Απο μηχανής θεός η κερδοσκοπία (Πριν, 14 Αυγούστου 2011)

Αιχμή του δόρατος οι οίκοι αξιολόγησης

ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΗΠΑ

Όλα στο κόκκινο, ακόμη και καταμεσής του Αυγούστου όταν εκ παραδόσεως η θερινή ραστώνη δίνει προτεραιότητα στα πιο αγνά πάθη. Πού να δοξαστεί σε τέτοια κοσμοχαλασιά ο Θεός όπως τον ορίζει η Μαργκερίτ Γιουρσενάρ: «Η σάρκα που κουνιέται, αυτά τα γυμνά κορμιά για τα οποία δεν υπάρχουν ούτε η φτώχεια ούτε τα πλούτη, αυτός ο μεγάλος χείμαρρος της ζωής που σέρνει μαζί του επίσης το θάνατο και κυλάει σαν αίμα αγγέλου». Παν’ αυτά…

 Τρία σχεδόν χρόνια, παρά έναν μήνα, μετά την κατάρρευση της αμερικανικής τράπεζας Λίμαν Μπράδερς, τα δαιμόνια που απελευθερώθηκαν δεν λένε να κοπάσουν σαρώνοντας με ολοένα και μεγαλύτερη βιαιότητα ό,τι ήταν γνωστό και οικείο, ότι θεωρούταν προφανές και αυτονόητο.

Η υποβάθμιση της αμερικανικής οικονομίας από τον οίκο αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Standard & Poor’s αποτελεί σημείο τομής. Όχι πως αγνοούσαμε τα τρωτά σημεία της αμερικανικής οικονομίας και το αστρονομικό δημόσιο χρέος της που υπερβαίνει τα 14,2 τρισ. δολάρια. Ή, την εξάρτηση της «αυτοκρατορίας» από την Κίνα που χρηματοδοτεί αδιαλείπτως τα ελλείμματά της (με τα οποία πληρώνονται οι εισαγωγές από την Κίνα) διατηρώντας αυτή τη στιγμή αμερικανικά ομόλογα αξίας άνω του 1 τρισ. δολ. Όλα αυτά ήταν γνωστά εδώ και χρόνια, πολύ πριν σκάσει η φούσκα των υποβαθμισμένων στεγαστικών δανείων που μετέτρεψε την κτηματική αγορά των ΗΠΑ σε ναρκοπέδιο. Η επίσημη αιτιολογία όμως που πρόβαλλε ο οίκος αξιολόγησης δεν αφορούσε το ύψος του αμερικανικού δημόσιου χρέους, αλλά την απουσία ενός σχεδίου που θα μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα και θα επαναφέρει το δημόσιο χρέος σε ανεκτά επίπεδα. Καλά το καταλάβατε: Οι οίκοι αξιολόγησης υπαγορεύουν και αξιολογούν την πολιτική των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον δηλαδή καταδικάσθηκε επειδή, παρά τις περικοπές που θα γίνουν στα δημόσια έσοδα ύψους 2,4 δισ. δολ. με δικομματική μάλιστα συναίνεση, συνεχίζει να ασκεί επεκτατική, «χαλαρή» δηλαδή νομισματική πολιτική, στο πλαίσιο μιας πιο πραγματιστικής προσέγγισης (σε σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για παράδειγμα) που δεν συμβαδίζει όμως με τη σύγχρονη (μονοθεϊστική) ορθοδοξία: άγριες περικοπές παντού, μειώσεις μισθών και συντάξεων, λιτότητα διαρκείας, ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων. Αυτό είναι το σύγχρονο οικονομικό ευαγγέλιο.

Καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή αυτών των εξοντωτικών μέτρων διαδραματίζουν οι οίκοι αξιολόγησης και οι κάθε λογής κερδοσκοπικοί μηχανισμοί, που μετατρέπουν σε ασανσέρ τις τιμές των μετοχών και τους γενικούς δείκτες των χρηματιστηρίων. Ο αναντικατάστατος ρόλος τους έγκειται στο ότι εμφανίζονται σαν μια ανεξέλεγκτη απειλή, είναι το φόβητρο που χρησιμοποιείται για να αναθεωρηθούν οι οικονομικές πολιτικές που εφαρμόζει κάθε κυβέρνηση. Γι’ αυτό το λόγο οι οίκοι αξιολόγησης, παρά την αυστηρή κριτική που έχουν δεχτεί λόγω των εγκληματικών ευθυνών τους στην κρίση των στεγαστικών δανείων, όταν είχαν βραβεύσει με την ανώτερη δυνατή βαθμολογία τις τράπεζες που στη συνέχεια κατέρρευσαν, συνεχίζουν το έργο τους. Ασκώντας ένα τόσο πολύτιμο έργο, ακόμη κι αν δεν υπήρχαν θα έπρεπε να εφευρεθούν. Είναι ο από μηχανής θεός της επιστροφής στον εργασιακό Μεσαίωνα. Ο Θεός της κοινωνικής βαρβαρότητας.

  • Εξοντωτικά μέτρα λιτότητας και περικοπών ανακοινώνονται σε όλες τις χώρες που πέφτουν θύματα κερδοσκοπικών επιθέσεων και υποβαθμίσεων της πιστοληπτικής τους αξιολόγησης από τους τρεις γνωστούς αμερικανικούς οίκους. Οι ιδιωτικοποιήσεις σανίδα σωτηρίας στην βαθιά ύφεση που τεχνητά δημιουργείται από κυβερνήσεις και ΕΕ, σε μια προσπάθεια να καταστρατηγηθούν εργατικά δικαιώματα και κατακτήσεις.
  • Συνταγματική αναθεώρηση σε Ιταλία και Γαλλία για να απαγορευθούν τα δημοσιονομικά ελλείμματα

Στην από ‘δω μεριά του Ατλαντικού οι ανατροπές που σημειώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα δεν παρέσυραν μόνο δύο μεμονωμένες χώρες, την Κύπρο και την Ιταλία, αλλά άγγιξαν και τον πυρήνα της ευρωζώνης, με τη Γαλλία συγκεκριμένα να απειλείται πως θα ακολουθήσει τις ΗΠΑ στην υποβάθμιση της πιστοληπτικής της θέσης, εγκαταλείποντας κι αυτή το κλαμπ της ανώτερης βαθμολογίας.

Κι εδώ σημασία δεν έχει ο ήχος του συναγερμού αλλά τα μέτρα πυρόσβεσης.

Η υποβάθμιση της Κύπρου κατά δύο μονάδες, που την οδήγησε δύο σκαλοπάτια πριν την κατηγορία των σκουπιδιών, ήταν προκλητική και αδικαιολόγητη. Αρκεί να δούμε ότι το δημόσιο χρέος της ως ποσοστό του ΑΕΠ βρίσκεται στο 60%, κινείται δηλαδή στα όρια του Μάαστριχτ και είναι πιο χαμηλά ακόμη κι απ’ αυτό της Γερμανίας, που ξεπερνάει το 74%. Κανένας λόγος ανησυχίας δεν συντρέχει επομένως για την Κύπρο. Παρόλα αυτά η υποβάθμισή της οδήγησε την «αριστερή» κυβέρνηση του Δημήτρη Χριστόφια να φέρει στη Βουλή όχι ένα, ούτε δύο, αλλά επτά νομοσχέδια που ως κοινό παρανομαστή έχουν την επιβολή πρωτοφανούς λιτότητας για τα μέτρα της Κύπρου. Ειδικότερα: αύξηση του ΦΠΑ κατά δύο μονάδες στο 17%, μηδενικές αυξήσεις στους δημοσίους υπαλλήλους την επόμενη τριετία, μείωση μισθών για τους νεοπροσλαμβανόμενους στον δημόσιο τομέα, μείωση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων κατά 5.000 άτομα την επόμενη πενταετία και πολλά ακόμη.

