Κύπρος: το τέλος του κοινωνικού συμβολαίου (Επίκαιρα, 26 Απριλίου 2012)

Η ανακοίνωση χορήγησης αυξήσεων ύψους 1,7% στους κατώτατους μισθούς του ιδιωτικού τομέα με αποτέλεσμα πλέον να φθάνουν στα 870 από 855 ευρώ που ήταν ως πέρυσι, δίνει την εντύπωση ότι η οικονομία της Κύπρου κινείται σε μια δική της, ανεξάρτητη τροχιά, εντελώς ανεπηρέαστη από την πορεία κρίσης στην οποία παραδέρνουν όλες οι οικονομίες της περιφέρειας της ευρωζώνης, από την Ιρλανδία μέχρι και την Ελλάδα. Τίποτε άλλο ωστόσο δεν είναι πιο αποπροσανατολιστικό. Η Κύπρος αυτή τη στιγμή βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών που πλήττονται από την κρίση.

Το όχημα δε που μετέφερε στο νησί της Αφροδίτης την κρίση είναι οι τράπεζες και ειδικότερα οι, χρυσοτόκες κατά το παρελθόν, τοποθετήσεις τους σε ελληνικά ομόλογα. Ειδικότερα, οι ζημιές που κατέγραψαν οι δύο μεγαλύτερες τράπεζες της Κύπρου (η Λαϊκή και η Τράπεζα Κύπρου) αντιστοιχούν σε 2,5 και 1 δις. ευρώ αντίστοιχα, ξεπερνώντας ως σύνολο τα 3,5 δις. ευρώ. Οι τοποθετήσεις μέχρι πρόσφατα των δύο τραπεζών στο ελληνικό χρέος εκτιμούνταν στα 5,8 δις. ευρώ (επιμερισμένες στα 3,4 και 2,4 δις. ευρώ αντίστοιχα). Αν οι απώλειες των κυπριακών τραπεζών κι επίσης το μέγεθος του χρηματοπιστωτικού τομέα (με δάνεια ύψους 152 δις. ευρώ) συγκριθούν με το ΑΕΠ της χώρας που ίσα – ίσα ανέρχεται στα 17 δις. ευρώ, τότε γίνεται αντιληπτό το εκρηκτικό υλικό που έχει συγκεντρωθεί στα θεμέλια της κυπριακής οικονομίας: ένας υπερτροφικά ανεπτυγμένος, κατά το πρόσφατο παρελθόν, χρηματοπιστωτικός τομέας, που είναι επτά – οκτώ φορές μεγαλύτερος από το ΑΕΠ κι ο οποίος πλέον απειλεί να παρασύρει στην άβυσσο ολόκληρη την εθνική οικονομία. Κι αυτό γιατί, οι τράπεζες αποτελούν πλέον κακοφορμισμένη πληγή με την τελευταία μέρα του Ιουνίου να αποτελεί την προθεσμία που έχει δώσει η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή για να αποδείξουν μεταξύ όλων των υπόλοιπων και οι κυπριακές τράπεζες ότι διαθέτουν την απαραίτητη επάρκεια κεφαλαίων. Διαφορετικά, η επόμενη μέρα θα τις βρει να κλείνουν ή να συγχωνεύονται ή στην πιο ακραία περίπτωση να συμβεί ό,τι έγινε και στην Ιρλανδία: το δημόσιο της Κύπρου να αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου το κόστος της εξυγίανσης και αναπλήρωσης κεφαλαίου, μεταφέροντας στην κοινωνία τον λογαριασμό.

Ήδη, δημοσιεύματα φέρουν ρωσικούς τραπεζικούς ομίλους (κι ειδικότερα τον VTB) να βρίσκεται σε προχωρημένες συνομιλίες με στελέχη της Λαϊκής Τράπεζας στην κατεύθυνση εξαγοράς σημαντικού ποσοστού του μετοχικού της κεφαλαίου. Το ενδιαφέρον της Ρωσίας δεν είναι ανεξάρτητο από τις προοπτικές που διαγράφονται στον τομέα των εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων. Η ρωσική διείσδυση στον χρηματοπιστωτικό τομέα ενδεχομένως να αποτελέσει σφήνα στην προσπάθεια Ισραηλινών και Αμερικάνων να εδραιώσουν τα συμφέροντα και την παρουσία τους στην ανατολική Μεσόγειο μέσω της σύναψης μιας στρατηγικής συμφωνίας με την Λευκωσία στη βάση της εκμετάλλευσης των ενεργειακών κοιτασμάτων. Αυτό το στόχο πολύ πιθανά να είχε κατά νου η Ρωσία κι όταν χορηγούσε το φθινόπωρο του 2011 στην Κύπρο δάνειο ύψους 2,5 δις. ευρώ (για 4,5 χρόνια και με επιτόκιο 4,5%, πολύ πιο κάτω από τα επίπεδα της αγοράς).

Με αυτό όμως τον τρόπο, συνάπτοντας δηλαδή διμερή διακρατικό δανεισμό (δυνατότητα που θα μπορούσε να είχε αξιοποιήσει και η Ελλάδα πριν δύο χρόνια, εάν υπήρχε φυσικά η αντίστοιχη πολιτική βούληση, αντί να προσφύγει στο σφαγείο ΔΝΤ – ΕΕ) η Κύπρος κάλυψε τις χρηματοδοτικές της ανάγκες. Έτσι απέφυγε να δανειστεί με τους απαγορευτικούς όρους που σιγά – σιγά δημιουργούνταν κι ως αποτέλεσμα ο υπουργός Οικονομικών της πρόσφατα, επ’ αφορμή απόφαση οίκων αξιολόγησης να υποβαθμίσουν την κυπριακή οικονομία, χαρακτήρισε την κίνησή τους εντελώς αδικαιολόγητη επικαλούμενος το γεγονός ότι η Κύπρος έχει ήδη καλύψει τις χρηματοδοτικές της ανάγκες για ολόκληρο το 2012. Δεν τους έχει δηλαδή καμία ανάγκη! Επιπλέον, το δημόσιο χρέος της δεν γεννά καμία ανησυχία. Κινούμενο για το 2011 στο ασυνήθιστα χαμηλό επίπεδο του 61% του ΑΕΠ, κοντά δηλαδή στο όριο που έθετε η Συνθήκη του Μάαστριχτ (όταν της Αυστρίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας έφθανε στο 72%, 82% και 83% αντίστοιχα) το δημόσιο χρέος της Κύπρου διαθέτει τεράστια περιθώρια αύξησης χωρίς να υφίσταται κίνδυνος κρίσης δημόσιου χρέους, όπως συνέβη για παράδειγμα στην Ελλάδα.

Η Κύπρος έτσι βρίσκεται ενώπιον μιας κρίσης χρέους εφάμιλλης της ιρλανδικής. Πολλώ δε μάλλον αν εν τέλει αποδειχθούν αβάσιμες οι προσδοκίες χρηματοδότησης των κυπριακών τραπεζών από τον μηχανισμό στήριξης των ελληνικών τραπεζών.

Παρότι λοιπόν το πρόβλημα βρίσκεται στις τράπεζες, η Κύπρος έχει ενταχθεί εδώ και τουλάχιστον ένα χρόνο στις χώρες που εφαρμόζουν προγράμματα περικοπών κοινωνικών δαπανών και μείωσης μισθών διαβρώνοντας αργά αλλά σταθερά ένα πολύ ισχυρό κοινωνικό συμβόλαιο που ίσχυε τα τελευταία 40 χρόνια, μετά δηλαδή την εισβολή και την διχοτόμηση και το οποίο ερχόταν επιτυχημένα μάλιστα να καλύψει τις πληγές που άνοιξε ο Αττίλας. Η αρχή της επίσημης αμφισβήτησής του έγινε τον Ιούλιο του 2011, επ’ αφορμή την τραγωδία στη ναυτική βάση της Εθνικής Φρουράς στο Μαρί που προκάλεσε το θάνατο 13 ανθρώπων. Ανεπίσημα είχε ξεκινήσει νωρίτερα με μειώσεις μισθών στον ιδιωτικό τομέα, το 2010, κι ακόμη παλιότερα με το κύμα ανατιμήσεων που συνόδευσε την ένταξη της Κύπρου στην ευρωζώνη το 2008. Τον Ιούλιο του 2011 ωστόσο μια σειρά μέτρων που έλαβε η κυβέρνηση επικαλούμενη το τεράστιο οικονομικό κόστος της τραγωδίας στο Μαρί (ισοδύναμης με το 20% του ΑΕΠ ή το 50% του κρατικού προϋπολογισμού!) όπως αυξήσεις στο ΦΠΑ και πάγωμα μισθών στον δημόσιο τομέα προκάλεσαν ένα ασυνήθιστο για την Κύπρο κύμα διαδηλώσεων που έφθασε έξω ακόμη κι από το προεδρικό μέγαρο, οδηγώντας στο ναδίρ την δημοτικότητα του προέδρου Δ. Χριστόφια.

