκό κίνημα που δημιουργήθηκε στην Ευρώπη ενάντια στα Μνημόνια φαίνεται μουδιασμένο να δέχεται το ένα πλήγμα μετά το άλλο, από τους περυσινούς του μάλιστα συντρόφους. Προς επίρρωση, η πώληση του ΟΛΠ, των περιφερειακών αεροδρομίων, του Ελληνικού και τώρα της ΔΕΗ και των εταιρειών ύδρευσης.

Το βιβλίο του Γιάννη Τόλιου επιχειρεί και φέρνει επιτυχημένα σε πέρας έναν πρώτο απολογισμό αυτών των πολιτικών που υπαγορεύουν οι πιστωτές και η ελληνική ολιγαρχία και εφαρμόζει ο ΣΥΡΙΖΑ, αδιαμαρτύρητα. Το τέταρτο κεφάλαιο αποτελεί την πρώτη, απ’ όσο έχω υπ’ όψη μου αποτυπωμένη σε βιβλίο, αποτίμηση του Μνημονίου Τσίπρα. Έτσι, σε εμφανή αντίθεση με το κλίμα εφησυχασμού και προσδοκιών που επιχειρεί να καλλιεργήσει η κυβέρνηση  ο Γ. Τόλιος χαρακτηρίζει (σελ. 93) ως «πολιτικό και οικονομικό σκάνδαλο διαρκείας με συνενόχους όλες τις μνημονιακές δυνάμεις την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών», και επίσης (σελ. 99) ως «παράδοση στους δανειστές των τελευταίων οχυρών της κοινωνικής ασφάλισης» το αντιασφαλιστικό τερατούργημα του Κατρούγκαλου . Επιπλέον αποτιμώντας τον λεγόμενο αναπτυξιακό νόμο (σελ. 108), τονίζει ότι «έχει όλες τις κακοδαιμονίες των προηγούμενων… αναπαράγει επίσης την αδιαφάνεια των φορολογικών κινήτρων (δεν υπάρχει ανάλυση κόστους – ωφέλειας) ενώ όλες οι μορφές ενισχύσεων αποτελούν σκανδαλώδεις παροχές σε κεφαλαιούχους χωρίς μετρήσιμο αναπτυξιακό αποτέλεσμα». Και συνεχίζει ο Γ. Τόλιος: «Οι κυβερνώντες πιστεύουν ότι με επικοινωνιακά τρικ θα πετύχουν να συγκαλύψουν το τεράστιο έλλειμμα αναπτυξιακής προοπτικής της χώρας. Προσποιούνται ότι δε γνωρίζουν ότι τα αλλεπάλληλα υφεσιακά μέτρα είναι “από χέρι” υφεσιακά και θα επιδεινώσουν τα οικονομικά και κοινωνικά αδιέξοδα και πρώτα απ’ όλα την ανεργία».

Η αποδόμηση των αντιλαϊκών μέτρων της κυβέρνησης Τσίπρα – Καμμένου από τον Γ. Τόλιο στο νέο του βιβλίο μπορεί να συμβάλλει στον αναγκαίο επανεξοπλισμό που θα επιτρέψει την αναγέννηση του κινήματος ενάντια στη φτώχεια και τη λιτότητα. Σε κάθε περίπτωση προκαλεί ρήγματα στο τείχος προστασίας που έχει δημιουργηθεί γύρω από τη νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική Τσίπρα – Τσακαλώτου και Σταθάκη.

Η δεύτερη συμβολή του βιβλίου του Γ. Τόλιου εδράζεται περισσότερο στην ιδεολογία σε σχέση με την προηγούμενη, είναι όμως εξ ίσου απαραίτητη και αποκαλυπτική με την πρώτη που προανέφερα. Αφορά την ιδεολογική διερεύνηση των όρων ανατροπής αυτής της πολιτικής. Τις απαντήσεις στα πιεστικά ερωτήματα: Θα έχουμε επάρκεια τροφίμων; Θα έχουμε τα αναγκαία φάρμακα; Θα υπάρχει επάρκεια καυσίμων; Τι κάνουμε με μηχανολογικό εξοπλισμό και πρώτες ύλες; Είναι ερωτήματα που απαντώνται στο δεύτερο μέρος όπου εξετάζονται οι προοπτικές της μετάβασης και οι προσωρινές δυσκολίες.

