Υπουργικό συμβούλιο στην Τουρκία σαν οικογενειακό …τραπέζι, με πρώτο πιάτο Κούρδους και Κύπρο

Είτε ψήφισε είτε δεν ψήφισε τον Ερντογάν για πρόεδρο της Δημοκρατίας, σχεδόν ο κάθε Τούρκος θα θυμηθεί βλέποντας το νέο υπουργικό συμβούλιο που προέκυψε μετά τις εκλογές κάτι το πολύ οικείο: την οικογενειακή συνάντηση που συνηθίζεται μεσημέρια Κυριακής και εορτές…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ο εξαιρετικά δε μικρός αριθμός των μελών του υπουργικό συμβουλίου, μόλις 16 άτομα, βοηθάει στο έπακρο τις συγκρίσεις. Κυρίως όμως είναι οι σχέσεις μεταξύ των μελών του υπουργικού συμβουλίου κι όχι ο αριθμός των μελών του, που αποπνέουν την αύρα οικογενειακής συνάθροισης. Η επιλογή του Ερντογάν να ορίσει υπουργό τον οικογενειακό του γιατρό(!) και κυρίως τον 40χρονο γαμπρό του, που αποτελεί μια εξαιρετικά  αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, αυξάνουν τα σύννεφα που συγκεντρώνονται πάνω από την τουρκική δημοκρατία, καθώς οι προεδρικές υπερεξουσίες ενισχύονται περαιτέρω από πρόσωπα – αχυρανθρώπους που εξαλείφουν οποιαδήποτε πιθανότητα δημιουργίας αντίβαρων ή έστω σημείων εξισορρόπησης της εξουσίας του Ερντογάν.

Η αντίδραση των αγορών για τον διορισμό του Μπεράτ Αμπαϊράκ ήταν ακαριαία και αρνητική, με την τουρκική λίρα να δέχεται τις μεγαλύτερες απώλειες που έχει υποστεί σε μία μόνο ημέρα, από το πραξικόπημα του Ιουλίου του 2016, παρότι περίσσεψαν οι δεσμεύσεις του νέου τσάρου για δημοσιονομική πειθαρχία. Δεν ξέρουμε ωστόσο αν αυτή η αντίδραση ήταν για τους σωστούς λόγους ή απλώς οι αγορές απέρριψαν το νέο υπουργό επειδή δεν προέρχεται από τη δική τους μήτρα, όπως για παράδειγμα ο προηγούμενος υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας, που είχε μακρά προϋπηρεσία στην Merrill Lynch.

Ο νέος υπουργός Οικονομικών του Ερντογάν στην προηγούμενη κυβέρνηση είχε το χαρτοφυλάκιο της Ενέργειας. Το όνομα του «λερώθηκε» παγκοσμίως σε δύο περιπτώσεις. Η πρώτη ήταν από τα Wikileaks, τον Ιούλιο του 2016, όταν η δημοφιλής ιστοσελίδα αποκάλυψε ότι ο γαμπρός του σουλτάνου έκανε λαθρεμπόριο πετρελαίου με τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους (εδώ η σχετική αναφορά), τους οποίους η Άγκυρα βοηθούσε ποικιλοτρόπως: οικονομικά, στρατιωτικά,  προσφέροντας ασφαλές καταφύγιο και με άλλους τρόπους που πιθανά ποτέ να μη γίνουν γνωστοί, προσφέροντας τους πχ κρίσιμες πληροφορίες. Η φήμη του γαμπρού του Ερντογάν ξεπέρασε τα τουρκικά σύνορα όταν διατυπώθηκαν υποψίες για τη συμμετοχή του στα Malta Files. Η αποκάλυψη προήλθε από γερμανικό έντυπο που έγραψε ότι ο Αλμπαϊράκ αναμειγνυόταν σε σκάνδαλο μεταφοράς μεγάλων ποσών χρημάτων στην Τουρκία, μέσω Μάλτας και Ελβετίας. Η στήριξη που του προσέφερε ο πεθερός του στη συνέχεια, δεν πείθει ότι ο Αλμπαϊράκ ενεργούσε μόνος του…

Σοβαρότατες ανησυχίες δημιουργούν επίσης και οι πρώτες κινήσεις του Ερντογάν. Με διαφορά λίγων ωρών από τη ανακοίνωση του νέου υπουργικού συμβουλίου (στο οποίο τη θέση του υπουργού Εξωτερικών εξακολουθεί να διατηρεί ο Μεχμέτ Τσαβούσογλου, στον οποίο περνούν οι Ευρωπαϊκές υποθέσεις μετά την κάθε άλλο παρά τυχαία κατάργηση του σχετικού υπουργείου) η πολεμική αεροπορία της Τουρκίας βομβάρδισε θέσεις των Κούρδων ανταρτών του ΡΚΚ στο βόρειο Ιράκ. Στο στόχαστρο των τουρκικών μαχητικών βρέθηκαν, σύμφωνα με πηγές από τη γειτονική χώρα, 28 κρησφύγετα των κούρδων ανταρτών, που Άγκυρα, Ουάσινγκτον και Βρυξέλλες επιμένουν να τους χαρακτηρίζουν τρομοκράτες, νομιμοποιώντας έτσι την πολιτική εθνοκάθαρσης της Τουρκίας εναντίον των Κούρδων. Η πολιτική αυτή στο εξής, με τη συμμετοχή των Γκρίζων Λύκων στην κυβέρνηση, θα γνωρίσει νέες δόξες…

Δείγματα γραφής για την μετεκλογική του ατζέντα κατέθεσε ο Ρεζέ Ταγίπ Ερντογάν και στο Κυπριακό. Συνεχίζοντας μια σταθερή επιλογή κάθε νεοεκλεγμένου τούρκου προέδρου που αμέσως μετά την ορκωμοσία του επισκέπτεται το Αζερμπαϊτζάν και τα κατεχόμενα κυπριακά εδάφη, ο ισλαμιστής ηγέτης βρέθηκε στην κατεχόμενη Λευκωσία την Τρίτη 10 Ιουλίου μόλις για λίγες ώρες. Κι αυτές όμως ήταν αρκετές για να κάνει επίδειξη δύναμης και αδιαλλαξίας, αμφισβητώντας και προσβάλλοντας το διεθνές δίκαιο.

