Όλα δικά της τα θέλει η Cosco! (Επίκαιρα, 4-10 Δεκεμβρίου 2014)

newegoΦωτιά στο …λιμάνι έχουν ανάψει οι μεθοδεύσεις της κυβέρνησης και της Cosco, τις τελευταίες εβδομάδες, που αποσκοπούν στην περαιτέρω ιδιωτικοποίηση του Οργανισμού Λιμένα Πειραιά και την επέκταση των δραστηριοτήτων των Κινέζων, σε βάρος του δημόσιου συμφέροντος. Αποκορύφωμα της αυθαιρεσίας και των διαβλητών διαδικασιών που επιλέγηκαν για να ολοκληρωθεί άρον – άρον το ξεπούλημα του μεγαλύτερου λιμανιού τη χώρας στο κινέζικο πολυεθνικό μονοπώλιο ήταν η υπογραφή την Πέμπτη 27 Νοεμβρίου, της σύμβασης του επονομαζόμενου φιλικού διακανονισμού μεταξύ της διοίκησης του ΟΛΠ και της Cosco. Εν συντομία πρόκειται για μια σύμβαση που ακυρώνει δικαιώματα και οικονομικές απαιτήσεις του δημοσίου, όπως θεμελιώνονταν, από προηγούμενη σύμβαση, τοποθετώντας στη θέση ενός φυσικού, κρατικού μονοπωλίου ένα κινέζικο! Η σύμβαση θα κυρωθεί από την Βουλή η οποία, κατά την πάγια μνημονιακή πρακτική, θα θωρακίσει την εγκυρότητα και ισχύ της, δυσκολεύοντας αφόρητα νομικές και πολιτικές αμφισβητήσεις. Με ενδιαφέρον ωστόσο αναμένεται η εκδίκαση ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας της αίτησης ακύρωσης που υπέβαλε ο Δικηγορικός Σύλλογος Πειραιά και άλλοι φορείς κατά του ΤΑΙΠΕΔ και του ΟΛΠ που θα εξεταζόταν κανονικά στις 2 Δεκεμβρίου αλλά αναμένεται να αναβληθεί λόγω της αποχής των δικηγόρων.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η διοίκηση του ΟΛΠ, υπό τον πρόεδρο του Γ. Ανωμερίτη, υποστηρίζει ότι πήρε το πράσινο φως για την υπογραφή της σύμβασης δύο μέρες νωρίτερα, στις 25 Νοεμβρίου, στη γενική συνέλευση των μετόχων του οργανισμού. Μόνο που όπως υποστηρίζουν οι εργαζόμενοι, κανείς δεν γνωρίζει που ακριβώς αυτή …πραγματοποιήθηκε. Η επιμονή της διοίκησης του Οργανισμού να φέρει προς ψήφιση στη γενική συνέλευση την σύμβαση παραχώρησης στην Cosco προκάλεσε οξύτατες αντιδράσεις από τους εκπροσώπους των εργαζομένων που συμμετέχουν στην διοίκηση. Οι διαπληκτισμοί που σημειώθηκαν κι η αδυναμία της διοίκησης του οργανισμού να αιτιολογήσει τις επιλογές της, την οδήγησαν αυθαίρετα και απροειδοποίητα να αλλάξει τον τόπο πραγματοποίησης της συνέλευσης, που σύμφωνα με συνδικαλιστές οι οποίοι μίλησαν στα Επίκαιρα, πρέπει να έγινε στο γραφείο του Γ. Ανωμερίτη παρουσία του εκπροσώπου του ΤΑΙΠΕΔ. Σαν να λέμε σε …στενό οικογενειακό κύκλο. Κι όσο για τις προβλέψεις της νομοθεσίας και τις αρχές της εταιρικής διακυβέρνησης, ποιος νοιάζεται…

Όχι του ελεγκτικού συνεδρίου

Ισχυρά νομικά ερείσματα στις αντιδράσεις όσων εναντιώνονται στην κινεζοποίηση του λιμανιού έδωσε το ελεγκτικό συνέδριο με την 191/2014 πράξη του (στις 4 Σεπτεμβρίου 2014) με την οποία απέρριψε τον φιλικό διακανονισμό. Να σημειώσουμε πώς από το 2000 που παραχωρήθηκαν στην Cosco οι προβλήτες ΙΙ και ΙΙΙ τούτη είναι η δεύτερη φορά που οι Κινέζοι ζητούν τροποποίηση των όρων της σύμβασης σε βάρος του ελληνικού δημοσίου. Το όφελος που αποκόμισε από τον πρώτο φιλικό διακανονισμό με την τροποποίηση της αρχικής σύμβασης εκτιμάται σε 3 εκ. ευρώ ετησίως. Τα κέρδη που θα έχει τώρα, με την επέκταση στη δυτική πλευρά του προβλήτα ΙΙΙ, χωρίς διαγωνισμό, και την αναστολή του «εγγυημένου τιμήματος βάσει της αρχικής σύμβασης» εκτιμώνται πολύ μεγαλύτερα απ’ όσα θα αποκόμιζε το δημόσιο αν προχωρούσε σε διαγωνισμό ή αν αναλάμβανε ο ίδιος ο ΟΛΠ την πραγματοποίηση των επενδύσεων, αντί της Cosco, που δραστηριοποιείται μέσω της ΣΕΠ ΑΕ (Σταθμός Εμπορευματοκιβωτίων Πειραιά). Τώρα, το Ζ’ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε το νέο «φιλικό διακανονισμό» αναφέροντας μεταξύ άλλων ότι «η εν λόγω τροποποίηση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αφορά σε συμπληρωματικά έργα και υπηρεσίες για την εκτέλεση των οποίων δεν απαιτείται νέα διαγωνιστική διαδικασία». Και κατέληγε: «Για τους λόγους αυτούς κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου ιδιωτικού συμφωνητικού μεταξύ των ανωνύμων εταιρειών ΟΛΠ ΑΕ και ΣΕΠ ΑΕ για τη δεύτερη τροποποίηση της από 25.11.2008 σύμβασης παραχώρησης των λιμενικών εγκαταστάσεων των προβλητών ΙΙ και ΙΙΙ του σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων της ΟΛΠ ΑΕ». Μόνο και μόνο για να φανεί το απέραντο θράσος των Κινέζων να αναφερθεί πως η βασική τους αιτιολογία για την τροποποίηση των όρων της σύμβασης σχετίζεται με την οικονομική κρίση. Δικαιολογία που καταρρίπτεται αν δούμε την έκρηξη των κερδών της όλα αυτά τα χρόνια που διαρκεί η κρίση…