Στο τρίτο μέρος του βιβλίου ο Γ. Τόλιος παραθέτει το περίγραμμα της «επόμενης μέρας», προτάσσοντας το δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο των τραπεζών, τη σεισάχθεια στα υπερχρεωμένα λαϊκά νοικοκυριά και άλλα ριζοσπαστικά μέτρα. Σε αυτό το κεφάλαιο καταθέτει ο συγγραφέας μια άποψη που πιστεύω ότι αφορά ένα θέμα το οποίο δεν κλείνει εύκολα και χρήζει διεξοδικής συζήτησης. Τη σχέση του αιτήματος εξόδου από το ευρώ με το αίτημα της εξόδου από την ΕΕ. Με τον κίνδυνο της απλοποίησης μιας καλά τεκμηριωμένης άποψης μεταφέρω τη θέση του συγγραφέα: «Η προβολή της αποδέσμευσης από την ΕΕ δεν ισχυροποιεί αλλά αποδυναμώνει το μέτωπο των αντιμνημονιακών δυνάμεων, δεδομένου ότι πολλοί έχουν πειστεί για την ανάγκη απαλλαγής από τα μνημόνια και το ευρώ, δεν έχουν όμως πειστεί για μια συνολική ρήξη και έξοδο από την ΕΕ» (σελ. 81). Προς αποφυγή παρανοήσεων πρέπει να αναφέρω ότι σε άλλο σημείο του βιβλίου ο Γ. Τόλιος χαρακτηρίζει ταξικό σχηματισμό την ΕΕ. Δε πιστεύει δηλαδή ότι επιδέχεται μετασχηματισμών. Αναφέρει χαρακτηριστικά στο τελευταίο κεφάλαιο που αφορά στο Brexit: «Η ΕΕ αποτελεί ένα νεοφιλελεύθερο φρούριο που προωθεί κατάργηση εργατικών δικαιωμάτων, ιδιωτικοποιήσεις και ασυδοσία των αγορών, ένταση της εκμετάλλευσης των εργαζομένων».

Παρόλα αυτά, κατά την άποψή μου, το ερώτημα για τη θέση που πρέπει να καταλαμβάνει ο στόχος εξόδου από την ΕΕ, πρέπει να απαντιέται με κριτήριο το αν η ΕΕ εμποδίζει ή διευκολύνει την ανατροπή της μνημονιακής πολιτικής και την εφαρμογή μιας αριστερής πολιτικής. Εφ όσον όλοι θα συμφωνήσουμε ότι η ΕΕ, πολύ περισσότερο μάλιστα μετά την ψήφιση του Δημοσιονομικού Συμφώνου και την εφαρμογή του πλαισίου επιτήρησης του Εαρινού εξαμήνου, αποτελεί ισχυρότατο θεματοφύλακα της λιτότητας, πιστεύω ότι εξ ίσου ισχυρή πρέπει να είναι η συμφωνία μας για την ανάγκη να αποκαλύψουμε τον ταξικό της χαρακτήρα. Να δείξουμε ότι δεν αποτελεί μηχανισμό μεταβιβάσεων και «σπίτι των λαών». Είναι μάλιστα θέσεις που τις διατυπώνει με σαφήνεια ο συγγραφέας στο βιβλίο του. Αν για μια ακόμη φορά προσαρμόσουμε τους στόχους μας στις επικρατούσες αντιλήψεις ή στις στρεβλές προσλήψεις της πραγματικότητας που μπορεί να έχει ακόμη και ο κόσμος του αγώνα, θα έχουμε θυσιάσει τις δυνατότητες που προσφέρει η πραγματικότητα, βάζοντάς την στην κλίνη του προκρούστη. Θα έχουμε αποκρύψει πλευρές αυτής της πραγματικότητας, που αργά ή γρήγορα θα τις βρούμε μπροστά μας. Επομένως, από τώρα παλεύουμε να ανασκευάσουμε διαδεδομένες αντιλήψεις για το χαρακτήρα της ΕΕ, που αν δεν εκφράζουν τη συνείδηση αστικών και μικροαστικών στρωμάτων αντανακλούν πλευρές της πραγματικότητας άλλων εποχών που έχουν οριστικά παρέλθει, χωρίς φυσικά να πέφτουμε στην ευκολία αναλύσεων που ταυτίζουν το ευρώ με την ΕΕ. Πρόκειται για προσεγγίσεις χονδροειδείς και ανιστορικές που παραβλέπουν τη σχετική αυτονομία των διαφορετικών μορφών και βαθμίδων ενοποίησης της ιμπεριαλιστικής παγκοσμιοποίησης στη γηραιά ήπειρο.