Μιλώντας από τα κατεχόμενα κυπριακά εδάφη ο Ερντογάν, αρχικά μοίρασε ελπίδες για τη βελτίωση της οικονομικής θέσης των τουρκοκυπρίων και των εποίκων που συνεχίζουν να στέλνονται στα κατεχόμενα κατά χιλιάδες, σε μια προσπάθεια να αλλάξει η πληθυσμιακή σύνθεση του νησιού. Δεκάδες μαντηλοφορεμένες γυναίκες και άνδρες που δεν μιλούν ούτε λέξη ελληνικά, όπως διαπιστώσαμε σε πρόσφατη επίσκεψή μας στα κατεχόμενα, βεβαιώνουν ότι ο επικοισμός, που αποδοκιμάζεται από διεθνείς οργανισμούς όπως ο ΟΗΕ, δεν αποτελεί πρόβλημα του παρελθόντος αλλά μια πρακτική της Άγκυρας που συνεχίζεται αταλάντευτα μέχρι σήμερα. Ο τούρκος πρόεδρος υποσχέθηκε την μετατροπή του ψευδοκράτους σε πόλος έλξη επενδύσεων τα επόμενα χρόνια που θα οδηγήσουν στον διπλασιασμό του κατά κεφαλήν εισοδήματος. Σήμερα, το ετήσιο κατά κεφαλήν ΑΕΠ στα κατεχόμενα ανέρχεται στα 15.109 δολάρια, με ένα μεγάλο μέρος του να προέρχεται από μεταβιβάσεις της Τουρκίας που προσπαθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο να αντιμετωπίσει τη φτώχεια στα κατεχόμενα. Χάρη συγκρίσεως, να αναφερθεί πώς το ετήσιο κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Κυπριακή Δημοκρατία το 2016 ανερχόταν σε 23.324 δολάρια, όταν πριν ξεσπάσει η κρίση, το 2008, έφτανε τα 35.309 δολάρια, ήταν 50% υψηλότερο από σήμερα! Εύκολα γίνεται επομένως αντιληπτό πώς η κρίση στην Κύπρο, που οξύνθηκε με το κούρεμα των καταθέσεων, δυσχέρανε τη θέση της έναντι της Τουρκίας που δε χάνει την ευκαιρία να επιβουλεύεται τη θέση και την ακεραιότητά της…

Ο Ερντογάν το έκανε για μια ακόμη φορά από τα κατεχόμενα αμφισβητώντας το δικαίωμα της Κύπρου να εκμεταλλευθεί τους ενεργειακούς της πόρους!

Πηγή: Νέα Σελίδα

Επιτυχία Ισραήλ και ΗΠΑ το κουρδικό δημοψήφισμα

Η πρωτοβουλία για το δημοψήφισμα που διεξάγεται σήμερα στην Καταλονία μπορεί να ανήκει στην αστική τάξη της πλουσιότερης ισπανικής περιοχής, αλλά δεν εντάσσεται ούτε καν συνάδει με τα σχέδια του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού. Γι’ αυτό κι η ανοχή της ΕΕ απέναντι στο κατασταλτικό παραλήρημα της Μαδρίτης.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Το δημοψήφισμα αντίθετα που διεξήχθη τη Δευτέρα 25/9 στο ιρακινό Κουρδιστάν, έστω κι αν εκφράζει τη χρόνια επιθυμία για εθνική αυτοδιάθεση ενός καταπιεσμένου λαού (εξ ου κι η υψηλή συμμετοχή της τάξης του 72% και το ακόμη υψηλότερο ποσοστό του «Ναι» που έφτασε το 93%), εξυπηρετεί πλήρως τα σχέδια του ιμπεριαλισμού στην περιοχή. Κι ας έσπευσαν οι ΗΠΑ να αποδοκιμάσουν την πρωτοβουλία του Μασούντ Μπαρζανί, για να  διαφυλάξουν τις διπλωματικές τους σχέσεις στη Μέση Ανατολή. Μάρτυρας αυτού του «ματωμένου γάμου» είναι η η ολόθερμη υποστήριξη του Ισραήλ που δεν αναγνώρισε μόνο το δημοψήφισμα αλλά και τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου κράτους, όταν όλοι δηλώνουν πώς απαιτείται χρόνος ακόμη μέχρι να καθορισθούν οι λεπτομέρειες του διαζυγίου με τη Βαγδάτη. Ο σιωνιστής ηγέτης όμως Μπ. Νετανιάχου βιάζεται…

Η επί δεκαετίες υψηλή προστασία που χαίρουν οι Κούρδοι του Ιράκ από το εβραϊκό κράτος (με αλλεπάλληλα αξιόπιστα ρεπορτάζ να περιγράφουν την Έρμπιλ ως προκεχωρημένο φυλάκιο των ισραηλινών υπηρεσιών για να παρακολουθούν τα τεκταινόμενα σε Ιράν και Ιράκ) κορυφώθηκε τα 3 τελευταία χρόνια όταν το Ισραήλ αποδείχθηκε μια «ζωτική πηγή κεφαλαίων στη στεγνή από ρευστό περιοχή», όπως έγραφαν οι Financial Times στις 23 Αυγούστου 2015, αποκαλύπτοντας ότι το Ιρακινό Κουρδιστάν κάλυπτε τότε το 77% της ισραηλινής ζήτησης για πετρέλαιο! «Άλλοι», περιέγραφε το ίδιο ρεπορτάζ «έχουν υποστηρίξει ότι αυτός μπορεί να είναι ένας τρόπος ώστε το Ισραήλ να διοχετεύσει οικονομική υποστήριξη στους Κούρδους». Έτσι φτάσαμε σήμερα το Ιρακινό Κουρδιστάν να είναι η μόνη χώρα στην περιοχή της Μέσης Ανατολής στην οποία ανεμίζουν ισραηλινές σημαίες δίπλα από τις Κουρδικές! Το επίτευγμα επομένως του Ισραήλ είναι η σταδιακή έστω δημιουργία ενός κράτους που είναι το μοναδικό στη Μέση Ανατολή το οποίο δε διάκειται εχθρικά απέναντι στο Σιωνισμό.

