Χαρά των πιστωτών ο προϋπολογισμός του 2017

tsakalotosΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ ξεπέρασαν σε νεοφιλελεύθερο οίστρο ακόμη και την Τρόικα. Μάρτυρας το προσχέδιο κρατικού προϋπολογισμού που κατατέθηκε από την κυβέρνηση στη Βουλή τη Δευτέρα 3 Οκτωβρίου. 1,75% του ΑΕΠ ήταν ο μνημονιακός στόχος για το πρωτογενές πλεόνασμα του επόμενου έτους, 2% υπόσχεται η κυβέρνηση. 0,5% ήταν ο στόχος για το φετινό πλεόνασμα, στο 0,6% προβλέπουν ότι θα κλείσει. Πίσω από αυτές τις υπερβάσεις (200 εκ. ευρώ για φέτος και 400 εκ. για το 2017) κρύβονται αυξημένες περικοπές κοινωνικών και άλλων δαπανών και αχρείαστα (πέραν δηλαδή αυτών που απαιτούνταν για την υλοποίηση των μνημονιακών στόχων) μέτρα λιτότητας. Έτσι, η κυβέρνηση (που κατά τ’ άλλα εμφανίζεται να δυσφορεί και να αντιδρά απέναντι στις πιέσεις των δανειστών για την εφαρμογή πολιτικής λιτότητας) αποδεικνύεται ο πιο υποδειγματικός, πειθήνιος και αποτελεσματικός μαθητής του καθεστώτος χρεοκρατίας. Καμιά άλλη κυβέρνηση – όργανο των πιστωτών, απ’ όσες ανέλαβαν μετά το 2010 δεν κατάφερε να εξασφαλίσει τέτοιες επιδόσεις. Πώς ο Τσίπρας να μην θεωρείται αυτή τη στιγμή η καλύτερη δυνατή επιλογή για τους πιστωτές;

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Τα θετικά για την κυβέρνηση και τους πιστωτές αποτελέσματα του κρατικού προϋπολογισμού για το 2017 οφείλονται στην ψήφιση ένα χρόνο πριν μιας ατελείωτης σειράς φορολογικών μέτρων με αποτέλεσμα με την είσοδο του νέου χρόνου να ξέρουμε όλοι ότι θα γίνουμε φτωχότεροι ακόμη κι αν δεν επέλθει καμιά νέα μείωση σε μισθούς και συντάξεις… Αρκεί μια ματιά στα νέα φορολογικά μέτρα τα οποία θα ενεργοποιηθούν με την είσοδο του νέου έτους. Είναι ακριβώς αυτά τα μέτρα που επιτρέπουν την υπέρβαση του στόχου τους δημοσιονομικού πλεονάσματος. Ειδικότερα: Κατάργηση των εξαιρέσεων στο καθεστώς ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου κι εφαρμογή ενιαίας κλίμακας ύψους 24%. Αύξηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα που θα οδηγήσει την τιμή της βενζίνης να αυξηθεί κατά 3 λεπτά ανά λίτρο, του πετρελαίου κίνησης κατά 8%, κοκ. Αύξηση των πάγιων και αναλογικών Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στα τσιγάρα που θα οδηγήσει τις τιμές ανά πακέτο να αυξηθούν ακόμη και κατά 1 ευρώ. Αύξηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στον καφέ που θα επιβαρύνει τις λιανικές τιμές ακόμη και κατά 20%. Νέος φόρος στα ηλεκτρονικά τσιγάρα ύψους 10 λεπτά ανά ml και νέο τέλος στη σταθερή τηλεφωνία ύψους 5% ανά λογαριασμό. Όλοι αυτοί οι φόροι που προβλέπονταν στο Μνημόνιο Τσίπρα και ψηφίσθηκαν στα προαπαιτούμενα του Μαΐου προστίθενται στους ήδη υπάρχοντες φόρους…

Δεδομένης της επικείμενης φοροκαταιγίδας απατάται η κυβέρνηση αν πιστεύει ότι ο χρόνος κυλάει προς όφελός της, όπως υποστήριξε το Μαξίμου στις 2 Οκτωβρίου, με αφορμή πολύ αρνητικά για την ίδια αποτελέσματα δημοσκόπησης που δημοσίευσε η Αυγή(!). Με βάση τα συμπεράσματά της η πλειοψηφία τάσσεται υπέρ της διεξαγωγής πρόωρων εκλογών, θεωρεί ως καταλληλότερο πρωθυπουργό τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης κι εμφανίζεται δυσαρεστημένη από τη λειτουργία της κυβέρνησης. Με την είσοδο του νέου έτους κι αφού η κοινωνία θα έχει εξαντληθεί από την καταβολή φόρων εισοδήματος και του ΕΝΦΙΑ η απογοήτευση από την κυβέρνηση θα γνωρίσει νέες δόξες.

Στον αντίποδα αυτής της οδυνηρής πραγματικότητας, η κυβέρνηση θριαμβολογεί για την προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,7% το 2017. Είναι ένας στόχος που μένει να αποδειχθεί. Αυτό ωστόσο που είναι βέβαιο είναι πώς το 2016 η οικονομία θα καταγράψει ύφεση της τάξης του 0,3%. Επομένως αν κάτι μετράμε είναι: δύο χρόνια κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, δύο επιπλέον χρόνια ύφεσης. Οι διθύραμβοι της κυβέρνησης και της Αυγής (που έχει μετατραπεί σε κακόηχη ντουντούκα των Βρυξελλών και της Φρανκφούρτης) αποκρύβουν μια άλλη πραγματικότητα η οποία έχει επιβεβαιωθεί μέχρι στιγμής πολλές φορές: Ότι τα μέτρα λιτότητας αποτελούν τροχοπέδη στην αύξηση του ΑΕΠ, καθώς μειώνουν την κατανάλωση και αναβάλλουν τις επενδυτικές αποφάσεις. Το είδαμε να συμβαίνει από το 2010 κατ’ επανάληψη, συνεχίζουν να το ομολογούν οικονομολόγοι και διανοούμενοι που δεν θυσίασαν την ανεξαρτησία τους στην εφήμερη δόξα των υπουργικών θώκων. Ανέφερε πχ ο γάλλος οικονομολόγος, συγγραφέας του εμβληματικού βιβλίου Ο εργάτης και το χρονόμετρο, Μπενζαμίν Κοριά, σε συνέντευξή του στην φιλοκυβερνητική Εφημερίδα των Συντακτών, την 1η Οκτωβρίου: «Αυτά τα μέτρα είναι καταστροφικά. Το μόνο που θα κάνουν είναι να συμβάλουν στην παράταση και την όξυνση της κοινωνικής κρίσης».