Η όξυνση των αντιθέσεων, μετά το Brexit και πριν τις γαλλικές εκλογές, μετατρέπει σε επιτακτικό καθήκον την ψηλάφηση αυτών των αντιθέσεων και κυρίως την εμβάθυνση του ριζοσπαστισμού μας. Εν είδει επιλόγου μεταφέρω ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Γ. Τόλιου (σελ. 125): «Έρχεται η διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ένα βήμα πιο κοντά με το Brexit; Προφανώς. Είναι καλό αυτό; Αναμφίβολα».

Ας αναλάβουμε επομένως την ευθύνη που μας αναλογεί ώστε αυτή η διάλυση να γίνει με όρους κινήματος και Αριστεράς… Η ανάλυση του Γιάννη Τόλιου είναι πολύτιμη σε αυτή την κατεύθυνση, για μια ακόμη φορά!

*Εισήγηση στη βιβλιοπαρουσίαση που οργανώθηκε τη Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2016 στην αίθουσα εκδηλώσεων του ΤΕΕ

Τσακαλώτος: «Υπογράφουμε άρον – άρον ό,τι να ‘ναι»

tsakalotosΕπίδειξη ενδοτισμού από την κυβέρνηση για να κλείσει η αξιολόγηση

Σε μπαράζ πιέσεων επιδίδονται ευρωπαίοι αξιωματούχοι προκειμένου να πιέσουν την κυβέρνηση να δεχθεί τους όρους της Τρόικας, ώστε να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση. Μόνο τις τελευταίες μέρες ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, λετονός Βάλντις Ντομπρόβσκις, μιλώντας στο πρακτορείο Μπλούμπεργκ, επέστησε στην κυβέρνηση την ανάγκη να επικεντρωθεί σε τρεις μεταρρυθμίσεις (συντάξεις, φορολογία και ιδιωτικοποιήσεις) ώστε να προχωρήσει και να ολοκληρωθεί έγκαιρα η αξιολόγηση. Επίσης αποσύνδεσε την αξιολόγηση από την προσφυγική κρίση, απαντώντας έτσι στην προσπάθεια της κυβέρνησης να συνδέσει τα δύο θέματα που με αυτό τον τρόπο ζητά να ψηφίσει λιγότερα αντιλαϊκά μέτρα. Η προσπάθεια της κυβέρνησης να απομακρύνει από μπροστά της το πικρό ποτήρι των νέων μέτρων λιτότητας είχε κορυφωθεί την προηγούμενη εβδομάδα όταν σύμφωνα με ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Πίτερ Σπίγκελ των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς ο αρμόδιος υπουργός Οικονομικών, Ευκλείδης Τσακαλώτος, πρότεινε στους εκπροσώπους των πιστωτών να συνεδριάσουν στην Ειδομένη…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Στην ίδια κατεύθυνση με τον Λετονό κινήθηκε και ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, που συνέστησε στην κυβέρνηση να επικεντρώσει την προσοχή της στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας και στην εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Ταυτόχρονα απάντησε στο ΔΝΤ, που εξακολουθεί να θέτει ως όρο για την παραμονή του στο πρόγραμμα την ελάφρυνση του χρέους, ότι είναι μια συζήτηση που δεν επείγει. Κοινώς, ξεχάστε το!