Εν είδει παρενθέσεως εντύπωση προκαλεί πώς στις χώρες που περιέγραφε το ρεπορτάζ της βρετανικής εφημερίδας ότι διοχετευόταν το κουρδικό πετρέλαιο, και χρηματοδοτούσαν έτσι τα υπό εξέλιξη τότε αποσχιστικά σχέδια, πέρα από το Ισραήλ που απορροφούσε το ένα τρίτο του κουρδικού πετρελαίου συμπεριλαμβανόταν μαζί με την Κύπρο και η Ελλάδα. Δημιουργείται εδώ μια απορία πολιτικής φύσεως: Προϋπήρξε πολιτική απόφαση το πρώτο εξάμηνο του 2015 ώστε στα ελληνικά διυλιστήρια να ρέει κουρδικό πετρέλαιο και με τα λεφτά των ελλήνων καταναλωτών να χρηματοδοτείται η δημιουργία ενός μικρού Ισραήλ εντός των Ιρακινών συνόρων;

Επανερχόμενοι στο Κουρδικό, η επικείμενη ανεξαρτητοποίηση του (που μπορεί να θεωρηθεί κι ως επιβράβευση για τη βοήθεια που προσφέρθηκε στις ΗΠΑ, όταν εισέβαλαν στο Ιράκ το 2003) δεν αποτελεί ένα πλήγμα μόνο για το σιιτικό Ιράκ, καθώς η Βαγδάτη χάνει μαζί με την εδαφική ακεραιότητά του και το 12% της πετρελαϊκής της παραγωγής που βρίσκεται στο κουρδικό υπέδαφος. Μάλιστα, τα αποθέματα του ιρακινού Κουρδιστάν φθάνοντας τα 45 δισ. βαρέλια, υπερβαίνουν ακόμη κι αυτά της Νιγηρίας που είναι μέλος της ΟΠΕΚ, προσφέροντας μια σίγουρη βάση οικονομικής ανεξαρτητοποίησης από τη Βαγδάτη. Θα αποτελεί επίσης αγκάθι στα πλευρά του Ιράν, δεδομένου ότι εκεί κατοικούν τα 7 εκ. Κούρδων από τα 30 που βρίσκονται στα 4 κράτη της περιοχής, αλλά και της Τουρκίας που βρίσκεται σε ανοιχτό πόλεμο με του Κούρδους από τη δεκαετία του ’80, καθώς η Έρμπιλ θα τροφοδοτεί αποσχιστικά κινήματα στο εσωτερικό και των δύο χωρών.

Γι’ αυτό βιάζεται ο Νετανιάχου…

Πηγή: εφημερίδα Πριν

Αλί Φαγιάντ (Χεζμπολάχ): Ήττα των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή

Φως στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, από τη σκοπιά των δυνάμεων που αντιστέκονται στην αμερικανοκρατία και το σιωνισμό, έριξε ο Αλί Φαγιάντ, μάχιμος διανοούμενος και στέλεχος της Χεζμπολάχ, μιλώντας την Τετάρτη 5 Απριλίου στην αίθουσα του Ινστιτούτου Διεθνών Σπουδών της Παντείου στην Πλάκα. Θέμα της διάλεξής του ήταν «Θρησκεία και πολιτική στις διαμάχες Συρίας και Ιράκ».

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Κατά την άποψη του Αλί Φαγιάντ, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή πρέπει να ειδωθούν υπό το φως έξι πραγματικοτήτων.

Πρώτη απ’ όλες είναι η υποχώρηση που σημειώνουν τα αμερικανικά σχέδια στην περιοχή, μετά την αποτυχία του Ισραήλ στο Λίβανο και των ίδιων των ΗΠΑ στο Ιράκ. Ταυτόχρονα η εποχή του Τραμπ, παρότι είναι βέβαιο ότι θα αυξήσει τη στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ, ακόμη δεν έχει διαμορφωθεί πλήρως.

Το δεύτερο γεγονός, σύμφωνα με τον λιβανέζο βουλευτή που διακρίνεται για την ικανότητα του να αναλύει τις εξελίξεις στην περιοχή, σχετίζεται με την αποτυχία της «αραβικής άνοιξης», καθώς η προσπάθεια εκδημοκρατισμού του αραβικού κόσμου κατέληξε σε χάος και ταραχές.

Σχετική με την αποτυχία της «αραβικής άνοιξης» είναι κι η αμφισβήτηση της ικανότητας των αραβικών κρατών να επιτελέσουν παραδοσιακές λειτουργίες. Το τρίτο δεδομένο επομένως αφορά στην κρίση νομιμοποίησης των αραβικών κρατών.

Μεταβατική περίοδος

Η τέταρτη πραγματικότητα σχετίζεται με τις πολεμικές διενέξεις και την παρατεταμένη αστάθεια, που επιτείνεται όσο η οδός των ειρηνικών μεταρρυθμίσεων παραμένει κλειστή. Το αποτέλεσμα είναι η Μέση Ανατολή να ζει μια μεταβατική περίοδος, η οποία είναι ασαφές πού θα καταλήξει.

