Νικαράγουα: Μάχη με το χρόνο δίνει ο Ντανιέλ Ορτέγκα

Από την μια, ήταν η συμπλήρωση ενός έτους στις 18 Απριλίου από τις μεγάλες και κυρίως αιματηρές διαδηλώσεις του 2018, όταν με αφορμή την εφαρμογή ενός αντι-ασφαλιστικού νόμου η κυβέρνηση  της Νικαράγουας επέδειξε το πιο αυταρχικό της πρόσωπο δολοφονώντας ανεξέλεγκτα εκατοντάδες διαδηλωτές.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Από την άλλη, είναι η σκλήρυνση της γραμμής της Ουάσινγκτον που θέτει κι επίσημα πλέον στο στόχαστρό της μαζί με την Βενεζουέλα και την Κούβα την κυβέρνηση του Ντανιέλ Ορτέγκα κι εργάζεται συστηματικά για την ανατροπή της. Υπό την πίεση αυτών των εξελίξεων που απειλούν να προσλάβουν ανεξέλεγκτες διαστάσεις η κυβέρνηση του Ντανιέλ Ορτέγκα δέχθηκε να ξεκινήσουν ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, απορρίπτοντας ωστόσο το αίτημα παραίτησής της και προκήρυξης άμεσα πρόωρων εκλογών, αντί του 2021 όταν λήγει η θητεία της, όπως απαιτεί η αντιπολίτευση.

Κι από μια άποψη δικαίως δεν παραιτείται. Ο Ορτέγκα, σπάνιο είδος πολιτικού χαμαιλέοντα, μπορεί να επικριθεί για πολλά. Για το μόνο που δεν μπορεί να κατηγορηθεί είναι ότι ο προεδρικός θώκος του προσφέρθηκε. Οι Σαντινίστας ανατρέποντας τον δικτάτορα Σομόζα που τοποθετήθηκε στην εξουσία το 1937 από τους Αμερικάνους, κυβέρνησαν από το 1979 κερδίζοντας ακόμη και τις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές του 1984, για να ηττηθούν από την αντιπολίτευση της Βιολέτας Τσαμόρο στις 25 Φεβρουαρίου 1990, ενώ από το 2007 μέχρι σήμερα επικράτησαν σε όλες τις εκλογικές μάχες. Οι εποχές ωστόσο αλλάζουν πιο γρήγορα ακόμη κι από τις μεταλλάξεις του Ντανιέλ Ορτέγκα, που αντίθετα με τον Τσάβες και τον Κάστρο θα μείνει στην ιστορία σαν ένας πολιτικός παντός καιρού, ικανός να ακολουθεί το ρεύμα κάθε εποχής.

Ενδεικτικές είναι οι αντι-ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις που πέρασε το 2018, με προεδρικό διάταγμα. Σε αδρές γραμμές προέβλεπαν μείωση των συντάξεων κατά 5%, αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης και αύξηση των εργοδοτικών και εργατικών ασφαλιστικών εισφορών. Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Ορτέγκα γκρέμιζε με τα ίδια του τα χέρια την πολιτική κληρονομιά των Σαντινίστας, αυτή που δεν κατάφεραν να ανατρέψουν ούτε οι Κόντρας, οι μισθοφόροι της CIA τη δεκαετία του ’80, που προκάλεσαν μια από τις πιο βρώμικες επεμβάσεις στην ιστορία της Λατινικής Αμερικής. «Το τραγούδι της Κάρλας» του Κεν Λόουτς αποθανάτισε με μοναδικό τρόπο την αντίσταση και το μεγαλείο  αυτού του λαού απέναντι στην αμερικανική επέμβαση στη Νικαράγουα.

Στην προηγούμενη θητεία του ο Ντανιέλ Ορτέγκα στο πλαίσιο της εφαρμογής ενός προγράμματος λιτότητας, σχεδιασμένο από το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, ιδιωτικοποίησε επιχειρήσεις που είχαν εθνικοποιήσει οι Σαντινίστας στις αρχές της δεκαετίας του ’80, μείωσε τη φορολογία για τις ξένες άμεσες επενδύσεις και πολύ σύντομα το αμερικανικό περιοδικό Forbes στις 6 Αυγούστου του 2014 μιλούσε για «Νικαραγουάνικο θαύμα» θέλοντας να επαινέσει τη νεοφιλελεύθερη στροφή ενός ηγέτη που την εποχή της ανόδου του νεοφιλελευθερισμού απέδειξε ότι οι ένοπλες επαναστάσεις μπορούν να νικούν. Ωστόσο, το 2018 ούτε οι αντοχές του κόσμου ήταν ίδιες σε μια χώρα μάλιστα που μετά την Αϊτή παραμένει η φτωχότερη του δυτικού ημισφαιρίου, ενώ η περιουσία των 200 πλουσιότερων κατοίκων της είναι 2,7 φορές μεγαλύτερη από τον πλούτο που παράγει η χώρα κάθε χρόνο, ούτε και η διάθεση της αμερικανικής αυτοκρατορίας να υποδέχεται και να ανταμείβει ακόμη κι όσους στα στερνά τους είδαν το φως το …αληθινό, ήταν δεδομένη.

Οι κινητοποιήσεις ενάντια στα αντι-ασφαλιστικά μέτρα γενικεύτηκαν σε όλη τη χώρα, οι αντιδράσεις ήταν βίαιες και έκθεση παρατηρητών του ΟΗΕ έκανε λόγο για εξωδικαστικές εκτελέσεις, ασύμμετρη βία εκ μέρους της αστυνομίας, βασανιστήρια, παράνομες φυλακίσεις και σωρεία άλλων παραβιάσεων πολιτικών δικαιωμάτων με πρωταγωνιστές ακόμη και παραστρατιωτικούς μηχανισμούς. Ως αποτέλεσμα, λίγες ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης οι παρατηρητές απελάθηκαν από τη χώρα, επιβεβαιώνοντας το καθεστώς με αυτό τον τρόπο την ενοχή του για τους τουλάχιστον 325 νεκρούς, 2.000 τραυματίες και τους 500 φυλακισμένους.