Η κυβέρνηση Τσίπρα από τη μεριά της προτιμά να υποβαθμίζει τις πιέσεις, παρουσιάζοντας στην ελληνική κοινωνία μια εξωπραγματική εικόνα έτσι ώστε να μην αναλάβει το πολιτικό κόστος που δημιουργούν ο ενδοτισμός της κι οι συνεχείς επικύψεις της στους πιστωτές. Ο υπουργός Οικονομικών μιλώντας στη Βουλή εξέφρασε τη βεβαιότητά του ότι οι διαπραγματεύσεις που ξεκινούν στις 4 Απριλίου θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τις 22 Απριλίου, οπότε συνεδριάζει το Γιούρογκρουπ. Το θέμα ωστόσο δεν αφορά στην ημερομηνία ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων αλλά στο περιεχόμενό της. Κι επί αυτού ο Τσακαλώτος, εκπροσωπώντας την κυβέρνηση, τηρεί σιγή ιχθύος που προοιωνίζεται ότι είναι διατεθειμένος να δεχθεί τα πάντα! Το μήνυμα που στέλνει κάθε φορά στους πιστωτές είναι ότι δεν έχουν σημασία οι όροι της συμφωνίας, αλλά η ολοκλήρωση της αξιολόγησης. Σε αυτό το πλαίσιο ο Τσακαλώτος μπορεί να δεχθεί μειώσεις στις συντάξεις ανεξαρτήτως ύψους, νέες φορολογικές επιβαρύνσεις ώστε να πιαστεί ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος το 2018 που θα διευκολύνει την αποπληρωμή του χρέους και την παράδοση το ταμείου ξεπουλήματος δημόσιας περιουσίας στους πιστωτές ώστε ο κάθε Τροϊκανός να εξυπηρετεί το δικό του λόμπι επιχειρήσεων στο φαγοπότι που θα στηθεί με τη δημόσια περιουσία. Από την ευκολία με την οποία υπέγραψε ο Τσακαλώτος την επαίσχυντη συμφωνία του Αυγούστου του 2015 φαίνεται πώς αποτελεί υπ’ αριθμόν ένα δημόσιο κίνδυνο καθώς είναι διατεθειμένος να υπογράψει ότι του βάλουν μπροστά του.

Ο Αλέξης Τσίπρας από την μεριά του εξαπατά τα μέλη και τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ λέγοντάς τους ψέματα, όπως έκανε στην πολιτική γραμματεία του κόμματος όταν δήλωνε πως «απαιτήσεις όπως αυτές για περικοπές των κύριων συντάξεων δεν απορρέουν από τη συμφωνία του καλοκαιριού και δεν πρέπει να γίνουν αποδεκτές». Η αλήθεια όμως είναι ότι έχουν ήδη γίνει δεκτές μειώσεις στις συντάξεις από τον αρμόδιο υπουργό ο οποίος το μόνο που συζητάει είναι το ύψος των συντάξεων που δε θα θιγούν.  Επίσης στο μνημόνιο Τσίπρα αναφέρεται με σαφήνεια (άρθρο 1, παρ. 25 του ν. 4334/2015-Α’ 80): «Το δημοσιονομικό συμβούλιο εισηγείται στον υπουργό Οικονομικών ημιαυτόματα μέτρα περικοπής δαπανών σε περίπτωση απόκλισης από τους στόχους πρωτογενών πλεονασμάτων, και ειδικότερα μηνιαίων/τριμηνιαίων στόχων σύμφωνα με το πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής»! Όταν μάλιστα ο πρωθυπουργός Αλ. Τσίπρας δηλώνει (εν είδει αντίστασης μάλλον μες στην παροιμιώδη αφέλειά του) ότι δεν θα εφαρμόσει τίποτε παραπάνω από τη συμφωνία, τότε συμπεριλαμβάνεται και η ενεργοποίηση των ημιαυτόματων μέτρων περικοπής δαπανών. Άρα η πρώτη του δήλωση στην Πολιτική Γραμματεία αποδεικνύεται πολιτική εξαπάτηση, ένα ακόμη ψεματάκι για το πόπολο…