Στην Ιταλία τα ίδια και χειρότερα. Με αφορμή την άνοδο των επιτοκίων δανεισμού στα ιταλικά ομόλογα η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι ψήφισε (σαν… έτοιμη από καιρό) και θα εφαρμόσει άμεσα την “μητέρα όλων των μεταρρυθμίσεων” όπως έχει χαρακτηριστεί στην αγορά εργασίας. Ειδικότερα την κατάργηση του άρθρου 18 της εργατικής νομοθεσίας που επιβάλλει μια σειρά περιορισμών στις απολύσεις εργαζομένων σε επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 15 άτομα προσωπικό. Μεγάλη σημασία όμως εδώ έχουν και οι χειρισμοί της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που οδήγησαν τον “καβαλιέρε” να αφήσει τα προκαταρκτικά μπούνγκα – μπούνγκα με τις 17χρονες και να περάσει στο «ψητό» της λιτότητας. Ειδικότερα, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε κατά πλειοψηφία από την Πέμπτη 4 Αυγούστου να προβεί στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ιταλίας και της Ισπανίας αν χρειαστεί από την δευτερογενή αγορά ώστε να εκτονώσει τις ανοδικές πιέσεις στα επιτόκια, την επόμενη μέρα, Παρασκευή 5 Αυγούστου, δεν εφάρμοσε την απόφαση παρότι συνέτρεχαν λόγοι και με το παραπάνω μάλιστα: τα επιτόκια και των δύο χωρών έφτασνα το 6,5%, επίπεδα δηλαδή που παρέπεμπαν στην εποοχή της λιρέτας και της πεσέτας. Η απόφαση εφαρμόστηκε την εβδομάδα που μας πέρασε, αφού η κρίση ήταν πια εκτός ελέγχου. Το τι μεσολάβησε το μάθαμε την Δευτέρα από την ιταλική εφημερίδα Κοριέρε ντε λα Σέρα που αποκάλυψε μυστική επιστολή της ΕΚΤ προς τη Ρώμη στην οποία περιγράφονταν τα αντιλαϊκά μέτρα που πρέπει να ψηφίσει, με ιδιαίτερη έμφαση στην ιδιωτικοποίηση δημοτικών επιχειρήσεων και τις εργασιακές σχέσεις. Η επιστολή υπογραφόταν από τον νυν πρόεδρο της ΕΚΤ, Ζαν Κλοντ Τρισέ, και τον επόμενο πρόεδρο της, ιταλό, Μάριο Ντράγκι, που θα αναλάβει καθήκοντα από τον Οκτώβρη. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο επόμενος πρόεδρος της ΕΚΤ διετέλεσε αντιπρόεδρος στο παρελθόν της αμερικανικής Γκόλντμαν Σακς, η οποία αποτελώντας θερμοκήπιο για στελέχη των κεντρικών και ιδιωτικών τραπεζών όλο και περισσότερο θυμίζει τη σχολή των κούτβηδων στη Μόσχα, η αποφοίτηση από την οποία αποτελούσε αυστηρή προϋπόθεση για την ανάδειξη σε αξιώματα στο εσωτερικό και της κάθε χώρας… Επιστρέφοντας στα δικά μας, η Φρανκφούρτη λοιπόν άφηνε τη φωτιά να καίει και να εξαπλώνεται εκβιάζοντας έτσι την κυβέρνηση Μπερλουσκόνι να επιταχύνει την αντιλαϊκή μεταρρύθμιση.

Μέχρι που η φωτιά έφθασε και στο Παρίσι αναγκάζοντας τον Νικολά Σαρκοζύ να εγκαταλείψει την γαλλική Ριβιέρα όπου παραθέριζε και να επιστρέψει στην «πόλη του φωτός». Τα συγκεκριμένα μέτρα που θα εφαρμοστούν, υποτίθεται για να μειωθεί το έλλειμμα και να συνεχίσει η Γαλλία να βρίσκεται στον πυρήνα της ευρωζώνης χωρίς να υποβιβαστεί στο Μεντ Κλαμπ όπου πραγματικά ανήκει, θα γίνουν γνωστά μεθαύριο, Τρίτη 16 Αυγούστου. Το μόνο σίγουρο είναι πως ο γάλλος πρόεδρος θα αναγγείλει συνταγματική αναθεώρηση για να ενσωματωθεί στον καταστατικό χάρτη της Γαλλίας άρθρο που θα απαγορεύει τα ελλείμματα και θα επιβάλει ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Κι εδώ δεν είναι η παραδοσιακή έχθρα με την Αγγλία που υποκινεί την πρωτοβουλία να τεθεί εκτός νόμου ο ιδεολογικός πατέρας των ελλειμμάτων, Τζον Μέυναρντ Κέυνς, αλλά η άνευ όρων υποταγή στη Γερμανία του Νικολά Σαρκοζύ, που ζήλεψε τη δόξα του Πετέν, ελπίζοντας έτσι ότι θα συνεχίσει να έχει την εύνοια του Βερολίνου, παρά τα μαύρα χάλια των γαλλικών δημόσιων οικονομικών. Αντίστοιχη δέσμευση για συνταγματική αναθεώρηση με την οποία θα απαγορευθούν τα δημοσιονομικά ελλείμματα έδωσε και ο Μπερλουσκόνι.

Και στις τρεις παραπάνω περιπτώσεις λοιπόν – Κύπρο, Ιταλία και Γαλλία – οι οίκοι αξιολόγησης έβγαλαν την βρόμικη δουλειά, προσέφεραν το άλλοθι για να εφαρμοστούν οι φιλοεργοδοτικές μεταρρυθμίσεις που ζητούσε επί χρόνια το κεφάλαιο. Πρόκειται όμως για μέτρα που όσο κι αν είναι αναγκαία, αποτελώντας μονόδρομο για την υπέρβαση της κρίσης από τη μεριά του κεφαλαίου και των κυβερνήσεών του άλλο τόσο είναι και αντιφατικά, καθώς προκαλούν μια σειρά παρενέργειες, ενίοτε εκρηκτικές.

Πρώτα και κύρια φέρνουν συρρίκνωση των ρυθμών μεγέθυνσης του παραγόμενου προϊόντος και ύφεση. Από τις ΗΠΑ που αναθεώρησε επί το δυσμενέστερο τις περυσινές εκτιμήσεις για άνοδο του ΑΕΠ μέχρι την ευρωζώνη, όλες μα όλες οι χώρες – συμπεριλαμβανομένης και της Γερμανίας – εξήγγειλαν επιβράδυνση των ρυθμών αύξησης του ΑΕΠ. Το “πειραματόζωο Ελλάδα” κρατάει κι εδώ τα σκήπτρα με πτώση του ΑΕΠ κατά το δεύτερο τρίμηνο κατά 6,9% σε σχέση με πέρυσι, όταν και πέρυσι το αντίστοιχο τρίμηνο είχε μειωθεί κατά 4%. Οι λόγοι της παράλυσης είναι προφανείς και θα ενταθούν μάλιστα, στα απόνερα του νέου κύματος λιτότητας. Η μείωση των κρατικών δαπανών είτε αφορούν επιδόματα ανεργίας και μισθούς (που θα δεχτούν την μεγαλύτερη συρρίκνωση) είτε αφορούν πολεμικές δαπάνες και επενδύσεις κεφαλαίου (που ούτε αυτές πρόκειται να γλιτώσουν) θα οδηγήσει σε συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος, μείωση της απασχόλησης, λουκέτα και ανεργία. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον πολλές φορές η πτώση των τιμών των μετοχών δεν συνιστά κερδοσκοπία, αλλά μάλλον ορθολογική αντίδραση. Τι κέρδη να πραγματοποιηθούν όταν σχεδόν σβήνουν οι μηχανές της οικονομίας, όπως για παράδειγμα έχει συμβεί στην Ελλάδα τον τελευταίο χρόνο; Ποιά κέρδη να προεξοφλήσουν επομένως τα χρηματιστήρια;