Επαναφορά του Δόγματος Μονρόε

Δεν υπάρχει παρόλα αυτά αμφιβολία ότι τα αντι-ασφαλιστικά μέτρα αξιοποιήθηκαν όχι μόνο από τον αμερικανικό παράγοντα αλλά και από την αστική αντιπολίτευση της Νικαράγουας για να πλήξει ένα καθεστώς που όσο νερό κι αν έριξε στο κρασί του, με αποτέλεσμα η παλιά φρουρά των Σαντινίστας όχι απλώς να έχει αποστασιοποιηθεί από τον Ορτέγκα αλλά και να τον καταγγέλλει επίσημα, παρόλα αυτά δεν είναι πλήρως συνεργάσιμο, ούτε και αρεστό. Πολύ περισσότερο αν πάρουμε υπ’ όψη μας ότι στην Ουάσινγκτον  δεν κυβερνά ο Ομπάμα που δεν δίστασε ακόμη και να δρομολογήσει την εξομάλυνση των διπλωματικών σχέσεων με την Κούβα, αμφισβητώντας μια πολιτική σταθερά της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, αλλά ο Τραμπ, που επίσημα και δημόσια επικαλείται το «δόγμα Μονρόε».

Μόλις στις αρχές Μαρτίου, ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του πλανητάρχη, Τζον Μπόλτον, δήλωσε ότι «σε αυτή την κυβέρνηση δε φοβόμαστε να χρησιμοποιήσουμε τον όρο “Δόγμα Μονρόε”», παραπέμποντας στις πιο ωμές μεθόδους μοιράσματος σφαιρών επιρροής και εξωτερικής επιβολής της εποχής που οι ΗΠΑ ήθελαν να διώξουν από την αμερικανική ήπειρο την ευρωπαϊκή αποικιοκρατία και να θέσουν την ήπειρο υπό τη δική τους ολοκληρωτική επιρροή. Αυτές τις πρακτικές επαναφέρει ο Τραμπ! Στην ίδια συνέντευξη μάλιστα προς το CNN ο Τζον Μπόλτον μίλησε επίσης για «τρόικα της τυραννίας» (κατ’ αντιστοιχία με τον αλήστου μνήμης «Άξονα του Κακού» του Τζορτζ Μπους) στοχοποιώντας εκ νέου Βενεζουέλα, Κούβα και Νικαράγουα.

Η παραφωνία της Νικαράγουας ξεδιπλώνεται με τον πιο εύγλωττο τρόπο στα κινέζικα σχέδια διάνοιξης διώρυγας που θα επισκιάσει τον Παναμά. Πρόκειται για ένα φαραωνικό έργο, μήκους 278 χιλιομέτρων, 83 μέτρων πλάτους, 27 μέτρων βάθους και αξίας 40 δισ. δολ., που θα προκαλέσει τεράστια οικολογική καταστροφή και το οποίο θα εκμεταλλεύεται για 100 χρόνια κινέζικη κατασκευαστική εταιρεία. Το πρόβλημα ωστόσο για τους Αμερικάνους δεν είναι το ξερίζωμα των φυλών των ιθαγενών ή η καταστροφή παρθένων δασών. Είναι πώς στη νέα διώρυγα θα μπορούν να περνούν σούπερ τάνκερ ως και 250.000 τόνων, όταν από τον Παναμά επιτρέπεται η διέλευση πλοίων χωρητικότητας έως 120.000 τόνων. Αυτόματα επομένως τα κλειδιά του διεθνούς εμπορίου φεύγουν από τα αμερικανικά χέρια και περνούν στα χέρια του κατ’ εξοχήν ανταγωνιστή των ΗΠΑ: στα κινέζικα! Τι εμπορικό πόλεμο θα μπορεί να κηρύξει στο μέλλον ο Τραμπ αν δεν θα ελέγχει ούτε καν τα περάσματα των εμπορικών πλοίων… Αυτό πιθανότατα ήταν το μοιραίο λάθος του Ορτέγκα, αν κρίνουμε και από την επιμονή με την οποία σύσσωμη η δεξιά αντιπολίτευση καταγγέλλει την υπαγωγή της χώρας στην κινέζικη επιρροή.

Κι ο δρόμος ωστόσο των διαπραγματεύσεων για τον Ορτέγκα δεν είναι στρωμένος με …ροδοπέταλα. Ήδη οι ρωμαιοκαθολικοί επίσκοποι, στους οποίους ο Ορτέγκα πρόσφερε γη και ύδωρ για να τους προσεταιριστεί  φτάνοντας στο σημείο να απαγορεύσει τις εκτρώσεις στη Νικαράγουα ακόμη κι αν ο τοκετός είναι αποτέλεσμα βιασμού ή μεσολαβεί ασθένεια, αρνήθηκαν να πάρουν μέρος στις διαπραγματεύσεις. Παρότι μάλιστα ο Ορτέγκα αποφυλάκισε τριψήφιο αριθμό κρατουμλενω για να εξευμενίσει την αντιπολίτευση. Από την άλλη, οι κυρώσεις των ΗΠΑ είναι προ των πυλών. Τον Ιανουάριο ο Τραμπ υπέγραψε νόμο που επιτρέπει την επιβολή κυρώσεων οι οποίες όσο θα επεκτείνονται, αργά ή γρήγορα, θα επηρεάσουν την οικονομία που ήδη, με μείωση του ΑΕΠ κατά 4% το 2018 και 8,7% με βάση προβλέψεις για το 2019, παραπαίει. Καμία εγγύηση δεν υπάρχει επομένως πώς ο Ορτέγκα αγοράζοντας χρόνο δια των διαπραγματεύσεων θα μπορέσει να φτάσει στις εκλογές του 2021, καταφέρνοντας να κεφαλαιοποιήσει για μια ακόμη φορά τα κοινωνικά επιτεύγματα των κυβερνήσεων του.

Πηγή: περιοδικό Επίκαιρα

Ρελάνς των ναρκέμπορων το «Όχι» στην Κολομβία

biaΜε μια πρώτη ματιά η Αλ Κάιντα δεν έχει τίποτε κοινό με τις παραστρατιωτικές συμμορίες της Κολομβίας. Εξετάζοντας ωστόσο τους όρους ίδρυσης τους και δη την αμέριστη και πολύπλευρη βοήθεια που τους παρείχαν οι ΗΠΑ στα πρώτα, νηπιακά τους βήματα, όταν αποτέλεσαν οργανικά τμήματα της αμερικάνικης εξωτερικής πολιτικής, τότε οι ομοιότητες ξεπερνούν τις διαφορές.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Το ίδιο παρατηρείται και στο …τέλος της ημέρας, όταν οι ΗΠΑ για δικούς τους λόγους αποφασίζουν να αλλάξουν πολιτική, διαπιστώνοντας ότι πέτυχαν τους στόχους τους, κι εγκαταλείπουν τα άλλοτε χαϊδεμένα παιδιά τους. Τότε, Αλ Κάιντα και άλλες φονταμενταλιστικές οργανώσεις στη Μέση Ανατολή όπως και οι παραστρατιωτικές συμμορίες της Κολομβίας αποδεικνύεται ότι έχουν αυτονομηθεί και παύουν να ακολουθούν την πολιτική των χρηματοδοτών τους. Ενίοτε δε στρέφονται κι εναντίον των άλλοτε προστατών τους…

Ωστόσο, η λυσσαλέα αντίδραση του πρώην προέδρου της Κολομβίας, Αλβάρο Ουρίμπε, όπως και του κατεστημένου της χώρας απέναντι στο σχέδιο ειρήνευσης με τους αντάρτες του FARC, που οδήγησε τελικά στην καταψήφισή του στο δημοψήφισμα της προηγούμενης Κυριακής από μια οριακή πλειοψηφία 54.000 ψήφων ή 0,43% κι ένα ποσοστό της τάξης του 50,2% δεν μπορεί να εξηγηθεί χωρίς να ληφθούν υπ’ όψη οι σαρωτικές αλλαγές που θα επέφερε στην πλήρη του εφαρμογή στην κοινωνία  της Κολομβίας. Η βασική ιδέα που διαπερνούσε την συμφωνία, η οποία αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγματεύσεων επί τέσσερα χρόνια δημόσια και δύο ιδιωτικά, ήταν «καμία ειρήνη, χωρίς δικαιοσύνη». Αλλιώς, ουσιώδης προϋπόθεση για τον τερματισμό του εμφυλίου είναι η εξάλειψη των αιτιών που τον προκάλεσαν. Σε αυτό το πλαίσιο υπήρχαν συγκεκριμένες προβλέψεις για αγροτική μεταρρύθμιση που θα βελτίωνε την κοινωνική θέση των χωρικών και σαφή μέτρα για την μετάβαση της Κολομβίας από παρωχημένη ναρκω-οικονομία και υπόδειγμα αποτυχημένου κράτους σε μια σύγχρονη καπιταλιστική οικονομία, όπου το οργανωμένο έγκλημα θα έπαυε να βρίσκεται στο επίκεντρο της οικονομικής ζωής. Υπήρχαν μάλιστα και συγκεκριμένα τμήματα της αστικής τάξης, ασχολούμενα μεταξύ άλλων με τις μεταλλευτικές δραστηριότητες, την αγροτοδιατροφική βιομηχανία κ.α. που ανέμεναν σαν μάννα εξ ουρανού αυτή τη μετάβαση.

Η αντίδραση ωστόσο αποδείχθηκε απρόβλεπτα ισχυρή εκ μέρους εκείνων των τμημάτων που θα έχαναν την πρόσβαση στην πολιτική και οικονομική εξουσία και τα προνόμια αν υλοποιούταν η συμφωνία. Έτσι εξηγείται κι η αποδοχή που συνάντησε το σχέδιο ειρήνης στις αγροτικές περιφέρειες, που έχουν δοκιμαστεί από τον εμφύλιο πόλεμο ο οποίος διαρκεί 52 χρόνια κι έχει αφήσει πίσω του 260.000 θύματα. Τα αστικά κέντρα αντίθετα απέρριψαν κατά βάση τη συμφωνία, επικαλούμενα ότι ισοδυναμεί με αμνηστία κι επιβράβευση για τα στελέχη του Farc, ζητώντας επί της ουσίας τη διαιώνιση της σημερινής κατάστασης και την κλιμάκωση του βρόμικου πολέμου κατά των ανταρτών.

Τέλος εποχής η συμφωνία ειρήνης στην Κολομβία

 

3141Όποιος πιστεύει ότι η συμφωνία ειρήνης που υπέγραψαν οι ηρωικοί αντάρτες του FARC στην Κολομβία με την κυβέρνηση του προέδρου Χουάν Μανουέλ Σάντος είναι μια ακόμη παράδοση όπλων, δηλαδή μια ήττα των επαναστατών, πρέπει να δει το φόβο και το σάστισμα στα μάτια όλων όσων παρακολουθούσαν την επίσημη τελετή υπογραφής της συνθήκης ειρήνης στην αποικιακή πόλη Καρταγένα της Κολομβίας τη Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2016 όταν τρία μαχητικά αεροπλάνα του κολομβιανού στρατού έκαναν φιγούρες, και στην πραγματικότητα επίδειξη δύναμης, πάνω από τα κεφάλια των παραβρισκόμενων τη στιγμή που στο μικρόφωνο ήταν ο ηγέτης των ανταρτών Τιμοσένκο. (Εδώ το σχετικό βίντεο) Μεταξύ των παρισταμένων 15 αρχηγοί κρατών, ο γγ του ΟΗΕ, Μπαν Κι Μουν κι υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι. Επίσης, να ξέρει πώς το πρώτο εξάμηνο του 2016 οι νεκροί αριστεροί και αγωνιστές από τα παραστρατιωτικά τάγματα θανάτου έφτασαν τους 381, ενώ μόνο τις τελευταίες εβδομάδες που διαρκούσε η κατάπαυση του πυρός, από τις 26 Αυγούστου μέχρι τις 14 Σεπτεμβρίου, οι δολοφονημένοι αγωνιστές ξεπέρασαν τους 12! Καλώς ήρθατε στην Κολομβία…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η συναίνεση που συνάντησε στο διεθνές στερέωμα η συμφωνία ειρήνης, κατόπιν διαπραγματεύσεων διάρκειας 4 ετών στην Αβάνα, βρίσκεται σε πλήρη αναντιστοιχία με το διχασμό που εξακολουθεί να προκαλεί στο εσωτερικό της Κολομβίας. Έστω κι αν η επικράτηση του «Ναι στη συμφωνία» στο σημερινό δημοψήφισμα θεωρείται σίγουρη, με όλες τις δημοσκοπήσεις να δίνουν το «Ναι» στο 55%. Μάρτυρας η διαδήλωση που πραγματοποιήθηκε την ίδια μέρα στους δρόμους της Καρταγένα όπου το σύνθημα το οποίο κυριάρχησε ήταν «Σάντος προδότη». Επικεφαλής της μάλιστα ήταν ο πρώην πρόεδρος Ουρίμπε, ταυτισμένος με την παράδοση της εξουσίας σε ναρκέμπορους, του βεληνεκούς του Εσκομπάρ. Από την άλλη, η προσπάθεια σύνδεσης του FARC με τους μεγαλέμπορους ναρκωτικών όλα τα προηγούμενα χρόνια επιχειρούσε να διαβρώσει το κύρος του και δικαιολογούσε την έμμεση αμερικανική εισβολή με το περίφημο Σχέδιο Κολομβία, το οποίο ωστόσο δεν κατάφερε να ξεριζώσει το FARC από τις κολομβιανές ζούγκλες. Το μόνο που πέτυχε ήταν να οδηγήσει σε αποθράσυνση τις παραστρατιωτικές συμμορίες της Δεξιάς και των ναρκεμπόρων (με αιχμή του δόρατος την στρατο-αστυνομία DAS που υπαγόταν κατ’ ευθείαν στον πρόεδρο) κι οι οποίες πέτυχαν έναν από τους πιο φριχτούς απολογισμούς, ακόμη και για τα μέτρα της Λατινικής Αμερικής, στη διάρκεια των 52 ετών που διήρκεσε το αντάρτικο: 220.000 νεκρούς, 7 εκ. εκτοπισμένους και μια μακρά σειρά σφαγών στα χωριά, που πολλές φορές έβαφε τα ποτάμια κόκκινα από το αίμα, αλλά και στις πόλεις, με αποτέλεσμα η Κολομβία συχνά να βρίσκεται στην πρώτη θέση των διεθνών στατιστικών με κριτήριο τους νεκρούς συνδικαλιστές. Νεκροί από σφαίρες ακροδεξιών παρακρατικών έπεφταν επίσης δημοσιογράφοι, δικηγόροι κι αγωνιστές/τριες της πιο διαφορετικής κοινωνικής αναφοράς: για την προστασία του περιβάλλοντος, των δικαιωμάτων των γυναικών, των κοινοτήτων των ιθαγενών, κοκ. Η συμφωνία ειρήνης κατά συνέπεια φιλοδοξεί να εξασφαλίσει το δικαίωμα στη ζωή και στην πολιτική διαπάλη των αγωνιστών, χωρίς να ελλοχεύει η ποινή της εκτέλεσης των ίδιων και της οικογένειάς τους. Γι’ αυτό το λόγο δεν αποτελεί ήττα.

Το FARC, που πλέον θα μετατραπεί σε πολιτικό κόμμα στο πλαίσιο ενός νέου ιδρυτικού του συνεδρίου, εξ αρχής ήταν ένα ένοπλο κίνημα προστασίας αγωνιστών. Συγκροτήθηκε μετά τη δολοφονική επίθεση σε ένα χωριό της επαρχίας Τολίμα ως απάντηση στην ακροδεξιά τρομοκρατία που χρηματοδοτούταν από τους βαρόνους της κοκαΐνης και στόχευε τους αγωνιστές της υπαίθρου. (Δεν είναι τυχαίο ότι θεμελιώδης όρος για την επίτευξη μιας βιώσιμης και διαρκούς ειρήνης που έχει συμπεριληφθεί στη συμφωνία των 6 σημείων θεωρείται η αναδιανομή της γης – το κράτος δηλαδή θα επιχειρήσει να επιβάλλει αυτό που διεκδικούσαν οι αγρότες). Το όνομά του μάλιστα το FARC το πήρε δύο χρόνια μετά την ίδρυσή του, στην επαρχία Ουρίμπε εκεί όπου τώρα υπογράφτηκε η συμφωνία. Ακόμη κι οι συνθήκες που έβγαλαν στο βουνό τον σπουδαίο κομμουνιστή ηγέτη του, Μανουέλ Μαρουλάντα επιβεβαιώνουν ότι σε αντίθεση με άλλα αντάρτικα της Λατινικής Αμερικής, το FARC δεν ιδρύθηκε για να καταλάβει την εξουσία.

Η πραγματικότητα ωστόσο είναι σκληρή. Η παράδοση των όπλων από τους αγωνιστές του FARC, με αντίτιμο την ουσιαστική αμνήστευση και επανένταξη τους στην πολιτική ζωή (καθώς οι ποινές που θα τους επιβληθούν στα ειδικά δικαστήρια ακόμη και για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν θα περιλαμβάνουν φυλάκιση), όχι όμως και στις ένοπλες δυνάμεις, σηματοδοτεί το τέλος της γκεβαρικής παράδοσης που συγκλόνισε τη «δική μας Αμερική» στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Οι τίτλοι τέλους μάλιστα πέφτουν λίγους μήνες μετά την ιστορική συμφωνία ΗΠΑ – Κούβας για επανέναρξη των διπλωματικών τους σχέσεων και λίγο πριν εγκατασταθεί στο Λευκό Οίκο ο διάδοχος του Ομπάμα, που θα σηματοδοτήσει μια νέα στροφή στην αντίδραση. Μένει να αποδειχθεί αν το κλείσιμο του «γκεβαρικού» κύκλου που ως επίκεντρο είχε αγροτικές κοινωνίες θα συμπέσει με το άνοιγμα ενός νέος νέου φιλόδοξου κι ελπιδοφόρου επαναστατικού κύκλου στην καρδιά των καπιταλιστικών μητροπόλεων που σαπίζουν από την κρίση. Οι προϋποθέσεις υπάρχουν…

Το άρθρο, σε συντομότερη εκδοχή, δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 2 Οκτωβρίου 2016

Βενεζουέλα: Με αμερικάνικα εργαλεία το πριόνισμα του Μαδούρο (Επίκαιρα 24-30/4/2014)

d202nicols-maduro-venezuela-2Έχει χαρακτηριστεί κι ως “Μακιαβέλι της μη βίας” ή “Κλαούσεβιτς του μη βίαιου πολέμου”. Πολιτικός επιστήμονας, με διδακτορικό από την Οξφόρδη και πολύμηνη φυλάκιση λόγω της συμμετοχής του στο κίνημα διαμαρτυρίας ενάντια στην υποχρεωτική στράτευση κατά τον πόλεμο της Κορέας (1953-1954), φέρει όλες εκείνες τις περγαμηνές που του επιτρέπουν να έχει λόγο ακόμη και για τα πιο σύγχρονα κινήματα. Οι οδηγίες του, που περιέχονται στο βιβλίο του Από την Δικτατορία στην Δημοκρατία, αποτέλεσαν την Βίβλο των εξεγερμένων στις Βαλτικές Δημοκρατίες κατά την απόσχισή τους από την Σοβιετική Ένωση το 1991, στην Γεωργία, στην Σερβία ενάντια στον Μιλόσεβιτς από το κίνημα Ότπορ (που ενισχύθηκε με κάθε δυνατό τρόπο από τον Γιώργο Παπανδρέου όταν ήταν υπουργός Εξωτερικών), στο Ιράν το 2009 και στην Βιρμανία πιο πρόσφατα. Ο Τζιν Σαρπ (GeneSharp) που επινόησε τον όρο “μαλακά πραξικοπήματα” χρησιμοποιεί ως όχημα προώθησής των βελούδινων επαναστάσεων του το ίδρυμα Άλμπερτ Αϊνστάιν, στην ιστοσελίδα του οποίου είναι αναρτημένα και έτοιμα για κατέβασμα όλα τα βιβλία του Σαρπ, σε 16 μάλιστα διαφορετικές γλώσσες (πατήστε εδώ). Το συγκεκριμένο ίδρυμα έχει χαρακτηριστεί και δημόσια από τον γάλο μαρξιστή διανοούμενο Τιερύ Μεϊσάν ότι προωθεί την ατζέντα της CIA υποκινώντας στην ανατροπή μη αρεστών στην Ουάσινγκτον κυβερνήσεων.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Οι “οδηγίες προς εξεγερμένους” του Τζιν Σαρπ περιλαμβάνουν στην πιο λεπτομερή τους εκδοχή 108 βήματα. Σε αδρές γραμμές ο “τσελεμεντές του πράκτορα της CIA” (κατ’ αντιστοιχία με τον Τσελεμεντέ του αναρχικού, του Γουίλιαμ Πάουελ που κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 1971 και στην Ελλάδα μετέπειτα) μπορεί να διακριθεί σε πέντε κεφάλαια. Στο πρώτο δεσπόζει η δημοσίευση πληροφοριών, δημοσιευμάτων και δημοσκοπήσεων για γενική δυσφορία απέναντι στην κυβέρνηση. Στο δεύτερο στάδιο ξεχωρίζει η προσπάθεια απονομιμοποίησης της κυβέρνησης, μέσω εκστρατειών για την ελευθερία του Τύπου και την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το τρίτο βήμα είναι το πιο αποφασιστικό και περιλαμβάνει το κάλεσμα στον δρόμο με επίμονες, ακόμη και καθημερινές, κινητοποιήσεις ακόμη και καταλήψεις δημόσιων κτιρίων. Στο τέταρτο στάδιο κυριαρχεί ο συνδυασμός των διάφορων μορφών αγώνα με κατ’ αρχήν ζητούμενο όμως την δημιουργία κλίματος ακυβερνησίας και τις εκκλήσεις σε διεθνείς οργανισμούς για παρέμβαση στα εσωτερικά της χώρας. Στο τελευταίο στάδιο ξεχωρίζει η θεσμική παράλυση και το ρήγμα στους κρατικούς θεσμούς, η έκκληση για παραίτηση του προέδρου της χώρας και η προετοιμασία για παρατεταμένο εμφύλιο πόλεμο.

Η κατσαρόλα επανέρχεται

Κι αν, τέλος πάντων, όλα τα παραπάνω (θεωρητική γενίκευση του “κινήματος της κατσαρόλας” που χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά ενάντια στην κυβέρνηση του Αλιέντε στην Χιλή για να προετοιμάσει την έλευση της χούντας του Πινοτσέτ και στον αντίποδα γνήσιων αντινεοφιλελεύθερων κινημάτων όπως των αγώνων ενάντια στα Μνημόνια στην Ελλάδα και στον υπόλοιπο ευρωπαϊκό Νότο ή του κινήματος Occupy Wall Street στις ΗΠΑ) φαίνονται υπερβολικά θεωρητικά, τότε αρκεί μια ματιά στην Ουκρανία. Ή, σε ό,τι συμβαίνει στην Βενεζουέλα από τον Φεβρουάριο ως τώρα…

Από την εμφάνιση του Τσαβισμού μέχρι πέρυσι, όταν ο Νικολάς Μαδούρο κέρδισε τις πρόωρες εκλογές που ακολούθησαν τον πρόωρο θάνατο του Ούγκο Τσάβες, το κίνημα της Μπολιβαριανής επανάστασης έχει κερδίσει τις 19 από τις 18 εκλογές αναμετρήσεις. Στις πιο πρόσφατες, δημοτικές εκλογές, τον Δεκέμβριο του 2013, το κόμμα του Μαδούρο, Ενωμένο Σοσιαλιστικό Κόμμα, κέρδισε τους 255 από τους 337 δήμους της χώρας. Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζίμι Κάρτερ, ως παρατηρητής των περυσινών εκλογών, χαρακτήρισε το εκλογικό σύστημα της Βενεζουέλας ως “το τελειότερο, ή ένα από τελειότερα στον κόσμο”. Αλλεπάλληλες επαναληπτικές καταμετρήσεις των αποτελεσμάτων σε τυχαία εκλογικά τμήματα δεν έδειξαν ούτε ένα “λάθος”. Παρόλα αυτά έγκυρα, υποτίθεται, διεθνή μέσα ενημέρωσης όπως οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς δεν παύουν να χαρακτηρίζουν την κυβέρνηση της Βενεζουέλας ως δικτατορία, ενώ ο βρετανικός Γκάρντιαν δεν έχει κανένα ενδοιασμό να δημοσιεύει βίντεο που βρίθουν από ανακρίβειες και χοντροειδή ψέμματα ή φωτογραφίες αστυνομικής βίας που προέρχονται από την Αίγυπτο ή την Ελλάδα! Όλα αυτά την ίδια ώρα που αποκρύπτουν ουσιώδεις πληροφορίες για την ταυτότητα των διαδηλώσεων και το προφίλ των ηγετών της αντιπολίτευσης. Για παράδειγμα, την αθρόα χρηματοδότησή τους από τις ΗΠΑ. Κάθε χρόνο η κυβέρνηση του Ομπάμα δίνει 5 εκ. δολ. σε διάφορες μη κυβερνητικές οργανώσεις στην Βενεζουέλα, ενώ αυτές τις μέρες εκκρεμεί στο Κογκρέσο η ψήφιση νόμου για την χορήγηση 15 εκ. δολ. σε οργανώσεις που μάχονται για την προώθηση της δημοκρατίας. Ταυτόχρονα για τις αμερικανοκίνητες δικτατορίες νέας κοπής στην Ονδούρα (2009) και την Παραγουάη (2012) τηρείται σιγή ιχθύος. Η σημασία της αποτροπής της επέκτασης του Τσαβισμού δικαιολογεί, όπως φαίνεται, την ανατροπή εκλεγμένων κυβερνήσεων… Λέξη επίσης δεν γράφεται στα έγκριτα, υποτίθεται, Μέσα για το βιογραφικό των ηγετών της αντιπολίτευσης. Ο Λόπεζ για παράδειγμα πρωτοστάτησε στο πραξικόπημα του 2002 εναντίον του Τσάβες. Κι αν ήταν εκτός φυλακής, μέχρι πριν ένα μήνα, το οφείλει στον Τσάβες που το 2007 ανακοίνωσε την αμνήστευση όλων των επίδοξων χουντικών. Πρωταγωνιστικό επίσης ρόλο στα επεισόδια διαδραματίζουν σεσημασμένοι μεγαλέμποροι ναρκωτικών που η φωτογραφία τους βρίσκεται στις λίστες καταζητούμενων της Ίντερπολ. Και για τα ίδια τα επεισόδια όμως απουσιάζουν οι λεπτομέρειες. Γιατί τότε θα έπρεπε να γραφτεί για τους ελεύθερους σκοπευτές που πυροβολούν εν ψυχρώ πισώπλατα διαδηλωτές και αστυνόμους ή πως η σημαντικότερη μορφή πάλης είναι το κάψιμο κάθε τι δημόσιου που τυχαίνει να βρίσκεται στο δρόμο των διαδηλωτών: Από λεωφορεία και νοσοκομεία μέχρι πανεπιστήμια, δημόσια κτίρια και δημοτικές τηλεοράσεις. Πρόκειται, σύμφωνα με τους διαδηλωτές, όχι για την κορυφή του παγόβουνου πίσω από την μείωση της φτώχειας από το 49% το 1998 στο 25% το 2012 και της ακραίας φτώχειας από το 21% στο 6% την ίδια περίοδο, αλλά για σύμβολα του Σταλινισμού και της Καστροποίησης ή Κουβανοποίησης της χώρας. Μιας χώρας που, όπως παντού αλλού στην Λατινική Αμερική, ποτέ δεν γνώρισε την “σοσιαλμανία” ακόμη και της Δεξιάς όπως συνέβη στην Δυτική Ευρώπη, και ακόμη και σήμερα τα μεγαλύτερα μέσα ενημέρωσης με την υψηλότερη θεαματικότητα/ακροαματικότητα εξακολουθούν να ανήκουν σε ιδιώτες – ολιγάρχες. Απουσιάζει επίσης η παραμικρή αναφορά για την “γεωγραφία” των διαδηλώσεων, που κατά βάση αφορούν μπλόκα σε δρόμους, και εντοπίζονται στις πιο πλούσιες συνοικίες του Καράκας, όπως το Τσακάο. Είναι σα να διαδηλώνει στην Ελλάδα η Πολιτεία και το Κολωνάκι… Οι άλλες, οι φτωχές συνοικίες στα ανατολικά του Καράκας (Κάτια, Προπάρτια, 23 δε Ενέρο, Λος Εουκάλιτος, Σαν Χουάν, κλπ.) απολαμβάνουν τα ευεργετήματα της Μπολιβαριανής επανάστασης: μόνο για φέτος 100 νέα δημοτικά σχολεία, δεκάδες χιλιάδες δωρεάν προσωπικοί υπολογιστές σε μαθητές και άλλα πολλά, σύμβολα κι αυτά προφανώς της “σταλινοποίησης” της χώρας…

Διάλογος με την αντιπολίτευση

Παρόλα τα παραπάνω, παρά δηλαδή την δεδομένη υποστήριξη του Τσαβισμού από την πλειοψηφία των Βενεζολάνων (ενδεικτικό μάλιστα στοιχείο για την παγκόσμια έλξη που ασκεί ο ιδρυτής του είναι η απόφαση του παγκόσμιου Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ να ονομάσει “Ούγκο Τσάβες Φρίας” μια διεθνή καμπάνια για την εξάλειψη της πείνας) η κυβέρνηση του Μαδούρο προχώρησε στις 10 Απριλίου σε διαπραγματεύσεις με την αντιπολίτευση. Ο διάλογος γίνεται με την παρουσία των υπουργών Εξωτερικών της Βραζιλίας, της Κολομβίας και του Ισημερινού, καθώς και εκπροσώπου του Βατικανού. Οι διαπραγματεύσεις που συνεχίστηκαν και τις μέρες του Πάσχα, παρότι δεν τερμάτισαν τα μπλόκα στους δρόμους, κατάφεραν να διασπάσουν την αντιπολίτευση με αποτέλεσμα τα πιο ακραία στοιχεία να μην πάρουν μέρος. Στο πλαίσιο των εξελισσόμενων συζητήσεων, η κυβέρνηση του Μαδούρο δεσμεύτηκε να χρηματοδοτήσει με 1 δισ. δολ. τουλάχιστον 187 προγράμματα σε 74 δήμους που ελέγχονται από την αντιπολίτευση. Σίγουρο ωστόσο πρέπει να θεωρείται ότι η διαλλακτικότητα της κυβέρνησης δεν πρόκειται να κάμψει την επιθετικότητα της αντιπολίτευσης και των Αμερικάνων που την χρηματοδοτούν και την στηρίζουν με ποικίλους τρόπους, για τον απλό λόγο ότι η αιτία πίσω από την έχθρα τους δεν είναι άλλη από τα μεγαλύτερα σε όγκο παγκοσμίως αποθέματα πετρελαίου που βρίσκονται στο υπέδαφος της Βενεζουέλας. Αυτό είναι το μυστικό αντικείμενο του πόθου της Ουάσινγκτον…

Η Coca – Cola και η παγκοσμιοποίηση δεν πάνε με όλα (30/8-5/9/12 Επίκαιρα)

Σε αγκάθι στα πλευρά της Ουάσινγτον εξελίσσεται η πάλαι ποτέ «πίσω αυλή» των ΗΠΑ, η Λατινική Αμερική. Μετά τον Ισημερινό που παραχώρησε πολιτικό άσυλο στον διωκόμενο μαχητή της ελευθεροτυπίας Τζουλιάν Ασάντζ, σπάζοντας τον ασφυκτικό και θανάσιμο κλοιό που δημιουργούσαν γύρω του οι ΗΠΑ, ήρθε η σειρά της Βολιβίας να αμφισβητήσει την κυριαρχία των ΗΠΑ στην αμερικανική ήπειρο. Στο στόχαστρο μάλιστα του κύματος εθνικής αφύπνισης που δημιουργείται με ευθύνη της κυβέρνησης του Έβο Μοράλες βρέθηκαν δύο σύμβολα της αμερικανικής αυτοκρατορίας, πλανητικής εμβέλειας, που ενδεχομένως να αποτελούν τους σημαντικότερους πρεσβευτές του αμερικανικού τρόπου ζωής, καταφέρνοντας να πολλαπλασιάζουν την επιρροή που ασκούν οι ΗΠΑ, γειώνοντάς την στον καθημερινό τρόπο ζωής. Όλα αυτά μέχρι πρόσφατα.

Το αναπάντεχο πρώτο πλήγμα ήρθε με το λουκέτο που αναγκάστηκαν να βάλουν στην Βολιβία και τα οκτώ καταστήματα της πολυεθνικής αλυσίδας fast food, Mc Donald’s. Έτσι οι ΗΠΑ έγιναν η δεύτερη χώρα, μετά την Κούβα στη Λατινική Αμερική, που μπορεί να χαρακτηριστεί «ελεύθερη από Mc Donald’s». Υπάρχει ωστόσο μια τεράστια διαφορά με το ανυπόταχτο νησί της Καραϊβικής, καθώς στην χώρα των Άνδεων τα Mc Donald’s άνοιξαν κι αναγκάστηκαν να κλείσουν λόγω αναδουλειών, για τον απλό λόγο ότι οι Βολιβιάνοι έπαψαν να τα προτιμούν – όπως κατά κάποιον τρόπο συμβαίνει και στην Ευρώπη με τα καφέ Starbucks, που ενώ στις ΗΠΑ μονοπωλούν τις επιλογές των Αμερικάνων στην από ‘δω μεριά του Ατλαντικού, ποτέ δεν κατάφεραν να κερδίσουν την προτίμηση των απαιτητικών Ευρωπαίων καταναλωτών. Τα Mc Donald’s κατέβασαν τις πινακίδες τους, αφού προηγήθηκε μέσα από ρεπορτάζ στον Τύπο κι άλλες μορφές ενημέρωσης μια εκστρατεία ενάντια στα ταχυφαγεία. Η εκστρατεία αυτή υποστήριζε πως το γρήγορο, τυποποιημένο και αγνώστου προελεύσεως φαγητό αντιβαίνει στις παραδόσεις των ιθαγενικών κοινοτήτων. Θύμισε επίσης πρόστιμα που έχει δεχτεί η Mac Donald’s όπως από το Ανώτατο Δικαστήριο της Καλιφόρνιας (ύψους 8,5 εκ. δολ.) ή αποκαλύψεις, όπως της Greenpeace, για την εκτεταμένη χρήση γεννετικά τροποιημένων τροφίμων σε δημοφιλή προϊόντα της όπως στις κοτομπουκιές Mc Nugget…