Τον ίδιο στόχο, τόνωσης των πλήρως απονεκρωμένων κομματικών αντανακλαστικών, εξυπηρετούσαν και οι δηλώσεις του γενικού γραμματέα Δημοσιονομικής Πολιτικής, Φ. Κουτεντάκη, εναντίον του ΔΝΤ χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν ισχύουν οι πιέσεις των Αμερικάνων για καθυστέρηση καταβολής μισθών και συντάξεων. Μόνο που μετά την απομάκρυνση απ’ το τραπέζι των διαπραγματεύσεων ουδέν λάθος αναγνωρίζεται. Ενώ, οι καταγγελίες θα είχαν νόημα αν συνοδεύονταν από το ενδεχόμενο διακοπής των διαπραγματεύσεων, καταγγελίας της δανειακής σύμβασης και μονομερούς αθέτησης πληρωμών. Όσο αυτές οι επιλογές έχουν αποκλεισθεί τα υπόλοιπα είναι για ζύμωση…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 26 Μαρτίου 2016

Νέο χρέος, νέα αντιλαϊκά μέτρα (Πριν, 19/7/2015)

atsipras1Σε νέα επίπεδα θα εκτιναχθεί το ελληνικό δημόσιο χρέος ύψους 324 δισ. ευρώ, το οποίο κρίνεται ήδη μη βιώσιμο από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, όταν θα πάρει η Ελλάδα το νέο δάνειο ύψους 82-86 δισ. ευρώ. Ο τρόπος μάλιστα που θα δαπανηθούν αυτά τα χρήματα επιβεβαιώνει ότι για ακόμη μια φορά ο ελληνικός λαός θα αναλάβει χρέη για λογαριασμό άλλων. Θα κληθεί δηλαδή να αποπληρώνει στο μέλλον δάνεια που εξυπηρετούν αποκλειστικά και μόνο τους πιστωτές.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Αρκεί μια ματιά στις τρύπες που θα καλύψει το νέο χρέος: 29,7 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στην αποπληρωμή υπάρχοντος χρέους. (Ειδικότερα, 14,3 δισ. ευρώ θα δοθούν στο ευρωσύστημα όπου περιλαμβάνεται κι η αποπληρωμή των ομολόγων που κατέχουν η ΕΚΤ κι οι εθνικές κεντρικές τράπεζες τον Ιούλιο και Αύγουστο ύψους 6,6 δισ. ευρώ, 9,9 δισ. ευρώ θα δοθούν στο ΔΝΤ και 5,5 δισ. σε ιδιώτες κατόχους ομολόγων). 17,2 δισ. ευρώ θα καταβληθούν για την αποπληρωμή τόκων. 25 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών παραμένοντας άγνωστο μέχρι τον Οκτώβρη που θα ολοκληρωθούν τα τεστ αντοχής της ΕΚΤ πόσα συνολικά επιπλέον κεφάλαια θα απαιτηθούν για να σταθούν στα πόδια τους οι τράπεζες. 7,7 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν ως αποθεματικό ρευστότητας για τις τράπεζες, τα οποία μάλιστα θα διατηρούνται στην Τράπεζα της Ελλάδας, σε …σίγουρα δηλαδή χέρια, και μόλις 7 δισ. θα δοθούν σε ληξιπρόθεσμες οφειλές του ελληνικού δημοσίου αυξάνοντας τη ρευστότητα στην ελληνική αγορά, από τη στιγμή που το ελληνικό δημόσιο θα αρχίσει να πληρώνει οφειλές και προμηθευτές του. Υποθέτοντας επομένως πως το νέο δάνειο θα ανέρχεται στα 84 δισ. ευρώ, μόνο το 8,3% (7 δισ. ευρώ) αυτών των χρημάτων θα εισέλθει στην ελληνική οικονομία. Όλα τα υπόλοιπα θα πάνε σε πιστωτές και τραπεζίτες που θα είναι κι οι μεγάλοι κερδισμένοι της νέας υπερχρέωσης. Δεδομένου ωστόσο ότι τα χρήματα που θα δοθούν στους πιστωτές θα μειώσουν το χρέος, τα υπόλοιπα (ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών: 25 δισ., απόθεμα ρευστού: 7,7 δισ. και ληξιπρόθεσμα: 7 δισ. ευρώ, άθροισμα: 39,7 δισ. ευρώ) θα προκαλέσουν μια ισόποση αύξηση. Το αποτέλεσμα του τρίτου δανείου επομένως θα είναι το δημόσιο χρέος στα τέλη του 2015 να αυξηθεί στο 200% του ΑΕΠ, υπολογίζοντας μάλιστα ότι το ΑΕΠ θα μείνει στα περυσινά επίπεδα – ενδεχόμενο αδύνατο. Αν υλοποιηθούν οι προβλέψεις που προδικάζουν μείωση του ΑΕΠ κατά 3% (να πάει δηλαδή στα 176,5 δισ. ευρώ), τότε ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα ξεπεράσει το 206%!!! Δέος…