Τη δική της βαρύτητα εδώ έχει μια ακτινογραφία των επιχειρήσεων στην Ελλάδα που πραγματοποιήθηκε από την ICAP, στη βάση των δημοσιευμένων ισολογισμών για τη χρήση του 2010, βάσει των οποίων η επιδείνωση είναι διάχυτη σε όλο το εύρος των οικονομικών δραστηριοτήτων και τα συνολικά αποτελέσματα κατέστησαν ζημιογόνα σε όλους τους κλάδους «γεγονός πρωτόγνωρο για πάρα πολλά έτη», όπως αναφέρεται. Τεράστια σημασία όμως έχει το κοινό γνώρισμα στις έξι κορυφαίες κερδοφόρες επιχειρήσεις: Όλες τους είναι τουλάχιστον κατά ένα μέρος ή ήταν δημόσιες επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα: ΟΠΑΠ (με κέρδη 893 εκ.), ΔΕΗ (726 εκ.), Κοσμοτέ (406), Ελληνικά Πετρέλαια (248 εκ.), Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών (158) και ΟΤΕ (152 εκ.). Δεν είναι εντυπωσιακό; Αντιστρέφοντας, χάρη αστεϊσμού, την φιλολογία των νεοφιλελεύθερων όπως μονότονα επαναλαμβανόταν επί δεκαετίες μπορούμε να πούμε ότι ο ιδιωτικός τομέας έχει αποτύχει στην τέχνη του επιχειρείν και επίσης η ιδιωτική πρωτοβουλία αποδεδειγμένα – βάσει οικονομικών αποτελεσμάτων – είναι ανίκανη να αναμιγνύεται στην οικονομική δραστηριότητα. Αντίθετα ο δημόσιος τομέας, κι αυτό δε λέγεται χάρη αστεϊσμού, αναδεικνύεται σε χρυσοτόκο όρνιθα στη εποχή της κρίσης. Κι αυτό δε συμβαίνει τυχαία. Τα ληστρικά τιμολόγια που έχει επιβάλλει η κυβέρνηση και οι κατά βάση αναντικατάστατες υπηρεσίες που προσφέρουν οι δημόσιες επιχειρήσεις εγγυώνται ότι είναι εξαίρεση στον κανόνα των ζημιών.

Αυτά ακριβώς τα χαρακτηριστικά των δημοσίων επιχειρήσεων, τις μετατρέπουν, μέσω της ιδιωτικοποίησής τους, σε σανίδα σωτηρίας για τον καπιταλισμό, αντίδοτο στη συρρίκνωση των κερδών που φέρνει η πτώση των ρυθμών μεγέθυνσης. Πολύ περισσότερο σήμερα που η πτώση των τιμών των μετοχών, οδηγεί την αξία τους στο ναδίρ. Τόσο χαμηλά ώστε ακόμη και ο πρόεδρος της επιτροπής ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας, Γ. Κουκιάδης, δήλωσε ότι δεν πρέπει να «ξεπουληθούν έναντι ευτελούς τιμήματος», εκφράζοντας έτσι τις ανησυχίες (ακόμη και για ποινικές ευθύνες που μπορεί μελλοντικά να αναζητηθούν) από το κάθε άλλο παρά θεωρητικό ενδεχόμενο να πουληθούν έναντι πινακίου φακής. Το μέγεθος του εγκλήματος της ιδιωτικοποίησης φαίνεται αν αντιπαραβάλλουμε τα κέρδη των πιο πάνω επιχειρήσεων με την κεφαλαιοποίησή τους, το γινόμενο δηλαδή του αριθμού των μετοχών επί της αξίας της κάθε μίας μετοχής. Έτσι, για παράδειγμα, η αξία της ΔΕΗ (1,3 δισ. ευρώ) με βάση τις τιμές των μετοχών στις 10 Αυγούστου ισούται με τα κέρδη που αφήνει σε λιγότερα από δύο χρόνια! Να γιατί το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων του Μεσοπρόθεσμου, με στόχο τη συγκέντρωση 50 δισ. αποτελεί το μεγαλύτερο πλιάτσικο που έχει ποτέ συντελεστεί στον δημόσιο πλούτο της Ελλάδας, ένα επικών διαστάσεων φαγοπότι που θα πραγματοποιηθεί με τη συμμετοχή ελλήνων και ξένων καπιταλιστών και το οποίο πρέπει να αποτραπεί πάση θυσία.

Ακάλυπτες μένουν Ιταλία και Ισπανία

ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΔΥΝΑΜΙΤΙΖΕΙ ΤΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ

Η δεύτερη παράπλευρη απώλεια της συνειδητής απόφασης των ευρωπαϊκών αρχών να ενθαρρύνουν την «ελεγχόμενη κερδοσκοπία», έτσι ώστε να προχωρήσει άρον – άρον και με το μικρότερο κόστος το πανευρωπαϊκό αντεργατικό πραξικόπημα, σχετίζεται με τους κινδύνους που εγκυμονούνται για τη σταθερότητα της ευρωζώνης και της κάθε μίας οικονομίας ξεχωριστά. Οι αποφάσεις των ηγετών της ευρωζώνης της 21ης Ιουλίου προσφέρονται για πολλά συμπεράσματα στον βαθμό που άφησαν ακάλυπτες όσες χώρες βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού. Ειδικότερα η επιμονή της Γερμανίας να μην αυξηθούν τα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) και να παραμείνουν στα 440 δισ. ευρώ (και πλέον στα 298 αν αφαιρεθούν όσα έχουν ήδη δοθεί) στερεί τις ευρωπαϊκές αρχές από τα αναγκαία μέσα για να παρέμβουν σε περίπτωση που απειληθεί στα σοβαρά η Ιταλία ή η Ισπανία το δημόσιο χρέος των οποίων ανέρχεται σε 680 δισ. ευρώ και 1,9 τρισ. ευρώ αντίστοιχα.

Επίσης τυχόν υποβάθμιση της πιστοληπτικής θέσης της Γαλλίας (χώρια των άλλων συνεπειών που θα έχει στις τράπεζές της για παράδειγμα) θα θέσει σε δοκιμασία την συμμετοχή της στο Ταμείο και ακόμη τη χρηματοδότηση του δεύτερου δανείου που συμφωνήθηκε για την Ελλάδα. Επιπλοκές έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται και γι’ αυτό ο Γιωργάκης κάπου μεταξύ Πάρου, Σκόπελου και Σκιάθου (όπου έφαγε το γιούχα του από τους παραθεριστές) σε ένα διάλειμμα των διακοπών του ζήτησε την ταχεία εφαρμογή των αποφάσεων της 21ης Ιούλη. Να πάρουμε δηλαδή τα λεφτά γρήγορα πριν ξυπνήσουν οι κουτόφραγκοι Ισπανοί και Ιταλοί και καταλάβουν ότι δεν είναι δυνατόν να δανείζουν την Ελλάδα με επιτόκιο 2,5% και οι ίδιοι να δανείζονται από τις αγορές με επιτόκια 5% ή 6%…

Την επιτάχυνση της εφαρμογής των αποφάσεων της 21ης Ιούλη ζήτησε επίσης και η Μέρκελ και αυτό αναμένεται να είναι, μεταξύ άλλων, το επίκεντρο της κοινής συνέντευξης Τύπου που θα παραχωρήσουν Μέρκελ και Σαρκοζύ μεθαύριο Τρίτη με απώτερο στόχο να βάλουν ένα φρένο στις επιθέσεις των κερδοσκόπων. Το αστείο όμως είναι ότι αυτές ακριβώς οι αποφάσεις, που η ταχεία εφαρμογή τους προβάλλεται ως ανάχωμα στις επιθέσεις, είναι που άναψαν το πράσινο φως για τις μέχρι σήμερα επιθέσεις. Γράφτηκε πως σε μια πρόσφατη σύνοδο κορυφής ο Τρισέ έδειξε στους ευρωπαίους ηγέτες ένα γράφημα που απεικόνιζε την άνοδο των επιτοκίων μετά από κάθε σύνοδο κορυφής η οποία υποτίθεται θα καθησύχαζε τις αγορές. Και κατάφερνε ακριβώς το αντίθετο… Το ίδιο θα συμβεί και τώρα προκαλώντας στην πράξη τον βαθύτερο διχασμό της ευρωζώνης.