Μετά τα Mc Donald’s (με ετήσια έσοδα που ξεπερνούν τα 27,5 δισ. δολ.) τα βέλη της σιωπηρής διατροφικής επανάστασης που συντελείται στη Βολιβία, χωρίς τις ελιτίστικες αποχρώσεις που συνήθως λαμβάνουν οι ανάλογες αντιδράσεις στην Ευρώπη, στρέφονται τώρα στην Coca – Cola. Ο πρόεδρος της Βολιβίας με αφορμή τις εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν στη χώρα στις 21 Δεκεμβρίου, λόγω του θερινού ηλιοστασίου (νότιο ημισφαίρειο, γαρ) έκανε λόγο για το τέλος του καπιταλισμού, το τέλος της Coca – Cola και μια νέα εποχή αγάπης, κοινοτισμού και κουλτούρας ζωής… Αναμφισβήτητα πρόκειται για λόγια που σπάνια διατυπώνονται από αρχηγούς κρατών αντανακλούν ωστόσο ένα κλίμα αντισυμβατικότητας που είναι ορατό σε κάθε έκφραση της δημόσιας ζωής. Στην πιο πρόσφατη επίθεση του στην Coca – Cola ο υπουργός Εξωτερικών της Βολιβίας δεν παρέλειψε να επαινέσει το εθνικό τους ποτό με γεύση ροδάκινου και κανέλας αντιπαραβάλλοντάς το στο δημοφιλές αμερικάνικο ποτό…

Επιστροφή στις περιφέρειες

Η αμφισβήτηση της Coca Cola και των Mc Donald’s στη Βολιβία, που ειδικά στον Τρίτο Κόσμο και τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα οι συγκεκριμένες μάρκες αποτελούν σύμβολα κοσμοπολιτισμού και ανόδου του βιοτικού – κοινωνικού επιπέδου (αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στα υψηλότερα εισοδηματικά κοινωνικά, μορφωτικά και εισοδηματικά στρώματα) παρατηρείται σε μια εποχή που κλονίζεται η ίδια η παγκοσμιοποίηση. Τα όσα συμβαίνουν στην ευρωπαϊκή ήπειρο με τον διχασμό της σε κέντρο και περιφέρεια και τους ορατούς κινδύνους που αντιμετωπίζει η συνοχή της ευρωζώνης, ή οι συγκρούσεις στο εσωτερικό της κινέζικης πολιτικής ηγεσίας ή η μανία των εθνικοποιήσεων στη Λατινική Αμερική δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά αλλά υπογραμμίζουν την (μερική έστω) αναστροφή μιας τάσης που επικράτησε τις προηγούμενες δεκαετίες όταν κυριαρχούσαν οι ανοδικοί ρυθμοί στην πορεία του ΑΕΠ. Προφανώς δεν πρόκειται για επιστροφή στον εθνικισμό όπως κινδυνολογούν τα προπύργια του νεοφιλελευθερισμού (βλέπε Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου), αλλά για μια αναδίπλωση των τάσεων παγκοσμιοποίησης, αφού πρώτα έγιναν ορατές οι καταστροφικές τους συνέπειες.

«Ο,τιδήποτε τοπικό θα αποκτήσει σαφή προτεραιότητα», δήλωνε στο περιοδικό Time στις 20 Αυγούστου ερευνητής, ο οποίος περιέγραφε τις νέες τάσεις που αναδεικνύονται την επόμενη μέρα της κρίσης στην παγκόσμια οικονομία. «Αυτό σημαίνει πολύ μεγαλύτερη επικέντρωση στα περιφερειακά οικονομικά οικοσυστήματα και δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας στην πατρίδα αντί της εξάρτησης από τις παγκόσμιες αγορές» συνέχιζε το αμερικάνικο περιοδικό περιγράφοντας τις βασικότερες παραμέτρους των «localnomics», των «τοπικών οικονομικών», θα λέγαμε. Άλλες πλευρές τους είναι: Η συρρίκνωση των χρηματοπιστωτικών – κερδοσκοπικών δραστηριοτήτων οι οποίες από 11% του συνόλου των εταιρικών κερδών το 1975 έφτασαν το 2008, πριν ξεσπάσει η κρίση, να αντιπροσωπεύουν το 30%. Άλλο γνώρισμα επίσης είναι η αναβάθμιση της σημασίας της βιομηχανικής παραγωγής. Είναι ενδεικτικό ότι το μερίδιο της μεταποίησης στην παγκόσμια παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών αντιπροσωπεύει ένα ποσοστό της τάξης του 17,4% που είναι το υψηλότερο της τελευταίας δεκαετίας. «Επιπλέον, αν η αμερικάνικη μεταποιητική οικονομία αποτελούσε κράτος, θα ήταν το ένατο μεγαλύτερο στον κόσμο», τονίζει το περιοδικό. Η αναγέννηση ωστόσο της αμερικάνικης βιομηχανίας ποτέ δεν θα είχε συμβεί αν η κυβένηση του Μπάρακ Ομπάμα στο απόγειο της κρίσης δεν την χρηματοδοτούσε αθρώα. Αντίθετα με ό,τι συνέβη στην Ευρώπη και πολύ περισσότερο στην Ελλάδα όπου κυριάρχησαν και συνεχίζουν να δεσπόζουν οι υπερ-νεοφιλελεύθερες συνταγές, στις ΗΠΑ ξαναγράφτηκε ακόμη και το εγχειρίδιο λειτουργίας της κεντρικής τράπεζας, αναλαμβάνοντας την απ’ ευθείας χρηματοδότηση της αυτοκινητοβιομηχανίας, όταν έγινε σαφές πως οι τράπεζες  αποκλείεται να έφερναν σε πέρας την χρηματοδότηση τους. Έτσι σώθηκε η βιομηχανία, βοηθούμενη φυσικά από μια ανταγωνιστική ισοτιμία του αμερικάνικου νομίσματος και την αυξημένη ζήτηση προϊόντων στο εξωτερικό…

Σε αυτό το πλαίσιο φαίνεται πόσο ξεπερασμένα πλέον θεωρούνται ακόμη κι από τις ΗΠΑ, όχι δηλαδή μόνο από χώρες που ακολουθούν μια αποκλίνουσα τροχιά όπως η Βολιβία, τα εγκώμια στην παγκοσμιοποίηση και η επιμονή των πολιτικών ελίτ να αναζητούν λύσεις σε ένα διεθνές πλαίσιο, που περισσότερο από ποτέ αποδεικνύεται θρυματισμένο και κατακερματισμένο. Και για ορισμένες χώρες όπως η Ελλάδα, γεμάτο παγίδες που απειλούν την οικονομία, την κοινωνική συνοχή, ακόμη και τα κυριαρχικά δικαιώματα…