Νέα, πολύ πιο βαριά δεσμά δημιουργεί η συμφωνία που υπέγραψε η ελληνική κυβέρνηση στις 12 Ιουλίου, δίνοντας τέλος με αυτό τον τρόπο (το χειρότερο δηλαδή) στις 6μηνες διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές. Ο νόμος που ψηφίστηκε την Τετάρτη 15 Ιουλίου (εδώ το πλήρες κείμενο) κι αφορούσε την αύξηση της φορολογίας, την μείωση των συντάξεων και την περαιτέρω αυτονόμηση της Στατιστικής Υπηρεσίας ήταν μόνο η αρχή. Ακολουθεί νέο πακέτο μέτρων που θα ψηφισθεί την προσεχή Τετάρτη, 22 Ιουλίου, και θα αφορά τη θέσπιση κώδικα πολιτικής δικονομίας και την μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της κοινοτικής οδηγίας για τις τράπεζες (BRRD) όπου περιγράφεται η διαδικασία bail-in για τη διάσωση των τραπεζών, βάσει της οποίας η στήριξη των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων δεν εναποτίθεται στους φορολογούμενους (bail-out) αλλά κατά αυστηρή σειρά στους μετόχους, τους ομολογιούχους και τέλος στους καταθέτες.

Ο μεγάλος χαμένος της Τετάρτης ήταν η μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία που θα πληρώσει τους νέους φόρους. Μεταξύ άλλων προβλέπεται η διατήρηση του ΕΝΦΙΑ για το 2015 και το 2016, ενώ υπάρχει κι η πρόβλεψη πως ο στόχος συγκέντρωσης εσόδων 2,65 δις. ετησίως δεν επιδέχεται αναθεώρησης, που σημαίνει ότι σε περίπτωση μείωσης των αντικειμενικών αξιών θα πρέπει να αυξηθούν οι συντελεστές φορολόγησης. Στη θέση της θα παραμείνει και η εισφορά αλληλεγγύης η οποία θα αυξηθεί σε όσους φορολογούμενους έχουν ετήσιο εισόδημα άνω των 30.000 ευρώ. Δραματικές επιπτώσεις στο διαθέσιμο λαϊκό εισόδημα θα έχει η μετάταξη πάρα πολλών προϊόντων από το μεσαίο στον υψηλό συντελεστή ΦΠΑ, 13%. Μεταξύ των ειδών που αλλάζουν κατηγορία κι η τελική τους τιμή αναμένεται να αυξηθεί κατά 8,8% είναι τα τυποποιημένα τρόφιμα (αλλαντικά, ψωμί, ζυμαρικά και γιαούρτι αν περιέχουν ζάχαρη, φρούτα, κακάο, κ.α.) και οι μεταφορές (κόμιστρα ταξί κι επίσης αστικά, ακτοπλοϊκά και αεροπορικά εισιτήρια). Με αυτό τον τρόπο η κυβέρνηση αναμένει να εισπράξει 1,8 δισ. ευρώ ή 1% του ΑΕΠ. Νέα βάρη φέρνει το 3ο Μνημόνιο, που θα εξελιχθεί σε μια μακρά διαδικασία αλλεπάλληλων ψηφοφοριών αντιλαϊκών μέτρων στη Βουλή, και στις επιχειρήσεις (σε όσες τουλάχιστον δεν μπορούν να κρύψουν τα κέρδη τους) καθώς αυξάνει το συντελεστή φορολόγησης από το 26% στο 28%, ενώ αυξάνει και την  προκαταβολή φόρου από το 80% στο 100%. Σοβαρότατη επιδείνωση θα επιφέρει το μίνι φορολογικό της «Πρώτη φορά Αριστερά» και στους αγρότες καθώς χάνουν τις φοροαπαλλαγές, ενώ θα αυξηθεί ο συντελεστής φορολόγησης τους στο 29% από 13%, η προκαταβολή φόρου από 55% στο 100%, κ.α. Το μίνι ασφαλιστικό περιλαμβάνει σταδιακή κατάργηση του ΕΚΑΣ μέχρι το 2017, περιορισμό των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και ποινή 16% για κάθε έτος πρόωρης συνταξιοδότησης κι αύξηση των εισφορών υγειονομικής περίθαλψης των συνταξιούχων στο 6% από 4%, με αναδρομική μάλιστα ισχύ από 1 Ιουλίου 2015. Μόνο, που οι ονομαστικές εισφορές 6% στην πραγματικότητα θα αντιστοιχούν σε εισφορές άνω του 10% ακόμη και 12% επί της πραγματικής σύνταξης, λόγω του ότι ο υπολογισμός συνεχίζει και γίνεται στο ύψος που είχαν οι συντάξεις πριν τις μνημονιακές περικοπές. Σε ό,τι αφορά την περίφημη «ανεξαρτητοποίηση» της Στατιστικής Αρχής, ενδεικτικό κι όχι μοναδικό στοιχείο για το πώς θωρακίζεται από κάθε είδους παρέμβαση της κοινωνίας είναι ότι στη Συμβουλευτική Επιτροπή του Ελληνικού Στατιστικού Συστήματος (ΣΥ.ΕΠ.ΕΛ.Σ.Σ.) που θα αποτελείται από 17 μέλη (εκπρόσωπος τα κυβέρνησης, της Βουλής, της Τράπεζας της Ελλάδας, της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, κ.α.) δεν υπάρχει ούτε ένας εκπρόσωπος των εργαζομένων.