Το χειρότερο ωστόσο είναι ότι τα μέτρα λιτότητας που επιβλήθηκαν το 2011 προκάλεσαν την – πολύ οικεία σε μας – καθοδική σπείρα περικοπών – ύφεσης. Ως αποτέλεσμα οι κατασκευές το τρίτο τρίμηνο του 2011 συρρικνώθηκαν κατά 12,6%, κερδίζοντας το αργυρό μετάλλιο σε όλη την ευρωζώνη (με την Ελλάδα φυσικά να κερδίζει το χρυσό), η οικονομία φέτος αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 1,2%, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΔΝΤ (World Economic Outlook) προς διάψευση ηπιότερων εκτιμήσεων της κυβέρνησης για ύφεση στο επίπεδο του 0,5%, ενώ η ανεργία αναμένεται να φθάσει στο 9,5% όπου και θα διατηρηθεί ακόμη και για το 2013. Ποσοστό που ισοδυναμεί με σοκ για την Κύπρο, όπου μέχρι πρόσφατα συνέρρεαν κατά χιλιάδες οι μετανάστες από χώρες της Ασίας βρίσκοντας σχεδόν αμέσως δουλειά, ενώ οι ταμπέλες «ζητείται προσωπικό» που έβλεπε κανείς μέχρι και πέρυσι προκαλούσαν έκπληξη σε κάθε επισκέπτη από την Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα οι εκτιμήσεις μείωσης του δημοσιονομικού ελλείμματος για τα επόμενα χρόνια που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα σταθερότητας το οποίο υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (από 6,4% το 2011 σε 2,7% και 0,5% το 2012 και το 2013) φαντάζουν ανεδαφικές. Σε αυτό το πλαίσιο (…οικονομικής αυτοκτονίας) η ανάληψη της προεδρίας της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2012 και η πορεία προς τις προεδρικές εκλογές το 2013 θα σηματοδοτήσει την αναίρεση των κοινωνικών κατακτήσεων και την διάρρηξη του κοινωνικού ιστού στην Κύπρο.

Απο μηχανής θεός η κερδοσκοπία (Πριν, 14 Αυγούστου 2011)

Αιχμή του δόρατος οι οίκοι αξιολόγησης

ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΗΠΑ

Όλα στο κόκκινο, ακόμη και καταμεσής του Αυγούστου όταν εκ παραδόσεως η θερινή ραστώνη δίνει προτεραιότητα στα πιο αγνά πάθη. Πού να δοξαστεί σε τέτοια κοσμοχαλασιά ο Θεός όπως τον ορίζει η Μαργκερίτ Γιουρσενάρ: «Η σάρκα που κουνιέται, αυτά τα γυμνά κορμιά για τα οποία δεν υπάρχουν ούτε η φτώχεια ούτε τα πλούτη, αυτός ο μεγάλος χείμαρρος της ζωής που σέρνει μαζί του επίσης το θάνατο και κυλάει σαν αίμα αγγέλου». Παν’ αυτά…

 Τρία σχεδόν χρόνια, παρά έναν μήνα, μετά την κατάρρευση της αμερικανικής τράπεζας Λίμαν Μπράδερς, τα δαιμόνια που απελευθερώθηκαν δεν λένε να κοπάσουν σαρώνοντας με ολοένα και μεγαλύτερη βιαιότητα ό,τι ήταν γνωστό και οικείο, ότι θεωρούταν προφανές και αυτονόητο.

Η υποβάθμιση της αμερικανικής οικονομίας από τον οίκο αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Standard & Poor’s αποτελεί σημείο τομής. Όχι πως αγνοούσαμε τα τρωτά σημεία της αμερικανικής οικονομίας και το αστρονομικό δημόσιο χρέος της που υπερβαίνει τα 14,2 τρισ. δολάρια. Ή, την εξάρτηση της «αυτοκρατορίας» από την Κίνα που χρηματοδοτεί αδιαλείπτως τα ελλείμματά της (με τα οποία πληρώνονται οι εισαγωγές από την Κίνα) διατηρώντας αυτή τη στιγμή αμερικανικά ομόλογα αξίας άνω του 1 τρισ. δολ. Όλα αυτά ήταν γνωστά εδώ και χρόνια, πολύ πριν σκάσει η φούσκα των υποβαθμισμένων στεγαστικών δανείων που μετέτρεψε την κτηματική αγορά των ΗΠΑ σε ναρκοπέδιο. Η επίσημη αιτιολογία όμως που πρόβαλλε ο οίκος αξιολόγησης δεν αφορούσε το ύψος του αμερικανικού δημόσιου χρέους, αλλά την απουσία ενός σχεδίου που θα μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα και θα επαναφέρει το δημόσιο χρέος σε ανεκτά επίπεδα. Καλά το καταλάβατε: Οι οίκοι αξιολόγησης υπαγορεύουν και αξιολογούν την πολιτική των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον δηλαδή καταδικάσθηκε επειδή, παρά τις περικοπές που θα γίνουν στα δημόσια έσοδα ύψους 2,4 δισ. δολ. με δικομματική μάλιστα συναίνεση, συνεχίζει να ασκεί επεκτατική, «χαλαρή» δηλαδή νομισματική πολιτική, στο πλαίσιο μιας πιο πραγματιστικής προσέγγισης (σε σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για παράδειγμα) που δεν συμβαδίζει όμως με τη σύγχρονη (μονοθεϊστική) ορθοδοξία: άγριες περικοπές παντού, μειώσεις μισθών και συντάξεων, λιτότητα διαρκείας, ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων. Αυτό είναι το σύγχρονο οικονομικό ευαγγέλιο.

Καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή αυτών των εξοντωτικών μέτρων διαδραματίζουν οι οίκοι αξιολόγησης και οι κάθε λογής κερδοσκοπικοί μηχανισμοί, που μετατρέπουν σε ασανσέρ τις τιμές των μετοχών και τους γενικούς δείκτες των χρηματιστηρίων. Ο αναντικατάστατος ρόλος τους έγκειται στο ότι εμφανίζονται σαν μια ανεξέλεγκτη απειλή, είναι το φόβητρο που χρησιμοποιείται για να αναθεωρηθούν οι οικονομικές πολιτικές που εφαρμόζει κάθε κυβέρνηση. Γι’ αυτό το λόγο οι οίκοι αξιολόγησης, παρά την αυστηρή κριτική που έχουν δεχτεί λόγω των εγκληματικών ευθυνών τους στην κρίση των στεγαστικών δανείων, όταν είχαν βραβεύσει με την ανώτερη δυνατή βαθμολογία τις τράπεζες που στη συνέχεια κατέρρευσαν, συνεχίζουν το έργο τους. Ασκώντας ένα τόσο πολύτιμο έργο, ακόμη κι αν δεν υπήρχαν θα έπρεπε να εφευρεθούν. Είναι ο από μηχανής θεός της επιστροφής στον εργασιακό Μεσαίωνα. Ο Θεός της κοινωνικής βαρβαρότητας.

  • Εξοντωτικά μέτρα λιτότητας και περικοπών ανακοινώνονται σε όλες τις χώρες που πέφτουν θύματα κερδοσκοπικών επιθέσεων και υποβαθμίσεων της πιστοληπτικής τους αξιολόγησης από τους τρεις γνωστούς αμερικανικούς οίκους. Οι ιδιωτικοποιήσεις σανίδα σωτηρίας στην βαθιά ύφεση που τεχνητά δημιουργείται από κυβερνήσεις και ΕΕ, σε μια προσπάθεια να καταστρατηγηθούν εργατικά δικαιώματα και κατακτήσεις.
  • Συνταγματική αναθεώρηση σε Ιταλία και Γαλλία για να απαγορευθούν τα δημοσιονομικά ελλείμματα

Στην από ‘δω μεριά του Ατλαντικού οι ανατροπές που σημειώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα δεν παρέσυραν μόνο δύο μεμονωμένες χώρες, την Κύπρο και την Ιταλία, αλλά άγγιξαν και τον πυρήνα της ευρωζώνης, με τη Γαλλία συγκεκριμένα να απειλείται πως θα ακολουθήσει τις ΗΠΑ στην υποβάθμιση της πιστοληπτικής της θέσης, εγκαταλείποντας κι αυτή το κλαμπ της ανώτερης βαθμολογίας.

Κι εδώ σημασία δεν έχει ο ήχος του συναγερμού αλλά τα μέτρα πυρόσβεσης.

Η υποβάθμιση της Κύπρου κατά δύο μονάδες, που την οδήγησε δύο σκαλοπάτια πριν την κατηγορία των σκουπιδιών, ήταν προκλητική και αδικαιολόγητη. Αρκεί να δούμε ότι το δημόσιο χρέος της ως ποσοστό του ΑΕΠ βρίσκεται στο 60%, κινείται δηλαδή στα όρια του Μάαστριχτ και είναι πιο χαμηλά ακόμη κι απ’ αυτό της Γερμανίας, που ξεπερνάει το 74%. Κανένας λόγος ανησυχίας δεν συντρέχει επομένως για την Κύπρο. Παρόλα αυτά η υποβάθμισή της οδήγησε την «αριστερή» κυβέρνηση του Δημήτρη Χριστόφια να φέρει στη Βουλή όχι ένα, ούτε δύο, αλλά επτά νομοσχέδια που ως κοινό παρανομαστή έχουν την επιβολή πρωτοφανούς λιτότητας για τα μέτρα της Κύπρου. Ειδικότερα: αύξηση του ΦΠΑ κατά δύο μονάδες στο 17%, μηδενικές αυξήσεις στους δημοσίους υπαλλήλους την επόμενη τριετία, μείωση μισθών για τους νεοπροσλαμβανόμενους στον δημόσιο τομέα, μείωση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων κατά 5.000 άτομα την επόμενη πενταετία και πολλά ακόμη.

Στην Ιταλία τα ίδια και χειρότερα. Με αφορμή την άνοδο των επιτοκίων δανεισμού στα ιταλικά ομόλογα η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι ψήφισε (σαν… έτοιμη από καιρό) και θα εφαρμόσει άμεσα την “μητέρα όλων των μεταρρυθμίσεων” όπως έχει χαρακτηριστεί στην αγορά εργασίας. Ειδικότερα την κατάργηση του άρθρου 18 της εργατικής νομοθεσίας που επιβάλλει μια σειρά περιορισμών στις απολύσεις εργαζομένων σε επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 15 άτομα προσωπικό. Μεγάλη σημασία όμως εδώ έχουν και οι χειρισμοί της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που οδήγησαν τον “καβαλιέρε” να αφήσει τα προκαταρκτικά μπούνγκα – μπούνγκα με τις 17χρονες και να περάσει στο «ψητό» της λιτότητας. Ειδικότερα, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε κατά πλειοψηφία από την Πέμπτη 4 Αυγούστου να προβεί στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ιταλίας και της Ισπανίας αν χρειαστεί από την δευτερογενή αγορά ώστε να εκτονώσει τις ανοδικές πιέσεις στα επιτόκια, την επόμενη μέρα, Παρασκευή 5 Αυγούστου, δεν εφάρμοσε την απόφαση παρότι συνέτρεχαν λόγοι και με το παραπάνω μάλιστα: τα επιτόκια και των δύο χωρών έφτασνα το 6,5%, επίπεδα δηλαδή που παρέπεμπαν στην εποοχή της λιρέτας και της πεσέτας. Η απόφαση εφαρμόστηκε την εβδομάδα που μας πέρασε, αφού η κρίση ήταν πια εκτός ελέγχου. Το τι μεσολάβησε το μάθαμε την Δευτέρα από την ιταλική εφημερίδα Κοριέρε ντε λα Σέρα που αποκάλυψε μυστική επιστολή της ΕΚΤ προς τη Ρώμη στην οποία περιγράφονταν τα αντιλαϊκά μέτρα που πρέπει να ψηφίσει, με ιδιαίτερη έμφαση στην ιδιωτικοποίηση δημοτικών επιχειρήσεων και τις εργασιακές σχέσεις. Η επιστολή υπογραφόταν από τον νυν πρόεδρο της ΕΚΤ, Ζαν Κλοντ Τρισέ, και τον επόμενο πρόεδρο της, ιταλό, Μάριο Ντράγκι, που θα αναλάβει καθήκοντα από τον Οκτώβρη. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο επόμενος πρόεδρος της ΕΚΤ διετέλεσε αντιπρόεδρος στο παρελθόν της αμερικανικής Γκόλντμαν Σακς, η οποία αποτελώντας θερμοκήπιο για στελέχη των κεντρικών και ιδιωτικών τραπεζών όλο και περισσότερο θυμίζει τη σχολή των κούτβηδων στη Μόσχα, η αποφοίτηση από την οποία αποτελούσε αυστηρή προϋπόθεση για την ανάδειξη σε αξιώματα στο εσωτερικό και της κάθε χώρας… Επιστρέφοντας στα δικά μας, η Φρανκφούρτη λοιπόν άφηνε τη φωτιά να καίει και να εξαπλώνεται εκβιάζοντας έτσι την κυβέρνηση Μπερλουσκόνι να επιταχύνει την αντιλαϊκή μεταρρύθμιση.

Μέχρι που η φωτιά έφθασε και στο Παρίσι αναγκάζοντας τον Νικολά Σαρκοζύ να εγκαταλείψει την γαλλική Ριβιέρα όπου παραθέριζε και να επιστρέψει στην «πόλη του φωτός». Τα συγκεκριμένα μέτρα που θα εφαρμοστούν, υποτίθεται για να μειωθεί το έλλειμμα και να συνεχίσει η Γαλλία να βρίσκεται στον πυρήνα της ευρωζώνης χωρίς να υποβιβαστεί στο Μεντ Κλαμπ όπου πραγματικά ανήκει, θα γίνουν γνωστά μεθαύριο, Τρίτη 16 Αυγούστου. Το μόνο σίγουρο είναι πως ο γάλλος πρόεδρος θα αναγγείλει συνταγματική αναθεώρηση για να ενσωματωθεί στον καταστατικό χάρτη της Γαλλίας άρθρο που θα απαγορεύει τα ελλείμματα και θα επιβάλει ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Κι εδώ δεν είναι η παραδοσιακή έχθρα με την Αγγλία που υποκινεί την πρωτοβουλία να τεθεί εκτός νόμου ο ιδεολογικός πατέρας των ελλειμμάτων, Τζον Μέυναρντ Κέυνς, αλλά η άνευ όρων υποταγή στη Γερμανία του Νικολά Σαρκοζύ, που ζήλεψε τη δόξα του Πετέν, ελπίζοντας έτσι ότι θα συνεχίσει να έχει την εύνοια του Βερολίνου, παρά τα μαύρα χάλια των γαλλικών δημόσιων οικονομικών. Αντίστοιχη δέσμευση για συνταγματική αναθεώρηση με την οποία θα απαγορευθούν τα δημοσιονομικά ελλείμματα έδωσε και ο Μπερλουσκόνι.

Και στις τρεις παραπάνω περιπτώσεις λοιπόν – Κύπρο, Ιταλία και Γαλλία – οι οίκοι αξιολόγησης έβγαλαν την βρόμικη δουλειά, προσέφεραν το άλλοθι για να εφαρμοστούν οι φιλοεργοδοτικές μεταρρυθμίσεις που ζητούσε επί χρόνια το κεφάλαιο. Πρόκειται όμως για μέτρα που όσο κι αν είναι αναγκαία, αποτελώντας μονόδρομο για την υπέρβαση της κρίσης από τη μεριά του κεφαλαίου και των κυβερνήσεών του άλλο τόσο είναι και αντιφατικά, καθώς προκαλούν μια σειρά παρενέργειες, ενίοτε εκρηκτικές.

Πρώτα και κύρια φέρνουν συρρίκνωση των ρυθμών μεγέθυνσης του παραγόμενου προϊόντος και ύφεση. Από τις ΗΠΑ που αναθεώρησε επί το δυσμενέστερο τις περυσινές εκτιμήσεις για άνοδο του ΑΕΠ μέχρι την ευρωζώνη, όλες μα όλες οι χώρες – συμπεριλαμβανομένης και της Γερμανίας – εξήγγειλαν επιβράδυνση των ρυθμών αύξησης του ΑΕΠ. Το “πειραματόζωο Ελλάδα” κρατάει κι εδώ τα σκήπτρα με πτώση του ΑΕΠ κατά το δεύτερο τρίμηνο κατά 6,9% σε σχέση με πέρυσι, όταν και πέρυσι το αντίστοιχο τρίμηνο είχε μειωθεί κατά 4%. Οι λόγοι της παράλυσης είναι προφανείς και θα ενταθούν μάλιστα, στα απόνερα του νέου κύματος λιτότητας. Η μείωση των κρατικών δαπανών είτε αφορούν επιδόματα ανεργίας και μισθούς (που θα δεχτούν την μεγαλύτερη συρρίκνωση) είτε αφορούν πολεμικές δαπάνες και επενδύσεις κεφαλαίου (που ούτε αυτές πρόκειται να γλιτώσουν) θα οδηγήσει σε συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος, μείωση της απασχόλησης, λουκέτα και ανεργία. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον πολλές φορές η πτώση των τιμών των μετοχών δεν συνιστά κερδοσκοπία, αλλά μάλλον ορθολογική αντίδραση. Τι κέρδη να πραγματοποιηθούν όταν σχεδόν σβήνουν οι μηχανές της οικονομίας, όπως για παράδειγμα έχει συμβεί στην Ελλάδα τον τελευταίο χρόνο; Ποιά κέρδη να προεξοφλήσουν επομένως τα χρηματιστήρια;

Τη δική της βαρύτητα εδώ έχει μια ακτινογραφία των επιχειρήσεων στην Ελλάδα που πραγματοποιήθηκε από την ICAP, στη βάση των δημοσιευμένων ισολογισμών για τη χρήση του 2010, βάσει των οποίων η επιδείνωση είναι διάχυτη σε όλο το εύρος των οικονομικών δραστηριοτήτων και τα συνολικά αποτελέσματα κατέστησαν ζημιογόνα σε όλους τους κλάδους «γεγονός πρωτόγνωρο για πάρα πολλά έτη», όπως αναφέρεται. Τεράστια σημασία όμως έχει το κοινό γνώρισμα στις έξι κορυφαίες κερδοφόρες επιχειρήσεις: Όλες τους είναι τουλάχιστον κατά ένα μέρος ή ήταν δημόσιες επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα: ΟΠΑΠ (με κέρδη 893 εκ.), ΔΕΗ (726 εκ.), Κοσμοτέ (406), Ελληνικά Πετρέλαια (248 εκ.), Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών (158) και ΟΤΕ (152 εκ.). Δεν είναι εντυπωσιακό; Αντιστρέφοντας, χάρη αστεϊσμού, την φιλολογία των νεοφιλελεύθερων όπως μονότονα επαναλαμβανόταν επί δεκαετίες μπορούμε να πούμε ότι ο ιδιωτικός τομέας έχει αποτύχει στην τέχνη του επιχειρείν και επίσης η ιδιωτική πρωτοβουλία αποδεδειγμένα – βάσει οικονομικών αποτελεσμάτων – είναι ανίκανη να αναμιγνύεται στην οικονομική δραστηριότητα. Αντίθετα ο δημόσιος τομέας, κι αυτό δε λέγεται χάρη αστεϊσμού, αναδεικνύεται σε χρυσοτόκο όρνιθα στη εποχή της κρίσης. Κι αυτό δε συμβαίνει τυχαία. Τα ληστρικά τιμολόγια που έχει επιβάλλει η κυβέρνηση και οι κατά βάση αναντικατάστατες υπηρεσίες που προσφέρουν οι δημόσιες επιχειρήσεις εγγυώνται ότι είναι εξαίρεση στον κανόνα των ζημιών.

Αυτά ακριβώς τα χαρακτηριστικά των δημοσίων επιχειρήσεων, τις μετατρέπουν, μέσω της ιδιωτικοποίησής τους, σε σανίδα σωτηρίας για τον καπιταλισμό, αντίδοτο στη συρρίκνωση των κερδών που φέρνει η πτώση των ρυθμών μεγέθυνσης. Πολύ περισσότερο σήμερα που η πτώση των τιμών των μετοχών, οδηγεί την αξία τους στο ναδίρ. Τόσο χαμηλά ώστε ακόμη και ο πρόεδρος της επιτροπής ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας, Γ. Κουκιάδης, δήλωσε ότι δεν πρέπει να «ξεπουληθούν έναντι ευτελούς τιμήματος», εκφράζοντας έτσι τις ανησυχίες (ακόμη και για ποινικές ευθύνες που μπορεί μελλοντικά να αναζητηθούν) από το κάθε άλλο παρά θεωρητικό ενδεχόμενο να πουληθούν έναντι πινακίου φακής. Το μέγεθος του εγκλήματος της ιδιωτικοποίησης φαίνεται αν αντιπαραβάλλουμε τα κέρδη των πιο πάνω επιχειρήσεων με την κεφαλαιοποίησή τους, το γινόμενο δηλαδή του αριθμού των μετοχών επί της αξίας της κάθε μίας μετοχής. Έτσι, για παράδειγμα, η αξία της ΔΕΗ (1,3 δισ. ευρώ) με βάση τις τιμές των μετοχών στις 10 Αυγούστου ισούται με τα κέρδη που αφήνει σε λιγότερα από δύο χρόνια! Να γιατί το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων του Μεσοπρόθεσμου, με στόχο τη συγκέντρωση 50 δισ. αποτελεί το μεγαλύτερο πλιάτσικο που έχει ποτέ συντελεστεί στον δημόσιο πλούτο της Ελλάδας, ένα επικών διαστάσεων φαγοπότι που θα πραγματοποιηθεί με τη συμμετοχή ελλήνων και ξένων καπιταλιστών και το οποίο πρέπει να αποτραπεί πάση θυσία.

Ακάλυπτες μένουν Ιταλία και Ισπανία

ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΔΥΝΑΜΙΤΙΖΕΙ ΤΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ

Η δεύτερη παράπλευρη απώλεια της συνειδητής απόφασης των ευρωπαϊκών αρχών να ενθαρρύνουν την «ελεγχόμενη κερδοσκοπία», έτσι ώστε να προχωρήσει άρον – άρον και με το μικρότερο κόστος το πανευρωπαϊκό αντεργατικό πραξικόπημα, σχετίζεται με τους κινδύνους που εγκυμονούνται για τη σταθερότητα της ευρωζώνης και της κάθε μίας οικονομίας ξεχωριστά. Οι αποφάσεις των ηγετών της ευρωζώνης της 21ης Ιουλίου προσφέρονται για πολλά συμπεράσματα στον βαθμό που άφησαν ακάλυπτες όσες χώρες βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού. Ειδικότερα η επιμονή της Γερμανίας να μην αυξηθούν τα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) και να παραμείνουν στα 440 δισ. ευρώ (και πλέον στα 298 αν αφαιρεθούν όσα έχουν ήδη δοθεί) στερεί τις ευρωπαϊκές αρχές από τα αναγκαία μέσα για να παρέμβουν σε περίπτωση που απειληθεί στα σοβαρά η Ιταλία ή η Ισπανία το δημόσιο χρέος των οποίων ανέρχεται σε 680 δισ. ευρώ και 1,9 τρισ. ευρώ αντίστοιχα.

Επίσης τυχόν υποβάθμιση της πιστοληπτικής θέσης της Γαλλίας (χώρια των άλλων συνεπειών που θα έχει στις τράπεζές της για παράδειγμα) θα θέσει σε δοκιμασία την συμμετοχή της στο Ταμείο και ακόμη τη χρηματοδότηση του δεύτερου δανείου που συμφωνήθηκε για την Ελλάδα. Επιπλοκές έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται και γι’ αυτό ο Γιωργάκης κάπου μεταξύ Πάρου, Σκόπελου και Σκιάθου (όπου έφαγε το γιούχα του από τους παραθεριστές) σε ένα διάλειμμα των διακοπών του ζήτησε την ταχεία εφαρμογή των αποφάσεων της 21ης Ιούλη. Να πάρουμε δηλαδή τα λεφτά γρήγορα πριν ξυπνήσουν οι κουτόφραγκοι Ισπανοί και Ιταλοί και καταλάβουν ότι δεν είναι δυνατόν να δανείζουν την Ελλάδα με επιτόκιο 2,5% και οι ίδιοι να δανείζονται από τις αγορές με επιτόκια 5% ή 6%…

Την επιτάχυνση της εφαρμογής των αποφάσεων της 21ης Ιούλη ζήτησε επίσης και η Μέρκελ και αυτό αναμένεται να είναι, μεταξύ άλλων, το επίκεντρο της κοινής συνέντευξης Τύπου που θα παραχωρήσουν Μέρκελ και Σαρκοζύ μεθαύριο Τρίτη με απώτερο στόχο να βάλουν ένα φρένο στις επιθέσεις των κερδοσκόπων. Το αστείο όμως είναι ότι αυτές ακριβώς οι αποφάσεις, που η ταχεία εφαρμογή τους προβάλλεται ως ανάχωμα στις επιθέσεις, είναι που άναψαν το πράσινο φως για τις μέχρι σήμερα επιθέσεις. Γράφτηκε πως σε μια πρόσφατη σύνοδο κορυφής ο Τρισέ έδειξε στους ευρωπαίους ηγέτες ένα γράφημα που απεικόνιζε την άνοδο των επιτοκίων μετά από κάθε σύνοδο κορυφής η οποία υποτίθεται θα καθησύχαζε τις αγορές. Και κατάφερνε ακριβώς το αντίθετο… Το ίδιο θα συμβεί και τώρα προκαλώντας στην πράξη τον βαθύτερο διχασμό της ευρωζώνης.

 ΕΕ ΚΑΙ ΔΝΤ 

Οι “δύο μαύρες Συμπληγάδες”

ΑΥΘΑΙΡΕΤΗ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑ 

Μέρκελ και Σαρκοζύ στην κοινή συνέντευξη Τύπου που θα δώσουν μεθαύριο κυρίως θα αναφερθούν, με βάση δημοσιεύματα του Τύπου, στη πρόθεσή τους να ενοποιηθεί η οικονομική πολιτική που εφαρμόζεται στην ΕΕ και ιδίως στην ευρωζώνη. Το μέτρο αυτό που πολλές φορές από τους ευρωλάγνους εμφανίζεται κι ως θεραπεία στη νόσο της ευρωζώνης θα αποτελέσει το τελευταίο καρφί στο φέρετρο των κοινωνικών κατακτήσεων και του κοινωνικού κράτους. Γιατί, η ενοποίηση δεν θα γίνει επάνω στη βάση των κατακτήσεων της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου ή επάνω στις σύγχρονες ανάγκες ασφάλισης και περίθαλψης των εργαζομένων αλλά στη βάση του “συμφώνου για το ευρώ” που ψηφίστηκε στην προηγούμενη σύνοδο κορυφής  της ΕΕ κι επιβάλει την μείωση μισθών και ημερομισθίων στα επίπεδα της Κίνας, την αύξηση τνω ορίων συνταξιοδότησης και στη βάση των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής του ΔΝΤ. Η ενοποίηση λοιπόν των οικονομικών πολιτικών δεν εγγυάται τον προοδευτικό χαρακτήρα της οικονομικής πολιτικής ή τον αναδιανεμητικό της προσανατολισμό. Φάνηκε άλλωστε κι από τις δηλώσεις του υπουργού Οικονομίας της Γερμανίας και αντι-καγκελαρίου Φίλιπ Ρέσλερ, την Τρίτη 9 Αυγούστου, ο οποίος τόνισε ότι “όλες οι χώρες της ευρωζώνης θα πρέπει το γρηγορότερο δυνατό να θεμελιώσουν ένα όριο χρέους στο σύνταγμά τους, σύμφωνα με το γερμανικό πρότυπο”. Και στις ΗΠΑ μάλιστα που υφίστανται μεταβιβάσεις στο πλαίσιο του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού από τις πλουσιότερες πολιτείες προς τις φτωχότερες δεν έχει αποτραπεί η πτώχευση, εδώ και χρόνια μάλιστα, της χρυσής πολιτείας της Καλιφόρνιας…

Το ίδιο είναι πολύ πιθανό να συμβεί και στην Ευρώπη με πολύ πιο δραματικούς όρους καθώς η εφαρμογή της λιτότητας με την ίδια βεβαιότητα που οδηγεί στην χρεοκοπία τις χώρες που βρίσκονται στο όριο θα οδηγήσει και στην έξοδο τους από την ευρωζώνη αργά ή γρήγορα ως αποτέλεσμα της απόκλισης που φέρνει η όξυνση του ανταγωνισμού. Σε αυτό το πλαίσιο το αίτημα της εξόδου από το ευρώ αρχικά και την ΕΕ, κάτω από την πίεση των αγώνων, αποκτά προτεραιότητα στον βαθμό που μπορεί να βάλει ένα φρένο στην επίθεση του κεφαλαίου και να σημάνει την βελτίωση της θέσης των εργαζομένων. Δεν ισοδυναμεί με καταστροφή, δηλαδή όπως εντελώς αυθαίρετα υποστηρίζουν ΚΚΕ και ΣΥΝ, αναπαράγοντας αβασάνιστα τις κινδυνολογίες που εκπορεύονται από την κυβέρνηση.

Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώθηκε και από μια πρωτότυπη και εύστοχη επιστημονική εργασία του καθηγητή Θόδωρου Μαριόλη και του Αποστόλη Κάτσινου όπου εκτιμήθηκαν τα αποτελέσματα από την επιστροφή σε μια υποτιμημένη κατά 50% δραχμή. Αντί για τη συντέλεια του κόσμου που πραναγγέλουν εν χορώ ΠΑΣΟΚ και κοινοβουλευτική Αριστερά, υπολογίστηκε πως το πληθωριστικό κύμα στο χειρότερο σενάριο θα είναι της τάξης του 9% τον πρώτο χρόνο και 3% τον πέμπτο χρόνο μετά την υποτίμηση ενώ η διεθνής ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, που για τους συγγραφείς αυτό είναι το βασικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας και όχι το δημόσιο χρέος, θα αυξηθεί στο πρώτο έτος μετά την υποτίμηση κατά 37% έως 42%.

Πρόκειται για ένα περιβάλλον μεγέθυνσης που μπορεί να ανακόψει τις τάσεις ανόδου της ανεργίας, που εμφανίζονται ασυγκράτητες πλήττοντας πλέον το 17% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, και να δημιουργήσει τους όρους μιας γενναίας αναδιανομής του εισοδήματος.

Προϋπόθεση ωστόσο για την αναδιανομή είναι η ανατροπή των πολιτικών που εφαρμόζει η κυβέρνηση και επιβάλλουν ΕΕ και ΔΝΤ, στο ρόλο των δύο μαύρων Συμπληγάδων που περιέγραφε ο Γιώργος Σεφέρης στο αφιερωμένο στον Αρθούρο Ρεμπώ ποίημα του με τίτλο Μυθιστόρημα: «Ο τόπος μας είναι κλειστός. Τον κλείνουν οι δύο μαύρες Συμπληγάδες».

Εθνικιστικό «ντόμινο» (Επίκαιρα, 29/7 – 4/8/2010)

Ανοίγει τον ασκό του Αιόλου η απόφαση για το Κόσοβο 

Λάδι στη φωτιά των εθνικιστικών διενέξεων και της αμφισβήτησης της εδαφικής ακεραιότητας πλήθους κρατών θα ρίξει η απαράδεκτη απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, με βάση την οποία νομιμοποιήθηκε η απόσχιση του Κοσόβου από τη Σερβία. Για να ακριβολογούμε, η απόφαση του Δικαστηρίου της Χάγης, που ελήφθη κατά πλειοψηφία (με 10 ψήφους υπέρ έναντι 4 κατά), αναφέρει πως «δεν υφίσταται απαγόρευση κηρύξεων ανεξαρτησίας», επομένως το Κόσοβο «δεν παραβίασε τον γενικό διεθνή νόμο». Αυτές οι λεπτές αποχρώσεις αφορούν τους νομικούς κι όσους δεν θέλουν να δουν την ουσία. Γιατί, η ουσία βρίσκεται στο γεγονός ότι ένα διεθνές δικαστήριο που υποτίθεται πως είναι ταγμένο στη διαφύλαξη της διεθνούς νομιμότητας και στο οποίο η Σερβία προσέφυγε μέσω της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ έδωσε την έγκρισή του για την βίαιη απόσπαση εδαφών από μια κυρίαρχη χώρα. Καμία επίσης σημασία δεν έχει το γεγονός ότι η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου «δεν είναι δεσμευτική», δεν μειώνεται το ειδικό βάρος και η σημασία της απόφασης δηλαδή με αυτό τον όρο, από τη στιγμή που μιλάμε για γεγονότα που έχουν κατοχυρωθεί στην πράξη με την δύναμη των όπλων, παρά κι ενάντια στη θέληση του κατ’ εξοχήν ενδιαφερόμενου που είναι η Σερβία. Το Διεθνές Δικαστήριο προσδίνει τώρα και νομική θωράκιση στη δύναμη των όπλων.

Το άμεσο αποτέλεσμα της γνωμοδότησης, που έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από την Πρίστινα όπου εκατοντάδες Κοσοβάροι ξεχύθηκαν στους δρόμους με σημαίες των ΗΠΑ, της Αγγλίας και του κρατιδίου τους ζητωκραυγάζοντας ρυθμικά «ΗΠΑ, ΗΠΑ, ΗΠΑ», θα είναι να ενταθεί η επιθετικότητα της πολιτικής του ηγεσίας. Θεωρείται  έτσι βέβαιο ότι θα ξεκινήσει ένας νέος γύρος πιέσεων ώστε κι άλλα κράτη να το αναγνωρίσουν πέραν των 69 που το έχουν ήδη κάνει, 22 εκ των οποίων προέρχονται από την ΕΕ. Ήδη σε αυτή την κατεύθυνση κάλεσε ευθέως η αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών, δείχνοντας έτσι και ποιός ήταν ο «ηθικός αυτουργός» της ιστορικής γνωμοδότησης. Στόχος της πολιτικής ηγεσίας της Πρίστινας θα είναι ο αριθμός των κρατών που αναγνωρίζουν το Κόσοβο να φτάσει τα 100 έτσι ώστε μετά να ζητηθεί κι η αναγνώρισή του από τον ΟΗΕ. Τι κι αν, χώρια όλων των άλλων, είναι ένα κράτος βουτηγμένο στην παρανομία, το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος, το λαθρεμπόριο και την παράνομη διακίνηση όπλων, ναρκωτικών και ανθρώπων; Πρόκειται για ουσιώδη γνωρίσματα που μένουν ωστόσο εκτός εξέτασης, παρότι στο όνομα της υπεράσπισης ανάλογων αξιών, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, νομιμοποιήθηκε η επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία. Δύο μέτρα και δύο σταθμά…

Οι μετασεισμοί από την απόφαση της Χάγης έφθασαν πριν απ’ οπουδήποτε αλλού στη γειτονική Βοσνία – Ερζεγοβίνη, όπου οι Σέρβοι εδώ και χρόνια ζητούν την ανεξαρτητοποίησή τους από το κράτος – οπερέτα όπου ζουν και την ενσωμάτωσή τους στη Σερβία. Ο πρωθυπουργός τους, Μίλοραντ Ντόντικ, με δήλωσή του προανήγγειλε ότι «δεν αποκλείεται να παλέψει για ένα καθεστώς που δεν θα παραβιάζει το διεθνή νόμο», ζητώντας με έμμεσο τρόπο να εφαρμοστεί και στο κράτος του Ντέιτον η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου! Η αντίδραση του αμερικάνου πρέσβη ήταν ακαριαία: «Οποιαδήποτε διαίρεση της χώρας είναι ντε φάκτο και ντε γιούρε απαράδεκτη. Η μόνη αποδεικτή οδός είναι η δημιουργία ενός πιο λειτουργικού κράτους ικανού να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ»! Με αυτή τους τη στάση οι Αμερικάνοι κι οι Ευρωπαίοι φυσικά, δείχνουν πόσο επιλεκτική χρήση κάνουν στο διεθνές δίκαιο, εισάγοντας ξανά δύο μέτρα και δύο σταθμά. Με τη δύναμη των όπλων διάσπαση κρατών που δεν συμμορφώνονται στη νέα τάξη πραγμάτων και δημιουργία νέων κρατών πλήρως προσαρμόσιμων από τη μια, κι από την άλλη συγκόλληση με το ζόρι σε κράτη σφραγίδες με ημερομηνία λήξης των πιο διαφορετικών μειονοτήτων, παρά κι ενάντια στη θέλησή τους, τις ιστορικές, γλωσσικές και πολιτιστικές παραδόσεις τους. Η βιασύνη των Αμερικανών να τερματίσουν κάθε σχετική συζήτηση δεν πρόκειται φυσικά να εκτονώσει την αυξανόμενη επιθυμία των Σέρβων της Βοσνίας να κηρύξουν την ανεξαρτησία τους. Βούληση που θα γνωρίσει νέα δυναμική μετά την απόφαση του Δικαστηρίου κι εν όψει των εκλογών που θα γίνουν στη Βοσνία στις 3 Οκτώβρη.

Φυσικά ανατροπές δεν αναμένονται, από τη στιγμή που το Βελιγράδι δεν είναι διατεθειμένο να ενθαρρύνει μια ανάλογη πρωτοβουλία ανεξαρτητοποίησης των Σερβοβόσνιων, την οποία μόνη της η Μπάνια Λούκα αδυνατεί να υποστηρίξει από κάθε άποψη: πολιτική, οικονομική, κ.ο.κ. Ο σέρβος υπουργός Εξωτερικών, Βουκ Γιέρεμιτς, εμφανίστηκε να αποδοκιμάζει την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου, δηλώνοντας ότι «ποτέ δεν θα αναγνωρίσουμε την μονομερή κήρυξη ανεξαρτησίας του Κοσόβου». Στην πράξη ωστόσο η απόφαση της Χάγης λύνει τα χέρια στη Σερβία καθώς εμφανίζεται να έχει αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα για να ανατρέψει την απόσχιση του Κοσόβου. Μπορεί έτσι από δω και πέρα να συνεχίσει να συναγελάζεται με αυτούς που βομβάρδισαν τη χώρα και επέβαλαν τον ταπεινωτικό και παραδειγματικό διαμελισμό της, εμφανίζοντας ισχυρό αντίλογο σε όσους χαρακτηρίζουν προδοσία την προσπάθεια ένταξης στους περίφημους «ευρω-ατλαντικούς» θεσμούς που αποδεικνύονται συνώνυμο της αποσταθεροποίησης.

Η νομιμοποίηση της απόσχισης του Κοσόβου θα έχει δραματικές επιπτώσεις και εκτός των πολυτάραχων Βαλκανίων. Στην ίδια την Ευρώπη μια σειρά από χώρες ήδη κλυδωνίζονται από εθνικιστικές αντιπαραθέσεις, που αμφισβητούν τη αναγκαιότητα και τη δυνατότητα ύπαρξης των εθνικών κρατών με την μορφή και τη σύνθεση που τα γνωρίζουμε. Η Ισπανία, το Βέλγιο, η Ιταλία και η Αγγλία είναι οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις.

Πολύ πιο απειλητικά προβάλουν ωστόσο τα εθνικιστικά, αποσχιστικά κινήματα εκτός Ευρώπης. Ειδικότερα στη Ρωσία και την Κίνα, εξηγώντας έτσι και την αρνητική στάση που κράτησε η Μόσχα και το Πεκίνο απέναντι στην απόφαση νομιμοποίησης του Κοσόβου. Συγκεκριμένα η Κίνα έχει να αντιμετωπίσει τόσο τους Θιβετιανούς που μέσω του Δαλάι Λάμα ζητούν την απόσχιση τους από την αχανή Κίνα, όσο και τους Ουιγούρους που ζητούν την ανεξαρτητοποίηση της επαρχίας Ξινγιάνγκ στα βορειοδυτικά της χώρας. Η Ρωσία από την άλλη, παρότι η ίδια ώθησε την Αμπχαζία και τη Ν. Οσετία να κηρύξουν την ανεξαρτησία τους τιμωρώντας τη Γεωργία, νιώθει διαρκώς στα πλευρά της τον πόνο από το αγκάθι του Καυκάσου (Ινγκουσετία, Νταγκεστάν και Τσετσενία) όπου ισλαμιστές μαχητές επιδιώκουν την ανεξαρτητοποίησή των δημοκρατιών τους.

Δραματικά ωστόσο ενδέχεται να αποδειχθούν τα επακόλουθα της απόφασης της Χάγης στην ίδια τη γειτονιά μας κι ειδικότερα στην Κύπρο. Τι θα εμποδίσει για παράδειγμα την Άγκυρα και την πολιτική ηγεσία των κατεχομένων σε λίγους μήνες – μετά από μια πιθανή άδοξη λήξη των υπό εξέλιξη διμερών διαπραγματεύσεων – να ζητήσει την εφαρμογή του πρόσφατου δεδικασμένου και στα κατεχόμενα κυπριακά εδάφη; Και με αυτή την απόφαση για σημαία της να ξεκινήσει ένα νέο γύρο διεθνών επαφών και πιέσεων με στόχο τη διεθνή αναγνώριση του ψευδοκράτους, που θα σημάνει την οριστική του διχοτόμηση και τη νομιμοποίηση στην πράξη της τουρκικής εισβολής και κατοχής;

Η γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου επιβεβαιώνει τον πέρα για πέρα μεροληπτικό κι εν τέλει πολιτικό χαρακτήρα των αποφάσεών του. Το γεγονός δηλαδή ότι δεν αποτελεί έναν «αδέκαστο κριτή» όπως το φαντάζονται και το περιγράφουν όσοι επιδιώκουν να λυθεί στο πλαίσιό του το σύνολο των ελληνοτουρκικών διαφορών, οι τούρκικες δηλαδή επεκτατικές βλέψεις και αμφισβητήσεις των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Αντίθετα, αυτό που έδειξε η απόφαση για το Κόσοβο είναι ότι υποτάσσεται πλήρως στις επιθυμίες και τις πολιτικές προτεραιότητες της Ουάσινγκτον. Γιατί στην περίπτωση της Ελλάδας να πράξει διαφορετικά;

Διαπραγματεύσεις άνευ λόγου (Πριν, 24/1/2010)

ΚΥΠΡΙΑΚΟ: Συνεχίζονται οι πιέσεις ΗΠΑ και ΕΕ

Χωρίς καμιά ελπίδα εξεύρεσης λύσης ξεκινά αύριο η δεύτερη φάση των εντατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Δημήτρη Χριστόφια, και του ηγέτη των κατεχομένων, Μεχμέτ Αλί Ταλάτ. Στην ατζέντα του νέου κύκλου των εντατικών διαπραγματεύσεων περιλαμβάνονται η διακυβέρνηση, η οικονομία και ευρωπαϊκά θέματα. Βαριά ωστόσο ρίχνει τη σκιά του στις διαπραγματεύσεις, υπέρ των ελληνοκυπριακών θέσεων, η τελεσίδικη δικαστική απόφαση που εκδόθηκε στο Λονδίνο με την οποία δικαιώνεται ο ελληνοκύπριος Μελέτης Αποστολίδης, που προσέφυγε εναντίον του βρετανού Όραμς με αφορμή την ιδιοποίηση της περιουσίας του στα κατεχόμενα. Να σημειωθεί δε πως συνήγορος υπεράσπισης του βρετανού σφετεριστή ήταν η Σέρι Μπλερ, σύζυγος του πρώην βρετανού πρωθυπουργού, Τόνι Μπλερ. Παρόλα αυτά το «δίκαιο του καταπατητή και του εισβολέα» κατέπεσε, δίνοντας πρόκριμα στις ελληνοκυπριακές θέσεις στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.

Το ερώτημα ωστόσο πλέον αφορά στο τι επί της ουσίας εξυπηρετεί η συνέχισή τους. Όπως φάνηκε κι από την ενημέρωση του Δ. Χριστόφια προς την ελληνική πολιτική ηγεσία το προηγούμενο Σαββατοκύριακο η Λευκωσία πλέον έχει ξεγράψει οποιαδήποτε ελπίδα έθρεφε για εξεύρεση λύσης. Στην επιστολή μάλιστα που απέστειλε ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας προς τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, την γερμανίδα καγκελάριο, Μέρκελ και του δύο ηγέτες της ΕΕ (Μπαρόζο, Ρομπέι), κατηγορεί την τουρκοκυπριακή πλευρά ότι οι προτάσεις της βρίσκονται εκτός του πλαισίου της συμφωνημένης βάσης κι επίσης εκτός του πλαισίου του ΟΗΕ και των αρχών της ΕΕ. Ουσιαστικά δηλαδή προανήγγειλε το τέλος των διαπραγματεύσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνέχιση των διαπραγματεύσεων εξυπηρετεί μόνο τα προσχήματα, καθώς η διακοπή τους με ευθύνη της Λευκωσίας θα δυσχέραινε την διεθνή διαπραγματευτική της θέση με αποτέλεσμα σε ένα νέο, πιθανό μελλοντικό γύρο διαπραγματεύσεων να ξεκινούσε από μειονεκτική θέση.

Αξιοθαύμαστη παρόλα αυτά είναι η επιμονή του διεθνούς παράγοντα να πιέζει στην κατεύθυνση εξεύρεσης λύσης. Μετά την Χίλαρι Κλίντον που με τηλεφωνήματά της πίεσε τη Λευκωσία να αποδεχτεί τις τουρκικές θέσεις, τις οποίες τις χαρακτήρισε θετικές ενώπιον του τούρκου ομολόγου της, Αχμέτ Νταβούτογλου, τη σκυτάλη πήραν οι Βρυξέλλες. Στο πλαίσιο μονοήμερης επίσκεψής του στη Λευκωσία ο πρόεδρος της ΕΕ, Χέρμαν Βαν Ρομπέι, τόνισε την ανάγκη επίλυσης του Κυπριακού, χωρίς ωστόσο να ασκήσει κριτική στην τουρκοκυπριακή πλευρά για την αδιαλλαξία της και το προκλητικό περιεχόμενο των προτάσεών της.

Οι συσχετισμοί σε Βαλκάνια – Μεσόγειο (2-3/1/2010, περ. Μετροπόλιταν)

  • ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΒΑΛΚΑΝΙΑ
  • Δεν είναι πανάκεια η ένταξη στην ΕΕ

Η «Ατζέντα 2014» είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η ελληνική εξωτερική πολιτική στα Βαλκάνια τους τελευταίους τρεις μήνες. Εν συντομία πρόκειται για τον στόχο ένταξης όλων των χωρών της Δυτικής Βαλκανικής στην ΕΕ μέχρι το 2014, όταν θα συμπληρώνονται 100 χρόνια από το ξέσπασμα του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου. Η υψηλή θέση που καταλαμβάνει στην ατζέντα της ελληνικής διπλωματίας η «Ατζέντα 2014» έγινε σαφής όταν ο Γιώργος Παπανδρέου, επέλεξε να κάνει την πρώτη του επίσκεψη ως πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών στην Τουρκία για να την παρουσιάσει στους υπουργούς Εξωτερικών της Βαλκανικής κι επίσης με το πιο πρόσφατο ταξίδι (18-21 Νοέμβρη) του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών, Δ. Δρούτσα, σε τέσσερις βαλκανικές χώρες: τη Σερβία, το Μαυροβούνιο, τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη και την Αλβανία.

Η «Ατζέντα 2014» έρχεται κατ’ αρχήν στα μάτια των υπόλοιπων κρατών μελών της ΕΕ να διαλύσει πιθανές εντυπώσεις που ενδέχεται να δημιουργηθούν από το βέτο στο αίτημα ένταξης της ΠΓΔΜ, όσο δεν λύνεται το πρόβλημα της ονομασίας. Με την «Ατζέντα 2014» επέρχεται μια ισορροπία καθώς η Αθήνα δεν εμφανίζεται να αποτελεί ένα συνεχές εμπόδιο στα σχέδια διεύρυνσης της ΕΕ, αλλά δείχνει ότι πάνω απ’ όλα είναι παράγοντας προώθησης αυτού του στόχου. Έτσι το μπλοκάρισμα των Σκοπίων παύει να λειτουργεί επιβαρυντικά για την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Παράλληλα ωστόσο η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να αναβαθμίσει και τη διπλωματική της θέση στη χερσόνησο του Αίμου, μέσω αυτού του στόχου, στρεφόμενη προς δύο κατευθύνσεις. Πρώτα και κύρια στις βαλκανικές πρωτεύουσες καθώς επιχειρεί να τις πείσει ότι οι στόχοι της ένταξης στην ΕΕ κι της αναβάθμισης της διεθνούς τους θέσης έχουν ενδιάμεσο σταθμό την Αθήνα. Κατά δεύτερο προς τις Βρυξέλλες στο βαθμό που η Αθήνα αξιοποιεί την γειτνίασή της με αυτές τις χώρες, μετατρέποντας το αδύνατο σημείο της σε ισχυρό, και επιδιώκει να αυξήσει τη διαπραγματευτική της ικανότητα. Κάθε ένας από αυτούς τους στόχους ωστόσο συνοδεύεται κι από έναν ισχυρότατο αντίλογο: Γιατί οι Βαλκανικές χώρες να επιλέξουν την Ελλάδα ως «όχημα» διεθνοποίησής τους κι όχι κάποια άλλη ισχυρή χώρα της ΕΕ, όπως είναι η Γερμανία; Δεδομένου δε, ότι η γειτνίαση δεν αποτελεί επαρκή λόγο. Το ίδιο ισχύει και για τις Βρυξέλλες: γιατί να δώσουν στην Αθήνα το ρόλο του τοποτηρητή της ΕΕ στην περιοχή;

Η σημαντικότερη ωστόσο αμφισβήτηση της «Ατζέντας 2014» πηγάζει από τις εσωτερικές της αντιφάσεις κι όχι από τις έξωθεν σκοπιμότητες. Ειδικότερα, η «Ατζέντα 2014» υποδηλώνει ρητά ή άρρητα πως η ένταξη στην ΕΕ θα αποτελέσει πανάκεια για όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιοχή. Στα Βαλκάνια όμως κανείς δεν ξεχνάει τον εμπρηστικό ρόλο που διαδραμάτισε η ΕΕ – τουλάχιστον οι ατμομηχανές της, όπως για παράδειγμα η Γερμανία – στη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και τα ποτάμια αίματος που έτρεχαν επί χρόνια. Τελευταίο παράδειγμα η αναγνώριση του Κοσόβου από 22 κράτη μέλη της ΕΕ κι η στρατιωτική της παρουσία εκεί που αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο και τα όσα προβλέπει για το Κόσοβο, δηλαδή την απόφαση 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας που το ορίζει ως επαρχία της Σερβίας. Κατά συνέπεια η ΕΕ δεν αποτελεί τον επί της γης παράδεισο. Το βεβαιώνει και το παράδειγμα της Κύπρου, όπου η ένταξή της δεν έλυσε το πρόβλημα της παράνομης, τουρκικής κατοχής όπως πολλοί πίστευαν ότι θα γινόταν αυτόματα σχεδόν. Και για να έρθουμε στα πιο πρόσφατα, ο αρνητικός ρόλος της ΕΕ φάνηκε κι από την πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής, όπου και τα 27 κράτη μέλη θεώρησαν φυσιολογικό να συνεχίσουν τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Άγκυρα παρότι εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία. Με τα έργα της κατά συνέπεια η ΕΕ υποσκάπτει το κύρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Γιατί στα εύθραυστα Βαλκάνια να αποτελέσει παράγοντα σταθερότητας κι ενίσχυσης της διεθνούς νομιμότητας; Ο αρνητικός ρόλος της ΕΕ φάνηκε κι από τον πρωταγωνιστικό ρόλο που έπαιξε η σουηδική προεδρία στις διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης πιέζοντας τη Σερβική Δημοκρατία να διαλυθεί, για το καλό… της χώρας.

Ανατολικότερα τέλος, η πρόσφατη αλλαγή κυβερνητικής σκυτάλης στη Βουλγαρία οδηγεί κατά πάσα πιθανότητα σε ναυάγιο την ενεργειακή συμφωνία που είχε συνάψει η προηγούμενη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση με την Μόσχα. Πρόκειται για αλλαγή που αν ολοκληρωθεί θα έχει τεράστιες συνέπειες και για την Ελλάδα καθώς θα επανεξετασθεί η κατασκευή του ρωσικού αγωγού South Stream όπως και του Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη. Μέχρι στιγμής οι πιέσεις που ασκούν οι ΗΠΑ με την επιτόπια παρουσία στη Σόφια του ειδικού απεσταλμένου τους για θέματα ενέργειας στην Ευρασία, Ρίτσαρντ Μόρνινγκσταρ, δεν επιτρέπουν να ελπίζουμε για τα καλύτερα…

  • ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΙΣΡΑΗΛ
  • Ολέθριες σχέσεις

Η απόφαση της Ελλάδας να απέχει από την πολύ κρίσιμη ψηφοφορία που έγινε στον ΟΗΕ στα μέσα Νοεμβρίου για την έκθεση Γκολντστόουν, στην οποία το Ισραήλ κατηγορείται για εγκλήματα πολέμου, αποτελεί τροχιοδεικτική βολή για την πορεία που θα ακολουθήσουν οι σχέσεις των δύο χωρών. Εξ ίσου δηλωτικό – κραυγαλέα δηλωτικό, θα λέγαμε – γεγονός για την αναθέρμανση των σχέσεων των δύο χωρών μετά την ψυχρότητα της δεκαετίας του ‘80, αποτέλεσε η κοινή ελληνο-ισραηλινή στρατιωτική άσκηση «Ένδοξος Σπαρτιάτης» που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2008 και θεωρήθηκε προσομοίωση επίθεσης στο Ιράν. Επίσης, η αποκάλυψη πέρυσι τέτοιες σχεδόν ημέρες, πως η τροφοδοσία του ισραηλινού στρατού με πυρομαχικά κι ενδεχομένως βόμβες φωσφόρου που έριχνε αφειδώς στους Παλαιστίνιους της Γάζας, θα γινόταν από το λιμάνι του Αστακού. (Εύκολο είναι μετά να ψηφίσεις στον ΟΗΕ εναντίον του Ισραήλ;)

Όλα τα παραπάνω διαβεβαιώνουν ότι η ελληνική διπλωματία έχει επιλέξει ποιος θα είναι ο στρατηγικός της σύμμαχος στη ευαίσθητη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Το γεγονός μάλιστα ότι η πολιτική αναθέρμανσης των διμερών σχέσεων υπηρετήθηκε πιστά και χωρίς αποκλείσεις τόσο από την κυβέρνηση Κ. Καραμανλή όσο κι από τη σημερινή κυβέρνηση υπογραμμίζει πως αποτελεί στρατηγική επιλογή και των δύο κομμάτων εξουσίας. Δεν είναι ωστόσο μια πολιτική που μπορεί να εφαρμοσθεί χωρίς κλυδωνισμούς και μεγάλο κόστος.

Το Ισραήλ στην τρέχουσα πολιτική συγκυρία δίνει μια μάχη πολιτικής και διπλωματικής επιβίωσης, καθώς κινδυνεύει – αν δεν το έχει ήδη πάθει – να δεχτεί ένα μη αντιστρεπτό πλήγμα στη δημόσια εικόνα του, λόγω των όσων έχει πράξει. Η έκθεση του νοτιοαφρικανού δικαστή Γκολντστόουν που – επιτέλους! – για πρώτη φορά στοιχειοθετεί τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου από τον ισραηλινό στρατό στη Γάζα κατά τη διάρκεια του πολέμου των 22 ημερών πέρυσι, ήταν μια τεράστια επιτυχία για όσους μάχονταν ώστε το Ισραήλ να λογοδοτήσει για τα εγκλήματά του κι οι υπεύθυνοι να καθίσουν στο σκαμνί. Καθόλου τυχαία δεν ήταν η εξαφάνιση από τους τηλεοπτικούς μας δέκτες κατά την επίθεση στη Γάζα οποιωνδήποτε προσωπικών στοιχείων των ανώτερων αξιωματικών του ισραηλινού στρατού, έτσι ώστε να μην υποστούν νομικές συνέπειες για τις βαρβαρότητές τους. Την ίδια τύχη δεν είχε όμως η υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ εκείνη την εποχή, κι επικεφαλής του κόμματος Καντίμα, Τζίπι Λίβνι, για την οποία μόλις πριν μία εβδομάδα οι βρετανικές εισαγγελικές αρχές εξέδωσαν ένταλμα σύλληψης! Για να μην υποστεί την ταπείνωση που δέχθηκε ο Αουγκούστο Πινοτσέτ, ο οποίος είχε καταλήξει στη φυλακή όταν επισκέφθηκε το Λονδίνο πολλά χρόνια μετά την παράδοση της εξουσίας, η Λίβνι ακύρωσε την επίσκεψή της στο Λονδίνο. Οι μύδροι που εξαπέλυσε το εβραϊκό κράτος εναντίον της Αγγλίας υπογραμμίζουν τον κίνδυνο που διατρέχει να έχει την τύχη της Νότιας Αφρικής τη δεκαετία του ’80. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έπαιξε κι η κυβερνητική αλλαγή που έγινε πέρυσι στο Ισραήλ, με αποτέλεσμα να κερδίσουν τις εκλογές οι πιο αδιάλλακτες, εθνικιστικές κι ακροδεξιές δυνάμεις. Ο διορισμός δε του ακραίου σιωνιστή Άβιγκτορ Λίμπερμαν στη θέση του υπουργού Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι η διεθνής κοινότητα είναι στην πραγματικότητα αντιμέτωπη με ένα κράτος που δεν επιθυμεί την ειρήνη και τη συμφιλίωση με την Παλαιστίνη, ούτε την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.

Σε αυτό το πλαίσιο τα σχέδια αναθέρμανσης των σχέσεων Ισραήλ και Ελλάδας, όταν πλέουν κρατούν αποστάσεις από το εβραϊκό κράτος ακόμη κι οι ΗΠΑ, υπονομεύουν την αξιοπιστία της χώρας και το κύρος της στην περιοχή.

  • ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΑΡΑΒΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ
  • Το τέλος μίας σχέσης;

Η επίσκεψη του προέδρου της Δημοκρατίας, Κάρολου Παπούλια, τον Ιούνιο στη Συρία, παρότι έγινε δεκτή με θετικότατο τρόπο κι από τους δύο λαούς και με ευμενή σχόλια από τον Τύπο δεν βρισκόταν σε πλήρη αντιστοιχία με την γραμμή της ελληνικής διπλωματίας. Να θυμίσουμε κατ’ αρχήν ότι η προηγούμενη υπουργός Εξωτερικών, Ντόρα Μπακογιάννη, όταν είχε επισκεφθεί την Μέση Ανατολή αμέσως μετά την επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο το καλοκαίρι του 2006, επιδεικτικά είχε αρνηθεί να συμπεριλάβει και τη Δαμασκό στις πρωτεύουσες που επισκέφθηκε. Η επιλογή της δεν ήταν δύσκολο να ερμηνευθεί. Η φιλολογία για τον Άξονα του Κακού στον οποίο η Συρία κατείχε εξέχουσα θέση μεσουρανούσε, ενώ μόλις λίγα χρόνια πριν το ερώτημα ήταν πότε κι όχι αν οι ΗΠΑ θα εισβάλλουν στη Συρία – μέχρι που η απάντηση δόθηκε από την ιρακινή αντίσταση. Η ελληνική διπλωματία λοιπόν ακολουθώντας κατά γράμμα την γραμμή του Μπους που θεώρησε την Μέση Ανατολή κοιτίδα της τρομοκρατίας, αποστασιοποιήθηκε συνειδητά χάνοντας σπουδαία ερείσματα που οικοδομήθηκαν επί χρόνια κι επέτρεψαν στην Ελλάδα (για πρώτη φορά στην πραγματικότητα κι όχι στο φαντασιακό της πολιτικής ηγεσίας) να διαδραματίσει περιφερειακό ρόλο.

Ο αναπροσανατολισμός της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής είχε ξεκινήσει με την άνοδο του Κ. Σημίτη στην εξουσία όταν τεκμήριο προοδευτικότητας έγινε η ευρωδουλικότητα κι η Ελλάδα με ύφος που θα ζήλευαν οι πιο σνομπ αποικιοκράτες απέστρεφε μετά βδελυγμίας το βλέμμα της από το Νότο και την Ανατολή κι είχε μάτια μόνο για τη Δύση και το Βορρά. Είναι χαρακτηριστικό ότι ως πρωθυπουργός της Ελλάδας ο Κ. Σημίτης δεν επισκέφθηκε ούτε μία φορά κάποια αραβική χώρα. Κι ο Κ. Καραμανλής στα χνάρια του βάδισε, επί της ουσίας. Η επίσκεψή του μετά της συζύγου του κάποια Χριστούγεννα στο Κάιρο κι η μετέπειτα ολιγόωρη επίσκεψή του στο Κατάρ για να ξεπουλήσει την Ολυμπιακή δεν αναιρούν το γεγονός ότι κι επί δικής του πρωθυπουργίας το κενό μεταξύ αραβικών κρατών κι Ελλάδας μεγάλωσε απότομα. Κυρίως όμως ανησυχητικά, μια και κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να έχει τη στήριξη των αραβικών χωρών στα διεθνή της μέτωπα. Όσο μάλιστα η Τουρκία χάνει τα κοσμικά της χαρακτηριστικά με την εδραίωση των Ισλαμιστών στην εξουσία κι επιδιώκει να γίνει εκφραστής όλων των μουσουλμάνων και των Αράβων, τόσο λιγότερο προφανής θα είναι η θετική στάση των χωρών της Μέσης Ανατολής απέναντι στην Ελλάδα. Ας αναλογιστούμε τι δραματικές συνέπειες μπορεί να έχει για το Κυπριακό αν οι αραβικές χώρες ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, επιλέξουν την δεύτερη επιβραβεύοντας τις θαρραλέες πολιτικές κινήσεις του Ερντογάν: από την καταδίκη της σφαγής στη Γάζα πέρυσι κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου του Νταβός μέχρι την πρόσφατη αναγνώριση από την Τεχεράνη του αυτονόητου δικαιώματος του Ιράν, όπως και κάθε κράτους, να αναπτύξει δικό του πρόγραμμα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας!

Η νέα πολιτική ηγεσία που προέκυψε μετά τις πρόσφατες εκλογές υπόσχεται βελτίωση των σχέσεων με τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Γι αυτόν μάλιστα το σκοπό αναμένεται να επισκεφθεί τις αραβικές πρωτεύουσες ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Δημ. Δρούτσας, τις πρώτες μέρες του Ιανουαρίου. Ακόμη και τούτη η επίσκεψη όμως, που είναι ένα αναγκαίο πρώτο βήμα, δεν είναι αρκετή. Η μοναδική δυνατότητα για να κερδηθεί ο χαμένος χρόνος (15 σχεδόν ετών!) είναι ο ίδιος ο πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών, Γ. Παπανδρέου, να επισκεφθεί τις χώρες της Μέσης Ανατολής κι επίσης να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στο ξεβάλτωμα των συσσωρευμένων αδιεξόδων που όσο μένουν άλυτα δεν πρόκειται να γνωρίσει ειρήνη η Μ. Ανατολή κι ούτε φυσικά οι γύρω χώρες. Κορυφαίο όλων (και αδιάψευστο μέτρο για την αποτίμηση του φιλειρηνικού χαρακτήρα κάθε πολιτικής) είναι η επίλυση του Παλαιστινιακού με βάση τα διεθνή ψηφίσματα: με την προώθηση του στόχου δημιουργίας ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, στα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την ανατολική Ιερουσαλήμ και δικαίωμα επιστροφής όλων των προσφύγων. Ιδού η Ρόδος!