Η πέμπτη δυναμική αφορά τη θρησκευτική παράμετρο. Εδώ υπάρχουν τρία ξεχωριστά ρεύματα. Ειδικότερα, για τον πανεπιστημιακό και συγγραφέα Αλί Φαγιάντ, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι που πατρονάρονται ανοιχτά από την Τουρκία μετά την ανατροπή του Μόρσι και τις εσωτερικές έριδες διέρχονται κρίση. Το σαλαφίτικο ρεύμα με εκπρόσωπο το Daesh, που στηρίζεται ποικιλοτρόπως από τη Σαουδική Αραβία, είναι θέμα χρόνου να ηττηθεί στρατιωτικά, δημιουργώντας τότε τεράστια προβλήματα ασφάλειας στην Ευρώπη και τις άλλες χώρες στις οποίες θα επιστρέψουν οι μαχητές του. Τέλος, υπάρχει και το ισλαμικό ρεύμα της αντίστασης, με κορυφαία εκπρόσωπο τη Χεζμπολάχ που αντιπαλεύει τόσο το Daesh όσο και το Ισραήλ. Χαρακτηριστικό του γνώρισμα είναι η μετριοπάθεια, η πολιτική του δράση και οι συμμαχίες που ξεπερνούν τους θρησκευτικούς διαχωρισμούς. Εξέχουσα θέση του στην ατζέντα του έχει το Παλαιστινιακό. Σε ό,τι αφορά τη Συρία η Χεζμπολάχ αντιπαλεύει τόσο τα σχέδια διχοτόμησης όσο και το Daesh.

Τέλος, η έκτη παράμετρος που βοηθάει να αποκωδικοποιήσουμε τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή συνδέεται με το ψυχροπολεμικό κλίμα που επικρατεί στη Μέση Ανατολή. Ο Αλί Φαγιάντ, συγγραφέας του βιβλίου που κυκλοφορεί στα ελληνικά Εύθραυστα κράτη: το διακύβευμα της σταθερότητας στο Λίβανο και τον αραβικό κόσμο (εκδ. MADISA, Κέντρο Μελέτης και Αντιπληροφόρησης για τη Μέση Ανατολή) θύμισε ότι ανέκαθεν η Ουάσινγκτον θεωρούσε πως η οικοδόμηση της «Νέας Μέσης Ανατολής», κατά την προσφιλή της ορολογία, αποτελούσε προοίμιο για την οικοδόμηση ενός νέου διεθνούς συστήματος.

Δεν είναι θρησκευτική η διαμάχη!

Για τον Αλί Φαγιάντ, δύο είναι τα αντιτιθέμενα μπλοκ που έχουν διαμορφωθεί, παρά τις εσωτερικές τους αντιθέσεις, στη Μέση Ανατολή: Στη μια πλευρά βρίσκονται ΗΠΑ, Σαουδική Αραβία, Ισραήλ και Τουρκία. Στην άλλη Ρωσία, Ιράν, Συρία, Χεζμπολάχ και σε κάποιο βαθμό Ιράκ και Κίνα. Για τον Αλί Φαγιάντ, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Λιβάνου, η Συριακή κρίση προκλήθηκε από τις ΗΠΑ με στόχο να διακόψουν τον διάδρομο που δημιουργήθηκε από το Ιράν μέχρι τη Μεσόγειο όταν η ανατροπή του Σουνίτικου Μπάαθ στο Ιράκ έφερε στην εξουσία το πλειοψηφικό ρεύμα των Σιιτών. ΗΠΑ και Ισραήλ δεν μπορούσαν να συμβιώσουν με μια τέτοια προοπτική. Δημιούργησαν λοιπόν την κρίση για να αποκτήσουν εκ νέου τον έλεγχο των συνόρων Ιράκ – Συρίας.

Ο Αλί Φαγιάντ επιχειρώντας να συμπυκνώσει τις προκλήσεις για τις δύο χώρες επισήμανε ότι για το Ιράκ το στοίχημα είναι ένα εθνικό σχέδιο κρατικής συγκρότησης που θα κλείσει το δρόμο στις έξωθεν παρεμβάσεις. Για τη Συρία το μεγαλύτερο διακύβευμα είναι η αποτροπή της Λιβανοποίησης και της διχοτόμησης.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Λιβανέζος αγωνιστής για να ανασκευάσει την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι κατά βάθος πρόκειται για μια διαμάχη μεταξύ Σουνιτών και Σιιτών. «Πρόκειται για μια πολιτική, γεωπολιτική και στρατηγική διαμάχη, που εξελίσσεται σε μια περίοδο μεγάλων αλλαγών που ενδέχεται να διαρκέσουν ακόμη και μια δεκαετία. Οι συνέπειες δε, δεν πρόκειται να περιοριστούν στη Μέση Ανατολή», ήταν τα λόγια του…

Τέλος, απαντώντας σε ερώτηση για το ρόλο των Κούρδων, ο Αλί Φαγιάντ επέκρινε την καταπίεση και την καταστολή που υφίστανται με αποτέλεσμα να αναζητούν στήριξη από το εξωτερικό και τόνισε ότι οι Αμερικάνοι εκμεταλλεύονται τους Κούρδους ελλείψει επιχειρησιακής ικανότητας, ενώ οι Κούρδοι από τη μεριά τους συνεργάζονται με τους Αμερικάνους ελπίζοντας να τους βοηθήσουν στην πραγμάτωση των εθνικών τους σχεδίων. «Ας μην εκπλαγούμε αν δούμε στο τέλος τους Αμερικάνους να εγκαταλείπουν τους Κούρδους», είπε ο Α. Φαγιάντ.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα kommon

Ήττα των ΗΠΑ η αποτυχία του πραξικοπήματος στην Τουρκία

erd

ΣΟΒΑΡΗ ΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ 

Μήνες εξελίξεων ήταν ο Μάιος κι ο Ιούνιος

Αποπομπή μετριοπαθούς Νταβούτογλου

Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας ήταν η μεγάλη διακύβευση του αποτυχημένου πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016 κι όχι τα τεκταινόμενα στο εσωτερικό της χώρας. Αρκεί μια ματιά σε δύο κορυφαία γεγονότα που προηγήθηκαν εκείνης της Παρασκευής για να αποκαλυφθούν καλύτερα όσα εσχάτως είχαν δρομολογηθεί από τον Ερντογάν, σε μια μείζονα στροφή της πολιτικής του, κι έθεταν σε κίνδυνο τα άμεσα συμφέροντα και τα μελλοντικά σχέδια των ΗΠΑ στην περιοχή.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Αρχικά, ήταν η αποπομπή του πρωθυπουργού Αχμέντ Νταβούτογλου τον Μάιο του 2016. Παρότι η σύγκρουση των δύο ανδρών αποδόθηκε σε προσωπικούς ανταγωνισμούς και παρότι μάλιστα ο πρώην πρωθυπουργός είχε δώσει ιστορικό βάθος και θεωρητική υπόσταση στο νεο-οθωμανισμό, όπως συμπυκνωνόταν στο απόφθεγμα «η Τουρκία δεν είναι στην περιφέρεια της Ευρώπης αλλά στο κέντρο του Ισλαμικού πολιτισμού», αποτελούσε κατά κοινή ομολογία δύναμη μετριοπάθειας σε σύγκριση με τον Ερντογάν. Επιπλέον, θεωρούνταν δεδομένες οι επαφές και οι σχέσεις του με τη Δύση, χωρίς να μπορεί κάποιος να ισχυριστεί αν αυτοί οι δεσμοί οδήγησαν τον Ερντογάν να τού δείξει την έξοδο.

Το δεύτερο γεγονός σχετίζεται με την συγγνώμη που ζήτησε ο τούρκος πρόεδρος από τον ρώσο ομόλογό του, Πούτιν, με αφορμή την κατάρριψη από την τουρκική αεροπορία του ρωσικού μαχητικού το Νοέμβριο του 2015. Αφορμή αποτέλεσε η παραβίαση, σύμφωνα με τις τουρκικές αιτιάσεις, του εναέριου χώρου της Τουρκίας. Το κίνητρο για τη στροφή 180 μοιρών της Τουρκίας στις 27 Ιουνίου δεν ήταν οι οικονομικές επιπτώσεις του ρωσικού εμπάργκο ή τουλάχιστον κυρίως αυτές, παρότι προκάλεσαν βαρύτατο πλήγμα στην τουρκική οικονομία. Ενδεικτικά, το πρώτο εξάμηνο του 2016 οι τουρκικές εξαγωγές στη Ρωσία μειώθηκαν κατά 60%, ενώ μόνο τον Μάιο οι Ρώσοι τουρίστες στην Τουρκία μειώθηκαν κατά 90% σε σχέση με ένα χρόνο πριν. Το σημαντικότερο κίνητρο για την αναθέρμανση των ρωσο-τουρκικών σχέσεων (που θα επισημοποιηθεί και θα βαθύνει περαιτέρω με την επίσκεψη του τούρκου πρωθυπουργού τον Αύγουστο στη Μόσχα) ήταν η συντριπτική ήττα που κατέγραψε η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας στη Συρία κι η οποία ανάγκασε την Άγκυρα να αναθεωρήσει στρατηγικές επιλογές της. Η σύλληψη δε των δύο τούρκων πιλότων που κατέρριψαν το ρωσικό μαχητικό, μαζί με τις δεκάδες χιλιάδες άλλους που κατηγορούνται ότι συμμετείχαν στο πραξικόπημα, κι οι κατηγορίες ότι πάτησαν τη σκανδάλη κατόπιν οδηγιών από άλλα κέντρα κλείνει και τυπικά την παρένθεση που άνοιξε το Νοέμβριο.

Σε κρίση εισέρχονται οι σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ, μετά την απόπειρα του στρατού να καταλάβει την εξουσία. Η διαφαινόμενη στροφή του Ερντογάν στην εξωτερική πολιτική της χώρας του υπονομεύει τα συμφέροντα των ΗΠΑ σε όλη την περιοχή.

Σχεδόν αποκλειστικό κριτήριο για την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία αποτελούσε η αποτροπή της δημιουργίας ανεξάρτητου κουρδικού κράτους που θα στέγαζε τα 15 εκ. περίπου Κούρδων οι οποίοι κατοικούν στην Τουρκία. Με άλλα λόγια, η διαφύλαξη της εδαφικής της ακεραιότητας. Παρόλα αυτά ούτε το απαγορευτικό που έβγαλε στους Αμερικάνους το 2003, απαγορεύοντας τους να χρησιμοποιήσουν τα εδάφη της για μια χερσαία επέμβαση από το βορρά στο Ιράκ, ούτε η πολυεπίπεδη στήριξη που προσέφεραν από το 2011 στους Ισλαμιστές που συνέρρεαν στη Συρία, κατάφεραν να αποτρέψουν τη δημιουργία κουρδικών ημι-αυτόνομων έστω κρατών στο βόρειο Ιράκ και τη βόρεια Συρία. Ωστόσο, αν στο Ιράκ η τουρκική πολιτική απλώς απέτυχε, στη Συρία η βόμβα έσκασε στα χέρια της! Οι αλλεπάλληλες βομβιστικές επιθέσεις στην Τουρκία (μόνο το 2016 έχουν φτάσει τις 3) είναι το τίμημα που πληρώνει η Άγκυρα για την επιλογή της να συμμαχήσει με τα Νεάντερναλ του Ισλαμισμού, χρησιμοποιώντάς τους ως μοχλούς για την ανατροπή του Άσαντ και την συντριβή των Κούρδων.

Οι ιστορικές αυτές αποτυχίες επέβαλαν την εκ βάθρων αναθεώρηση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας, που είναι αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη. Σε αυτό το πλαίσιο το πρώτο που φαίνεται να αλλάζει είναι οι σχέσεις με τις ΗΠΑ. Την Άγκυρα και την Ουάσινγκτον μπορεί να τις ένωσε το μίσος για τον Άσαντ κι η αγάπη για τους ισλαμιστές σφαγείς, τις χώρισαν ωστόσο οι Κούρδοι, στους οποίους οι ΗΠΑ έδωσαν κράτος, έστω πρόπλασμα, ως ανταμοιβή για την ηρωική τους μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους, όταν οι πρώην σύμμαχοι έγιναν εχθροί. Πλέον όμως οι όροι του παιχνιδιού έχουν αλλάξει στη Συρία, με τον Άσαντ να εμφανίζεται αμετακίνητος παρά τα όσα έκαναν για να τον «ξεκολλήσουν» εχθροί (Ουάσινγκτον) και φίλοι (Μόσχα) και τη Ρωσία να έχει εγκατασταθεί μόνιμα στη Συρία. Καθόλου τυχαίο δεν ήταν και το γεγονός ότι η Ρωσία ενημερώθηκε έγκαιρα για την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία και ειδοποίησε τον Ερντογάν 5 ώρες πριν την εκδήλωσή του, μέσω της αεροπορικής βάσης που διατηρεί στο Χμεϊμίμ της βόρειας Συρίας. Αυτοί που αποφασίζουν επομένως για τη Συρία είναι πλέον οι Ρώσοι, που με την επέμβασή τους  έβαλαν για πρώτη φορά μετά το 2001 ένα φραγμό στην εξάπλωση των Αμερικανών στη Μέση Ανατολή.

Η Τουρκία επομένως τροποποιεί το μίγμα της συμμαχικής της πολιτικής, αναβαθμίζοντας τα θέση των αντιαμερικανικών δυνάμεων. Κι αυτό έγινε σαφές και με αφορμή τα όσα ειπώθηκαν στην τηλεφωνική συνομιλία που είχε ο Ερντογάν με τον ιρανό ομόλογό του, Χασάν Ρουχανί, τρεις μέρες μετά την εκδήλωση του πραξικοπήματος, όταν τόνισε πως «η Τουρκία είναι έτοιμη να εργαστεί για την επαναφορά της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή μαζί με τη Συρία και το Ιράν»! Ο υπό διαμόρφωση άξονας Ρωσίας – Τουρκίας – Ιράν δεν αναιρεί τους μεταξύ τους ανταγωνισμούς. Σε ό,τι αφορά την Τουρκία για παράδειγμα τα αντικρουόμενα συμφέροντά της με τη Ρωσία στον Καύκασο και την Μαύρη Θάλασσα ή σε ό,τι αφορά το Ιράν τις θρησκευτικές διαφορές. Παράλληλα η απόφαση του Ερντογάν να κλείσει και το μέτωπο με το Ισραήλ, όπως άνοιξε το 2010 με αφορμή την επίθεση των Σιωνιστών στο Μαβί Μαρμαρά, την ίδια μέρα μάλιστα που τερμάτισε τη διαμάχη με τη Ρωσία επιβεβαιώνει το κοινό στοιχείο της διπλωματίας με την ιστιοπλοΐα: ποτέ ο συντομότερος δρόμος δεν είναι η ευθεία…

Στροφή Ερντογάν σε Ρωσία και Ιράν

Σε αυτό το πλαίσιο η στάση αναμονής που τήρησε η Ουάσινγκτον αρνούμενη να καταδικάσει το πραξικόπημα μέχρι να γίνει σαφής η αποτυχία του και η φιλοξενία που προσφέρουν στον δισεκατομμυριούχο Γκιουλέν, μεταξύ άλλων, έδειξαν ότι οι Αμερικάνοι ακόμη κι αν δεν είχαν καθοδηγήσει το σχέδιο ανατροπής του Ερντογάν είχαν κάθε συμφέρον από την ευόδωσή του. Δηλαδή, την ακύρωση των σχεδίων του και την εκδίωξή του από την προεδρία. Δεν θα ήταν άλλωστε κι η πρώτη φορά που αναμιγνύονταν σε πραξικόπημα. Για να μην παραπέμψουμε κι εμείς όπως έκαναν οι Ιρανοί αξιωματούχοι στο 1953 όταν οι ΗΠΑ ανέτρεψαν τον εκλεγμένο πρόεδρο Μοσαντέκ, μόλις 3 χρόνια πριν ΗΠΑ και Ισραήλ ανέτρεψαν εν ψυχρώ τον εκλεγμένο πρόεδρο της Αιγύπτου και ηγέτη των Αδελφών Μουσουλμάνων, Μοχάμεντ Μόρσι, υπό τις επευφημίες μάλιστα της κοσμοπολίτικης ευρωπαϊκής Αριστεράς που στη διακυβέρνησή του διέκρινε τον κίνδυνο ανόδου του ισλαμικού φονταμενταλισμού. Το λουτρό αίματος που ακολούθησε στη συνέχεια εναντίον Αδελφών Μουσουλμάνων πέρασε στα ψιλά των ειδήσεων… Ούτε η πρώτη φορά άλλωστε ήταν ούτε η τελευταία… Αν λοιπόν το έκαναν οι Αμερικάνοι στην Αίγυπτο πριν 3 χρόνια γιατί να μην το κάνουν και στην Τουρκία τώρα, στο πλαίσιο της προσπάθειάς τους να επιβάλλουν καθεστώτα απόλυτα ελεγχόμενα απ’ αυτούς;

Από την άλλη, οι ευθείες κατηγορίες τούρκων αξιωματούχων, ακόμη και υπουργών, για τις ευθύνες των ΗΠΑ στην οργάνωση του πραξικοπήματος, το προσωρινό κλείσιμο της αμερικανικής βάσης του Ιντσιρλίκ κι οι (εκατέρωθεν) απειλές για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ (που όσοι τις θεωρήσουν υπερβολικές ή απλώς εκφοβιστικές ας αναρωτηθούν πόσοι θεωρούσαν πιθανή την έξοδο της Αγγλίας από την ΕΕ πριν δέκα χρόνια) υπόσχονται μια νέα περίοδο εντάσεων και ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών που μοιραία θα μεταφέρονται στο εσωτερικό κάθε χώρας. Πολύ συχνά μάλιστα προκαλώντας και ποτάμια αίματος μεταξύ των λαών που θα πληρώνουν το λογαριασμό των συγκρούσεων μεταξύ των αστικών τάξεων.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στη εφημερίδα Πριν στις 24 Ιουλίου 2016

Ιράν και ΗΠΑ στα χαρακώματα του Ιράκ (Επίκαιρα 18-24/3/2010)

Προσοχή στο κενό! Αυτή η επιγραφή έπρεπε να κοσμεί τους χάρτες του Ιράκ, τουλάχιστον στις ξένες πρεσβείες που βρίσκονται στην Βαγδάτη και τα υπουργεία Εξωτερικών μιας σειράς χωρών που συνδέονται άμεσα μαζί της.

Τους κινδύνους που εγκυμονεί το κενό που θα αφήσουν πίσω τους τα αμερικανικά στρατεύματα στο Ιράκ, καθώς η αποχώρησή τους εξελίσσεται ταχύτατα με 10.000 αμερικανούς στρατιώτες να φεύγουν κάθε μήνα, τους είχε επισημάνει ένα μήνα περίπου πριν την διεξαγωγή των εκλογών ο Χένρι Κίσινγκερ. Σε άρθρό του που δημοσιεύτηκε στα διεθνή μέσα ενημέρωσης στις 4 Φεβρουαρίου, με τίτλο «Ποιο Ιράκ», τόνιζε: «Πριν τον πόλεμο η ισορροπία μεταξύ Ιράκ και Ιράν ήταν μια πρωταρχική γεωπολιτική πραγματικότητα στην περιοχή. Εκείνη την εποχή η κυβέρνηση στη Βαγδάτη ήταν μια σουνίτικη δικτατορία. Η κυριαρχούμενη από τους σιίτες, κατά ένα μέρος δημοκρατική δομή που αναδύθηκε από τον πόλεμο ακόμη δεν έχει βρει την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ σουνιτών, σιιτών και κουρδικών στοιχείων. Ούτε έχει ρυθμιστεί η μακροχρόνια σχέση τους με το Ιράν. Αν στη σιιτική πλευρά κυριαρχήσουν οι σκληροπυρηνικοί και το σιιτικό κόμμα κυριαρχήσει στις σουντιτικές και κουρδικές περιοχές κι αν ευθυγραμμιστεί με την Τεχεράνη θα γίνουμε μάρτυρες – και θα έχουμε συμβάλει κι εμείς κατά ένα μέρος σ’ αυτό – σε μια θεμελιώδη μεταβολή της ισορροπίας στην περιοχή». Συνέχιζε δε σε άλλο σημείο υπογραμμίζοντας πως «η σταθερότητα στην περιοχή θα επηρεαστεί καθοριστικά από την επίτευξη μιας πολιτικής και στρατηγικής ισορροπίας μεταξύ Ιράν και Ιράκ»!

Αυτό που δεν έγραφε ο έμπειρος διπλωμάτης, διαπερνούσε ωστόσο το άρθρο του από την αρχή μέχρι το τέλος, είναι ότι το Ιράκ για τις ΗΠΑ έχει μέχρι στιγμής χαθεί, τουλάχιστον στην διπλωματική διελκυστίνδα Ουάσιγκτον – Τεχεράνης! Από τις προηγούμενες εκλογές, τον Μάιο του 2006 όταν εκλέχτηκε πρωθυπουργός ο Νουρί αλ Μαλίκι, οι σιίτες που ανέλαβαν τα ηνία της κυβέρνησης διακριτικά μεν αλλά σταθερά έχουν ευθυγραμμιστεί με το Ιράν. Πρακτικά δηλαδή η Τεχεράνη – κι ενώ η οικονομική και στρατιωτική περικύκλωσή της κορυφωνόταν – κατάφερε το ακατόρθωτο: Χωρίς να ρίξει ούτε μία σφαίρα, να επεκτείνει την επιρροή της κι η Βαγδάτη από κει που για αιώνες ήταν η Ανατολική Πύλη του αραβικού κόσμου να μετατραπεί στη Δυτική Πύλη του Ιράν! Απτό δείγμα της σοβαρής επιρροής που ασκεί το Ιράν στην πολιτική ζωή του Ιράκ αποτέλεσε κι η ανοχή που επέδειξαν άπαντες – όχι μόνο οι σιίτες, αλλά ακόμη κι οι κούρδοι αξιωματούχοι – στην προ τριμήνου εισβολή του ιρανικού στρατού στα ιρακινά κοιτάσματα του Αλ Φακά. Μόνο γιορτές για να τους υποδεχτούν δεν έστησαν!

Οι ΗΠΑ στην πραγματικότητα είναι θύματα της επιτυχίας τους, και δη της κοντόθωρης λογικής του νεοσυντηρητικού σχεδίου που προκάλεσε τον πόλεμο στο Ιράκ. Η ανάσχεση του Ιράν, που είναι στόχος με απόλυτη προτεραιότητα για την αμερικανική εξωτερική πολιτική και σημείο συνάντησης της με τα συμφέροντα των σουνίτικων καθεστώτων της περιοχής (Σαουδική Αραβία, Ιορδανία, Αίγυπτος, κ.α.) και κυρίως του Ισραήλ, συντελούταν μόνο και μόνο χάρη στην ικανότητα του Σαντάμ Χουσεΐν να επιβάλλεται με στρατιωτικά μέσα στη σιιτική πλειοψηφία. Η (ηθικά απαράδεκτη, ολοκληρωτικού χαρακτήρα) μονοπώληση της εξουσίας στο Ιράκ από την σουνίτικη μειοψηφία επομένως πριν απ’ οποιονδήποτε άλλο εξυπηρετούσε τους Αμερικανούς και τους συμμάχους τους στην Μέση Ανατολή. Για να το καταλάβουν έπρεπε πρώτα να κρεμαστεί ο Σαντάμ…

Οι εκλογές της 7ης Μαρτίου στο Ιράκ από τη μεριά των Αμερικανών ήρθαν να λύσουν αυτό τον δυσεπίλυτο γρίφο: την ανάσχεση της επιρροής του Ιράν σε ένα πλαίσιο διακυβέρνησης που οι θρησκευτικές διαφορές κι οι εθνοτικές αντιθέσεις, έχουν χαραχτεί ακόμη πιο βαθιά από την εποχή του Σαντάμ με αποτέλεσμα να αποτελεί άγραφο νόμο ότι πρόεδρος του Ιράκ θα είναι Κούρδος, πρόεδρος της Βουλής σουνίτης και, το χειρότερο για τους Αμερικανούς, πρωθυπουργός και κυβέρνηση σιίτες. (Περιττό δε να πούμε πως οποιαδήποτε ομοιότητα με τον Λίβανο, τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη κι άλλες χώρες που είχαν το προνόμιο να γίνουν προτεκτοράτα της αποικιοκρατικής Νέας Τάξης είναι εντελώς συμπτωματική…). Σε αυτή την κατεύθυνση η Ουάσινγκτον δεν δίστασε να αξιοποιήσουν τους ορκισμένους μέχρι πρόσφατα εχθρούς της, τους σουνίτες! Σε μια στροφή 180 μοιρών από το 2003, όταν η πρώτη πράξη του κατοχικού διοικητή Πολ Μπρένερ ήταν να θέσει εκτός νόμου το σουνιτικό κόμμα Μπάαθ, οι ΗΠΑ σε όλη την προεκλογική περίοδο έδωσαν μια τρομερή μάχη να μπουν και να παραμείνουν στα ψηφοδέλτια επώνυμοι σουνίτες από την εποχή του Σαντάμ με σοβαρή πολιτική επιρροή. Η συμμετοχή τους άλλωστε στα ψηφοδέλτια ήταν όρος εκ των ων ουκ άνευ για να προσέλθουν οι σουνίτες στις κάλπες και να μην επαναληφθεί η αποχή τους που σημάδεψε τις προηγούμενες εκλογές μεγεθύνοντας τότε εκ των πραγμάτων την εκλογική επιρροή σιιτών και Κούρδων.

Απέναντί τους οι Αμερικανοί κατά την πρόσφατη προεκλογική περίοδο, σε μια καθολική αντιστροφή του πλαισίου συμμαχιών του 2003, είχαν τους σιίτες οι οποίοι, με την καθοδήγηση φυσικά της Τεχεράνης, στα εκλογοδικεία και τις εκλογικές επιτροπές απαγόρευαν την συμμετοχή του ενός σουνίτη υποψηφίου μετά του άλλου. Σε πεντακόσιους σουνίτες υποψήφιους απαγόρευσαν τη συμμετοχή, επικαλούμενοι καταδικαστικές αποφάσεις του παρελθόντος και τη συμμετοχή τους στο σύστημα εξουσίας του Σαντάμ Χουσεΐν, προσπαθώντας με αυτό τον τρόπο να θέσουν αναχώματα στην εδραίωση της αμερικανικής επιρροής στο Ιράκ.

Τα αποτελέσματα που έχουν δει μέχρι στιγμής το φως της δημοσιότητας, προαναγγέλλουν τη νίκη του σιίτη, σημερινού πρωθυπουργού αλ Μαλίκι, που είναι η πιο μετριοπαθής, πραγματιστική εκδοχή του φιλο-ιρανικού στρατοπέδου, ο οποίος φαίνεται να κερδίζει την πρώτη θέση σε 7 από τις 18 επαρχίες του Ιράκ, μεταξύ αυτών στη Βαγδάτη, που εκλέγει τους 70 από τους 325 βουλευτές και στη Βασόρα, όπου χτυπά η καρδιά της ιρακινής βιομηχανίας πετρελαίου. Από το χαοτικό μωσαϊκό των 86 κομμάτων που συμμετείχαν στις εκλογές, κέρδη κατέγραψε το κόμμα Ιρακίγια του Αγιάντ Αλαβί, που διέθετε το χρίσμα των Αμερικανών και Σαουδαράβων, κι έχει το προβάδισμα σε 5 επαρχίες, η σκληροπυρηνική σιιτική Ιρακινή Εθνική Συμμαχία, που βγήκε πρώτο κόμμα σε 3 επαρχίες και η Κουρδική Συμμαχία των Ταλαμπανί – Τσαλαμπί που έχει το προβάδισμα στις υπόλοιπες 3. Ο κομματικός κατακερματισμός της πολιτικής ζωής του Ιράκ προοιωνίζεται πως η επόμενη κυβέρνηση, μπορεί να έχει πρωθυπουργό ξανά τον Μαλίκι, θα είναι ωστόσο πολυκομματική κυβέρνηση συμμαχίας που θα αργήσει μάλιστα να προκύψει, λόγω του χρόνου που θα απαιτηθεί για διμερείς επαφές και συνεννοήσεις με μοναδικό επίδικο την κάλυψη του επικίνδυνου για τις ΗΠΑ κενού που αφήνει πίσω της η αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων, η οποία θα ολοκληρωθεί κατά τη διάρκεια της θητείας της.