Τα παραπάνω αντιλαϊκά μέτρα δεν είναι παρά τα προαπαιτούμενα που θα επιτρέψουν την έναρξη των συζητήσεων για την υπογραφή του νέου Μνημονίου. Η συμφωνία της 12ης Ιουλίου το αναφέρει καθαρά στη δεύτερη κιόλας σελίδα μετά την περιγραφή των νόμων που θα ψηφιστούν στις 15 και 22 Ιουλίου: «Αμέσως μετά, και μόνον μετά τη νομική εφαρμογή των τεσσάρων πρώτων προαναφερόμενων μέτρων καθώς και την έγκριση όλων των δεσμεύσεων που περιέχονται στο παρόν έγγραφο από την Ελληνική Βουλή, κατόπιν επαλήθευσης από τους θεσμούς και την ευρωομάδα, μπορεί να ληφθεί απόφαση προκειμένου να δοθεί στους θεσμούς η εντολή διαπραγμάτευσης μνημονίου συνεννόησης». Εν ολίγοις τα δύσκολα είναι μπροστά μας…

Η απόφαση της συνόδου για το ευρώ που περιγράφει το πλαίσιο των νέων μέτρων τα οποία θα ψηφισθούν από τη Βουλή είναι πολύ χειρότερη από αντίστοιχες αποφάσεις – πλαίσιο του παρελθόντος γιατί έχει λάβει υπ’ όψη της τις αποτυχίες των προηγούμενων. Έτσι, πέρα από την περιγραφή μέτρων (μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας με άνοιγμα των καταστημάτων την Κυριακή, φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος λειτουργίας των φαρμακείων, των αρτοποιείων, κ.α.) περιλαμβάνει όρους και αιρέσεις που προσφέρουν ελαστικότητες στους δανειστές δίνοντας από τώρα το πράσινο φως για συντηρητική αναθεώρηση της συμφωνίας, όποτε οι ίδιοι το κρίνουν. Αναφέρει για παράδειγμα η δήλωση: «η ελληνική πρόταση μεταρρυθμιστικών μέτρων πρέπει να ενισχυθεί σε σημαντικό βαθμό ώστε να ληφθεί υπ’ όψη η σοβαρή επιδείνωση της οικονομικής και δημοσιονομικής θέσης της χώρας». Υπονοούμενο που αμέσως έγινε αντιληπτό από τους εκπροσώπους των θεσμών οι οποίοι ακριβώς μια μέρα μετά την ψήφιση του πρώτου πακέτου μέτρων λιτότητας έσπευσαν να δηλώσουν σε τρισέλιδο πόρισμά τους, με τίτλο «αρχικός έλεγχος από τα όργανα των δεσμεύσεων για μεταρρυθμίσεις των ελληνικών αρχών», πως «θα χρειαστούν πρόσθετα μέτρα για την επίτευξη των στόχων τα επόμενα χρόνια (3,5% του ΑΕΠ πρωτογενές πλεόνασμα το 2018), ή οι στόχοι θα πρέπει να προσαρμοστούν με χρηματοδοτικές επιπτώσεις».