 ΕΕ ΚΑΙ ΔΝΤ 

Οι “δύο μαύρες Συμπληγάδες”

ΑΥΘΑΙΡΕΤΗ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑ 

Μέρκελ και Σαρκοζύ στην κοινή συνέντευξη Τύπου που θα δώσουν μεθαύριο κυρίως θα αναφερθούν, με βάση δημοσιεύματα του Τύπου, στη πρόθεσή τους να ενοποιηθεί η οικονομική πολιτική που εφαρμόζεται στην ΕΕ και ιδίως στην ευρωζώνη. Το μέτρο αυτό που πολλές φορές από τους ευρωλάγνους εμφανίζεται κι ως θεραπεία στη νόσο της ευρωζώνης θα αποτελέσει το τελευταίο καρφί στο φέρετρο των κοινωνικών κατακτήσεων και του κοινωνικού κράτους. Γιατί, η ενοποίηση δεν θα γίνει επάνω στη βάση των κατακτήσεων της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου ή επάνω στις σύγχρονες ανάγκες ασφάλισης και περίθαλψης των εργαζομένων αλλά στη βάση του “συμφώνου για το ευρώ” που ψηφίστηκε στην προηγούμενη σύνοδο κορυφής  της ΕΕ κι επιβάλει την μείωση μισθών και ημερομισθίων στα επίπεδα της Κίνας, την αύξηση τνω ορίων συνταξιοδότησης και στη βάση των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής του ΔΝΤ. Η ενοποίηση λοιπόν των οικονομικών πολιτικών δεν εγγυάται τον προοδευτικό χαρακτήρα της οικονομικής πολιτικής ή τον αναδιανεμητικό της προσανατολισμό. Φάνηκε άλλωστε κι από τις δηλώσεις του υπουργού Οικονομίας της Γερμανίας και αντι-καγκελαρίου Φίλιπ Ρέσλερ, την Τρίτη 9 Αυγούστου, ο οποίος τόνισε ότι “όλες οι χώρες της ευρωζώνης θα πρέπει το γρηγορότερο δυνατό να θεμελιώσουν ένα όριο χρέους στο σύνταγμά τους, σύμφωνα με το γερμανικό πρότυπο”. Και στις ΗΠΑ μάλιστα που υφίστανται μεταβιβάσεις στο πλαίσιο του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού από τις πλουσιότερες πολιτείες προς τις φτωχότερες δεν έχει αποτραπεί η πτώχευση, εδώ και χρόνια μάλιστα, της χρυσής πολιτείας της Καλιφόρνιας…

Το ίδιο είναι πολύ πιθανό να συμβεί και στην Ευρώπη με πολύ πιο δραματικούς όρους καθώς η εφαρμογή της λιτότητας με την ίδια βεβαιότητα που οδηγεί στην χρεοκοπία τις χώρες που βρίσκονται στο όριο θα οδηγήσει και στην έξοδο τους από την ευρωζώνη αργά ή γρήγορα ως αποτέλεσμα της απόκλισης που φέρνει η όξυνση του ανταγωνισμού. Σε αυτό το πλαίσιο το αίτημα της εξόδου από το ευρώ αρχικά και την ΕΕ, κάτω από την πίεση των αγώνων, αποκτά προτεραιότητα στον βαθμό που μπορεί να βάλει ένα φρένο στην επίθεση του κεφαλαίου και να σημάνει την βελτίωση της θέσης των εργαζομένων. Δεν ισοδυναμεί με καταστροφή, δηλαδή όπως εντελώς αυθαίρετα υποστηρίζουν ΚΚΕ και ΣΥΝ, αναπαράγοντας αβασάνιστα τις κινδυνολογίες που εκπορεύονται από την κυβέρνηση.

Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώθηκε και από μια πρωτότυπη και εύστοχη επιστημονική εργασία του καθηγητή Θόδωρου Μαριόλη και του Αποστόλη Κάτσινου όπου εκτιμήθηκαν τα αποτελέσματα από την επιστροφή σε μια υποτιμημένη κατά 50% δραχμή. Αντί για τη συντέλεια του κόσμου που πραναγγέλουν εν χορώ ΠΑΣΟΚ και κοινοβουλευτική Αριστερά, υπολογίστηκε πως το πληθωριστικό κύμα στο χειρότερο σενάριο θα είναι της τάξης του 9% τον πρώτο χρόνο και 3% τον πέμπτο χρόνο μετά την υποτίμηση ενώ η διεθνής ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, που για τους συγγραφείς αυτό είναι το βασικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας και όχι το δημόσιο χρέος, θα αυξηθεί στο πρώτο έτος μετά την υποτίμηση κατά 37% έως 42%.

Πρόκειται για ένα περιβάλλον μεγέθυνσης που μπορεί να ανακόψει τις τάσεις ανόδου της ανεργίας, που εμφανίζονται ασυγκράτητες πλήττοντας πλέον το 17% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, και να δημιουργήσει τους όρους μιας γενναίας αναδιανομής του εισοδήματος.

Προϋπόθεση ωστόσο για την αναδιανομή είναι η ανατροπή των πολιτικών που εφαρμόζει η κυβέρνηση και επιβάλλουν ΕΕ και ΔΝΤ, στο ρόλο των δύο μαύρων Συμπληγάδων που περιέγραφε ο Γιώργος Σεφέρης στο αφιερωμένο στον Αρθούρο Ρεμπώ ποίημα του με τίτλο Μυθιστόρημα: «Ο τόπος μας είναι κλειστός. Τον κλείνουν οι δύο μαύρες Συμπληγάδες».