Φορτσάκης …φαστ τρακ

CoscoΩστόσο, οι διαδικασίες που επέτρεψαν το ξεπούλημα επιταχύνθηκαν ασυνήθιστα καθώς πριν καν στεγνώσει το μελάνι της απόφασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου, την ίδια ακριβώς ημέρα που δημοσιοποιείται η απόφαση, κατατέθηκε αίτηση ανάκλησής της εκ μέρους της Cosco. Το νομικό γραφείο που ανέλαβε να εκπροσωπήσει τους Κινέζους κατά του ελληνικού δημοσίου ήταν το γραφείο του Φορτσάκη και των συνεργατών του! Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών αιτήθηκε την ανάκληση μιας απόφασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου που διασφάλιζε τα συμφέροντα του δημοσίου. Κατάφερε μάλιστα κι έλαβε δικάσιμο στις 8 Σεπτεμβρίου, μετά από τέσσερις μόνον μέρες…

Τότε, ο αντεπίτροπος Επικρατείας πρότεινε να απορριφθούν οι ισχυρισμοί του ΤΑΙΠΕΔ. Παρόλα αυτά εγκρίνεται ο «φιλικός διακανονισμός» υπό δύο αυστηρούς όρους: Πρώτο, η αναστολή της καταβολής του ελάχιστου εγγυημένου ανταλλάγματος να διαρκέσει μόνο για 7 χρόνια, δηλαδή μέχρι το 2021 οπότε προβλέπεται πως θα τελειώσει η κατασκευή του προβλήτα ΙΙΙ και, δεύτερο, για τη χρήση όπου θα κατασκευασθεί ο νέος προβλήτας η Cosco να καταβάλλει αντάλλαγμα. Πρόκειται για όρους που κατά τον ΟΛΠ και την κυβέρνηση ικανοποιήθηκαν, ενώ αντίθετα για τους εργαζόμενους δημιουργούν νέες γκρίζες ζώνες νομιμότητας. Για παράδειγμα ποιος θα εγγυηθεί ότι μετά από 7 χρόνια θα καταβάλλουν οι Κινέζοι το εγγυημένο αντάλλαγμα; Οι υποχρεώσεις τους επίσης συσκοτίζονται με την αντικατάσταση του εγγυημένου ανταλλάγματος από την εγγυημένη διακίνηση φορτίου που μετατρέπει τον ΟΛΠ σε συμμέτοχο στο επιχειρηματικό ρίσκο της Cosco. Τέλος, υπάρχει κάτι πολύ πιο σημαντικό. Ο φιλικός διακανονισμός ενδείκνυται για τις περιπτώσεις που στις συμβάσεις υπάρχουν γκρίζες ζώνες και πρέπει να αποφευχθεί το χειρότερο. Η σύμβαση όμως του ΟΛΠ ήταν ιδιαίτερα ξεκάθαρη για τα συμφέροντα του ελληνικού δημοσίου, χωρίς αμφισημίες και ασάφειες. Με ποιο σκεπτικό κυβέρνηση και υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας συμφώνησαν στον φιλικό διακανονισμό, που δημιουργεί μάλιστα τους όρους ώστε πολύ σύντομα η Cosco να αγοράσει και τον ΟΛΠ; Και τότε η Cosco θα βάλει στην τσέπη και τα κέρδη του ΟΛΠ! Είναι άξιο αναφοράς ότι το πρώτο εννιάμηνο του 2014 τα μετά φόρων κέρδη αυξήθηκαν κατά 6,36%, παρότι ο κύκλος εργασιών παρουσίασε μείωση, ενώ τα χρηματικά διαθέσιμα αυξήθηκαν κατά 111,6%!!!

Η κυβέρνηση, από την άλλη, βαυκαλίζεται με το επενδυτικό σχέδιο ύψους 230 εκ. ευρώ, παρουσιάζοντάς την ως την μεγαλύτερη επένδυση την εποχή της κρίσης. Έτσι όμως υποτιμάει τα διαφυγόντα κέρδη του δημοσίου, πως ανάλογες επενδύσεις ποτέ δεν δημιουργούν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στις τοπικές κοινωνίες, αλλά αντίθετα δημιουργούν κρανίου τόπο απονεκρώνοντας μικρές επιχειρήσεις και ενταφιάζοντας εργασιακά δικαιώματα.

Θ. Δρίτσας: «Όχι λευκή επιταγή»

Σε διαφορετική τροχιά από το σχέδιο συγκυβέρνησης ΝΔ – ΠΑΣΟΚ για το ξεπούλημα του πρώτου λιμανιού της χώρας στους Κινέζους φαίνεται να κινείται κι η απόφαση που έλαβε το δημοτικό συμβούλιο του Πειραιά στις 7 Οκτωβρίου, κατόπι πρότασης του δημάρχου Γ. Μώραλη. Στο σκεπτικό της υπογραμμίζεται η ανάγκη «διασφάλισης του δημόσιου χαρακτήρα του λιμανιού» και προκρίνεται η ίδρυση Λιμενικού Ταμείου Πειραιά, ως νομικού προσώπου Δημοσίου Δικαίου ειδικού σκοπού που θα ανήκει κατά 100% στο δήμο Πειραιά και θα εποπτεύεται απ’ αυτόν. Σκοπός του, κατά τα πρότυπα των όσων ισχύουν στα λιμάνια του Άμστερνταμ και του Ρότερνταμ, θα είναι να διεκδικήσει τη σύναψη σύμβασης παραχώρησης με το ελληνικό δημόσιο που θα επιτρέψει την «διαχείριση της χερσαίας ζώνης του επιβατικού λιμανιού του Πειραιά η οποία αφορά την ακτοπλοΐα και την κρουαζιέρα και συνιστά την προβολή των ορίων του Δήμου στο λιμάνι. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται τόσο η ενίσχυση των υποδομών κρουαζιέρας όσο και η ακτοπλοϊκή σύνδεση των νησιών», όπως αναφέρεται. Με την απόφαση του δημοτικού συμβουλίου διαφώνησαν τόσο η παράταξη της Λαϊκής Συσπείρωσης (ΚΚΕ) όσο και το Λιμάνι της Αγωνίας (ΣΥΡΙΖΑ).

Μιλώντας στα Επίκαιρα, ο Θόδωρας Δρίτσας βουλευτής Α’ Πειραιά του ΣΥΡΙΖΑ κι επικεφαλής του δημοτικού συνδυασμού τόνισε ότι «το σχέδιο του Ι. Μώραλη βρίθει αντιφάσεων και κενών, ενώ διασπά το κίνημα κατά της ιδιωτικοποίησης εισάγοντας μια επιπλέον, ενδιάμεση διαδικασία. Ακόμη, διεκδικώντας την ακτοπλοϊκή δραστηριότητα που είναι εμφανώς ελλειμματικός κλάδος δημιουργείται η εντύπωση ότι ευνοεί τους επενδυτές καθώς τους απαλλάσσει από μια ζημιογόνα δραστηριότητα την οποία θα φορτωθεί ο Δήμος Πειραιά. Τέλος, δεν είναι σαφές αν η πρόταση για δημιουργία Λιμενικού Ταμείου αποτελεί ένα νέο τομέα επιχειρηματικής δραστηριότητας στη χερσαία ζώνη ή ένα παραγωγικό μοντέλο που εξυπηρετεί τα συμφέροντα του Δήμου και των Πειραιωτών. Μέχρι λοιπόν να έρθει μια μελέτη που να ξεκαθαρίζει τις σκιές ότι εξυπηρετούνται επιχειρηματικά συμφέροντα εμείς αρνηθήκαμε να δώσουμε λευκή επιταγή».

Για το θέμα της ιδιωτικοποίησης μίλησε στα Επίκαιρα ο συνδικαλιστής λιμενεργάτης Γιώργος Γώγος κι ο επαγγελματίας από τη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη Βασίλης Κανακάκης.

 

Φιλικός Διακανονισμός και άλλα ανέκδοτα

Του Γιώργου Γώγου*

Ο «φιλικός διακανονισμός» ούτε φιλικός είναι, γιατί προϋποθέτει την ύπαρξη δύο φίλων, ούτε διακανονισμός, γιατί δεν διευθετεί κανένα αμφισβητούμενο θέμα!

Είναι μια ακόμα συμφωνία επί ζημία του δημοσίου και επ’ ωφελεία της ιδιωτικής (ουσιαστικά μετασοσιαλιστικής κρατικότατης) εταιρίας Cosco. Το κακό ξεκίνησε το 2009 με την παράδοση του μεγαλύτερου σταθμού εμπορευματοκιβωτίων της χώρας στην υπεράκτια θυγατέρα του κινεζικού κολοσσού Cosco Pacific ltd με μια λεόντειο συμφωνία για τον ιδιώτη. Χαρακτηριστικά μαζί με την εν λειτουργία προβλήτα πήρε: έτοιμη στρωμένη επιχείρηση, με εξασφαλισμένη πελατεία, πακέτο από φοροαπαλλαγές και για δώρο ελευθερία κινήσεων (δηλ. καμία ρύθμιση) στα εργασιακά.

Στη συνέχεια η επόμενη κυβέρνηση και διοίκηση του ΟΛΠ (η ίδια με την τωρινή) και μέσα σε δύο μόλις χρόνια (2011) συμφωνεί να παραχωρήσει τα δικαιώματα στην είσπραξη τελών για περιβαλλοντικές διευκολύνσεις, δηλ. χάρισε περίπου 2-3 εκατ. ευρώ στην Cosco και «διευθέτησε» κάποια γκρίζα σημεία στην αρχική σύμβαση και συγκεκριμένα αναγνώρισε ότι η μεταφορά της προβλήτας πετρελαιοειδών είναι ευθύνη του ΟΛΠ ώστε να μπορέσει η Cosco ανενόχλητη να επεκταθεί όπως όριζε η αρχική σύμβαση και να χτίσει το ανατολικό μέρος της προβλήτας ΙΙΙ.

Βήμα-βήμα, χρόνο με το χρόνο οι ορέξεις της Cosco μεγαλώνουν, η ανοχή και η υποταγή των κυβερνώντων ανταποκρίνονται σ’ αυτές και καταλήγουμε στον «φιλικό διακανονισμό». Η Cosco με τις διευκολύνσεις που έχει πάρει και τις επιχειρησιακές δυνατότητες (μεγάλη έκταση προβλήτα, πολλά μηχανήματα να εξυπηρετούν, ισοπέδωση των εργασιακών) είναι αναμενόμενο να γιγαντωθεί και να βάζει όλο και περισσότερο τους δικούς της όρους στο τραπέζι. Δυστυχώς, μέχρι σήμερα βρίσκει πρόθυμους συνομιλητές και η πολιτική της υποταγής συνεχίζεται απέναντι της χωρίς καμιά διάθεση από την κυβέρνηση και τη διοίκηση του ΟΛΠ να βάλει περιορισμούς και να δώσει τουλάχιστον ίδιες ευκαιρίες στον δημόσιο ΟΛΠ και στην ιδιωτική Cosco.

Ενδεχομένως, να επενδυθούν τα 230 εκατ. ευρώ για τη επέκταση του προβλήτα ΙΙΙ, ενδεχομένως να δημιουργηθούν κάποιες εκατοντάδες θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή και κατά τη λειτουργία. Σίγουρα όμως τη δυνατότητα αυτή της επέκτασης η Cosco την πήρε χωρίς να πληρώσει ούτε ένα ευρώ (αντίθετα την απάλλαξαν κι από το εγγυημένο ετήσιο ενοίκιο που υποχρεούταν από την αρχική σύμβαση να δίνει), σίγουρα οι όσες θέσεις εργασίας δημιουργηθούν θα είναι χωρίς δικαιώματα, σε συνθήκες γαλέρας όπως αποδείχθηκε και από την πρόσφατη διαμαρτυρία των ήδη εργαζομένων στην Cosco (αλήθεια τι απέγινε με αυτούς τους ανθρώπους;). Σίγουρο είναι επίσης ότι από τα περιβόητα 230 εκατ. τα μισά και πλέον θα πάνε στην Κίνα απ’ όπου αγοράζει τα μηχανήματα της η Cosco κι όχι στην ελληνική οικονομία.