Βαλβίδες ασφαλείας περιέχει η συμφωνία και στο θέμα των ιδιωτικοποιήσεων. Συνολικά προβλέπεται να εισπραχτούν 50 δισ. ευρώ, ενώ για την ολοκλήρωση του προγράμματος θα δημιουργηθεί ένα ΤΑΙΠΕΔ 2, που θα λειτουργεί «υπό την εποπτεία των ευρωπαϊκών θεσμών», με γκαουλάιτερ δηλαδή. Το νέο ταμείο ξεπουλήματος δημιουργήθηκε στα πρότυπα του σχεδίου Εύρηκα, που είχε αποκαλύψει στις 28 Σεπτεμβρίου 2011, η γαλλική εφημερίδα Λα Τριμπιούν, το οποίο είχε σχεδιαστεί από την Roland Berger. Προκειμένου όμως να μη μείνει στα χαρτιά ο στόχος συγκέντρωσης 50 δισ. ευρώ προβλέπει πώς θα αξιοποιείται επακριβώς το κάθε ευρώ που θα συγκεντρώνεται από ιδιωτικοποιήσεις, συγκροτώντας έτσι από τώρα τα συμφέροντα που θα ευνοηθούν από την υλοποίηση του προγράμματος που θα στερήσει την Ελλάδα από κάθε ίχνος δημόσιας περιουσίας. Αναφέρει κατά λέξη: «τα 25 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν για την επιστροφή της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών και άλλων περιουσιακών στοιχείων και το 50% κάθε εναπομένοντος ευρώ (τουτέστιν, 50% των 25 δισ. ευρώ) θα χρησιμοποιηθεί για την μείωση της αναλογίας χρέους/ΑΕΠ, το δε υπόλοιπο 50% θα χρησιμοποιηθεί για επενδύσεις». Ας μην ξαφνιαστούμε λοιπόν αν δούμε «επενδυτές» και τραπεζίτες να παίρνουν εργολαβία την προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων…

Τρίτο χαρακτηριστικό παράδειγμα της ευελιξίας που διέπει τη συμφωνία, σε όφελος των πιστωτών, είναι η απαλλαγή τους από κάθε ευθύνη σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις οδηγηθούν σε αδιέξοδο: «Η έναρξη διαπραγματεύσεων δεν προδικάζει οποιαδήποτε ενδεχόμενη τελική συμφωνία επί νέου προγράμματος του ΕΜΣ», αναφέρει. Και λίγο παρακάτω: «Οι κίνδυνοι της μη ταχείας ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων βαρύνουν πλήρως την Ελλάδα».

Ταυτόχρονα, όσο ελαστική είναι η συμφωνία για τις υποχρεώσεις των δανειστών, τόσο δεσμευτική είναι για την Ελλάδα: «Η ελληνική κυβέρνηση θα επανεξετάσει, με σκοπό να τις τροποποιήσει, τις θεσπισθείσες νομοθετικές πράξεις που δεν συνάδουν με τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου διότι συνιστούν υπαναχώρηση σε σχέση με δεσμεύσεις από προηγούμενα προγράμματα». Τέλος, με τον ίδιο κατηγορηματικό τρόπο επαναλαμβάνεται η διατύπωση για το χρέος που υπάρχει και στη συμφωνία της Ευρωομάδας της 20ης Φεβρουαρίου, τονίζοντας τη συνέχεια της πολιτικής της κυβέρνησης: «Οι ελληνικές αρχές επαναλαμβάνουν την κατηγορηματική τους δέσμευση να τηρήσουν πλήρως και εγκαίρως τις χρηματοοικονομικές τους υποχρεώσεις προς όλους τους πιστωτές τους»…

Αρέσει σε %d bloggers: