Τρόικα – Αναστασιάδης διώχνουν τους Κύπριους από τις εστίες τους (Επίκαιρα 11-17/9/2014)

?????????????????????????????????????????Δραματική επιδείνωση των όρων ζωής πολλών χιλιάδων Κυπρίων θα σημάνει η ψήφιση από την κυπριακή Βουλή το Σάββατο 6 Σεπτεμβρίου νόμου που ανοίγει τον δρόμο για την εκποίηση χιλιάδων υποθηκευμένων κατοικιών. Την υπερψήφιση του νόμου, που σέρνεται εδώ και εβδομάδες, έχει αναλάβει προσωπικά ο πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης, γράφοντας στα παλαιότερα των υποδημάτων του τις αρνητικές συνέπειες που θα επέλθουν στην καθημερινή ζωή των Κυπρίων, όταν μετά τη δουλειά και το μισθό θα χάσουν και το σπίτι τους. Ο νόμος υπερψηφίσθηκε με 47 ψήφους υπέρ (ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, και ΑΚΕΛ), 7 κατά (ΕΔΕΚ, Οικολόγοι, Κ. Ζουλίας) και 1 αποχή (ΕΥΡΩΚΟ, το οποία μάλιστα ανήκεις την συμπολίτευση) κατόπιν επίμονης απαίτησης της Τρόικας, που απέναντι στις εύλογες αντιδράσεις αντέτεινε, είτε άμεσα η ίδια είτε μέσω των κυβερνητικών της φερέφωνων ότι αποτελεί μνημονιακή υποχρέωση. Από την φαρέτρα της επιχειρηματολογίας των Μνημονιακών κομμάτων δεν λείπει και το πιο θανατηφόρο βέλος: ότι αν δεν ψηφιστεί ο νόμος που επιτρέπει τις εκποιήσεις, τότε δεν πρόκειται να καταβληθεί η επόμενη, έκτη δόση ύψους 436 εκ. ευρώ. Με άλλα λόγια, και κατά παράφραση του εκβιαστικού διλήμματος «μνημόνιο ή χρεοκοπία», στους Κύπριους ο εκβιασμός που ασκείται είναι: «τα …σπίτια σας ή χρεοκοπία»!

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η παράδοση χιλιάδων σπιτιών στην κερδοσκοπία, που αργά ή γρήγορα θα τα ξεπουλήσει έναντι πινακίου φακής σε διψασμένους για ήλιο και θάλασσα βορειοευρωπαίους, θα οξύνει στο έπακρο το κοινωνικό ζήτημα στην Κύπρο, που ήδη έχει διαλύσει τον κοινωνικό ιστό. Δειγματοληπτική έρευνα που διενεργήθηκε μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου 2013 από την Παγκύπρια Ένωση Καταναλωτών και Ποιότητας Ζωής έδειξε ότι το 73% των νοικοκυριών δέχθηκε μείωση στο εισόδημά του τον προηγούμενο χρόνο, στο 26% των νοικοκυριών το εισόδημα παρέμεινε σταθερό και μόνο το 1% όσων ερωτήθηκαν δήλωσε ότι το εισόδημά του αυξήθηκε. Δραματικό επίσης είναι το συμπέρασμα της ίδιας έρευνας πως 4 στα 10 νοικοκυριά έχουν στο σπίτι τους άνεργο.

Επιδείνωση του επιπέδου ζωής

Η εικόνα της ραγδαίας υποβάθμισης του επιπέδου ζωής των Κυπρίων μέσα σε ενάμισι χρόνο, αφού η ευρωζώνη τους έβαλε το πιστόλι στον κρόταφο τον Μάρτιο του 2013 να δεχθούν το πακέτο «βοήθειας» συνολικού ύψους 10 δισ., με πολύ φυσιολογικό αποτέλεσμα σήμερα να έχει οδηγηθεί στα ύψη το μίσος κατά του ευρώ, επιβεβαιώνεται και από τα επίσημα μεγέθη. Η ανεργία το 2014 αναμένεται να φτάσει το 18,6%, όταν το 2013 ήταν 15,9% και το 2012 11,9% του εργατικού δυναμικού. Η αποζημίωση ανά εργαζόμενο μειώθηκε κατά 6% το 2013 και 3% αναμένεται να μειωθεί φέτος, ενώ το πραγματικό μοναδιαίο κόστος εργασίας μειώθηκε κατά 4,3% το 2012, κατά 4,2% το 2013 και κατά 3% αναμένεται να μειωθεί και φέτος. Προς διάψευση μιας γενικής εντύπωσης που πλανάται περί γαλαντόμου κυπριακού κράτους πρόνοιας, πρέπει να αναφερθεί μια στατιστική που περιλαμβάνεται στην ανοιξιάτικη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την κυπριακή οικονομία (απ’ όπου προέρχονται όλα τα στοιχεία) σχετικά με το ύψος των κοινωνικών δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ. Σε σχετικό πίνακα της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας, Eurostat, που δημοσιεύεται φαίνεται πως οι σχετικές δαπάνες στην Κύπρο είναι μόλις το 22,8% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος κοινωνικών δαπανών της ΕΕ ανέρχεται στο 29%. Εν ολίγοις, δεν υπήρχε καν λίπος για να καεί, για να χρησιμοποιήσουμε την ΠΑΣΟΚική διάλεκτο…

Οικονομία σε κατάρρευση

Παρά την μείωση των μισθών, που κατά τους νεοφιλελεύθερους μύθους φέρνει νέες επενδύσεις, ο ακαθάριστος σχηματισμός κεφαλαίου μειώνεται σταθερά, προδικάζοντας ότι η ανεργία τα επόμενα χρόνια θα αυξηθεί ή θα παραμείνει στα τωρινά επίπεδα. Επ’ ουδενί όμως δεν πρόκειται να καμφθεί η ανεργία όπως προβλέπουν. Το κεφάλαιο μειώθηκε το 2012 κατά 18,3%, το 2013 κατά 21,6% και το 2014 κατά 17%. Άμεσο αποτέλεσμα του πλήγματος που δέχθηκαν οι αμοιβές ήταν η μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης: κατά 2% το 2012, 5,7% το 2013 και κατά 5,1% το τρέχον έτος, με βάση προβλέψεις. Από την άλλη, οι περικοπές στον κρατικό προϋπολογισμό οδήγησαν σε μείωση και την δημόσια κατανάλωση: Κατά 3,8% το 2012, κατά 5% το 2013 και κατά 2,7% το 2014. Σε ελεύθερη πτώση βρίσκεται και το ΑΕΠ της Κύπρου που μειώθηκε κατά 2,4% το 2012, κατά 5,4% το 2013 και κατά 4,2% το 2014. Η μείωση του ΑΕΠ και της κατανάλωσης προκάλεσαν συρρίκνωση και στα δημόσια έσοδα που από 6,97 δισ. ευρώ το 2012 μειώθηκαν στα 6,66 δισ. το 2013, ενώ για φέτος προβλέπεται να μειωθούν στα 6,63 δισ. Μείωση προβλέπεται και για το 2015. Ο συνεχιζόμενος δημοσιονομικός εκτροχιασμός (όπως ακριβώς συμβαίνει και στην Ελλάδα) μόνο έκπληξη δεν προκαλεί. Προς επίρρωση το «βάλτωμα» του δημοσιονομικού ελλείμματος στο 5,3% για φέτος από 5,4% το 2013 και η έκρηξη του δημόσιου χρέους από 86,6% του ΑΕΠ το 2012 (και 71,5% το 2011), στο 111,7% το 2013, στο 119,9% με βάση τις προβλέψεις φέτος και στο 124,4% το 2015. Εν ολίγοις, χειρότερα δεν μπορούσαν να γίνουν…

Η Τρόικα, που κατά τα δύο τρίτα αποτελείται από εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα), μέχρι στιγμής έχει προκαλέσει το μεγαλύτερο πλήγμα που έχουν δεχθεί οι Κύπριοι στην καθημερινότητά τους, μετά την τουρκική εισβολή στο νησί που προκάλεσε 200.000 πρόσφυγες και τη συνεχιζόμενη κατοχή του. Η επιδείνωση των οικονομικών μεγεθών που δεν αφορούν μόνο κοινωνικούς δείκτες όπως η ανεργία αλλά και δημοσιονομικούς, σταθερά από το 2012 όταν στις 25 Ιουνίου επί προεδρίας Δ. Χριστόφια κατατέθηκε το σχετικό αίτημα και ξεκίνησαν οι επισκέψεις της Τρόικας, μέχρι τώρα επιβεβαιώνει ότι για την Κύπρο η συνέχιση της σημερινής κατάστασης που την έχει μετατρέψει σε αποικία αποτελεί την χειρότερη λύση. Η Κύπρος το καλύτερο που έχει να πράξει είναι να διώξει την Τρόικα, να διακόψει το πρόγραμμα χρηματοδότησης που την έχει οδηγήσει στα Τάρταρα, να βγει από το ευρώ και να βρει άλλες πηγές κάλυψης των αναγκών της, προσανατολισμένη στην εσωτερική αγορά και τις παραδοσιακές διεθνείς της συμμαχίες. Κι αυτό μάλιστα πρέπει να γίνει όσο το δυνατό συντομότερα, πριν η πολιτική της ΕΕ επιφέρει μεγαλύτερα πλήγματα στην Κύπρο.

Κερδίζει από τη Ρωσία η Κύπρος

Ο κίνδυνος βαθύτερης ύφεσης που απειλεί την Κύπρο προέρχεται από το εμπάργκο της ΕΕ κατά της Ρωσίας, καθώς η Κύπρος έχει εξασφαλίσει μοναδικά (σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη χώρα – μέλος της ΕΕ) πλεονεκτήματα από τις δοσοληψίες της με την Ρωσία. Συγκεκριμένα, το 2013 η αξία των εξαγωγών κυπριακών υπηρεσιών στη Ρωσία ξεπέρασε την αξία των σχετικών εξαγωγών προς τις άλλες 17 χώρες της ευρωζώνης, δίνοντας στη Ρωσία το αδιαφιλονίκητο προβάδισμα. Ενδεικτικά, το πλεόνασμα πέρυσι έφτασε το 9% του ΑΕΠ προερχόμενο κυρίως από τον τουρισμό και δευτερευόντως από υπηρεσίες όπως λογιστικές, νομικές και συμβουλευτική επιχειρήσεων. Οι διακυβεύσεις επομένως για την Λευκωσία από το νέο Ψυχρό Πόλεμο που προκαλεί η ΕΕ είναι πολύ σημαντικές!

Αν η βίαιη διακοπή των οικονομικών σχέσεων με την Ρωσία, κατόπιν πρωτοβουλίας της ΕΕ είναι η μια αιτία ανησυχίας για την επόμενη μέρα της Κύπρου, η δεύτερη σχετίζεται με την οικονομική κρίση που βαθαίνει. Αυτή ακριβώς η οικονομική κρίση αποτελεί μέχρι στιγμής την βασικότερη αιτία για την αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, που ανέρχονται ως τώρα στο 42,7% του δανειακού χαρτοφυλακίου των τραπεζών. Από το σύνολο μάλιστα των μη εξυπηρετούμενων δανείων μόνο το 21,7% αφορά ακίνητα, ενώ το 57,8% αφορά επιχειρήσεις, το 15,4% καταναλωτικά δάνεια, κ.λπ. Το τεράστιο ενδιαφέρον που ήδη υπάρχει για τα σπίτια των Κυπρίων επιβεβαιώνεται από το πλήθος των αιτήσεων για εκποίηση ακίνητης περιουσίας (3.639 μέχρι τις 21 Μαρτίου) που εκκρεμούν στο Τμήμα Κτηματολογίου και σύμφωνα με εκτιμήσεις μέχρι τώρα απαιτούταν η πάροδος 5 ακόμη και 8 χρόνων για να εκτελεστούν. Διαδικασίες που προφανώς κρίνονται περιττές και χρονοβόρες, απ’ όσους εποφθαλμιούν τα 6.000 ακίνητα που βρίσκονται στο δρόμο της εκποίησης, μετατρέποντας σε άστεγους για δεύτερη φορά χιλιάδες Κύπριους…

Διορισμός Στουρνάρα: Γάγγραινα η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών (Πριν, 15 Ιουνίου 2014)

draghiΗ απόφαση της συγκυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ να διορίσει στην ηγεσία της κεντρικής τράπεζας τον Στουρνάρα, προφανώς κατ’ εντολή του Βερολίνου, ανέδειξε για μια ακόμη φορά το πρόβλημα της λεγόμενης ανεξαρτησίας ορισμένων θεσμών, τυπικά τεχνοκρατικών, που η σημασία τους όμως έχει αποδειχθεί νευραλγική κι εξόχως πολιτική. Η λεγόμενη ανεξαρτησία από την κυβέρνηση και την πολιτική εξουσία στην πραγματικότητα έχει μετατραπεί σε δούρειο ίππο για την απόσπαση από τον δημόσιο έλεγχο και στη συνέχεια την απ’ ευθείας υπαγωγή τους σε διεθνή κέντρα, κυρίως ευρωπαϊκά, κρίσιμων κέντρων λήψης αποφάσεων.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Όπως έγινε με την ηγεσία της Στατιστικής Αρχής και πιο πρόσφατα με την Γενική Γραμματεία Εσόδων. Η επιλογή του Γεωργίου και του Θεοχάρη αντίστοιχα συνέπεσε με την μετατροπή και των δύο αυτών υπηρεσιών σε τυφλά όργανα της Τρόικας. Η αλλοίωση των στοιχείων για το δημόσιο χρέος και το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2009 (με την πολύτιμη βοήθεια της Τράπεζας Ελλάδας) υπό την διοίκηση του Γεωργίου, που μέχρι πριν λίγο εργαζόταν στο ΔΝΤ, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην άφιξη της Τρόικας και την υπαγωγή στο Μνημόνιο. Για την Τρόικα δηλαδή δούλευε η Στατιστική Αρχή, διευκολύνοντας το σχέδιο που είχε προαποφασιστεί για να γίνει η Ελλάδα πειραματόζωο της χρεοκρατίας. Για την Τρόικα δούλευε κι ο Θεοχάρης, όπως φάνηκε από την ανακοίνωση που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκμεταλλευόμενος την θωράκιση που είχε εξασφαλιστεί για την συγκεκριμένη θέση στο πλαίσιο της Οικονομικής διακυβέρνησης. Το αστείο μάλιστα με τον επικεφαλής της Γενικής Γραμματείας Εσόδων ήταν πως μετά από ένα σημείο αποσπάστηκε ακόμη κι από την κυβέρνηση του Σαμαρά που τον διόρισε, υπηρετώντας την δική του ατζέντα.

Καπέλο στην κυβέρνηση ήταν κι η Μαρία Δαμανάκη από την θέση του επιτρόπου, όπου διορίστηκε το 2009 από τον Γιώργο Παπανδρέου. Η παρουσία της στις Βρυξέλλες ωστόσο δεν προκάλεσε συγκρούσεις λόγω του ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις όλα αυτά τα χρόνια υποτάσσονταν χωρίς αντιρρήσεις στις υποδείξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πιθανός όμως διορισμός της Ντόρας Μπακογιάννη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς αντικατάσταση της Δαμανάκη θα λειτουργήσει σαν βαρίδι σε μια πιθανή κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, επιτυγχάνοντας το ψαλίδισμα των πιο ριζοσπαστικών του θέσεων και την ταχεία προσαρμογή του στις επιταγές της ΕΕ.

Όπως ακριβώς θα συμβεί και με τον Στουρνάρα στην Τράπεζα Ελλάδας που από την εποχή του Σημίτη και της «ισχυρής Ελλάδας» αποτελεί σταθερά στην οικονομική πολιτική, προφανώς με αρνητικό πρόσημο. Ο διορισμός του επομένως στο κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα από την κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου αποτέλεσε πρόκληση όχι μόνο γιατί δεν λάβαινε υπ’ όψη της τους πολιτικούς συσχετισμούς όπως αποτυπώθηκαν στις πρόσφατες εκλογές, που τυπικά έδιναν έναν παραπάνω λόγο στον ΣΥΡΙΖΑ να έχει άποψη για τον διάδοχο του Προβόπουλου, αλλά και για έναν επιπλέον λόγο: Επειδή έγινε εμφανές ότι ο Στουρνάρας, σε περίπτωση εκλογικής νίκης του ΣΥΡΙΖΑ, θα αποτελέσει αντίβαρο στην κυβέρνηση και μηχανισμό βίαιης προσαρμογής του. Υπ’ αυτό το πρίσμα η διαμαρτυρία του Α. Τσίπρα στον πρόεδρο της κεντρικής τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, ήταν άνευ ουσίας καθώς ο διορισμός του Στουρνάρα δεν έγινε μόνο με την σύμφωνη γνώμη της Φρανκφούρτης, αλλά και κατ’ εφαρμογήν των προβλέψεων της για την «ανεξαρτησία» των κεντρικών τραπεζών. Επομένως: ή αμφισβητείς τον θεσμό της «ανεξαρτησίας» και κατ’ επέκταση τον διορισμό Στουρνάρα ή …προσαρμόζεσαι. Σε καμιά περίπτωση όμως δεν μπορείς να δηλώνεις πίστη και σεβασμό στον θεσμό της «ανεξαρτησίας», όπως έδειξε η επίσκεψη στον πρώην υπάλληλο της Γκόλντμαν Σακς, και ταυτόχρονα να αμφισβητείς τον διορισμό του Στουρνάρα. Άλλωστε, ο θεσμός της «ανεξαρτησίας», που σημαίνει στεγανοποίηση των θέσεων οικονομικής διαχείρισης από τον πολιτικό έλεγχο και την λαϊκή παρέμβαση, ψαλίδισμα επομένως της δημοκρατίας, έρχεται να διασφαλίσει την θωράκιση και την αδιατάρακτη συνέχεια της συντηρητικής πολιτικής ακριβώς σε τέτοιες περιόδους μετάβασης, που περιέχουν ένα ρίσκο ή απαιτούν μια περίοδο προσαρμογής.

Θωρακισμένο από τη Συνθήκη της Λισαβόνας για όλα μέλη της ΕΕ κι όχι μόνο της ευρωζώνης το δημοκρατικό άβατο στις κεντρικές τράπεζες

          Δεν είναι η πρώτη φορά που η θέση του κεντρικού τραπεζίτη έχει συνοδευτεί από ομηρικές διαμάχες με την εκτελεστική εξουσία. Σε δύο περιπτώσεις, στην Ουγγαρία και την Κύπρο, η κεντρική τράπεζα λειτούργησε σαν ξένο έδαφος αμφισβητώντας τις αποφάσεις της κυβέρνησης με την ανοιχτή ενθάρρυνση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το κοινό μάλιστα χαρακτηριστικό και των δύο αυτών περιπτώσεων είναι ότι συνέβησαν στα απόνερα σφοδρότατων οικονομικών κρίσεων.

Στο νησί της Αφροδίτης οι σχέσεις πάθους της κυβέρνησης με την κεντρική τράπεζα δεν είναι κάτι συγκυριακό. Από την εποχή ακόμη της προεδρίας του Δημήτρη Χριστόφια, ο κεντρικός τραπεζίτης Θ. Ορφανίδης ήταν κόκκινο πανί για το προεδρικό μέγαρο. Οι σχέσεις τους ξεπέρασαν κάθε όριο τυπικότητας και εξελίχθηκαν σε δημόσιες προσβολές όταν ξέσπασε η κρίση το 2012 με τον κεντρικό τραπεζίτη να καταλογίζει στο ΑΚΕΛ ότι ευθύνεται γιατί την κατάρρευση των τραπεζών επειδή συναίνεσε στο PSIχωρίς να ζητήσει ανταλλάγματα για τις κυπριακές τράπεζες, ενώ από την μεριά του ο Χριστόφιας του καταλόγιζε χαλαρή εποπτεία των τραπεζών, ανεπάρκεια στην εκτέλεση των καθηκόντων του δηλαδή, με αποτέλεσμα να εμφανιστούν τα γνωστά φαινόμενα πιστωτικής υπερεπέκτασης. Εκεί που και οι δύο συμφωνούσαν ήταν όταν η μια πλευρά χρέωνε στην άλλη ευνοϊκή μεταχείριση της Λαϊκής Τράπεζας του Α. Βγενόπουλου… Οι επίμονες προσπάθειες του ΑΚΕΛ να τον ανατρέψει έπεφταν στο κενό γιατί ο Ορφανίδης είχε το συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι της κυβέρνησης: ασκώντας της συνέχεια κριτική επειδή δεν έπαιρνε μέτρα λιτότητας η Φρανκφούρτη ποτέ δεν δίστασε να αποφασίσει με ποιανού το μέρος θα ταχθεί. Έτσι οι προσπάθειες του Χριστόφια δεν ευοδόθηκαν. Ο διάδοχός του όμως, Πανίκος Δημητριάδης, πέρασε πολύ χειρότερα καθώς στο τέλος αναγκάστηκε να παραιτηθεί κι έτσι τον Απρίλιο του 2014 ανέλαβε τα ηνία της κεντρικής τράπεζας η πρώην γενική ελέγκτρια της Κυπριακής Δημοκρατίας, Χρυστάλλα Γιωρκάτζη. Για να αναγκάσει όμως ο Ν. Αναστασιάδη τον Π. Δημητριάδη να παραιτηθεί τον παρέπεμψε ακόμη και στον γενικό εισαγγελέα, επικαλούμενος την αλλοίωση επίσημων στοιχείων που ως στόχο είχαν να εμφανίσουν μεγαλύτερες των πραγματικών τις ανάγκες των κυπριακών τραπεζών. Εκτίμηση που σήμαινε μεγαλύτερο δάνειο, βαθύτερη εξάρτηση από τους δανειστές. Ο Π. Δημητριάδης ήταν όργανο της ΕΕ και τις κρίσιμες μέρες της άνοιξης του 2013 ξεπέρασε πολλές φορές σε αντιδραστικότητα ακόμη και τον Ν. Αναστασιάδη. Η εκπαραθύρωση του τελικά ήταν προϊόν συμβιβασμού για να αποτραπεί η καταδίκη του από το ανώτατο δικαστήριο. Έτσι αναγκάστηκε να συναινέσει κι ο Ντράγκι που είχε στείλει επιστολή στον πρόεδρο Ν. Αναστασιάδη και τον πρόεδρο της Βουλής Γ. Ομήρου απειλώντας την Κύπρο με παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σε περίπτωση που θα απόλυαν τον εκλεκτό τους!

Στην Ουγγαρία, το τελευταίο εμπόδιο που είχε να ξεπεράσει ο δεξιός πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος εξελέγη το 2010, για να απαλλαγεί από τον θανάσιμο εναγκαλισμό των πιστωτών που πριν δύο χρόνια την είχαν «διασώσει» προσφέροντας 20 δισ. ευρώ, ήταν η κεντρική τράπεζα της χώρας του. Ο κεντρικός τραπεζίτης Αντράς Σίμορ, λειτουργώντας όλα τα προηγούμενα χρόνια επί πρωθυπουργίας Γκιουρτσάνι και Μπατζνάι σαν το μακρύ χέρι των πιστωτών ήταν τόσο μισητός, συμβολίζοντας την υποτέλεια στους δανειστές, ώστε η απόλυσή του από την κεντρική τράπεζα ήταν προεκλογική εξαγγελία του Όρμπαν. Για να τον ξεφορτωθεί έκανε ό,τι ήταν ανθρωπίνως δυνατό: Του μείωσε τον μισθό κατά 75%, του αφαίρεσε αρμοδιότητες, τοποθέτησε δίπλα του έμπιστούς του, προχώρησε ακόμη και σε συνταγματική αναθεώρηση με απώτερο στόχο να υπαγάγει την κεντρική τράπεζα στον έλεγχο και την πλήρη δικαιοδοσία του ουγγρικού κράτους. Όλα αποδείχθηκαν μάταια κι ο Σίμορ ξεκατσικώθηκε από την καρέκλα του κεντρικού διοικητή μόνον τον Μάριο του 2013, όταν έληξε κι επίσημα η θητεία του. Μέχρι τότε, η κεντρική τράπεζα της Ουγγαρίας έφτασε στο σημείο ακόμη και να εκδώσει ανακοίνωση τον Δεκέμβριο του 2011, με την οποία καταδίκαζε την συνταγματική αναθεώρηση που ψηφίστηκε στη Βουλή με 293 ψήφους υπέρ και 4 κατά. Όλο αυτό διάστημα η στάση της ΕΕ ήταν εμπρηστική. Για να επιβάλει την ακύρωση των συνταγματικών μεταρρυθμίσεων τίναξε στον αέρα ακόμη και συνομιλίες με την κυβέρνηση του Όρμπαν τον Δεκέμβριο του 2011 που συζητούσαν την παροχή μιας χρηματοδοτικής διευκόλυνσης στην Ουγγαρία. (Ο Όρμπαν είχε αποκλείσει να πάρει νέο δάνειο, εγγυήσεις ζητούσε, σε μια προσπάθεια να απεμπλακεί από την επιτήρηση ΕΕ και ΔΝΤ). Η ΕΕ, προκειμένου να διαφυλάξει την λεγόμενη ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, τη δυνατότητά της δηλαδή να παρεμβαίνει στην οικονομική πολιτική μιας ανεξάρτητης χώρας με τον δικό της άνθρωπο, έφτασε στο σημείο να απειλήσει την Ουγγαρία ακόμη και με αναστολή του δικαιώματος ψήφου σε όλα τα θεσμικά όργανα. Σε ανακοίνωσή της μάλιστα η ΕΚΤ επικαλούταν την παραβίαση από την Βουδαπέστη του άρθρου 130 της Συνθήκης της Λισαβόνας. Χρειάζεται  να τονίσουμε εδώ ότι η Ουγγαρία δεν ανήκει στην ευρωζώνη. Παρόλα αυτά οι δεσμεύσεις της απέναντι στην ΕΚΤ για το «άβατο» της κεντρικής τράπεζας είναι ασφυκτικές και στην συνταγματική συνθήκη της ΕΕ περιγράφονται επακριβώς: «Κατά την εκτέλεση των εξουσιών τους και την πραγματοποίηση των εργασιών και των καθηκόντων που τους έχουν ανατεθεί από τις Συνθήκες και τον ιδρυτικό νόμο του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της ΕΚΤ, ούτε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ούτε κάποια εθνική κεντρική τράπεζα, ούτε οποιοδήποτε μέλος των οργάνων που αποφασίζουν θα αναζητήσουν ή θα λάβουν οδηγίες από θεσμούς της Ένωσης, όργανα, γραφεία ή υπηρεσίες, από οποιαδήποτε κυβέρνηση κράτους μέλους ή απ’ οποιοδήποτε άλλο σώμα. Οι θεσμοί της Ένωσης, όργανα, γραφεία ή υπηρεσίες και οι κυβερνήσεις των κρατών μελών αναλαμβάνουν να σεβαστούν αυτή την αρχή και να μην επιδιώξουν να επηρεάσουν τα μέλη των οργάνων που αποφασίζουν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ή τις εθνικές κεντρικές τράπεζες κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους».

Όποιος επομένως πιστεύει ότι το πρόβλημα είναι ο Στουρνάρας ή ότι ο Ντράγκι μπορεί να βοηθήσει στον εκδημοκρατισμό των κεντρικών τραπεζών εθελοτυφλεί!

Εντός ΕΕ (Κύπρος), εκτός ΕΕ (Ισλανδία) κι αρκετά για να βγουν συμπεράσματα (Unfollow, Απρίλιος 2014)

_no_to_icesave_no_to_euΑντίθετα με την Κύπρο, η Ισλανδία υπερέβη την κρίση γιατί εθνικοποίησε τις τράπεζες αντί να τις «διασώσει», ενώ εκμεταλλεύθηκε τις δυνατότητες άσκησης ευέλικτης συναλλαματικής πολιτικής που παρέχει το εθνικό νόμισμα

Η Ισλανδία και η Κύπρος αποτελούν τον ορισμό των δύο άκρων, παρά ορισμένες ομοιότητες μοναδικές στον κόσμο ομολογουμένως που μοιράζονται. Η πρώτη ομοιότητα σχετίζεται με τον μικρό πληθυσμό τους που στην μεν Ισλανδία είναι κάτω των 400.000 ενώ στην Κύπρο είναι σχεδόν διπλάσιος, παραμένοντας πάντως σημαντικά χαμηλότερος από τον μέσο όρο των υπόλοιπων κρατών μελών της Ευρώπης. Το γεγονός, επίσης, ότι αμφότερα τα κράτη είναι νησιά. Επιπλέον, πέραν του ότι δεν μοιράζονται κοινά χερσαία σύνορα με κάποιο άλλο κράτος, είναι ότι το ίδιο κράτος, η Αγγλία, που είχε υπό την κατοχή της και τις δύο χώρες στο παρελθόν όταν ήταν αποικιακή δύναμη, που εξακολουθεί να επιβουλεύεται αυτά τα σύνορα! Κι αν όχι στην φυσική τους μορφή, με καθαρό τρόπο στα κυριαρχικά δικαιώματα που συνοδεύουν κάθε κυρίαρχο κράτος. Στην περίπτωση της Ισλανδίας έγινε εμφανές με τους λεγόμενους «πολέμους του μπακαλιάρου» που ξέσπασαν τις δεκαετίες του ’50 και το ’70 κι είχαν ως επίδικο την ακτίνα δράσης των αλιευτικών σκαφών, δοθέντος ότι η αλιεία αποτελεί σχεδόν μονοκαλλιέργεια για την Ισλανδία. Στην περίπτωση της Κύπρου οι επιβολές της Αγγλίας εκδηλώθηκαν τελευταία φορά με τον δραστήριο ρόλο που ανέλαβε στην σύνταξη του διχοτομικού Σχεδίου Ανάν, ενώ προκαλεί με τις στρατιωτικές βάσεις που διατηρεί στο Ακρωτήρι και την Δεκέλεια στο πλαίσιο ενός αποικιοκρατικού καθεστώτος που ισοδυναμεί με κατοχή. Τέλος, μια ακόμη σημαντική ομοιότητα σχετίζεται με την υπερδιόγκωση του χρηματοπιστωτικού τομέα (980% του ΑΕΠ το ενεργητικό των ισλανδικών τραπεζών το 2008 και 800% του ΑΕΠ το ενεργητικό των κυπριακών τραπεζών το 2012) που ανέδειξε τις τράπεζες και στις δύο χώρες σε σεισμικό επίκεντρο μιας από τις πιο βίαιες και απρόβλεπτες οικονομικές κρίσεις που βίωσαν στην ιστορία τους. Κάπου εδώ όμως τελειώνουν οι ομοιότητες μεταξύ Κύπρου και Ισλανδίας.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η απόσταση που χωρίζει τα δύο κράτη, ιδανικά σημεία για την τοποθέτηση των δύο εκ των τεσσάρων καρφιτσών στον ευρωπαϊκό χάρτη, είναι ευθέως ανάλογη και δηλωτική της αβυσσαλέας διαφοράς στην ιδιοσυγκρασία των δύο λαών με τους μεν Ισλανδούς να αποτελούν το σημείο διασταύρωσης και πήξης της εγκράτειας του τυπικού Σκανδιναβού με την ψυχρότητα του μέσου Άγγλου και τους μεν Κύπριους να αποτελούν σημείο διασταύρωσης και βρασμού του ενθουσιασμού του μέσου Έλληνα με την τάση στην υπερβολή του καθημερινού Μεσανατολίτη. Οι διαφορές μεταξύ των δύο νησιών που βρίσκονται το ένα στο βορειοδυτικό άκρο της γηραιάς ηπείρου και το άλλο στο νοτιοανατολικό διαστέλλονται στο έπακρο, λαμβάνοντας αυστηρά και μόνο πολιτικό περιεχόμενο, αν εξετάσουμε προσεκτικότερα, και σε αντιπαραβολή, τις συνταγές που εφαρμόστηκαν για την αντιμετώπιση της κρίσης. Επίσης αν δούμε την κατάσταση στο οποίο βρίσκονται τώρα.

Αύξηση της ανεργίας στην Κύπρο

Στο νησί της Αφροδίτης πρόσφατα συμπληρώθηκε ένας χρόνος από τα δύο δραματικά συμβούλια των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης (Eurogroup), στις 15 και 24 Μαρτίου 2013, όπου λήφθηκε η πρωτοφανής απόφαση κατάσχεσης των καταθέσεων των Κυπρίων αποταμιευτών, οι οποίοι χωρίς να ερωτηθούν αναγορεύτηκαν υπαίτιοι της κρίσης. Η Κύπρος έκτοτε εξακολουθεί να είναι στον οικονομικό γύψο. Η ανεργία έχει ξεπεράσει το 17%, ενώ για το 2015 προβλέπεται να υπερβεί το 19%, μισθοί και συντάξεις στον ιδιωτικό τομέα έχουν επισήμως μειωθεί κατά 30-40%, οι εργασιακές σχέσεις έχουν επιδεινωθεί, η δημόσια περιουσία είναι θέμα χρόνου να ξεπουληθεί, το ΑΕΠ πέρυσι μειώθηκε κατά 5,4%, φέτος (σύμφωνα με εκτίμηση της Ernst & Young) αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 4% και το 2015 κατά 0,5%, χρονιά για την οποία η ΕΕ πρόσφατα προέβλεπε επιστροφή στην ανάπτυξη… Τα έκτακτα και «βραχυπρόθεσμα» μέτρα στην κίνηση των κεφαλαίων που επιβλήθηκαν πέρυσι, παρά την σταδιακή τους χαλάρωση, δεν πρόκειται να αρθούν πριν το τέλος του 2014, ενώ βρόχο στο λαιμό της οικονομίας αποτελούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που στο τέλος του Νοεμβρίου του 2013 ανέρχονταν σε 25,1 δισ. ευρώ (αντιπροσωπεύοντας περίπου το 50% του συνόλου) όταν σχεδόν ένα χρόνο πριν, στο τέλος του 2012, ανέρχονταν σε 15,5 δισ. ευρώ, σε μια οικονομία συνολικής αξίας (ΑΕΠ) 17 δισ. ευρώ.

Η Ισλανδία παρότι δέχθηκε πριν απ’ οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα τα παλιρροϊκά κύματα που απελευθέρωσε η κατάρρευση της αμερικάνικης κτηματικής αγοράς στην άλλη όχθη του Ατλαντικού σχεδόν δεν …βράχηκε. Η κρίση παρότι πολυεπίπεδη – νομισματική, τραπεζική και χρηματοπιστωτική – αποτέλεσε μια σύντομη παρένθεση για την χώρα που το 2011 είδε το ΑΕΠ της να αυξάνεται κατά 2,7%, το 2012 κατά 1,5% και το 2013 κατά 3,3%, ενώ η ανεργία σήμερα βρίσκεται στο 5% και ο πληθωρισμός σε απόλυτα ελεγχόμενα (αν όχι ιδανικά) επίπεδα, της τάξης του 4%.

Η εξέλιξη αυτή δεν ήταν αυτονόητη. Τον Οκτώβρη του 2008 η ισλανδική κορώνα βρέθηκε σε ελεύθερη πτώση, επιτόκια και πληθωρισμός εκτοξεύθηκαν κοντά στο 18% κι η ανεργία το 2010 ανήλθε στο πρωτοφανές για την χώρα επίπεδο του 9,3%, όταν το 2008 ήταν σχεδόν 1%! Η διαφορά της Κύπρου με την Ισλανδία ομοιάζει καταπληκτικά με την διαφορά μεταξύ της Ιρλανδίας και της Κύπρου, δεδομένου ότι και στον λεγόμενο «Κέλτικο Τίγρη» επίκεντρο της κρίσης ήταν οι τράπεζες. Εν ολίγοις, υπάρχουν δύο θεμελιώδεις διαφορές που αποτελούν την κόκκινη διαχωριστική γραμμή μεταξύ μιας συνταγής επίλυσης της κρίσης που φορτώνει το κόστος στις πλάτες των πολιτών και της συνταγής που ξεπερνάει την κρίση καταφέρνοντας πλήγματα στην δεσποτεία του κεφαλαίου. Στην Κύπρο (και την Ιρλανδία) το κράτος αντί να αφήσει τις τράπεζες να καταρρεύσουν, και στη συνέχεια να τις εθνικοποιήσει αφού πρώτα εγγυούταν στο ακέραιο τις καταθέσεις, επέλεξε να τις διατηρήσει εν ζωή σε βάρος φορολογουμένων, καταθετών και εργαζόμενων. Επίσης το ευρώ περιόρισε ασφυκτικά τις δυνατότητες της οικονομικής πολιτικής να επουλώσει γρήγορα τις πληγές που προκάλεσε η κρίση, ανάγοντας σε μονόδρομο ένα εφιαλτικό πρόγραμμα λιτότητας που σχεδιάστηκε από την Τρόικα επί προέδρου Δ. Χριστόφια και ξεκίνησε να υλοποιείται επί Ν. Αναστασιάδη.

Στον αντίποδα, η Ισλανδία εθνικοποίησε τις 3 μεγαλύτερες τράπεζες που αποτελούσαν το 85% του τραπεζικού συστήματος (Glitnir, Kaupthingκαι Landsbanki), εγγυήθηκε τις καταθέσεις των Ισλανδών πολιτών και όχι των Άγγλων και Ολλανδών που διατηρούσαν λογαριασμούς και, το σημαντικότερο, επέτρεψε στην ισλανδική κορώνα να υποτιμηθεί κατά 50%. Τα αποτελέσματα είναι ακόμη και σήμερα ορατά. Με βάση πρόσφατη ανακοίνωση της στατιστικής υπηρεσίας της Ισλανδίας η άνοδος του ΑΕΠ οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στις εξαγωγές της αλιευτικής βιομηχανίας. Οι σημαντικές επιδόσεις της οδήγησαν το 2013 να καταγραφεί το μεγαλύτερο εμπορικό πλεόνασμα από το 1945, όταν ένα χρόνο μετά την ανεξαρτησία της χώρας ξεκίνησαν οι επίσημες στατιστικές!

Ήρωες, έστω και κατά λάθος, στην Ισλανδία

Ποιες ήταν όμως οι επιπτώσεις της υποτίμησης του εθνικού νομίσματος στα μισθιακά εισοδήματα κι επίσης στα δάνεια που είχαν συναφθεί με όρους ξένου νομίσματος κι έπρεπε να αυξηθούν; Ερώτημα που τίθεται συχνά κι όταν συζητιέται η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ. Για το θέμα μιλήσαμε με τον Χιούγκιν Φρέιρ Θόρστεινσον, ένα πρόσωπο που όλα τα προηγούμενα κρίσιμα χρόνια βρέθηκε σε νευραλγικές θέσεις της δημόσιας ζωής της Ισλανδίας. Σύμβουλος του υπουργού Οικονομικών από το 2009 ως το 2012 και του υπουργείου Βιομηχανίας και Καινοτομίας από το 2012 ως το 2013, τους τελευταίους μήνες είναι λέκτορας Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Ακουρέιρι, στα βόρεια της χώρας. «Προχωρήσαμε σε σημαντικές διαγραφές χρεών πολιτών και επιχειρήσεων. Το ίδιο το ανώτατο δικαστήριο χαρακτήρισε παράνομα δάνεια με όρους ξένου νομίσματος. Η κυβέρνηση επίσης ανακοίνωσε μέτρα υποστήριξης σε εισοδηματικές κατηγορίες που βρίσκονταν σε επισφαλή θέση. Το σημαντικότερο όμως, που θα ήθελα να κρατήσουν οι αναγνώστες μας σε Κύπρο και Ελλάδα χωρίς να υποστηρίζω ότι όλα έγιναν τέλεια στη Ισλανδία (κατά λάθος ήρωες μας θεωρώ) είναι ότι η έξοδος από την κρίση επιτυγχάνεται καλύτερα με μέτρα αναδιανομής εισοδήματος».

Τι μέτρα συγκεκριμένα εφαρμόστηκαν στην Ισλανδία; «Επέκταση της καθολικής κοινωνικής ασφάλισης ώστε να συμπεριλαμβάνει την οδοντιατρική περίθαλψη για παιδιά και διεύρυνση του δημόσιου δικτύου μεταφορών. Δεν έγινε καμία ιδιωτικοποίηση! Επίσης αυξήσαμε την φορολογία στα υψηλόμισθα φυσικά πρόσωπα και τις εταιρείες, ενώ μέτρα ελέγχου της κίνησης κεφαλαίου απέτρεψαν κύμα φυγής επιχειρήσεων. Επιβάλαμε επιπλέον φόρο στις αλιευτικές εξαγωγικές επιχειρήσεις, που επωφελήθηκαν της υποτίμησης της κορώνας, και στις νέες τράπεζες. Επιπλέον η συνειδητή επιλογή να διατηρούμε δημοσιονομικά ελλείμματα μας επέτρεψε να στηρίξουμε τα φτωχά εισοδήματα. Για παράδειγμα με το 1% του ΑΕΠ το 2011 και το 2012 επιδοτούσαμε το επιτόκιο σε υπερχρεωμένα νοικοκυριά, ενώ το 2011 ψηφίσθηκε ένα πακέτο στήριξης της οικονομίας που αύξησε τους μισθούς και τις παροχές του κράτους πρόνοιας. Ως αποτέλεσμα ακόμη κι ο ΟΟΣΑ αναγνώρισε την θεαματική πτώση της εισοδηματικής ανισότητας στην Ισλανδία. Σε όλες τις άλλες χώρες η κρίση όξυνε τις ανισότητες»!

Μόνο που όλα τα παραπάνω, δυνάμενα να υλοποιηθούν άμεσα κι όχι μακροπρόθεσμα όταν όλοι θα είμαστε νεκροί κατά την διάσημη ρήση του Κέινς με την οποία χλεύαζε την οικονομική ορθοδοξία της εποχής του, αποκλείονται εξ ορισμού όσο είμαστε εντός του ευρώ και της ΕΕ, που η λιτότητα αποτελεί την μοναδική ενδεδειγμένη συνταγή υπέρβασης της κρίσης, ενώ το ενιαίο νόμισμα απαγορεύει την υιοθέτηση μιας ελαστικής συναλλαγματικής πολιτικής.

Ελλάδα – Κύπρος: Ήρθε η ένωση στο πλιάτσικο (9 Μαρτίου 2014)

  • sel 10 kolonaΜε ταχείς ρυθμούς προωθούν Αναστασιάδης – Σαμαράς το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας

Με 30 ψήφους υπέρ και 26 ψήφους κατά υπερψηφίστηκε την Τρίτη 4 Μαρτίου από την ολομέλεια της κυπριακής Βουλής  το νομοσχέδιο για τις ιδιωτικοποιήσεις, που είχε απορριφθεί την Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου κατόπιν ισοψηφίας 25-25! Η ψήφιση του νόμου για το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας αποτελούσε όρο της Τρόικας για να δοθεί η επόμενη δόση, ενώ ψηφίστηκε υπό το οικείο σε μας καθεστώς απειλών, που κατέληγε ότι αν δεν ψηφιστεί δεν θα έρθουν τα χρήματα να πληρωθούν μισθοί και συντάξεις… Η πώληση της τηλεπικοινωνιακής εταιρείας CYTA, της Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου και της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, για αρχή, είναι δώρο σε μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες που έναντι ψιχίων (αποτέλεσμα της κατάρρευσης που βιώνει η αγορά όπως μαρτυρά η μείωση του ΑΕΠ κατά 5,4% το 2013 και 2,4% το 2012 και η έκρηξη των μη εξυπηρετούμενων δανείων στο 53% για την Τράπεζα Κύπρου) θα βρεθούν ιδιοκτήτες σύγχρονων και κερδοφόρων επιχειρήσεων. Μόνο η Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου άφηνε στο δημόσιο 80 εκ. ευρώ ετησίως…

Το νομοσχέδιο καταψηφίστηκε από το ΑΚΕΛ, την ΕΔΕΚ, τους Οικολόγους Πράσινους και την Συμμαχία Πολιτών, ενώ υπερψηφίστηκε από το ΔΗΣΥ, το ΕΥΡΩΚΟ και το ΔΗΚΟ που διέρχεται πρωτοφανή κρίση μετά την απόφασή του να αποχωρήσει από την κυβέρνηση εξ αιτίας του κοινού ανακοινωθέντος βάσει του οποίου ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Κύπρου και κατεχομένων. Η οριακή νίκη του Ν. Παπαδόπουλου (97 ψήφοι υπέρ και 81 κατά) μετατράπηκε πύρρεια, όταν την επομένη ακολούθησε καταιγισμός παραιτήσεων από το κόμμα και αποστοίχηση από την επίσημη γραμμή ακόμη και υπουργών του ΔΗΚΟ, που προτίμησαν την υπουργική καρέκλα.

Στην Ελλάδα, η εφαρμογή του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων σκοντάφτει στις αντιδράσεις της κοινωνίας που θα πληγεί από τη υλοποίησή τους, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην Κύπρο, με τις εξελίξεις να παρουσιάζουν τέτοια ομοιότητα που για πρώτη φορά το σύνθημα της ένωσης, τουλάχιστον στο οικονομικό πεδίο, γίνεται πραγματικότητα, κάτω απ’ την μπότα του πιο άγριου νεοφιλελευθερισμού. Τα ανοιχτά μέτωπα αυτή τη στιγμή είναι τέσσερα: Πρώτο, η “φιλική παραχώρηση” του παλιού αεροδρομίου του Ελληνικού στον όμιλο Λάτση, που είναι ο μοναδικός υποψήφιος αγοραστής, με μια προσφορά ύψους 450 εκ. ευρώ, η οποία αντιστοιχεί σε 90 ευρώ το τετ. μέτρο. Κι αυτή μάλιστα θα καταβληθεί σε δόσεις. Η περιβαλλοντική καταστροφή ωστόσο που θα επέλθει στην παραλιακή θα είναι μόνιμη από ένα τερατούργημα που θα περιλαμβάνει καζίνο υπερπολυτελείς κατοικίες και εμπορικά κέντρα, που θα προκαλέσουν χιλιάδες νέα λουκέτα στους γειτονικούς δήμους. Το δεύτερο μέτωπο των ιδιωτικοποιήσεων αφορά το λιμάνι του Πειραιά, όπου κι εκεί το 67% των μετοχών θα δοθεί στην Κόσκο, που είναι η μοναδική υποψήφια, μετατρέποντας έτσι ένα κρατικό μονοπώλιο σε ιδιωτικό, με δραματικές επιπτώσεις όχι μόνο στα δημόσια έσοδα αλλά και στις εργασιακές σχέσεις, δεδομένου του Νταχάου που έχουν ήδη επιβάλει οι Κινέζοι στον προβλήτα ΙΙ που έχουν υπό την κατοχή τους. Με την ίδια βιασύνη προωθεί η κυβέρνηση το ξεπούλημα των σιδηροδρόμων και των αεροδρομίων (Χανιά) πασχίζοντας να χαρίσει ό,τι προλαβαίνει κι όσο – όσο.

Μαζί με την Κύπρο ξεπουλούν και τις ημι-δημόσιες επιχειρήσεις (Επίκαιρα)

ahklΣτο μέσο διασταυρούμενων, φονικών πυρών βρίσκεται για μια ακόμη φορά η Κύπρος. Από την μια είναι οι προσπάθειες του προέδρου Ν. Αναστασιάδη να κλείσει το Κυπριακό, επιβάλλοντας μια λύση στα μέτρα του διχοτομικού σχεδίου Ανάν, το οποίο είχε απορρίψει προ δεκαετίας ο κυπριακός λαός με δημοψήφισμά του, με τεράστια μάλιστα πλειοψηφία. Οι κοινές δηλώσεις του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη, με τον κατοχικό ηγέτη Έρογλου, όπως επισπεύσθηκαν υπό την ασφυκτική πίεση των Αμερικάνων, προδιαγράφουν τα χειρότερα, δηλαδή μια λύση που πρωτίστως θα ικανοποιεί τις τουρκικές απαιτήσεις. Σε συνδυασμό δε με το αρνητικό διεθνές περιβάλλον δεν επιτρέπουν σε κανέναν να αισιοδοξεί, πολύ περισσότερο να υιοθετεί την λογική της αναμονής. Να περιμένει δηλαδή την πορεία και τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων, που ενδέχεται να λάβουν κατεπείγουσα μορφή και το θέμα να κλείσει σε 3-4 μήνες, για να διαμορφώσει άποψη. Τότε θα είναι πολύ αργά για να ανατραπούν τα σχέδια διάλυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτή η στάση συνιστά υπεκφυγή, στρουθοκαμηλισμό και συγκάλυψη των απαράδεκτων υποχωρήσεων που έχουν ήδη γίνει, προκαθορίζοντας, δυστυχώς, το αποτέλεσμα!

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Από την άλλη πλευρά η Κύπρος έχει μετατραπεί σε πεδίο βολής του βάρβαρου νεοφιλελευθερισμού που πρεσβεύει η Τρόικα. Τα προγράμματα λιτότητας που έχουν ήδη εφαρμοστεί, με την πολιτική ευθύνη να βαραίνει πρώτα και κύρια την κυβέρνηση του ΑΚΕΛ που κάλεσε στην Κύπρο την Τρόικα και στη συνέχεια την σημερινή κυβέρνηση του Αναστασιάδη έχουν προκαλέσει πρωτοφανείς για τα δεδομένα του νησιού κοινωνικές αντιθέσεις. Η ανεργία ξεπέρασε τον Δεκέμβρη του 2013 το 17,5%, ενώ στους δρόμους της Λευκωσίας όλο και συχνότερα βλέπεις άστεγους και ζητιάνους, εικόνα αδιανόητη πριν δύο μόλις χρόνια. Ταυτόχρονα, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε, όπως ακριβώς συνέβη και στην Ελλάδα! Από 15,04 δισ. ευρώ στο τέλος του 2012 έφτασε στα 18,15 δισ. στο τέλος του 2013.

Διαδικασίες εξπρές παντού

Τώρα, η Τρόικα βάζει ξανά το μαχαίρι στο λαιμό της Κύπρου, πιέζοντας την πολιτική της ηγεσία να επισπεύσει την ιδιωτικοποίηση των τριών μεγάλων ημιδημόσιων επιχειρήσεων. Fast track διαδικασίες στην «επίλυση» του κυπριακού, fast track διαδικασίες και στο ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου, που εγγυώνται την οικονομική ανεξαρτησία, σταθερές ροές στα δημόσια ταμεία και την κοινωνική ευημερία. Δύο εξελίξεις που κάθε άλλο παρά τυχαίες είναι ή ανεξάρτητες μεταξύ τους. Η έλευση των εκπροσώπων του ΔΝΤ και της ΕΕ σε συνδυασμό με τον διεθνή διασυρμό της Κύπρου υποβάθμισαν το διεθνές της κύρος και συρρίκνωσαν τις διαπραγματευτικές της δυνατότητες, ενώ το υπό εξέλιξη ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου, θα αδυνατίσει την οικονομική βάση στήριξης της Κυπριακής Δημοκρατίας και θα δυναμιτίσει την κοινωνική της συνοχή, διευκολύνοντας την εφαρμογή του νέου σχεδίου Ανάν.

Το εργαλείο που αξιοποιεί η Τρόικα, κατά πιστή αντιγραφή των αθλιοτήτων της στην Αθήνα εδώ και τέσσερα σχεδόν χρόνια, είναι οι εκβιασμοί. Το πιστόλι στον κρόταφο, θυμίζοντας τις …καλύτερες μέρες της αποικιοκρατίας! Έτσι η απειλή που έχει επιστρατευτεί τις τελευταίες μέρες είναι η εξής: Ή επισπεύδετε τις ιδιωτικοποιήσεις ή δεν παίρνετε την επόμενη δόση ύψους 186 εκ. ευρώ. Υπό αυτή την απειλή, η οποία προφανώς απλά διευκόλυνε την κυβέρνηση Αναστασιάδη που δεν είχε κανέναν ενδοιασμό απέναντι στις ιδιωτικοποιήσεις (εδώ συναίνεσε μέχρι και το ΑΚΕΛ όταν ήταν στην εξουσία…) το υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε την Παρασκευή 14 Φεβρουαρίου το σχετικό νομοσχέδιο, που στη συνέχεια, την Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου, εισήχθη στη Βουλή για συζήτηση. Το νομοσχέδιο την Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου απορρίφθηκε για να επανεισαχθεί στη Βουλή την Τρίτη 4 Μαρτίου, έχοντας ενσωματώσει τροποποιήσεις που προτάθηκαν. Στις βασικές του διατάξεις ο περίφημος οδικός χάρτης των αποκρατικοποιήσεων, που πρέπει να αποτελεί νόμο του κράτους μέχρι τη σύνοδο των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης (Eurogroup) στις 10 Μαρτίου για να εγκριθεί η δόση, προβλέπει την πώληση της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, της Αρχής Λιμένων Κύπρου και της Τηλεπικοινωνιακής Εταιρείας Cyta. Την κάθετή αντίθεσή τους στο νομοσχέδιο για τις ιδιωτικοποιήσεις, από τις οποίες αναμένεται η είσπραξη 1,4 δισ. ευρώ, εξέφρασαν το ΑΚΕΛ κι η ΕΔΕΚ.

Η αξία βέβαια των υπό ιδιωτικοποίηση ημιδημόσιων επιχειρήσεων είναι πολλαπλάσια. Η αξία της Cyta για παράδειγμα υπολογίζεται σε 4 δισ. ευρώ, ενώ από την Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου, που αργά ή γρήγορα θα μπει κι αυτή στη σειρά για ξεπούλημα, το δημόσιο εισπράττει ετησίως 80 εκ. ευρώ. Ποσό που θα χάσει αν ιδιωτικοποιηθεί, απολαμβάνοντας ένα βραχυπρόθεσμο έσοδο.

Τρίτη τουρκική εισβολή

«Τα προβλήματα που θα δημιουργηθούν στην Κύπρο από την ιδιωτικοποίηση των ημιδημόσιων οργανισμών δεν είναι στεγνά και μόνο οικονομικά. Όπως άλλωστε κι η ίδρυση τους δεν ήταν μια απλή οικονομική απόφαση», αναφέρει στα Επίκαιρα ο Σπύρος Παναγής, πρόεδρος των Πανκύπριων Ανεξάρτητων Συντεχνιών Εργαζομένων Δημοτικών, Ημικρατικών και Τοπικής Αυτοδιοίκησης. «Αρκεί να σας πω ότι από το 1974 ως το 1981 δεν πήραμε καμία αύξηση. Τον πρώτο χρόνο για να μπορέσουμε να υπηρετήσουμε τους εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες δουλεύαμε επτά ημέρες την εβδομάδα. Επομένως, αν σήμερα πουληθούν οι ημικρατικές επιχειρήσεις δεδομένων των ανοιχτών θεμάτων που έχει το νησί σημαίνει πως θα γίνουμε δούλοι. Θα ισοδυναμεί με τρίτη τουρκική εισβολή», τονίζει ο Σπύρος Παναγής.

Αξίζει να αναφερθεί ότι η Κύπρος έχει ήδη αρνητική εμπειρία από ιδιωτικοποιήσεις. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το αεροδρόμιο της Λάρνακας, που ανήκει σε ιδιώτη, όπου απασχολούνται ελάχιστοι Κύπριοι. Το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού του είναι κοινοτικοί, προερχόμενοι ειδικότερα από την ανατολική Ευρώπη, που εργάζονται με πολύ χαμηλότερους μισθούς από τον μέσο Κύπριο.

«Η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου έχει μέση απόδοση μόνο 4,5% επί του κεφαλαίου της, επειδή επιτελεί κοινωνικό ρόλο. Οποιοσδήποτε επενδύσει στην πραγματική της αξία, γίνεται εύκολα αντιληπτό πως δεν θα δεχόταν τέτοια απόδοση. Με μαθηματική ακρίβεια λοιπόν μπορούμε να υποθέσουμε ότι η τιμή του ηλεκτρικού θα ανέβει», δήλωσε στα Επίκαιρα, ο Ανδρέας Μιχαηλίδης, επαρχιακός γραμματέας της Ελεύθερη Παγκύπριας Οργάνωσης Προσωπικού Αρχής Ηλεκτρισμού (ΕΠΟΠΑΗ) Πάφου. «Επίσης, στον οδικό χάρτη ιδιωτικοποιήσεων δεν περιλαμβάνεται καμία μνεία ή πρόνοια για τις χιλιάδες οικογενειών εργαζομένων και συνταξιούχων στην ΑΗΚ. Μήπως το οικονομικό κόστος που προκύπτει από τα εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα των οικογενειών αυτών θα μεταφερθεί στο κράτος και τότε ο ιδιώτης θα αναλάβει μόνο τα όποια εισοδήματα της ΑΗΚ εργοδοτώντας πιθανόν μη Κύπριους πολίτες; Το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα το κράτος κι ο κυπριακό λαός είναι η μάστιγα της ανεργίας και η απουσία ανάπτυξης. Το σχεδιαζόμενο ξεπούλημα των οργανισμών δεν συμβάλει στην βελτίωση του προβλήματος αυτού», τονίζει ο Ανδρέας Μιχαηλίδης.

Κανένα όφελος στις τιμές

Μιλώντας για την ΑΗΚ, η ιδιωτικοποίηση δεν πρόκειται να επιφέρει κανένα όφελος και στα τιμολόγια. Η γνωστή δηλαδή νεοφιλελεύθερη επαγγελία ότι η ιδιωτικοποίηση ρίχνει τις τιμές δεν έχει καμία βάση δεδομένου του ανελαστικού χαρακτήρα των τιμολογίων. Σήμερα το 80% του τιμολογίου είναι πέρα για πέρα ανελαστικό, καθώς το 60% προέρχεται από τα καύσιμα (μαζούτ) και το 20% είναι φόροι. «Το δε μισθολόγιο δεν ξεπερνάει το 6% του συνολικού προϋπολογισμού, επομένως κανείς δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι υπάρχει περίσσεια προσωπικού ή αργόμισθοι. Το σημαντικότερο όμως είναι άλλο» για τον Ανδρέα Μιχαηλίδη, που επιμένει να υπενθυμίζει πως και η Ιρλανδία είχε την μνημονιακή υποχρέωση να πουλήσει την ηλεκτρική ενέργεια, βγήκε ωστόσο από το Μνημόνιο χωρίς να την ξεπουλήσει, κι ας μην έχει τα ανοιχτά θέματα που έχει η Κύπρος. «Όταν χώρες όπως οι ευρωπαϊκές, με τεράστια αγορά ενέργειας, με πλουραλισμό στην μορφή παραγωγής ηλεκτρισμού (πυρηνική ενέργεια, φυσικό αέριο, αιολική ενέργεια και υδροηλεκτρισμό) και με το τεράστιο πλεονέκτημα τα ηλεκτρικά τους δίκτυα να είναι διασυνδεδεμένα μεταξύ των χωρών τους θεωρούν ότι τα συμφέροντα του τόπου τους επιβάλλουν να επανακρατικοποιήσουν την ηλεκτρική ενέργεια, αφού πρώτα η ιδιωτικοποίηση απέτυχε, πως είναι δυνατόν η μικρή, Ημικατεχόμενη και απομονωμένη Κυπριακή Δημοκρατία να ξεπουλάει τέτοιο ανεκτίμητο πλούτο;»

Προφανώς το κράτος – παρίας που αναμένεται να δημιουργηθεί μετά την υλοποίηση του Σχεδίου Ανάν νούμερο 2 δεν θα έχει ανάγκη από υγιείς και ρωμαλέες επιχειρήσεις, όπως η Cyta, η ΑΗΚ, κ.α. Αποικίες δεν έχουν ανάγκη τέτοιων οργανισμών…

(Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 20 Φεβρουαρίου. Τελευταία ενημέρωση: 1 Μαρτίου 2014)