Είναι πράγματι επωφελής ο «φιλικός διακανονισμός» αλλά για την Cosco και μόνο. Δεν είναι για τον δημόσιο ΟΛΠ γιατί θα στερηθεί έσοδα, δεν είναι για το Πέραμα γιατί θα έρθουν πιο κοντά στις αυλές τους τα κοντέϊνερ, δεν είναι για τους εργαζόμενους που δουλεύουν ή θα δουλέψουν εκεί γιατί θα είναι ένα μεροκάματο επισφαλές, επικίνδυνο και πικρό.

*Γενικός γραμματέας Ένωσης Λιμενεργατών ΟΛΠ

Παμπειραϊκό όχι στο ξεπούλημα

Του Βασίλη Κανακάκη*

Η Παμπειραϊκή Επιτροπή Σωτηρίας δημιουργήθηκε από την ανάγκη ανατροπής των καταστροφικών σχεδίων της Κυβέρνησης και της Τρόικας για το ξεπούλημα του λιμανιού, δημιουργώντας ένα τερατώδες ιδιωτικό μονοπώλιο εις βάρος της κοινωνίας του Πειραιά και της οικονομίας της πατρίδας μας. Η Παμπειραϊκή Επιτροπή στην δράση της έχει την συμπόρευση – συμμετοχή των Δήμων της περιοχής, των τριών Επιμελητηρίων του Πειραιά, πολλών Βουλευτών, του Δικηγορικού Συλλόγου, εμπόρους, βιοτέχνες, ναυπηγοεπισκευαστές και την μεγάλη μερίδα των εργαζόμενων της πόλης με την συμμετοχή των οργάνων τους στην Παμπειραϊκή και της αποφάσεις της.

Η ενδεχόμενη ιδιωτικοποίηση του λιμανιού είναι σοβαρή οπισθοδρόμηση στην ανάπτυξη και θα πλήξει ακόμα περισσότερο τους πλοιοκτήτες, χρήστες του λιμανιού, τους χιλιάδες μικρομεσαίους της ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης, τους βιοτέχνες, τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους εμπόρους, τους λιμενεργάτες, τους χιλιάδες εργαζόμενους και ανέργους της ζώνης, τους όμορους δήμους, τον τουρισμό και τα νησιά και γενικότερα δεν θα έχει κανένα όφελος για την οικονομία της χώρας, παρά μόνο για το μονοπώλιο.

Είναι βέβαιο, ότι σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο, υπάρχουν άλλα εξαιρετικά επιτυχημένα μοντέλα ανάπτυξης, εκσυγχρονισμού και επένδυσης στα λιμάνια, μοντέλα που μπορεί να ακολουθήσει και η χώρα μας προσαρμοζόμενα αυτά στην εξυπηρέτηση του ελληνικού λαού των εκατοντάδων νησιών μας, των χιλιάδων χρηστών – εργαζόμενων προς όφελος της οικονομίας της χώρας μας.

Λέμε, απαιτούμε και αγωνιζόμαστε:

  • Όχι στην εκχώρηση εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων μέσω της πώλησης.
  • Όχι στην θυσία του λιμανιού στο βωμό του κέρδους ενός ξένου ιδιωτικού μονοπωλίου.
  • Όχι στην αποξένωση των νησιών μας από την ηπειρωτική χώρα.
  • Όχι στην αύξηση των λιμενικών τελών στα πλοία και των εισιτηρίων στους επιβάτες.
  • Όχι στην αύξηση των τιμών των διακινούμενων φορτίων, η οποία επιβαρύνει τους καταναλωτές.
  • Όχι στην αύξηση του κόστους σε επαγγέλματα που έχουν σχέση με το λιμάνι (φορτηγά, αυτοκίνητα, ρυμουλκά, κ.λ.π.).
  • Όχι στις δραματικές συνέπειες που θα έχει στις χιλιάδες πολύπαθες μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τον εμπορικό κόσμο της πόλης μας.
  • Όχι στην οριστική ταφόπλακα που θα μπει στα καρνάγια και την Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη με δραματικές συνέπειες για τον κλάδο, τους δήμους και την κοινωνία.
  • Όχι στην αποξένωση του Πειραιά που σήμερα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το λιμάνι, ο Πειραιάς δεν πρέπει να πεθάνει.
  • Όχι στην διάλυση των εργασιακών σχέσεων στα πρότυπα του εργασιακού μεσαίωνα της Cosco.

Τα ανωτέρω θα αποτραπούν μόνο με ένα λιμάνι που θα κρατήσει τον δημόσιο χαρακτήρα του θα είναι στην υπηρεσία της ανάπτυξης βάσει των προτάσεων των φορέων της πόλης και θα είναι στην υπηρεσία του λαού και της πατρίδας μας, πύλη εισόδου οικονομίας και ανάπτυξης.

*Εκ μέρους της Παμπειραϊκής Επιτροπής Σωτηρίας, μέλος της Διοίκησης του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Πειραιά, Πρόεδρος Ένωσης Εργοληπτών Αμμοβολών

Μόνο ζημιές από την επένδυση της Cosco στον Πειραιά (Πριν, 26 Μαΐου 2013)

coscoΣε βάρος των εργαζομένων και της ελληνικής οικονομίας θα είναι – ακόμη και στην εξαιρετική περίπτωση που υλοποιηθούν – οι εξαγγελίες του πρωθυπουργού Α. Σαμαρά για νέες επενδύσεις εκ μέρους της Κίνας στο λιμάνι του Πειραιά και τα ελληνικά αεροδρόμια. Οι εξαιρετικά αρνητικές συνέπειες της κινέζικης διείσδυσης στην Ελλάδα, που ξεκίνησε το 2008 επί Κ. Καραμανλή, φαίνονται περίτρανα από την επένδυση της Cosco στον Πειραιά, που δεν σήμανε κανένα οικονομικό όφελος. Για το θέμα μιλά στο Πριν, ο (εικονιζόμενος) Γιώργος Γώγος, γενικός γραμματέας της Ένωσης Λιμενεργατών ΟΛΠ.