Βαφτίζουν πρόοδο τη θύελλα του κεφαλαίου (Πριν, 22 Μαΐου 2011)

ΘΕΣΦΑΤΟ Η ΕΥΡΩΖΩΝΗ ΚΑΙ Η ΕΕ 

«Εργαλείο» το ευρώ, απογυμνωμένο από σχέσεις εξουσίας κατά την φιλο-ΕΕ Αριστερά

Ξανά και ξανά επανέρχεται το θέμα της παραμονής της Ελλάδας στο ευρώ και της στάσης της Αριστεράς απέναντι στο στρατηγικής σημασίας αυτό ζήτημα. Τελευταία αφορμή αποτέλεσε σχετική αρθρογραφία του Κώστα Καλλωνιάτη στην Αυγή της προηγούμενης Κυριακής με τίτλο «Το αδιέξοδο της εξόδου από το ευρώ». Το άρθρο αρκετές φορές καταφεύγει σε προσβλητικούς χαρακτηρισμούς, ειρωνείες και παραποιήσεις των επιχειρημάτων υπέρ της εξόδου από το ευρώ που δεν διευκολύνουν τη συζήτηση αλλά προδίδουν την θέση άμυνας που βρίσκεται το στρατόπεδο της φιλο-ΕΕ Αριστεράς υπό το βάρος των τελευταίων εξελίξεων: ενός δυναμικού, περίπου 25% που εμφανίζεται σχετικά σταθερά σε όλες τις δημοσκοπήσεις (όποτε για την ακρίβεια επιτρέπουν οι εκδότες την συμπερίληψη του σχετικού ερωτήματος) να υποστηρίζει την έξοδο από το ευρώ, της τεράστιας επιρροής που συνάντησε η κριτική στην ευρωζώνη η οποία διέπει το ντοκιμαντέρ Χρεοκρατία και της ικανότητας που έχει αυτή η κριτική να διαποτίζει θέσεις μετωπικών κινήσεων: από την Πρωτοβουλία Οικονομολόγων και Πανεπιστημιακών πέρυσι μέχρι και την Πρωτοβουλία για τη Συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου, όπως φάνηκε στη Διακήρυξη των Αθηνών. Ο αρθρογράφος της Αυγής κλείνει τα μάτια σε αυτή την πραγματικότητα όπως και στην απήχηση που είχε παλιότερα το σύνθημα «έξω από την ΕΟΚ» το οποίο παραποιώντας την πραγματικότητα χρεώνει στον Ανδρέα Παπανδρέου. Η αλήθεια αντίθετα είναι πως από τη δεκαετία του ’70 μέχρι σήμερα, από την εποχή που το σύνθημα «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο» ακουγόταν σε όλες τις πορείες μέχρι τώρα που το «έξω από το ευρώ» διατυπώνεται σε μαζικές, μετωπικές κινήσεις, η αντίθεση στην ΕΟΚ και την ΕΕ κατά κύριο λόγο – κι όχι φυσικά αποκλειστικό – προέρχεται από τα κάτω και αριστερά.

Ακόμη όμως και οι λαθροχειρίες του αρθρογράφου της Αυγής αποκαλύπτουν βαθύτερες ιδεολογικές πλάνες, που ως αφετηρία τους έχουν μια στρεβλή πρόσληψη της ίδιας της αντικειμενικής πραγματικότητας. Για παράδειγμα μας συγκρίνει με το κίνημα των Λουδιτών που «είχε αγνές προθέσεις, αλλά κοίταζε σε λάθος κατεύθυνση, εντοπίζοντας τον εχθρό στα άψυχα, αλλά ορατά εργαλεία – μηχανές και όχι στις απρόσωπες ταξικές σχέσεις που τα κινούσαν». Και συνεχίζει ο Κ. Καλλωνιάτης: «Μακρινοί τους συγγενείς μοιάζουν να είναι σήμερα οι υποστηρικτές της εξόδου από το ευρώ. Εστιάζουν την πολιτική τους σε ένα νομισματικό εργαλείο όπως είναι το ευρώ».

Κατ’ αρχήν και μόνο η χρήση του όρου Λουδίτες προδίδει ένα ερμηνευτικό σχήμα το οποίο διαπερνά την ανάλυσή του βάσει του οποίου το αίτημα εξόδου από το ευρώ και την ΕΕ αντιστοιχεί στην ανώριμη, νηπιακή ηλικία του κινήματος. Η δική του άποψη αντίθετα, που θεωρεί δεδομένη την ενσωμάτωση της Ελλάδας στην ΕΕ και την ύπαρξη του ευρωπαϊκού ιμπεριαλιστικού κέντρου ως φυσική νομοτέλεια και προοδευτική εξέλιξη, θεωρείται πιο ώριμη. Επί της ουσίας ιδεολογική αφετηρία του αποτελεί ένα ερμηνευτικό σχήμα που άνθησε τη δεκαετία του ’90 βάσει του οποίου τα έθνη – κράτη εγκαταλείπουν το προσκήνιο της ιστορίας, όπως περίπου οι δεινόσαυροι, δίνοντας τη θέση τους σε πιο εξελιγμένες μορφές όπως οι υπερεθνικές καπιταλιστικές ολοκληρώσεις. Άποψη βαθιά φορτισμένη ιδεολογικά και ταξικά, με φορέα τις πιο επιθετικές μερίδες του κεφαλαίου, που στην περίπτωση της φιλο-ΕΕ Αριστεράς απογυμνώνεται από το περιεχόμενό της και με αυθαίρετο τρόπο επιλέγεται να διατηρηθεί η μορφή της. Στην ουσία τους, οι υπερεθνικές καπιταλιστικές ολοκληρώσεις δεν είναι η προοδευτική ανταπόκριση στην αντικειμενική τάση για υπέρβαση του έθνους – κράτους, που μόνο ο διεθνικός σοσιαλισμός – κομμουνισμός μπορεί να πετύχει, αλλά η αντιδραστική και στρεβλή απάντηση του κεφαλαίου σε αυτή την τάση.

Παραβλέπεται για την ακρίβεια πως η ενσωμάτωση ενός αστικού κράτους σε διεθνείς οργανισμούς και συμφωνίες έχει αποτελέσει μια πρώτης τάξης ευκαιρία για την αστική τάξη της χώρας και το διεθνές κεφάλαιο ώστε να σαρώσουν κοινωνικές κατακτήσεις και εργατικά δικαιώματα. Δεν πρόκειται για ελληνική ή ευρωπαϊκή ιδιαιτερότητα. Αυτό συνέβη στην Αργεντινή όταν το Σχέδιο Μετατρεψιμότητας (δηλαδή η δολαριοποίηση) αποτέλεσε βασιλική οδό για τη σάρωση των τελευταίων υπολειμμάτων του φιλόδοξου προγράμματος Εκβιομηχάνισης και Υποκατάστασης Εισαγωγών, αυτό συνέβη στο Μεξικό με τη NAFTA, αυτό συνέβη σε δεκάδες χώρες με την ένταξή τους στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Η πάλη του κινήματος και της Αριστεράς ενάντια σε όλες αυτές τις μορφές και τα μέσα αμφισβήτησης των εργατικών δικαιωμάτων, από την Αμερική μέχρι την Ευρώπη, μόνο αναχρονισμό δεν συνιστά, ούτε υπεράσπιση ενός ξεπερασμένου ιστορικά, αστικού στο περιεχόμένο του, πλαισίου. Συνιστά στην πραγματικότητα μια από τις πιο ελπιδοφόρες τις τελευταίες δεκαετίες δράσεις διεθνιστικού και ηρωικού μάλιστα χαρακτήρα, αν πάρουμε υπ’ όψη μας τη διαφορά μεγεθών.

Αντίθετα συνιστά ιδεολογική τύφλωση να παραβλέπεται η ένταση αυτής της διαδικασίας. Πως όλα τα τελευταία χρόνια δηλαδή η ΕΕ με πολιτικούς όρους και η ευρωζώνη με οικονομικούς έχουν αποδειχθεί πολιορκητικός κριός για τα εργατικά δικαιώματα και τις κοινωνικές κατακτήσεις ειδικά στην Ελλάδα. Από την Συνθήκη του Μάαστριχτ (που η πλειοψηφία του Συνασπισμού την ψήφισε, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει αναγνωρίσει το σφάλμα της) μέχρι την Οδηγία Μπολκεστάιν, και το ρόλο που έπαιξε η ΕΕ στην κατάρτιση των προγραμμάτων λιτότητας για να δοθούν οι χρηματοδοτήσεις (σε σημείο η «ΕΕ των λαών» να ξεπεράσει σε αντιδραστικότητα το ΔΝΤ, που αποτελούσε ανέκαθεν σύμβολο του κακού) αυτό που έχει φανεί είναι ότι η ΕΕ – σαν ο από μηχανής θεός – γκρεμίζει ότι δεν μπορεί να καταστρέψει το κράτος και η εργοδοσία. Επίσης ότι δεν αλλάζει. Ή, όταν αλλάζει, αλλάζει μόνο προς το χειρότερο.

Ο Κ. Καλλωνιάτης κάνει ένα ακόμη σφάλμα. Θεωρεί το ευρώ εργαλείο, ένα τεχνικό μέσο, αποφορτισμένο κι αυτό από κοινωνικές σχέσεις. Ωστόσο η ισοτιμία του και τα επιτόκια του άλλα δείχνουν, όλα αυτά τα χρόνια. Η δραχμή, όπως επίσης η ιταλική λιρέτα, η ισπανική πεσέτα και το πορτογαλικό εσκούδο, κλείδωσαν στο ευρώ με μια ισοτιμία εντελώς εξωπραγματική και αυθαίρετη ως προς τις διμερείς ισοτιμίες τους εκείνη την περίοδο, που ευνοούσε τις εξαγωγές της Γερμανίας και την άλωση των εμπορικών ισοζυγίων αυτών των χωρών, όπερ και εγένετο, παράλληλα με την αποβιομηχάνιση, όπως ομολογεί ο αρθρογράφος της Αυγής. Το γεγονός ότι έγινε με ρυθμούς λιγότερο ήπιους από τις προηγούμενες δεκαετίες, που υπήρχε η δυνατότητα της υποτίμησης, δεν αναιρεί το γεγονός. Σήμερα επίσης, η ισοτιμία του ευρώ ρυθμίζεται αποκλειστικά και μόνο με βάση τα συμφέροντα του γερμανικού ιμπεριαλισμού. Το ακριβό ευρώ ευνοεί τις ισχυρές καπιταλιστικές οικονομίες της ΕΕ και κυρίως το γερμανικό κεφάλαιο που εξάγει πρωτίστως στην ευρωζώνη και τις γερμανικές και ευρωπαϊκές τράπεζες καθώς κάνει ελκυστικότερες τις επενδύσεις χαρτοφυλακίου σε ευρώ και τις διεθνείς εξαγορές και συγχωνεύσεις. Οι σχετικά καθυστερημένες καπιταλιστικές οικονομίες του μεσογειακού Νότου, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση την Ελλάδα που οι εξαγωγές της κατευθύνονται εκτός της ευρωζώνης και τις οικονομίες τους εξαρτώνται από κλάδους ευάλωτους στις συναλλαγματικές ισοτιμίες όπως ο τουρισμός (καλώς ή κακώς), είναι οι μεγάλοι χαμένοι.

Κατ’ επέκταση όταν ο Αλέξης Τσίπρας σε απάντησή του στο Πριν (σε ερώτηση του Γιώργου Λαουτάρη) απέρριψε την έξοδο από το ευρώ λέγοντας «ο δρόμος που εμείς επιλέγουμε δεν είναι ο ανταγωνισμός των ελλήνων εργαζομένων με τους Πορτογάλους ή με τους Ιταλούς ή τους Ισπανούς και με τους Γερμανούς» διέπραττε την ίδια αυθαιρεσία: θεωρώντας την λυκο-συμμαχία Μέρκελ και Παπανδρέου στην ευρωζώνη ως το απαύγασμα του προλεταριακού διεθνισμού, αντιμετώπιζε την ισοτιμία του ευρώ ως θέσφατο που ρυθμίζεται από ένα αόρατο και, το σημαντικότερο, αλάνθαστο ή ταξικά ουδέτερο και αντικειμενικό χέρι.

Κατ’ επέκταση η συναλλαγματική ισοτιμία εκφράζοντας τις προόδους της παραγωγικότητας κάθε κεφαλαιοκρατικού σχηματισμού συμπυκνώνει σχέσεις ηγεμονίας και επιβολής. Στη βάση δε των παραπάνω η απαγκίστρωση από το ευρώ (έτσι ώστε η συναλλαγματική και νομισματική πολιτική να ξαναμπεί στον στίβο της πολιτικής αντιπαράθεσης και της δημόσιας συζήτησης – δεν είναι δημοκρατικό αίτημα αυτό;) και η υποτίμηση του νέου νομίσματος μπορούν κάτω από προϋποθέσεις να λειτουργήσουν προς όφελος της απασχόλησης και της δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας. Ωστόσο ο Κ. Καλλωνιάτης έχει δίκιο όταν λέει πως οι υποτιμήσεις της δραχμής έπληξαν το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων. Αυτό όμως συνέβη επειδή το ελληνικό κεφάλαιο με αυτή την κίνηση «σούβλιζε», κατά τη σκακιστική ορολογία, δύο αντιπάλους: εκτός (τους ανταγωνιστές του οι οποίοι έχαναν προσωρινά τα πλεονεκτήματα που τους παρείχαν τα κέρδη παραγωγικότητας) και εντός (τις δυνάμεις της εργασίας που έβλεπαν τον πραγματικό τους μισθό να μειώνεται). Και πάλι όμως η αντικαπιταλιστική Αριστερά πουθενά δεν έθεσε το αίτημα της εξόδου από το ευρώ από μόνο του. Η Διακήρυξη των Αθηνών και πιο ολοκληρωμένα η Πρωτοβουλία των Οικονομολόγων θέτουν το αίτημα των αυξήσεων σε μισθούς, συντάξεις και επιδόματα ανεργίας ιεραρχώντας την ανάγκη βελτίωσης της θέσης των εργαζομένων σε βάρος των κερδών του κεφαλαίου με αντιστροφή των σημερινών καταθλιπτικών συσχετισμών.

Κάτι που ο ΣΥΝ δεν κάνει, ούτε ως κόμμα ούτε με τη δράση του στο κίνημα! Ασκώντας κριτική σε όσους αμφισβητούν την ΕΕ ο αρθρογράφος της Αυγής στρίβει μεν δια του …αντικαπιταλισμού εγκαλώντας μας που «δεν αναζητούμε στις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής την αιτία του προβλήματος» (όπως κάνει επίσης το ΚΚΕ και ορισμένες οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς) αλλά τι κάνει το κόμμα του σε αυτή την κατεύθυνση; Ζητάει επαναδιαπραγμάτευση του χρέους εντός της ευρωζώνης, δηλαδή «βελούδινη» και από κοινού με τους πιστωτές μας κι όχι σε σύγκρουση μαζί τους που στην καθομιλουμένη λέγεται «κούρεμα αλα Μέρκελ». Κυρίως όμως αρνείται να συμβάλει στην ανάπτυξη ενός κινήματος ρήξης και ανατροπής αυτής της πολιτικής. Οι υποδείξεις κατ’ επέκταση δεν στερούνται μόνο περιεχομένου (στον βαθμό που κι ο αντικαπιταλιστικός αγώνας δεν γίνεται εξ ονόματός του, αλλά χρειάζεται τα αιτήματα – κρίκους που θα συγκινήσουν και θα κινητοποιήσουν) αλλά είναι κι εντελώς ασυνεπείς με την δική τους πολιτική. Λέμε και καμιά μεγαλοστομία δηλαδή για να περνάει η ώρα…

Για το τέλος ο αρθρογράφος της Αυγής αφήνει το πιο αποστομωτικό του επιχείρημα: ότι θα γίνουμε τριτοκοσμική χώρα. Είναι το ίδιο επιχείρημα που έθεσε ένας άλλος γαλαζοαίματος, ο υφυπουργός Οικονομικών, Φίλιππος Σαχινίδης, στην Ελευθεροτυπία πριν λίγες εβδομάδες…

Παρατεταμένη ύφεση στην Ευρώπη χάριν του ευρώ (Ουτοπία, Μάιος – Ιούνιος 2010)

Σε ένα τεράστιο βαρίδι που σέρνει την ευρωπαϊκή οικονομία προς μια χρόνια και βαθιά ύφεση μετατρέπεται το ενιαίο νόμισμα, καθώς στο όνομα της ευρωστίας του μία προς μία όλες οι ευρωπαϊκές χώρες υιοθετούν αντιλαϊκά προγράμματα περιορισμού των δαπανών, με άμεσο στόχο να μειώσουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα.

Ο κύκλος του αίματος που άνοιξε με την Ελλάδα η οποία δεσμεύθηκε να μειώσει το έλλειμμα από 13,6% του ΑΕΠ το 2009 σε 8,6% το τρέχον έτος και 3,9% το 2011 συνεχίστηκε με την Ισπανία που δεσμεύθηκε να μειώσει το έλλειμμα από 11,2% το 2009 σε 6% το 2011. Σε αυτό το βωμό ξεκίνησε η συρρίκνωση των ασφαλιστικών δικαιωμάτων και η απορύθμιση των εργασιακών σχέσεων. Στην Πορτογαλία η μείωση του ελλείμματος από 9,4% το 2009 σε 5,1% το 2011 θα επιτευχθεί με την αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ και το πάγωμα των μισθών. Στην Ιρλανδία η μείωση του ελλείμματος από 14,3% το 2009 σε 8,6% το 2011 θα επιτευχθεί κυρίως με την μείωση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων που ξεκινάει από 5% και φθάνει το 20%. Στη Γαλλία η μείωση του ελλείμματος από 7,5% το 2009 στο 6% το 2011 θα γίνει με την συγκράτηση των μισθολογικών αυξήσεων και την αναμόρφωση του ασφαλιστικού συστήματος. Στην Ιταλία η μείωση του ελλείμματος από 5,3% το 2009 σε 3,9% το επόμενο χρόνο θα επέλθει κυρίως μέσα από το πάγωμα των δημοσίων επενδύσεων – ένα μέτρο που εφαρμόζεται σε όλη την Ευρώπη. Μέτρα περιορισμού των δημοσίων δαπανών εφαρμόζονται ακόμη και στην ατμομηχανή της γηραιάς ηπείρου, τη Γερμανία με απώτερο στόχο την μείωση του ελλείμματος από 5% το 2010 στο 4,7% το 2011. Ανάλογα μέτρα εφαρμόζονται κι εκτός ευρωζώνης, στην Αγγλία, την Ουγγαρία και την Δανία για παράδειγμα, βεβαιώνοντας πως πρόκειται για μια πέρα για πέρα καταστροφική στο περιεχόμενό της πολιτική κατεύθυνση που εφαρμόζεται σε όλη την ΕΕ κι όχι μόνο στην ευρωζώνη.

Το εναρκτήριο λάκτισμα για την αυστηροποίηση της δημοσιονομικής πολιτικής δόθηκε με την απαίτηση της Γερμανίας να αναθεωρηθούν οι κανόνες λειτουργίας της ευρωζώνης ενσωματώνοντας στο καταστατικό της βαριές ποινές για εκείνες τις χώρες που συνεχίζουν να διατηρούν δημοσιονομικό έλλειμμα και δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το όριο του 3% και 60% του ΑΕΠ αντίστοιχα, όπως τέθηκε στη συνθήκη του Μάαστριχτ. Τα αποτελέσματα ωστόσο στο επίπεδο της μεγέθυνσης του παραγόμενου προϊόντος και της απασχόλησης θα είναι διαλυτικά.

Τα λόγια του αμερικανού νομπελίστα, Τζόζεφ Στίγκλιτς, όπως διατυπώθηκαν σε ένα διεθνές συνέδριο στην ισπανική πρωτεύουσα και μεταφέρθηκαν από την εφημερίδα El Pais στις 29 Μαΐου 2010 δεν αφήνουν καμία ελπίδα φωτός για τις συνέπειες που θα έχει αυτή η πολιτική: «Οι περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες και το ανθρώπινο κεφάλαιο για να αντιμετωπιστεί το έλλειμμα συνιστούν παραλογισμό. Μπορούν να οδηγήσουν στην ύφεση. Πώς θα αυξηθεί τότε η παραγωγικότητα και το ΑΕΠ;» Τα διαβρωτικά αποτελέσματα που θα έχουν οι περικοπές των δημοσίων δαπανών στην απασχόληση και τις προοπτικές πραγματικής εξόδου της ευρωζώνης από την κρίση αναδεικνύονται και με μια ματιά στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού. Τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα για την απασχόληση στις ΗΠΑ στις 4 Ιούνη προκάλεσαν έκπληξη όχι τόσο επειδή οι νέες θέσεις εργασίας ήταν λίγες (μόνο 431.000) τη στιγμή που από την επίσημη έναρξη της ύφεσης στις ΗΠΑ, από τον Δεκέμβρη του 2007, μέχρι το τέλος του προηγούμενου χρόνου χάθηκαν 8 εκ. θέσεις εργασίας. Η μεγαλύτερη έκπληξη προήλθε από τη διαπίστωση πως η συντριπτική πλειοψηφία ακόμη κι αυτών των λίγων θέσεων εργασίας (οι 411.000 για την ακρίβεια) δημιουργήθηκε από τον δημόσιο τομέα κι ιδιαίτερα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Εάν, επομένως, δεν οδηγούσε στα ελληνικά επίπεδα, εντελώς συνειδητά ο αμερικανός πρόεδρος το δημοσιονομικό έλλειμμα η ανεργία όχι μόνο δεν θα μειωνόταν από το 9,9% στο 9,7% αλλά θα ξεπερνούσε κατά πολύ το 10%, προκαλώντας αλυσιδωτές αρνητικές αντιδράσεις στο διαθέσιμο εισόδημα, την ενεργό ζήτηση και το επίπεδο της παραγωγής, δημιουργώντας μια αυτοτροφοδούμενη αρνητική κρισιακή σπείρα. Ό,τι ακριβώς δηλαδή θα συμβεί στην Ευρώπη όπου η σύγχρονη οικονομική ορθοδοξία επιβάλλει τον ουσιαστικό μηδενισμό των ελλειμμάτων, και πιο συγκεκριμένα την μείωση τους στο 0,35%, όπως ακριβώς όρισε το επίπεδο του ανεκτού ελλείμματος πέρυσι το Βερολίνο ενσωματώνοντας σχετικό άρθρο στο σύνταγμα της Γερμανίας. Οι απαισιόδοξες προβλέψεις για την ευρωπαϊκή οικονομία επιβεβαιώνονται ακόμη κι από τον βρετανικό Economist που στο τεύχος της 29ης Μαΐου τόνιζε ότι η πολιτική της ΕΚΤ κάτω από την πίεση της Γερμανίας «καταδικάζει την ευρωζώνη σε χρόνια στασιμότητα».

Το πέρα για πέρα νόμιμο και προφανές ερώτημα του αμερικανού καθηγητή Τζόζεφ Στίγκλιτς (πώς θα αυξηθεί η παραγωγικότητα και το ΑΕΠ;) η απάντηση του οποίου δεν μπορεί παρά να είναι γνωστή στο Βερολίνο, θέτει αυτόματα το επόμενο ερώτημα που αφορά στα ειδικότερα αστικά συμφέροντα βάση των οποίων χαράσσεται η νομισματική πολιτική της ευρωζώνης και βάση των οποίων αποφασίζονται οι παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κι οι προαναφερθείσες κατευθύνσεις της δημοσιονομικής πολιτικής. Η πρώτη απάντηση υποδεικνύει την Γερμανία και τις άλλες ηγεμονικές χώρες της ευρωζώνης, που όπως δείχνουν τα πλεονασματικά εμπορικά τους ισοζύγια είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι της νομισματικής πολιτικής που εφαρμόζει η ΕΚΤ. Κι αναφέροντας την Γερμανία δεν εννοούμε τους εργαζόμενους, που κι αυτοί με τη σειρά τους υπομένουν τα δραματικά αποτελέσματα της πολιτικής των περικοπών, που οδηγεί σε μείωση της εσωτερικής ζήτησης. Ως αποτέλεσμα αυτών των δύο τάσεων (λιτότητα εντός της χώρας και στροφή της παραγωγής εκτός) οι καταναλωτικές δαπάνες το τέταρτο τρίμηνο του προηγούμενου χρόνου μειώθηκαν κατά 1% ενώ οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 3% (Wall Street Journal 16 Μαρτίου 2010)!

Ακόμη και τούτη η απάντηση όμως, για τα οφέλη της Γερμανίας, δεν αρκεί γιατί με το πέρασμα του χρόνου πληθαίνουν οι φωνές που υποδεικνύουν τα καταστρεπτικά αποτελέσματα που έχει ακόμη και για την (δυνητική έστω) μεταποιητική παραγωγή της Γερμανίας η υψηλή ισοτιμία του ευρώ. Να σημειωθεί πως η ΕΚΤ θεωρεί ισοτιμία στόχο για το ευρώ τα 1,20 δολάρια, με αποτέλεσμα όταν η ισοτιμία πέφτει κάτω από αυτό το επίπεδο να σημειώνονται παρεμβάσεις, ενώ αντίστοιχη ευαισθησία να μην παρατηρείται όταν η ισοτιμία υπερβαίνει αυτό το στόχο, αφήνοντας έτσι να εννοηθεί η ανεκτικότητα αν όχι η προτίμησή της ακόμη και για μια «σκληρότερη» ισοτιμία.

Κι όμως μια μεγάλη υποτίμηση του ευρώ θα απόβαινε ευεργετική όχι μόνο για χώρες όπως η Ελλάδα κι όλο το κλυδωνιζόμενο Μεσογειακό Κλαμπ οι οικονομίες του οποίου εξαρτώνται από τον τουρισμό ενώ ένα σκληρό ευρώ δυσχεραίνει την ήδη δεινή θέση τους, αλλά θα βελτίωνε αισθητά ακόμη κι αυτές τις εξαγωγικές επιδόσεις της Γερμανίας που αποτελούν τη βασικότερη πηγή κερδών μετά την στρατηγική απόφαση του Βερολίνου να μην αυξήσει την εσωτερική ζήτηση. Οι ευεργετικές συνέπειες της Ελλάδας αλλά και της Γερμανίας από ένα φθηνότερο ευρώ υπογραμμίζονται αν πάρουμε υπ’ όψη μας ότι το 56% των ελληνικών εξαγωγών στρέφονται εκτός ευρωζώνης ενώ ακόμη και για τη Γερμανία το καθόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό του 40% των εξαγωγών της κατευθύνεται εκτός ευρωζώνης. Παρόλα αυτά το Βερολίνο επιλέγει το ακριβό ευρώ, ξέροντας ότι οι άμεσες και έμμεσες συνέπειες αυτής της πολιτικής είναι υφεσιακές.

Η αιτία βρίσκεται στην προτίμηση που δείχνει το Βερολίνο στα τραπεζικά συμφέροντα. Η προτίμησή του στο ακριβό ευρώ υποδηλώνει ότι έχοντας να επιλέξει ανάμεσα στην γερμανική μεταποίηση και τις γερμανικές τράπεζες, επιλέγει τις τράπεζες, που μέσω της ανατίμησης του ευρώ βλέπουν τα αποθεματικά τους να ανατιμούνται και η σχετική τους αξία να αυξάνει και ταυτόχρονα να ακολουθεί ανοδική πορεία η διεθνή ζήτηση του ευρωπαϊκού νομίσματος ως αποθεματικού μέσου οδηγώντας στο περιθώριο των συναλλαγών άλλα ανταγωνιστικά νομίσματα, όπως το δολάριο.

Οι τράπεζες αποδείχθηκαν κι οι μεγάλοι κερδισμένοι των κατ’ ευφημισμό «πακέτων σωτηρίας» που εγκρίθηκαν για την Ελλάδα και την Ευρώπη, ύψους 110 και 750 δισ. ευρώ, αντίστοιχα. «Υπάρχει ισχυρή απόδειξη ότι το πακέτο διάσωσης ύψους 110 δισ. ευρώ για την Ελλάδα επιβλήθηκε κατά ένα μεγάλο μέρος για να αποφευχθεί η απώλεια εκατοντάδων δισ. δολ. για τις τράπεζες της Γαλλίας, της Γερμανίας και άλλων χωρών που έχουν επενδύσει σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου. “Η διάσωση της Ελλάδας ήταν πριν απ’ όλα διάσωση των τραπεζών”, υποστηρίζει ο Νικόλας Βερόν από το Ινστιτούτο Μπρεγκέλ των Βρυξελλών. Το πακέτο των 750 δισ. που ακολούθησε στις 9 Μάη για άλλες αδύναμες χώρες της ευρωζώνης σκόπευε κι αυτό να αποτραπεί μια διάλυση της διατραπεζικής αγοράς της περιοχής». Όλα αυτά δεν αναφέρονται σε κάποιο άρθρο γνώμης εναλλακτικού εντύπου, αλλά στην υπερσυντηρητική εφημερίδα Wall Street Journal του σαββατοκύριακου 4-6 Ιούνη 2010.

Συμπερασματικά το Βερολίνο επιλέγει να ρίξει στην πυρά τους εργαζόμενους της ευρωζώνης, καταδικάζοντάς τους στην ανεργία, την διάλυση των κοινωνικών παροχών και τη φτώχεια, προκειμένου να ενισχύει τα πιο παρασιτικά τμήματα του ευρωπαϊκού καπιταλισμού. Ο καταλυτικός και αναντικατάστατος ρόλος που διαδραματίζει το ευρώ στην υλοποίηση αυτής της πολιτικής ανάγει σε κρίσιμο στόχο για τα συμφέροντα των εργαζομένων την έξοδο από την ευρωζώνη. Η εγκατάλειψη του ευρώ κι η άσκηση μιας νομισματικής πολιτικής που θα έχει ως γνώμονα τα εργατικά και λαϊκά συμφέροντα σε συνδυασμό με μια σειρά άλλων μέτρων (όπως η κρατικοποίηση των τραπεζών, η επιβολή ελέγχων στην κυκλοφορία των κεφαλαίων, η άσκηση βιομηχανικής πολιτικής και πάνω απ’ όλα η χορήγηση γενναίων αυξήσεων σε μισθούς και συντάξεις κι η στήριξη της δημόσιας παιδείας και υγείας) μπορούν να εγγυηθούν την έξοδο από την κρίση προς όφελος των εργαζομένων.

Σε αυτή την προσπάθεια δημιούργησε αισιοδοξία η απήχηση που συνάντησε κείμενο 30 οικονομολόγων και πανεπιστημιακών με τίτλο «παύση πληρωμών – έξοδος από το ευρώ», όπου τίθεται το περίγραμμα άσκησης μιας άλλης πολιτικής. Το κείμενο βρίσκεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.gopetition.com/online/36271.html και μέχρι στιγμής έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 700 υπογραφές. Κι η προσπάθεια συνεχίζεται…