Μια κρίση που ήδη βρίσκεται σε παροξυσμό. Προς επίρρωση η πτώση των μισθών. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα αποδεικνύεται ξανά η μόνη χώρα στην ΕΕ που εμφανίζει μείωση του κατώτατου μισθού για την οκταετία 2008-2016. Παρότι σε όλες τις άλλες χώρες, ακόμη μάλιστα κι αυτές που εφάρμοσαν Μνημόνια (Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία, κ.α.), άρχισαν να χορηγούνται οι πρώτες αυξήσεις στον κατώτατο μισθό, στην Ελλάδα έχει μειωθεί κατά 19,5%, σε πραγματικούς όρους! Μάλιστα, εξ αιτίας και αυτής της πτώσης (του κατώτατου μισθού) ο μέσος μισθός την περίοδο 2009-2014 μειώθηκε πολύ περισσότερο: κατά 28%!

Οι διαπραγματεύσεις για τα εργασιακά που θα ξεκινήσουν στις 17 Οκτωβρίου με αφορμή την έναρξη της νέας αξιολόγησης δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι θα τελειώσουν με μια νέα ήττα των εργαζομένων, ενδεχομένως μάλιστα μέσω νέων θριαμβολογιών της κυβέρνησης για όσα …πέτυχε. Τα ισχυρότερα σημεία του πορίσματος της διεθνούς επιτροπής εμπειρογνωμόνων που παραδόθηκε στον αρμόδιο υπουργό, Γ. Κατρούγκαλο, το οποίο μάλιστα θεωρείται ηπιότερο των απαιτήσεων του ΔΝΤ, περιλαμβάνουν μείωση των αμοιβών των νέων εργαζομένων κάτω από τα επίπεδα του εθνικού κατώτατου μισθού (συγκεκριμένα στο 85% του κατώτατου των 586 ευρώ, δηλαδή 498,1 για τον πρώτο χρόνο και στο 95% για τον δεύτερο χρόνο, δηλαδή 556,7 ευρώ), δυνατότητα σύναψης επιχειρησιακών συμβάσεων με αμοιβές χαμηλότερες του εθνικού μισθού και μείωση των ωρών εργασίας προκειμένου να αποφευχθούν απολύσεις. Κοινό γνώρισμα και στα τρία αυτά μέτρα είναι ωστόσο η περαιτέρω μείωση των μισθών.

Ξέρουμε μάλιστα ότι οι απαιτήσεις του ΔΝΤ (που θα γίνουν αναντίρρητα δεκτές από τους Ευρωπαίους οι οποίοι δεν διανοούνται να μείνουν μόνοι τους στο πρόγραμμα) θα είναι ακόμη πιο ακραίες, καθώς κατ’ εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων αντιλήψεων του αντιμετωπίζει κάθε μορφής προστασία ή ρύθμιση των εργασιακών σχέσεων ως εμπόδιο στον ελεύθερο ανταγωνισμό και παράγοντα αύξησης του κόστους ή μείωσης των κερδών. Σε αυτή την κατηγορία των «παρωχημένων» πολιτικών προστασίας της εργασίας εντάσσει για παράδειγμα το ΔΝΤ το μέτρο απαγόρευσης των ομαδικών απολύσεων. Ωστόσο, αν υλοποιηθεί αυτό το μέτρο, που δεν αποτελεί ιδεοληψία αλλά αίτημα ελλήνων επιχειρηματιών, τότε η ανεργία θα αρχίσει να αυξάνεται κι επίσης οι μισθοί θα μειωθούν. Επειδή τότε θα αυξηθούν τα κίνητρα να απολυθούν μεγαλύτεροι σε ηλικία και «ακριβοί» εργαζόμενοι για να αντικατασταθούν από μικρότερους σε ηλικία, απείρως «φθηνότερους».

Ποιόν ωφελεί επομένως ακόμη κι αυτή η αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,7% (που δεν αποκλείεται μάλιστα να αποδειχθεί όνειρο θερινής νυκτός – παρότι συμπίπτει με την πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δε φείδεται αισιοδοξίας) όταν συνδυάζεται με μείωση μισθών και απώλεια εργατικών δικαιωμάτων;

Κυριακή 2 Οκτωβρίου 2017

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ουτοπία, Οκτώβριος 2017

Ανάπτυξη ευχολογίων και λιτότητας

8Στη συστηματική καλλιέργεια προσδοκιών για την ανάπτυξη της οικονομίας επιδίδονται εν χορώ τα σημαντικότερα στελέχη της κυβέρνησης. Ο αντιπρόεδρος Γ. Δραγασάκης κατά τη συνάντηση του με τον πρόεδρο της ΕΣΕΕ, Βασ. Κορκίδη, δήλωσε πώς για πρώτη φορά συντρέχουν οι προϋποθέσεις πραγματικής ανάκαμψης, ενώ ο πρωθυπουργός Αλ. Τσίπρας χαρακτήρισε τους επόμενους πέντε μήνες κρίσιμους γιατί θα σηματοδοτήσουν τη στροφή της οικονομίας σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Πρόκειται για ευχολόγια που έρχονται να χρυσώσουν το χάπι της υπερφορολόγησης και των νέων μειώσεων στις επικουρικές συντάξεις που για 150.000 συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα θα φτάσουν ακόμη και το 40%. «Ξεχάστε τα 30 δις. φόρων που έχετε να πληρώσετε το δεύτερο εξάμηνο του 2016, έρχεται η ανάπτυξη…», λέει η κυβέρνηση. Λες και η αύξηση του ΑΕΠ πρόκειται να επαναφέρει μισθούς, συντάξεις και ανεργία στα επίπεδα του 2008.

Ύφεση δίνει η ΕΛΣΤΑΤ

Αξίζει όμως να δούμε που βρισκόμαστε τώρα. Με βάση πρόσφατες ανακοινώσεις της ελληνικής στατιστικής αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) ο ετήσιος ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης το δεύτερο τρίμηνο του 2016 διαμορφώθηκε στο -0,39% (από -0,93% το πρώτο τρίμηνο του 2016). Καλύτερα λοιπόν για την κυβέρνηση αντί να υπόσχεται ανέξοδα για το μέλλον, θα ήταν να απολογηθεί για το παρόν, δηλαδή τη συνέχιση της ύφεσης, που είναι αποτέλεσμα της δικής της πολιτικής. Οι βασικότερες αιτίες της καταγεγραμμένης ύφεσης ήταν η συρρίκνωση των εξαγωγών και της ιδιωτικής κατανάλωσης. Η θετική μεταβολή των επενδύσεων προήλθε κατά κύριο λόγο από την αύξηση των αποθεμάτων (που δεν υποδηλώνει αύξηση του παραγωγικού δυναμικού) κι όχι του ακαθάριστου σχηματισμού πάγιου κεφαλαίου.

Αν λοιπόν «συνέτρεχαν για πρώτη φορά προϋποθέσεις πραγματικής ανάκαμψης» όπως δήλωσε απόλυτα βέβαιος ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αυτές θα όφειλαν πχ να αντιστρέψουν στο άμεσο μέλλον την καθοδική πορεία των δύο παραπάνω μεγεθών: εξαγωγών και ιδιωτικής κατανάλωσης. Ωστόσο, αν κάτι προμηνύονται οι δρομολογημένες εξελίξεις είναι το αντίθετο: περαιτέρω πτώση των εξαγωγών και της ιδιωτικής κατανάλωσης.

Άνοδο των εξαγωγών θα είχαμε αν προβλεπόταν άνοδος του ρυθμού μεγέθυνσης στους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας, όπου κατά πλειοψηφία κατευθύνονται οι ελληνικές εξαγωγές και μπορούμε να υποθέσουμε, παραμένοντας όλα τα άλλα κριτήρια σταθερά και παραβλέποντας πλήθος άλλων ουσιαστικών όρων, ότι μια γενική άνοδος του ΑΕΠ θα συμπαρέσυρε  τη ζήτηση και τις εισαγωγές κι έτσι θα ευνοούνταν οι έλληνες εξαγωγείς. Οι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι της Ελλάδας σχηματίζουν 3 ομόκεντρους κύκλους. Στο κέντρο είναι η ευρωζώνη που απορρόφησε το πρώτο τετράμηνο του 2016 το 41,7% των εξαγωγών (από 38% το 2015), μετά είναι ο ΟΟΣΑ που απορρόφησε το 57,7% (από 56,3%) και τέλος η ΕΕ των (πάλαι ποτέ) 28 που απορρόφησε το 58,6% (από 53,7%) των ελληνικών εξαγωγών.

Οι προοπτικές και για τα τρία αυτά οικονομικά κέντρα είναι απογοητευτικές. Στην ευρωζώνη ο ρυθμός μεγέθυνσης προβλεπόταν να αυξηθεί από 1,6% το 2015 σε 1,7% το 2016 και 1,9% το 2017. Στην ΕΕ των 28 ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ το 2015 και 2016 θα παραμείνει σταθερός στο 1,9% και το 2017 θα αυξηθεί (σχήμα λόγου το τελευταίο) στο 2%. Εξ ίσου αναιμική προβλέπεται η ανάκαμψη και στις 34 χώρες μέλη του ΟΟΣΑ με τις προβλέψεις (που πάντα αναθεωρούνται επί το δυσμενέστερο) να δίνουν 1,8% για το 2016 και 2,1% για το 2017. Μάλιστα, παρουσιάζοντας ο ΟΟΣΑ τα στοιχεία για την παγκόσμια ανάπτυξη την 1η Ιουνίου τόνισε ότι η διεθνής οικονομία βρίσκεται εγκλωβισμένη σε μια «παγίδα χαμηλής ανάπτυξης» (από την οποία προφανώς εξαιρείται η ελληνική υπερδύναμη, με βάση ις δηλώσεις των ΣΥΡΙΖΑίων…) ενώ παρότρυνε τις κυβερνήσεις να αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες. Πίσω από την έκκλησή του στο δημόσιο τομέα εύκολα ανιχνεύεται η απογοήτευση από την αλληλοτροφοδοτούμενη αποχή του ιδιωτικού τομέα από επενδύσεις και των καταναλωτών από ζήτηση…

Έξω …δεν πάμε καλά

Επομένως μια γενική άνοδος της ζήτησης στους εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας που θα ωθούσε και τις ελληνικές εξαγωγές σε υψηλότερα επίπεδα, όπως συμβαίνει με μια παλίρροια που ανεβάζει κάθε μεγέθους σκάφος που πλέει, δεν αναμένεται!

Ας δούμε όμως τι προβλέπεται και με την ιδιωτική κατανάλωση που εξελίσσεται σε αχίλλεια πτέρνα. Κι εδώ δεν απαιτούνται μαγικές ικανότητες. Η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος λόγω της αυξημένης άμεσης και έμμεσης φορολογίας, καθώς και των ασφαλιστικών κρατήσεων, μειώνει σταθερά την καταναλωτική ζήτηση. Με άλλα λόγια η «αριστερή» λιτότητα που επέβαλε το Μνημόνιο Τσίπρα τον Αύγουστο του 2015 αποκλείει εξ ορισμού το ενδεχόμενο να λειτουργήσει η ιδιωτική κατανάλωση ως ατμομηχανή της μεγέθυνσης. Θα συμβεί το αντίθετο: οι φόροι που ψηφίστηκαν και θα υιοθετηθούν με χρονοκαθυστέρηση υπόσχονται διαιώνιση των αιτιών της ύφεσης.

Το χειρότερο τουλάχιστον για τα μακροοικονομικά μεγέθη είναι πώς πλέον έχουν απενεργοποιηθεί κι οι μηχανισμοί που υποκατέστησαν επάξια την προηγούμενη 20ετία ακόμη κι αυτή την υποτυπώδη πολιτική αναδιανομής. Δηλαδή ο πιστωτικός κεϋνσιανισμός.

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας για τα έργα και τις ημέρες των τραπεζών ισοδυναμούν με ηλεκτροσόκ, καθώς, από την μια, η χρηματοδότηση του εγχώριου ιδιωτικού τομέα μειώνεται σταθερά! Τον Ιούλιο του 2016 το υπόλοιπο της χρηματοδότησης ανήλθε σε 200,55 δισ. ευρώ μειωμένο κατά 1,6% σε ετήσια βάση. Ανάλογη μείωση (ύψους 2%) παρατηρήθηκε και τον Ιούνιο και τον Ιούλιο. Από την άλλη κι αυτή η χρηματοδότηση που απελευθερώνεται, δίνεται με όρους τοκογλυφικούς, αποθαρρύνοντας την πρόσβαση στα γκισέ των τραπεζών. Συγκεκριμένα, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο όλων των νέων δανείων από 4,41% τον Μάιο του 2016 αυξήθηκε σε 4,59% τον Ιούλιο του 2016 (με τα καταναλωτικά να φθάνουν το 14,47%), την ίδια ώρα που το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο όλων των νέων καταθέσεων ανήλθε σε 0,42% τον Ιούλιο (μειωμένο οριακά από τον Μάιο που ήταν στο 0,43%).

Τροχοπέδη οι τράπεζες

Η διαφορά του επιτοκίου είναι ένα πρώτης τάξεως μέτρο για την αδηφαγία των τραπεζών. Ναι, των τραπεζών που κεφαλαιοποιήθηκαν ξανά και ξανά και ξανά, από ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ και τώρα, προς ηχηρή διάψευση των υπερφίαλων υποσχέσεων για αθρόα χρηματοδότηση της οικονομίας εάν κι εφόσον χρηματοδοτούνταν από τον δημόσιο κορβανά, τώρα, μετατρέπονται σε θηλιά στο λαιμό επιχειρήσεων και νοικοκυριών που σιγά – σιγά σφίγγει απειλώντας με πνιγμό ακόμη κι όσους γλίτωσαν τα χρόνια της κρίσης. Οι ζημιές τους μάλιστα παραμένουν σε τόσο υψηλά επίπεδα (σε 8,97 δισ. ζημιές το 2015, από 3,46 δισ. ευρώ ζημιές αναφέρεται η έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική της Τράπεζας της Ελλάδας 2015-2016, με τα καθαρά έσοδα από τόκους να φτάνουν το 2015 τα 7,28 δισ. ευρώ!) ώστε είναι σίγουρο πώς όσο θα υπάρχουν οι τράπεζες με τη σημερινή τους μορφή θα λειτουργούν σαν βδέλλες στο σώμα της οικονομίας.

Συμπερασματικά, η πολιτική του Μνημονίου που εφαρμόζουν ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ έχει επιφέρει ένα συντριπτικό πλήγμα σε νευραλγικά κέντρα της οικονομίας όπως η ιδιωτική κατανάλωση (που συνθλίβεται από τη λιτότητα και τη φορολογία) και το χρηματοπιστωτικό σύστημα (από τη στιγμή που επιλέγηκε να παραμείνει στους αποτυχημένους ιδιώτες), χωρίς να εξετάζουμε τις δημόσιες δαπάνες που έχουν πεταχτεί στο πυρ το εξώτερον ως αιτία του κακού. Τούτων δοθέντων, ακόμη κι αν έρθει η μεγέθυνση το 2017, πράγμα καθόλου δύσκολο μετά την πρωτοφανή ύφεση διάρκειας 8 ετών, δεν θα έρθει από …καλούς λόγους. Θα έρθει επειδή απλώς δεν πάει παρακάτω κι επίσης λόγω των χαμηλών μισθών και ημερομισθίων που θα προσελκύσουν διεθνείς επενδύσεις. Για ποιο λόγο τότε να χαρούν οι εργαζόμενοι κι οι άνεργοι;

Δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα kommon.gr στις 2 Σεπτεμβρίου 2016

Οι αλλαγές στα εργασιακά ιστορική πρόκληση για το εργατικό κίνημα

erΣτην απόκρυψη της σκληρής πραγματικότητας στοχεύει η προσπάθεια της κυβέρνησης να δημιουργήσει ένα κλίμα εφησυχασμού, προπαγανδίζοντας ότι μετά την εκταμίευση της πρώτης δόσης ύψους 7,5 δισ. ευρώ (επί συνόλου 10,3 δις. ευρώ) τελειώνουν οι δοκιμασίες και μπροστά μας είναι μια περίοδος οικονομικής ανάπτυξης. Παραμύθια για μικρά παιδιά…

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η ίδια η ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας με την οποία γνωστοποιήθηκε η εκταμίευση της πρώτης υποδόσης (που κατά το μεγαλύτερο μέρος, 5,7 δις. για την ακρίβεια, θα επιστραφεί στους πιστωτές καθώς θα αφορά αποπληρωμές δανείων και μόνο τα 1,8 δις. θα χρησιμοποιηθούν για αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του δημοσίου) αποσαφηνίζει πως τίποτε δεν τελείωσε:  «Τα 2,8 δισ. ευρώ της δεύτερης δόσης που απομένουν μετά την πρώτη εκταμίευση θα είναι διαθέσιμα στην Ελλάδα μετά την εκπλήρωση μιας ομάδας από ορόσημα» αναφέρει η ανακοίνωση ανοίγοντας έτσι και τη συζήτηση για την επόμενη αξιολόγηση, του φθινοπώρου. Η μόνη διαφορά σε σχέση με τις προηγούμενες αξιολογήσεις είναι πως η επόμενη θα είναι μονοθεματική. Ξεχάστε τα δαιδαλώδη πολυνομοσχέδια χάρη στα οποία άναψε το πράσινο φως για τα 7,5 δις. ευρώ. ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ για να πάρουν 2,8 δις. ευρώ, που κι αυτά κατά το μεγαλύτερο μέρος θα ξεπληρώσουν άλλα χρέη, τούτη τη φορά θα ανοίξουν ένα και μοναδικό θέμα: τα εργασιακά δικαιώματα της εργατικής τάξης στην Ελλάδα.

Το ίδιο το θέμα πείθει ότι αυτή τη φορά, πολύ περισσότερο από κάθε άλλη, δεν είναι οι «ξένοι» που επιτίθενται κι οι «Έλληνες» που αντιστέκονται. Αυτοί που πρώτοι απ’ όλους θα ωφεληθούν από την εκ βάθρων αναμόρφωση της εργασιακής νομοθεσίας – γιατί περί αυτού πρόκειται – είναι Έλληνες βιομήχανοι κι επιχειρηματίες που εκμεταλλεύονται κατά προτεραιότητα το εργατικό δυναμικό της χώρας και μαζί τους φυσικά κι οι πολυεθνικές που ηγούνται του παγκόσμιου αγώνα δρόμου για ακύρωση των εργατικών κατακτήσεων και μείωση των μισθών, στα όρια της πείνας. Επομένως η δήλωση του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ, ο οποίος παρακολούθησε τις εργασίες της συνέλευσης του ΣΕΒ, ότι οι Ευρωπαίοι θα στηρίξουν όποια συμφωνία υπογράψουν οι κοινωνικοί εταίροι στην Ελλάδα, μόνο εφησυχασμό δεν προκαλεί.

Η ατζέντα των θεμάτων που έχουν ήδη αρχίσει και συζητιούνται στο πλαίσιο των διερευνητικών επαφών που πραγματοποιεί η ομάδα εμπειρογνωμόνων από το εξωτερικό που έχει αναλάβει την ευθύνη (για να μη μείνει καμιά αμφιβολία για την μετατροπή της Ελλάδας σε μεταμοντέρνα αποικία χρέους) προϊδεάζει για ένα νόμο που θα σαρώσει όλες τις εργατικές κατακτήσεις της μεταπολιτευτικής περιόδου. Η ατζέντα συμπληρώνεται κι από τις δηλώσεις επιφανών εκπροσώπων της αστικής τάξης όπως ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Θ. Φέσσας, ο οποίος μόλις πρόσφατα αφού πρώτα έδειξε δημόσια την εμπιστοσύνη του στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, μέσω της αποκήρυξης των σεναρίων πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, δεν έκρυψε το θαυμασμό του για την κατάργηση του 13ου και 14ου μισθού (Δώρο Χριστουγέννων, Πάσχα και επίδομα αδείας) στο δημόσιο. Ειδικότερα, οι οπισθοδρομικές ανατροπές θα αφορούν τα εξής θέματα:

Πρώτο, κατάργηση 13ου και 14ου μισθού στον ιδιωτικό τομέα που μπορεί να συνοδεύεται από εφησυχαστικές διαβεβαιώσεις για την ενσωμάτωση των δύο αυτών μισθών στους άλλους 12, αλλά είναι βέβαιο, τουλάχιστον για την συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων ότι θα επιφέρει νέες μειώσεις στις ετήσιες αποδοχές των εργαζομένων.

Δεύτερο, κατάργηση όλων των επιδομάτων στους μισθούς (από-επιδοματοποίηση των μισθών, όπως το περιγράφουν) που θα δώσει τη χαριστική βολή στους μισθούς και τα ημερομίσθια. Ήδη κάθε χρόνο που περνάει καταγράφεται συρρίκνωση των μισθών. Με βάση στοιχεία του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας το 2015 το 63,17% των μισθωτών λάβαινε λιγότερα από 1.000 ευρώ το μήνα, όταν ένα χρόνο πριν, το 2014, με λιγότερα από 1.000 ευρώ αμειβόταν το 61,56% των μισθωτών.

Τρίτο, διευκόλυνση των ομαδικών απολύσεων. Το αίτημα είναι παραγγελία των τραπεζιτών που διαπιστώνουν ότι παρά τις συνταξιοδοτήσεις και τα προγράμματα εθελούσιας εξόδου η μείωση του προσωπικού είναι πολύ αργή. Με βάση στοιχεία της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών  από το τέλος του 2008 μέχρι το τέλος του 2015 το προσωπικό των τραπεζών έχει μειωθεί μόνο κατά ένα τρίτο (από 67.798 σε 44.402 εργαζόμενους). Σε αυτή την περίοδο ωστόσο οι τράπεζες έχουν χρεοκοπήσει και σωθεί αλλεπάλληλες φορές – πάντα με χρήματα των φορολογουμένων. Η συρρίκνωση πάντως του τζίρου τους αποτελεί πρώτης τάξης ευκαιρία για την δραστική μείωση του προσωπικού.

Τέταρτο, συρρίκνωση έως και κατάργηση των συνδικαλιστικών ελευθεριών (συνδικαλιστικές άδειες, αργομισθίες, κ.α.) και εγγυήσεων όπως η προστασία των συνδικαλιστών από μεταθέσεις και απολύσεις οι οποίες είχαν ενσωματωθεί στον 1264/1982 από τη μια, και από την άλλη, νομοθετική κατοχύρωση της ασυδοσίας του κεφαλαίου να τιμωρεί τους απεργούς ακόμη και με ανταπεργίες (λοκ άουτ) όπως είχε κάνει ο Μάνεσης της Χαλυβουργίας. Στο ίδιο πλαίσιο παραμένει στο τραπέζι το αίτημα των επιχειρηματιών να αλλάξουν επί τα χείρω οι προϋποθέσεις προκήρυξης απεργίας. Για παράδειγμα, να απαιτείται η ψήφος της πλειοψηφίας των εργαζομένων, ούτε καν των μελών του σωματείου!

Πέμπτο, δικαίωμα στην εργοδοσία να υπεκφεύγει των συλλογικών συμβάσεων, μέσω συμφωνιών που υποτίθεται ότι θα υπογράφονται ελεύθερα με το προσωπικό και πάντα θα προβλέπουν μικρότερο μισθό. Στην ίδια κατεύθυνση μείωσης των μισθών και επιβολής μεγαλύτερης ευελιξίας θα λειτουργήσουν νέες μορφές εργασιακών σχέσεων, αντίγραφα των «μικρο-εργασιών» που έχουν θεσμοθετηθεί στη Γερμανία και των «συμβάσεων μηδενικών ωρών» που ανθούν στη Δυτική Ευρώπη. Δεν αποκλείεται μάλιστα η αναγνώρισή τους να γίνει με αντάλλαγμα την άμεση επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων.

ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ έχουν αποδεχθεί να συζητήσουν και να εφαρμόσουν τα παραπάνω μέτρα. Στο Μνημόνιο Τσίπρα υπάρχει σαφής αναφορά: «μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας επανεξέτασης, οι αρχές θα ευθυγραμμίσουν τα πλαίσια για τις ομαδικές απολύσεις, τη συλλογική δράση και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις», αναφέρεται στο νόμο 4336/2015. Επομένως, οι καταγγελίες του Τσίπρα από το βήμα της ετήσιας συνέλευσης του ΣΕΒ στα νεοφιλελεύθερα μοντέλα εργασιακών σχέσεων αποτελεί υποκρισία και κοροϊδία, εφ’ όσον τα έχει ήδη αποδεχθεί!

Η πρόκληση που αντιμετωπίζει το εργατικό κίνημα είναι ιστορικών διαστάσεων – ανάλογης της τομής που θα επιχειρηθεί. Μπροστά σε αυτή την πρόκληση κάθε οργανωμένη δύναμη του εργατικού κινήματος – κι εδώ δεν συμπεριλαμβάνεται η συνδικαλιστική γραφειοκρατία – θα κριθεί όχι από τις μεγαλοστομίες αλλά από τη συμβολή της στην ανάπτυξη ενωτικών, μαζικών και αποτελεσματικών αγώνων ενάντια στα σχέδια κυβέρνησης, Τρόικας και κεφαλαίου.

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 117 του θεωρητικού περιοδικού Ουτοπία

Οζλέμ Οναράν: Το χρέος είναι φυλακή! (Επίκαιρα, 28/4-3/5/2015)

Onaran_2«Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να πληρώσουμε το χρέος, αλλά αν πρέπει να το πληρώσουμε», δηλώνει στα Επίκαιρα η Όζλεμ Οναράν, μέλος της νεοσύστατης Επιτροπής Αλήθειας Δημοσίου Χρέους της ελληνικής Βουλής.  Η Οζλέμ Οναράν είναι καθηγήτρια Εργατικού Δυναμικού και Οικονομικής Ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο του Γκρίνουιτς στην Αγγλία. Πριν είχε διδάξει στο Πανεπιστήμιο του Γουεστμίνστερ, στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών  του Βερολίνου, στο Οικονομικό και Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο της Βιέννης, κ.α. Τα ερευνητικά της αντικείμενα περιλαμβάνουν την παγκοσμιοποίηση, τις κρίσεις, την διανομή του εισοδήματος, την απασχόληση, τις επενδύσεις, την ανάπτυξη, κ.α.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Πέντε χρόνια μετά πώς αποτιμάτε την θεραπεία – σοκ που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα;

Οι δανειακές συμβάσεις μεταξύ Ελλάδας, Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και ΔΝΤ από το 2010 υποβλήθηκαν υπό όρους που αποσταθεροποίησαν την ελληνική οικονομία κι έκαναν το δημόσιο χρέος μη βιώσιμο. Αυτοί οι όροι περιελάμβαναν σοβαρές περικοπές στις δημόσιες δαπάνες, μειώσεις στις συντάξεις, και τις αποκαλούμενες δομικές μεταρρυθμίσεις που στην πραγματικότητα σήμαιναν ιδιωτικοποιήσεις και απορύθμιση της αγοράς εργασίας, μείωση του ελάχιστου μισθού και κατάργηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Μετά βεβαιότητας, αυτές οι μεταρρυθμίσεις δεν έχουν τίποτε κοινό με την γνήσια δομική αλλαγή που επαγγέλλεται ο ΣΥΡΙΖΑ με όρους βελτίωσης των κοινωνικών και φυσικών υποδομών της οικονομίας και δομικής μεταβολής της παραγωγής.

Ο συνδυασμός αυτών των όρων, λιτότητα και χαμηλότεροι μισθοί, προκάλεσαν μια χρόνια χαμηλή ζήτηση, που εμβάθυνε την κρίση χρέους και οδήγησε σε μια ανθρωπιστική κρίση. Έτσι κατέστησαν το χρέος περαιτέρω μη βιώσιμο και αποσταθεροποίησαν το μακροοικονομικό περιβάλλον.

Γιατί χαρακτηρίζεις αποσταθεροποιητικές τις αποκαλούμενες δομικές μεταρρυθμίσεις;

Ας ξεκινήσουμε με ό,τι συνέβη στους μισθούς και την ανισότητα στην Ελλάδα ως αποτέλεσμα των όρων των δανειακών συμβάσεων: το μερίδιο των μισθών στο εθνικό εισόδημα (ΑΕΠ) της Ελλάδας από το 2010 ως το 2013 μειώθηκε κατά 5%. Αυτό σήμανε μια απότομη άνοδο στην ανισότητα, μια ραγδαία αναδιανομή από τους μισθούς στα κέρδη, από την εργασία στο κεφάλαιο. Όταν συρρικνώνεται το μερίδιο των μισθών, συρρικνώνονται όχι μόνο τα κόστη, αλλά επίσης και η ζήτηση.

Οι μισθοί δεν είναι μόνο θέμα κόστους αλλά και πηγή ζήτησης. Έχουμε κάνει εκτεταμένη έρευνα για την εκτίμηση των αποτελεσμάτων στην μεγέθυνση της πτώσης του μεριδίου των μισθών για το Διεθνές Γραφείο Εργασίας του ΟΗΕ με τον συνεργάτη μου, που για καλή σύμπτωση προέρχεται από την Ελλάδα, τον Γιώργο Γαλάνη και πιο πρόσφατα με τον Τόμας Ομπστ από το Ίδρυμα Ευρωπαϊκών Προοδευτικών Σπουδών, μια δεξαμενή σκέψης που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Τα πρόσφατα αποτελέσματά μας για την Ελλάδα δείχνουν πως όταν το μερίδιο των μισθών μειώνεται συμβαίνουν τρία πράγματα: Μειώνεται σημαντικά η εγχώρια κατανάλωση. Οι ιδιωτικές επενδύσεις δεν ανταποκρίνονται τόσο έντονα στην άνοδο των κερδών επειδή οι επενδυτές κυρίως ενδιαφέρονται για τις προοπτικές των πωλήσεων που επηρεάζονται από την πτώση των μισθών και την κατανάλωση. Ούτε οι εξαγωγές αυξάνονται, επειδή οι εξαγωγικές εταιρείες όταν πέφτουν οι μισθοί δεν μειώνουν τις τιμές τους, αλλά αυξάνουν την κερδοφορία τους.

Συνολικά χαμηλότερο μερίδιο μισθών οδηγεί σε χαμηλότερη ζήτηση και χαμηλότερο ΑΕΠ. Κάτι που είναι πολύ σημαντικό από την σκοπιά των δημόσιων οικονομικών, καθώς χαμηλότερο εθνικό εισόδημα σημαίνει χαμηλότερα φορολογικά έσοδα κι επομένως υψηλότερο δημόσιο χρέος.

Πώς μπορεί να σταθεροποιηθεί το μακροοικονομικό περιβάλλον στην Ελλάδα;

Η αντιστροφή της ανισότητας και της λιτότητας ταυτόχρονα είναι μακρόχρονη διαδικασία. Πρώτα απαιτείται μια αντιστροφή στην άνοδο της ανισότητας. Μια άνοδο του μεριδίου των μισθών στα προ κρίσης επίπεδα θα αύξανε το ΑΕΠ κατά 4,5%, σύμφωνα με τα αποτελέσματά μας. Ξέρουμε πώς να το κάνουμε: με την αύξηση των ελάχιστων μισθών και της συμμετοχής στα συνδικάτα και την επαναφορά των θεσμών των συλλογικών διαπραγματεύσεων αυξάνεται η αγοραστική δυνατότητα των εργατών. Αυτά ακριβώς περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της ελληνικής κυβέρνησης. Αν κι όλες οι άλλες χώρες της ΕΕ ακολουθούσαν ανάλογες μεταρρυθμίσεις για να αντιστραφούν ταυτόχρονα οι ανισότητες στην Ελλάδα, τότε η μεγέθυνση στην Ελλάδα και στην ΕΕ ως σύνολο θα ήταν ακόμη ψηλότερη. Θα ήμασταν σε θέση να σταματήσουμε την στασιμότητα και τον αποπληθωρισμό στην Ευρώπη.

Κατά δεύτερο, μια αύξηση στις δημόσιες επενδύσεις και τις κοινωνικές δαπάνες θα πρόσφερε μια ισχυρή ώθηση στην μεγέθυνση, ενώ θα συνέβαλε στην επίλυση και των πραγματικών δομικών προβλημάτων. Η Μαρία Νικολαΐδη κι ο Γιάννης Δαφέρμος, συνεργάτες μου στο Λονδίνο, σε προηγούμενες δουλειές τους για το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ, έχουν αποδείξει την ύπαρξη ενός σοβαρού πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος των κρατικών κοινωνικών δαπανών. Σε κάθε περίπτωση είναι αναγκαίες για την κοινωνική συνοχή στην Ευρώπη, δεδομένου ότι οι κοινωνικές δαπάνες στην Ελλάδα είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η Ράνια Αντωνοπούλου, αναπληρώτρια υπουργός Εργασίας αρμόδια για την καταπολέμηση της ανεργίας, μία επιπλέον ελληνίδα οικονομολόγος που έχει εμπνεύσει και τεκμηριώσει την δική μου έρευνα, έχει δείξει πώς μια αύξηση στις δημόσιες δαπάνες στην κοινωνική φροντίδα, και την προστασία των παιδιών και των ηλικιωμένων έχει πολύ σημαντικά αποτελέσματα στην απασχόληση και την μεγέθυνση. Έτσι επιτυγχάνονται πολλοί στόχοι: βελτιώνεται η κοινωνική υποδομή της οικονομίας, δημιουργείται απασχόληση, επιτυγχάνεται η ισότητα των φύλων και μια ζωή με αξιοπρέπεια για όλους. Σε μια πρόταση, το νόημα είναι: Φροντίστε για τις ανισότητες, την πλήρη απασχόληση για άνδρες και γυναίκες, την οικολογική ισορροπία και το χρέος, και ο προϋπολογισμός θα ρυθμιστεί.

Το δημόσιο χρέος πώς μπορεί να διαγραφεί;

Υπάρχουν δοκιμασμένες έννοιες στο διεθνές δίκαιο που μας επιτρέπουν να αμφισβητήσουμε τη νομιμότητα, τη νομιμοποίηση ή τον απεχθή χαρακτήρα μιας δανειακής σύμβασης όταν αποτρέπει ένα κράτος από την ικανοποίηση των υποχρεώσεών του στους πολίτες του, όπως είναι η κατάλληλη πρόσβαση σε βασικά δικαιώματα. Τέτοια είναι η υγεία, η εκπαίδευση και μια αξιοπρεπή ζωή, όπως και το δικαίωμα στον συνδικαλισμό. Όλα αυτά είναι βασικά ανθρώπινα δικαιώματα.

Μη νομιμοποιημένο είναι εκείνο το χρέος που αναλήφθηκε από κυβερνήσεις χωρίς να λάβουν υπ’ όψη τους το δημόσιο συμφέρον ή υπονομεύοντας το δημόσιο συμφέρον. Παράνομο είναι εκείνο το χρέος που συνάφθηκε κατά παράβαση του δικαίου ή του συντάγματος. Απεχθή είναι τα δάνεια σε αυταρχικά καθεστώτα ή όσα δόθηκαν υπό συνθήκες που παραβιάζουν τα κοινωνικά, οικονομικά, πολιτιστικά, πολιτειακά και πολιτικά δικαιώματα των ανθρώπων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το ΔΝΤ θα συμφωνούσαν με αυτές τις θέσεις;

Πίσω από τις δανειακές συμβάσεις με την ΕΕ, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ υπάρχει μια άλλη λογική: ένα νεοφιλελεύθερο οικονομικό σκεπτικό, βάσει του οποίου οι υπηρεσίες παρέχονται καλύτερα από τον ιδιωτικό τομέα, ο δημόσιος τομέας είναι εξ ορισμού αναποτελεσματικός και διεφθαρμένος και τα συνδικάτα είναι πηγή ακαμψίας κι όχι βασικό δικαίωμα. Σε αυτή τη λογική, τα συνδικάτα κατηγορούνται ότι προστατεύουν μόνο τα δικαιώματα μιας μικρής ομάδας προνομιούχων εργατών, σε βάρος των υπόλοιπων. Αυτή είναι η ιδεολογία πίσω από τις δανειακές συμβάσεις. Στην ατζέντα περιλαμβάνεται η διάλυση του κράτους πρόνοιας, η παράδοση βασικών δημόσιων αγαθών όπως η υγεία, η παιδεία και οι υποδομές στον ιδιωτικό τομέα ως νέα πεδία κερδοφορίας και η συντριβή της διαπραγματευτικής ικανότητας της εργασίας μέσω της κατάργησης των θεσμών των συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Το δημόσιο χρέος πώς επιδρά σε αυτή την κατάσταση;

Το δημόσιο χρέος κι οι όροι που το συνοδεύουν ισοδυναμούν με ταξικό πόλεμο, όχι με λύση. Το χρέος είναι φυλακή. Παγιδεύει πόρους και αποκλείει τις σωστές και ορθολογικές οικονομικές πολιτικές. Η κρίση ήταν η αφορμή και την αξιοποίησαν πολύ καλά. Τώρα είναι η σειρά μας να πούμε την αλήθεια και να δράσουμε.

Η ευρωζώνη κι οι γερμανικές οδηγίες επιτρέπουν εναλλακτικές;

Οι ανισότητες εντός των κρατών και μεταξύ αυτών αποτέλεσαν βασική αιτία της κρίσης, του χρέους και των ανισορροπιών στην Ευρώπη. Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ η αυξανόμενη ανισότητα και συγκεκριμένα το πτωτικό μερίδιο των μισθών έχει οδηγήσει σε άνοδο του χρέους του δημοσίου ή των νοικοκυριών, ενώ η στηριγμένη στα δανεικά κατανάλωση ήταν η κινητήρια δύναμη της μεγέθυνσης.

Η Ελλάδα είναι μόνο ένα παράδειγμα. Υπάρχει επίσης η Αγγλία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ουγγαρία και οι Βαλτικές χώρες.

Μη βιώσιμο ωστόσο είναι επίσης το στηριγμένο στις εξαγωγές μοντέλο της Γερμανίας, που ακολουθείται κι από άλλες χώρες με εμπορικό πλεόνασμα όπως η Αυστρία, η Φινλανδία κι η Ολλανδία. Κι αυτές επίσης οι χώρες υπέστησαν πτώση στο μερίδιο των μισθών και έλλειψη επαρκούς εσωτερικής ζήτησης. Το εξαγωγικό τους πλεονέκτημα προϋποθέτει μια άλλη χώρα που να έχει ελλείμματα και να συσσωρεύει χρέη. Επομένως και το γερμανικό μοντέλο προϋποθέτει επίσης χρέη, αλλά σε μια άλλη χώρα, την Ελλάδα ή την Ισπανία. Επομένως και το γερμανικό εξαγωγικό μοντέλο είναι εξ ίσου μη βιώσιμο λόγω το ότι αποτελεί μεγέθυνση στηριγμένη στο χρέος.

Εν κατακλείδι, η πρωτοβουλία του ελληνικού κοινοβουλίου, υπό την αιγίδα της προέδρου του έχει ιστορική σημασία όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για όλη την Ευρώπη. Αν δείξει τον δρόμο η Ελλάδα, θα ανοίξει ο δρόμος και για την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία, αλλά και για τους εργαζόμενους στη Γερμανία να αμφισβητήσουν την μη βιωσιμότητα αυτού του μοντέλου μεγέθυνσης που στηρίζεται στις ανισότητες.

Με βάση όλα αυτά, το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να πληρώσουμε το χρέος, αλλά αν πρέπει να το πληρώσουμε!

Ανταμοιβή των υποχωρήσεων Τσίπρα η νίκη στα σημεία της διαπραγμάτευσης (Πριν, 22 Μαρτίου 2015)

7sideΧαλαρώνει για λίγα 24ωρα η θηλιά στο λαιμό της κυβέρνησης μετά την επταμερή συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της διήμερης συνόδου κορυφής. Η πολιτική απόφαση των ηγετών της ΕΕ να δεχτούν ορισμένα από τα αιτήματα της ελληνικής κυβέρνησης αποτελεί κυρίως την ανταμοιβή της για την πρόθεση συνεργασίας με τους πιστωτές που έχει επιδείξει στο πλαίσιο της στρατηγικής της δέσμευσης να πληρώσει το δημόσιο χρέος. Από κει και πέρα κι η ίδια η απόφαση της κυβέρνησης να ψηφίσει ανεξαρτήτως της γνώμης των πιστωτών δύο κρίσιμα νομοσχέδια (το πρώτο για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης και το δεύτερο για την επανεκκίνηση της οικονομίας, όπου περιλαμβάνεται κι η ρύθμιση για τις 100 δόσεις) δημιούργησαν τετελεσμένα, επιβάλλοντας στην πολιτική ηγεσία της ΕΕ τους αναγκαίους συμβιβασμούς.

Με βάση όσα δήλωσε ο έλληνας πρωθυπουργός στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τις διαπραγματεύσεις, πρώτο, η πέμπτη αξιολόγηση είναι οριστικά πλέον νεκρή, παίρνοντας μαζί της κι όσες δεσμεύσεις περιελάμβανε το περίφημο μέιλ Χαρδούβελη (αύξηση ΦΠΑ, μείωση συντάξεων, αντιαπεργιακός νόμος, κ.λπ.). Δεύτερο, το σχήμα της Τρόικας ανήκει στο παρελθόν όχι μόνο ως ορολογία με τους μηχανισμούς επιτήρησης να βαπτίζονται «θεσμοί» και «ομάδα των Βρυξελλών», αλλά και επί της ουσίας καθώς οι αποστολές στην Αθήνα αποκτούν αυστηρά τεχνικό περιεχόμενο, υποβαθμίζεται δηλαδή πολιτικά ο ρόλος και το στάτους τους, την ίδια ώρα που κατόπιν συμφωνίας οι πολιτικές διαπραγματεύσεις για το περιεχόμενο των μέτρων θα διεξάγονται αποκλειστικά στις Βρυξέλλες. Τρίτο, το χρονικό περιθώριο για την υποβολή των μέτρων εκ μέρους της ελληνικής κυβέρνησης δεν είναι τόσο ασφυκτικό, όσο ήταν για παράδειγμα με την απόφαση του Γιούρογκρουπ της 20ης Φεβρουαρίου, όταν η προθεσμία που δόθηκε στην ελληνική κυβέρνηση ήταν τρεις μέρες.

Όλες οι παραπάνω νίκες στα σημεία ωστόσο έχουν και την σκοτεινή τους πλευρά, που επιβεβαιώνει ότι ο κερδισμένος μέχρι στιγμής του σκληρού αυτού μπρα ντε φερ είναι οι πιστωτές. Πρώτο, το πρόγραμμα μπορεί να είναι πλέον αποκλειστικά και μόνο ελληνικής ιδιοκτησίας, αλλά θα έχει θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα, όπως υποδηλώνει η δέσμευση για πρωτογενές αποτέλεσμα της τάξης του 1-1,5%. Επομένως μόνον η «συναρμολόγηση» θα γίνει στην Ελλάδα. Δεύτερο, η επιτήρηση της ελληνικής οικονομίας συνεχίζεται κανονικά, με πολύ πιο αυστηρούς μάλιστα όρους σε σχέση και με όσα προβλέπει το άρθρο 14 του κανονισμού 472/2013 της ΕΕ, βάσει του οποίου τα κράτη μέλη της ΕΕ παραμένουν υπό εποπτεία μέχρι και την εξόφληση του 75% των δανείων. Τρίτο, το χρονικό περιθώριο μπορεί να παύει να είναι τόσο δεσμευτικό, ωστόσο το νέο περιθώριο για την έκτακτη σύγκλιση του Γιούρογκρουπ προσδιορίστηκε σε μία εβδομάδα. Σε κάθε περίπτωση η ημερομηνία ορόσημο της 9ης Απριλίου οπότε η κυβέρνηση θα πληρώσει 467,48 εκ. ευρώ στο ΔΝΤ οδηγώντας (ξανά) στα άκρα το πρόβλημα ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας, επιβάλλει την υποβολή του ελληνικού προγράμματος σύντομα ώστε να υπάρξει ο απαραίτητος χρόνος για την εκταμίευση των 1,9 δισ. ευρώ από τα κέρδη των κεντρικών τραπεζών από τα ελληνικά ομόλογα κι ενδεχομένως μέρους της δόσης των 7,2 δισ. ευρώ. Η Μέρκελ ξεκαθάρισε ότι αυστηρή προϋπόθεση για την εκταμίευση των χρημάτων είναι η υποβολή προτάσεων.

Πέραν των παραπάνω που ρητά συνομολογήθηκαν υπάρχουν ακόμη δύο ζητήματα που είναι ανοιχτά και χρήζουν διευκρίνησης πριν θριαμβολογήσει η κυβέρνηση για τα αποτελέσματα της επταμερούς στις Βρυξέλλες. Το πρώτο σχετίζεται με τους όρους που ενδεχομένως να τέθηκαν και πιθανά να αφορούν τις ιδιωτικοποιήσεις. Ειδικότερα η τύχη της ιδιωτικοποίησης των 14 περιφερειακών αεροδρομίων, που για τον πρωθυπουργό παραμένει ανοιχτή όπως είχε φανεί κι από τη συνέντευξή του στο περιοδικό Στερν όπου είχε χαρακτηρίσει «δίκαιη» την τιμή που προσφέρει για να τα αποκτήσει η γερμανική εταιρεία Φράπορτ. Το θέμα παραμένει επίσης ανοιχτό όσο συνεχίζεται κι η διελκυστίνδα για το κατά πόσο την τύχη των ιδιωτικοποιήσεων που ολοκληρώθηκαν, να μείνουν στο απυρόβλητο, θα έχουν κι όσες είναι σε εξέλιξη. Η συγκεκριμένη ιδιωτικοποίηση έχει τεράστια οικονομική και γεωπολιτική σημασία για την Γερμανία δεδομένης της επέκτασης που θα σημάνει στον εναέριο χώρο της η προσάρτηση, μέσω της εξαγοράς των ελληνικών αεροδρομίων, του ελληνικού εναέριου χώρου. Το θέμα πιθανότατα να τεθεί στην αυριανή συνάντηση του πρωθυπουργού με την Μέρκελ στο Βερολίνο, η εξέλιξη της οποίας θα κρίνει όλο το πλαίσιο της αντιπαράθεσης. Κι αυτός είναι ο δεύτερος άγνωστος της εξίσωσης των διαπραγματεύσεων, με την Γερμανία να ζητά την πλήρη και ανεπιφύλακτη υποταγή της ελληνικής πλευράς.