– Για ποιό λόγο χαρακτηρίζετε επιζήμια για το δημόσιο συμφέρον την επένδυση της Cosco, την ίδια ώρα που οι Κινέζοι καυχώνται ότι έχει αυξηθεί η εμπορική κίνηση;

“Η Cosco μέσω της θυγατρικής της ΣΕΠ, αγόρασε τον Προβλήτα ΙΙ έναντι 500 εκ. (τα οποία θα καταβάλει υπό την μορφή ετήσιου ενοικίου) για 35+5 χρόνια. Στη συνέχεια ο ΟΛΠ αναγκάστηκε να φτιάξει τον Προβλήτα I, που αντιστοιχεί στο 1/3 της δυναμικότητας αυτού που έχει παραχωρηθεί στην Cosco, του προβλήτα ΙΙ, με ίδια κεφάλαια και ίδιο δανεισμό. Το κόστος του ανήλθε γύρω στα 180-190 εκατομμύρια. Ενώ, αν δεν είχε παραχωρηθεί στην Cosco ο μεγάλος προβλήτας, με πολύ λιγότερα χρήματα, θα είχε γίνει ανανέωση του μηχανολογικού εξοπλισμού, θα είχε ανέβει η δυναμικότητά του, θα είχε γίνει τελείως σύγχρονη προβλήτα και θα την διαχειριζόταν ο ΟΛΠ και τα οφέλη της θα έμεναν στο κράτος. Αυτή τη στιγμή κάνουν μια επιλογή να δώσουν τη μεγάλη παραγωγική δυνατότητα στην Cosco. Για να υπάρχει επίφαση ανταγωνισμού, έφτιαξε ο ΟΛΠ τον άλλο προβλήτα, για να μην περάσουμε από ένα δημόσιο μονοπώλιο σε ένα ιδιωτικό μονοπώλιο, για το οποίο επαναλαμβάνω δε χρεώθηκε ούτε ευρώ το κράτος, έγιναν με ίδια κεφάλαια του οργανισμού και με δανεισμό του οργανισμού, υποτίθεται για ν’ ανταγωνιστεί την Cosco.

Την ανταγωνιζόμαστε, μέχρι στιγμής τα νούμερα είναι καλά. Στον Πειραιά υπάρχει πολλή μεταφόρτωση. Δηλαδή, το έχουν επιλέξει κάποιες εταιρίες σαν λιμάνι διαμετακομιδής. Αφήνουν εδώ κάποια κοντέινερ, τα οποία πάνε σε άλλες αγορές: Μαύρη θάλασσα, νοτιοανατολική Μεσόγειο, νοτιοανατολική Ευρώπη, στο ταξίδι τους πηγαίνοντας για τις βόρειες χώρες. Οι γραμμές συνήθως έρχονται από Ασία, περνούν Σουέζ, Μεσόγειο, Βαρκελώνη και μετά πηγαίνουν, Ρότερνταμ, Άμστερνταμ, στα βόρεια λιμάνια. Σ’ αυτό το ρου αρκετές εταιρίες λοιπόν έχουν επιλέξει τον Πειραιά κι όχι ένα ιταλικό λιμάνι και γι’ αυτό υπάρχει δουλειά. Δεν έχει αυξηθεί η δουλειά λόγω αύξησης της ζήτησης στην ελληνική αγορά ή αύξησης των εξαγωγών για να φεύγουν από ‘δω πράγματα, ίσα – ίσα αυτά τα μεγέθη έχουν μειωθεί. Αυτό που έγινε είναι να έχει αυξηθεί το τράνζιτ.

Από το τράνζιτ φορτίο δεν έχει να περιμένει κάτι ο πρακτοριακός υπάλληλος, ο νταλικέρης, τα επαγγέλματα δηλαδή που δουλεύουν πέριξ της φορτοεκφόρτωσης στο λιμάνι. Το πειραιώτικο φορτίο είναι αυτό που τους δίνει δουλειά. Έρχεται το φορτίο, παραμένει εδώ για λίγες μέρες, έρχεται ένα άλλο καράβι, το παίρνει, φεύγει. Υπάρχει δουλειά για το λιμάνι, υπάρχει τζίρος γι’ αυτόν που έχει τη διαχείριση του λιμανιού είτε αυτός είναι η Cosco είτε αυτός είναι ο ΟΛΠ, αλλά για τα έξω επαγγέλματα δεν υπάρχει κάποιο κέρδος. Σε αντίθετη περίπτωση, θα ερχόταν ένα κουτί πειραιώτικο που λέμε, δηλαδή για την ελληνική αγορά, θα ξεφορτωνόταν, θα το ‘παιρνε ένας νταλικέρης, θα δούλευε ένας εκτελωνιστής που θα ‘κανε τη γραφειοκρατική διαδικασία, θα δούλευε ο πρακτοριακός υπάλληλος που θα είχε τη διαχείριση και την επίβλεψη του φορτίου, θα έμενε κάτι στην αγορά. Τώρα δε μένει κάτι. Αυτό δηλαδή, είναι θετικό για τον ΟΛΠ και την Cosco, διότι έχουν έσοδα. Κι εκεί ο ανταγωνισμός, το ντάμπινγκ, λειτουργεί αρκετά, δηλαδή η Cosco και ο ΟΛΠ ρίχνουν τις τιμές Παρόλ’ αυτά όμως τζιράρεται ένα χρήμα γύρω απ’ αυτή την ιστορία. Για την Cosco, το περιθώριο κέρδους είναι μεγαλύτερο, γιατί έχει πάρα πολύ φθηνό εργατικό δυναμικό, έχει κάνει πολύ λιγότερες επενδύσεις απ’ ό,τι ο ΟΛΠ και το συνολικό αποτέλεσμα είναι θετικότερο για εκείνη απ’ ό, τι είναι για τον ΟΛΠ. Γιατί ο ΟΛΠ όπως είπαμε, έφτιαξε ένα καινούριο λιμάνι από την αρχή, άρα έχει επενδύσει πολλά σε χρήματα, επιστρέφει δάνεια κι έχει ένα ακριβότερο εργατικό κόστος, διότι εδώ έχουμε κάποιες  εργασιακές σχέσεις θεσμοθετημένες.

Αν πάρει όμως, όπως τώρα είπε ο Σαμαράς, όλο το λιμάνι η Cosco ουσιαστικά θα διαμορφώσουν μονοπωλιακούς όρους στις τιμές. Έτσι δεν είναι;

Ακριβώς! Και το κόστος για το εγχώριο φορτίο θα διαμορφώνεται σύμφωνα με τις ορέξεις της Cosco. Δηλαδή θα μπορεί ν’ ανεβάζει τις τιμές, εφόσον δε θα υπάρχει ανταγωνισμός, κατακόρυφα.

Εδώ ας σημειώσουμε κάτι που μπορεί να μην είναι κατανοητό για τον κόσμο. Η Cosco αυτή τη στιγμή πληρώνει, έχοντας ξεκινήσει από 17 εκατομμύρια το «νοίκι» τον πρώτο χρόνο, κάπου στα 25. Μάλιστα χρωστάει ακόμα κάποια χρήματα, δεν είναι συνεπής στις πληρωμές της, ζητάει επιστροφή ΦΠΑ από το κράτος και τα λοιπά και τα λοιπά. Το σημαντικό είναι ότι αυτά τα χρήματα, είτε είναι 25, είτε 22, είτε 28 εκατομμύρια το χρόνο, δεν πάνε στο ταμείο του κράτους, πάνε στο ταμείο του ΟΛΠ. Από τη στιγμή που ο ΟΛΠ θα γίνει ιδιωτική εταιρία, θα πηγαίνουν στην τσέπη του ιδιώτη. Κι αν αυτός ο ιδιώτης είναι η ίδια η Cosco, απ’ τη μια τσέπη θα βγαίνουν στην άλλη θα μπαίνουν. Αυτό θα πρέπει να γίνει κατανοητό γιατί νομίζουν ότι ο ΟΛΠ εισπράττει ένα ενοίκιο κι αυτό αποδίδεται κατευθείαν στα κρατικά ταμεία. Δεν είναι έτσι. Μπαίνει στα ταμεία του ΟΛΠ και με τα συν πλην ανάλογα τον τομέα, παρουσιάζει ένα συνολικό αποτέλεσμα θετικό ή αρνητικό. Προς το παρόν είναι συν, είναι θετικό, πέρυσι το 2012 έκλεισε με κάτι λιγότερο από 5 εκατομμύρια καθαρό κέρδος.

– Επομένως οι Κινέζοι έχουν κάθε συμφέρον να αγοράσουν τον ΟΛΠ…

– Ακριβώς! Να γίνει κατανοητό ότι και το νοίκι δε θα εισπράττεται από το κράτος. Ιδιωτικοποιείται ο ΟΛΠ, ιδιωτικοποιούνται κι όλα τα έσοδα που έχει ο ΟΛΠ και μένουν στον αγοραστή που θα τον πάρει. Αν πάνε σε παραχώρηση δραστηριοτήτων, κομματιού δηλαδή, μπορούν να δώσουν την κρουαζιέρα, ή μπορούν να δώσουν το καρ τέρμιναλ ή το κοντέινερ τέρμιναλ και υφίσταται ο ΟΛΠ σαν εταιρία κατά 75% κρατική, όπως είναι αυτή τη στιγμή, κάποιο κομμάτι απ’ αυτά τα έσοδα θα πηγαίνει στα ταμεία . Αν επιλέξουν όμως να δώσουν όλο τον ΟΛΠ σ’ έναν ιδιώτη, δε θα ‘χει να λαμβάνει ούτε ευρώ.

– Με βάση τα διαχρονικά στοιχεία για τα έσοδα και τα κέρδη του ΟΛΠ πώς αποδεικνύεται ότι ο ΟΛΠ δεν κέρδισε από την ιδιωτικοποίηση;

– Αξίζει να συγκρίνουμε τα στοιχεία του 2007 με αυτά του 2011. Ο ΟΛΠ το 2007 είχε συνολικά έσοδα 130 εκ. ευρώ εκ των οποίων τα 112 εκ. ευρώ προέρχονταν από τον προβλήτα ΙΙ που στη συνέχεια δόθηκε στους Κινέζους. Το 2011 τα έσοδά του ήταν 19 εκ. ευρώ κι επιπλέον 22 εκ. ευρώ από το ενοίκιο της Cosco. Τα κατ’ έτος κέρδη από το 200 ως το 2007 ήταν μεταξύ 34 και 36 εκ. ευρώ ενώ το 2011 ήταν μόνο 6,5 εκ. Αυτή η μείωση οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στη στέρηση παραγωγικών δυνατοτήτων, καθώς η δυνατότητές του μετά την παραχώρηση του Προβλήτα ΙΙ μειώθηκαν κάτω από ένα τρίτο.

Πρέπει μάλιστα να αναφέρουμε πως ούτε τα δημόσια έσοδα οφελήθηκαν από την υποτιθέμενη επένδυση της Cosco. Αρκεί να αναφέρουμε ότι η Cosco απολαμβάνει σήμερα φοροαπαλλαγές που δεν έχει ο ΟΛΠ κι οι οποίες είναι παράνομες γιατί δε συμπεριλαμβάνονταν στην προκήρυξη παραχώρησης. Της χαρίστηκαν αργότερα με το νόμο 3755/09. Ο ΟΛΠ αντίθετα φορολογείται με 2% επί του τζίρου επιπλέον της φορολόγησης των κερδών του. Στην Cosco επιστρέφεται ακόμη κι ο ΦΠΑ.

– Έχουμε επομένως άνισες συνθήκες ανταγωνισμού, με ευθύνη του κράτους, που ευνοεί τον ιδιώτη ανταγωνιστή σε βάρος του δημόσιου φορέα, ασχέτως του γεγονότος ότι τα κέρδη του δημόσιου φορέα οδεύουν εν τέλει στα κρατικά ταμεία, ενώ τα κέρδη του ιδιώτη που παίζει με σημαδεμένα χαρτιά οδεύουν στα ταμεία μιας πολυεθνικής…

– Ακριβώς.

– Πιστεύεις ότι αυτά τα σχέδια που ανακοίνωσε ο Σαμαράς από την Κίνα θα προχωρήσουν;

– Να σου πω την αλήθεια, δεν έχω καταλάβει τι ανακοίνωσε ο Σαμαράς. Ανακοίνωσε ένα γενικό πράγμα ανάπτυξης, επένδυσης και και και… Επένδυση βάφτισαν και την υπόθεση της Cosco, το οποίο δεν είναι επένδυση. Επένδυση είναι να πάρεις κάτι από την αρχή, να το χτίσεις και ν’ αρχίσεις να λειτουργείς με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Η Cosco πήρε ένα έτοιμο λιμάνι, συνέχισε εκείνη να το διαχειρίζεται, στην αρχή για δύο χρόνια δεν είχε βάλει ούτε ευρώ, σιγά σιγά άρχισε να βάζει κάποια επιπλέον εργαλεία και τώρα χτίζει τον προβλήτα ΙΙΙ. Τώρα ξεκινάει ουσιαστικά να δίνει κάποια χρήματα η Cosco, μετά από τέσσερα χρόνια λειτουργίας. Και πάλι λέω, το συγκριτικό πλεονέκτημα που της είχε δοθεί με την παραχώρηση ήταν τεράστιο. Λοιπόν, από τον πρωθυπουργό δεν ακούσαμε κάτι συγκεκριμένο. Ίσα ίσα, ακούσαμε για κάποιες εταιρίες, όπως η ΖΤΕ η οποία είναι μια εταιρία logistics απ’ ό, τι κατάλαβα κι η οποία κάνει μεταποίηση. Ουσιαστικά, δίνει τη δυνατότητα στους Κινέζους, αυτό που ήθελαν από την αρχή, από τον ερχομό της Cosco: Να φτιαχτεί ένα κέντρο μεταποιητικό, το οποίο θα φέρνει κινέζικα προϊόντα σωρηδόν, και θα ‘χουν μια τελική φάση μονταρίσματος, συσκευασίας.

– Η λεγόμενη παθητική τελειοποίηση…

– Ακριβώς. Το οποίο θα δίνει τη δυνατότητα στην κινέζικη εταιρία να το βαφτίζει ευρωπαϊκό προϊόν. Άρα λοιπόν θα ‘ρχεται ένα προϊόν με κόστος 50 λεπτά στην αγορά που θα το ‘παιρνε ο έμπορος κι αυτόματα θα το πουλάει στην ελληνική ή την ευρωπαϊκή αγορά 5 ευρώ. Το ίδιο προϊόν, με το ίδιο κόστος, με μηδαμινό κόστος μεταποίησης και «βαπτίσματος». Άρα εδώ θα πρέπει να πάρουν θέση νομίζω και οι φορείς του εμπορίου, όπως η ΓΣΕΒΕΕ. Αυτοί οι άνθρωποι θα πληγούν απ’ αυτή τη διαδικασία. πρέπει να πάρουν θέση και οι Ευρωπαίοι, γιατί θα χτυπήσει και τη δική τους παραγωγική διαδικασία. Γιατί, αν θέλεις εδώ, οι παραγωγικές δυνατότητές μας σε καταναλωτικά είδη είναι πολύ μικρές. Αλλά πάλι χτυπάει την αγορά. Όταν βγαίνει ο κύριος Κορκίδης που ήταν και στο Δ.Σ. του ΟΛΠ και ξέρει από την αρχή την ιστορία με την Cosco κι επικροτούσε τότε τις επιλογές της κυβέρνησης, πρέπει να πάρει θέση τώρα απέναντι στα μέλη του που θα ‘χουν ν’ ανταγωνιστούν τους κολοσσούς της Κίνας.

Να θυμίσω πως το φλερτ με τους Κινέζους είναι μια διαδικασία που έχει αρχίσει από τα τέλη του 2006 και τελείωσε με το νόμο του 2009 και την εγκατάσταση της Cosco. Είχε ξεκινήσει σαν μια προσπάθεια διακρατικής συμφωνίας. Η τότε κυβέρνηση Καραμανλή προσπάθησε να παραχωρήσει το λιμάνι δια της αναθέσεως στην Cosco, αλλά αυτό δεν έγινε εφικτό γιατί βγάλαμε το θέμα προς τα έξω, ενημερώσαμε τους αντίστοιχους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τονίζαμε ότι δεν μπορεί να γίνει διμερής συμφωνία με τρίτη χώρα εκτός ΕΕ. Έτσι αναγκάστηκαν κι έβγαλαν διαγωνισμό που ήταν φωτογραφικός ήταν ξεκάθαρο. Αποδεικνύεται κιόλας από το γεγονός ότι η Cosco βγήκε πρώτη ανάμεσα στις δύο. H άλλη ήταν η Hutchison, κινέζικη κι αυτή.

Ο αρνητικός ρόλος των ελλήνων εφοπλιστών

olp– Η Hutchinson όμως διεκδίκησε από κοινού με την Alapis

– Ναι, είχε γίνει μια κοινοπραξία με το Λαυρεντιάδη κι είναι μια πολύ καλή λεπτομέρεια για να δούμε ποιοι τελικά είναι αυτοί οι Έλληνες που παίρνουν μέρος στα «κονσόρτσια των ιδιωτικοποιήσεων». Οι Κινέζοι λοιπόν με τον Λαυρεντιάδη πήραν τη Θεσσαλονίκη. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι ήταν στημένο όλο το παιχνίδι. Η Cosco πήρε τον Πειραιά, η Hutchinson πήρε τη Θεσσαλονίκη. Ο ρόλος που έπαιξε ο Λαυρεντιάδης θα ήταν προφανώς σ’ επίπεδο λόμπινγκ στην κυβέρνηση Καραμανλή.

– Στη Θεσσαλονίκη συμμετείχε και η COSCO;

– Ναι, τα μοιράστηκαν. Υπήρχε και η DPA (Dubai Ports Authority) που είναι συμφέρον των Αραβικών Εμιράτων, η οποία όμως είχε δώσει πολύ μικρό τίμημα. Θεωρώ ότι είχε γίνει κάποια κολιγιά μεταξύ των εταιρειών να δώσει μια πρόφαση. Προφανώς, ξεπληρώθηκε κάτι άλλο στην DPA, δεν μπορώ να το βεβαιώσω με στοιχεία αυτό, αλλά ήταν καθαρά παιχνίδι των εταιρειών. Απ’ το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, η Hutchinson έκανε στρατηγική επιλογή να αποχωρήσει λόγω της κρίσης που ξέσπαγε και γι’ αυτό δεν προχώρησε στην παραχώρηση όπως της είχε κατοχυρωθεί. Υπήρχε και μια ρήτρα 5 εκατομμυρίων ευρώ αν υπαναχωρούσε,  που ο ΟΛΘ πρέπει να ανακοινώσει αν καταβλήθηκε. Πρέπει μάλιστα να το μάθουμε γιατί απ’ ότι λέγεται η Hutchinson θα επανέλθει στη Θεσσαλονίκη…

Είχε ξεκινήσει αυτή η διαδικασία κι ήταν ξεκάθαρο ποιοι ήταν από πίσω, δηλαδή αυτόν τον «αρραβώνα» τον κανόνισαν οι εφοπλιστές με επικεφαλής τον Β. Κωνσταντακόπουλο, την Costa Mare, που είχε στη δούλεψη της Cosco καμιά ογδονταριά κοντεινερσιπς. Δηλαδή, η Costa Mare δίνει πλοία στην Cosco, την έχει πελάτη. Η Cosco απ’ ό, τι ξέρω δεν έχει πολλά ιδιόκτητα, συνήθως νοικιάζει πλοία, ναυλώνει πλοία με μακροχρόνιες ναυλώσεις, ετήσιες, πενταετείς, δεν έχει σημασία. Έτσι δουλεύουν οι περισσότεροι Έλληνες εφοπλιστές. Δηλαδή, επιλέγουν κάποιες ναυτιλιακές εταιρείες, είτε είναι η MSC, είτε είναι η Cosco, ναυλώνουν τα πλοία τους εκεί και γίνεται η μεταφορά.

–      Κι η απόβασή των Κινέζων στον Πειραιά επομένως πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής επιχειρηματικής συμφωνία μεταξύ από την μια των ελλήνων εφοπλιστών που χτίζουν πυρετωδώς πλοία στην Κίνα με κινέζικη μάλιστα χρηματοδότηση και από την άλλη της κινέζικης κυβέρνησης, με τις ελληνικές κυβερνήσεις να πουλούν δημόσιες υποδομές κατ’ εντολήν…  Μόνο αυτή την στιγμή στην Κίνα εκτελούνται 184 παραγγελίες πλοίων από έλληνες εφοπλιστές, ενώ εκτιμάται πως το 60% των εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας κι άνω του 50% των εισαγωγών της σε πρώτες ύλες μεταφέρονται από ελληνικά πλοία.

–      Νομίζω ότι δεν είναι μακριά από την πραγματικότητα αυτή η εκτίμηση. Εκείνη την εποχή, όταν έγινε η παραχώρηση στην Cosco, κλείστηκε μια μεγάλη συμφωνία για τους Έλληνες εφοπλιστές. Το ποσό δεν το θυμάμαι ακριβώς, 5 ή 10 δισ. ευρώ ήταν η χρηματοδότηση από κινέζικες τράπεζες σε ελληνικών συμφερόντων ναυτιλιακές εταιρείες, για να χτίσουν καράβια σε κινέζικα ναυπηγεία. Οι Έλληνες πλοιοκτήτες κοιτούν να βγαίνουν λίγο πιο μπροστά από την αγορά. Σ’ αυτό είναι πολύ ικανοί. Δηλαδή, βλέπουν πού κινείται η αγορά, τι φορτία θα έχει περίπου, τι συμβόλαια μπορούν να κλείσουν κι αντίστοιχα πάνε και καπαρώνουν θέσεις για ναυπήγηση, για χτίσιμο πλοίων, έτσι ώστε να μη δίνουν το συγκριτικό πλεονέκτημα σε άλλους όπως είναι οι Νορβηγοί, οι Γερμανοί, να βγουν και να είναι μπροστά στην αγορά. Άρα δηλαδή, μεγαλώνουν τις δυνατότητές τους, το capacity, σε τονάζ κι έχουν κι εξασφαλισμένο πελάτη. Έχουν 4 σε 1: χρηματοδότηση, χτίσιμο, φορτία από την Ασία και την Κίνα προς την Ευρώπη κι αντίστοιχα ναυλώσεις, δηλαδή…

Ας κρατήσουμε ότι η ταξική συνείδηση του κεφαλαίου, ανεξαρτήτως έθνους, είναι πολύ ισχυρότερη από της εργατικής τάξης. Έχουν συνείδηση της τάξης τους και των συμφερόντων τους…

– Και βέβαια η μανία με την οποία χτίζουν πλοία στην Κίνα οι έλληνες εφοπλιστές που έχουν την πρώτη θέση διεθνώς (με την Ιαπωνία, την Γερμανία, την Κίνα και τη Ν. Κορέα να ακολουθούν) γίνεται ακόμη πιο σκανδαλώδης αν λάβουμε υπ΄ όψιν μας ότι δεν έχουν δώσει ούτε μια παραγγελία στα ελληνικά ναυπηγεία.

– Ναι, παρότι έχουμε τα ναυπηγεία του Σκαραμαγκά που έχουν μεγάλες δεξαμενές και τα ναυπηγεία της Ελευσίνας που έχουν επίσης μεγάλες δεξαμενές. Εκεί έγινε ένα μεγάλο παιχνίδι μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης, ελληνικής κυβέρνησης που σταμάτησε ουσιαστικά τη ναυπηγοεπισκευή με το ζόρι, με τη διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων και πώληση από εταιρεία σ’ εταιρεία, το οποίο για μένα, είναι δαιδαλώδες. Με τελευταία τη συμφωνία του Βενιζέλου και το υπέρογκο πρόστιμο στα ναυπηγεία Σκαραμαγκά, το οποίο δεν μπορεί να σηκώσει, φτάσαμε εδώ που φτάσαμε: να ‘χουμε ένα ναυπηγείο πολύ σύγχρονο με πολύ εξειδικευμένο δυναμικό και να μην μπορεί να πάρει δουλειές.

– Και την παγκόσμια πρωτοτυπία για την Ελλάδα να είναι η μοναδική χώρα με ισχυρό εφοπλισμό που σε λίγα χρόνια θα στερείται δικής της ναυπηγικής βιομηχανίας… 

Αρέσει σε %d bloggers: