Ρεσιτάλ υποκρισίας από τον πρωθυπουργό στα εγκαίνια της ΔΕΘ (Πριν, 12 Σεπτέμβρη 2010)

Αντιλαϊκές εξαγγελίες και πομπώδεις κενολογίες

Νομοσχέδιο σκούπα για ξένες επενδύσεις μετατρέπει την Ελλάδα σε μπανανία

Καταφέραμε να κρατήσουμε την Ελλάδα όρθια στις πιο δύσκολες συνθήκες των τελευταίων δεκαετιών», είπε σε μια αποστροφή του λόγου του ο Γ. Παπανδρέου μιλώντας στο νέο υπουργικό συμβούλιο που έκανε την παρθενική του συνεδρίαση την Παρασκευή στη Θεσσαλονίκη. Και μόνο αυτά τα λόγια είναι αρκετά για να δείξουν το μέγεθος της υποκρισίας της κυβέρνησης.

Θαυμάστε πώς κρατιέται η Ελλάδα όρθια: Η βιομηχανική παραγωγή τον Ιούλιο μειώθηκε κατά 8,6% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Το επτάμηνο δε Ιανουαρίου – Ιουλίου ο δείκτης μειώθηκε κατά 6,3% όταν το αντίστοιχο περυσινό διάστημα μειώθηκε πάλι κατά 10,3%. Τον ίδιο μήνα, τον Ιούλιο, οι εισαγωγές (που μας ενδιαφέρουν μόνο και μόνο γιατί δείχνουν την πτώση της καταναλωτικής ζήτησης) μειώθηκαν κατά 31% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Το 15% στην Αθήνα και το 10% στη Θεσσαλονίκη των εμπορικών καταστημάτων έχουν βάλει λουκέτο, ενώ το ΑΕΠ το δεύτερο τρίμηνο μειώθηκε κατά 3,7%, με τις ακαθάριστες επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου να σέρνουν το χορό της ύφεσης έχοντας μειωθεί κατά 18,6% σε σχέση με πέρυσι. Μια μείωση που προοιωνίζεται τις χειρότερες εξελίξεις για την απασχόληση.

Η Ελλάδα επομένως δεν είναι όρθια, με πιθανή εξαίρεση την Ελλάδα των τραπεζιτών που αποτελεί το πρωταρχικό μέλημα του ΠΑΣΟΚ. Μάρτυρας η  ανακοίνωση από την Εθνική Τράπεζα μιας αύξησης μετοχικού κεφαλαίου – μαμούθ ύψους 2,8 δισ., από την οποία ας ελπίσουμε να βρει τα λεφτά για να επιστρέψει στο δημόσιο και τα 350 εκ. ευρώ που ακόμη χρωστάει. Η άλλη Ελλάδα όμως εδώ και μήνες είναι στην εντατική, με τους εργαζόμενους, τους άνεργους και τα λαϊκά στρώματα να πληρώνουν το πιο βαρύ τίμημα, ως αποτέλεσμα της πολιτικής κυβέρνησης – ΔΝΤ – ΕΕ. Μια πολιτική που ο Παπανδρέου την υπερασπίστηκε μέχρι τέλους. «Αυτοί οι άνθρωποι ήρθαν να συμβληθούν μαζί μας, εμείς τους καλέσουμε να συμβληθούν μαζί μας, για να ξεπεράσουμε αυτή τη δύσκολη φάση όπου είχαμε μια σκληρή κερδοσκοπική επίθεση απέναντι στην Ελλάδα», ήταν τα λόγια του μιλώντας στους λεγόμενους παραγωγικούς φορείς της Θεσσαλονίκης την Πέμπτη. «Δεν θα είχαμε να πληρώσουμε ούτε μισθούς ούτε συντάξεις», συμπλήρωσε. Πίσω από αυτή την κινδυνολογία ο πρωθυπουργός επιχείρησε να αποκρύψει τον πολιτικό χαρακτήρα της απόφασής του να οδηγήσει τους έλληνες εργαζόμενους στο σφαγείο του ΔΝΤ. Γιατί η προσφυγή δεν αποτελούσε μονόδρομο, ούτε – το χειρότερο – αποτρέπει την χρεοκοπία. Η εκτίναξη του δημόσιου χρέους στο 149% του ΑΕΠ, όπως προβλέπεται στο μνημόνιο, καθιστά βεβαιότητα την επαναδιαπραγμάτευση του χρέους, αφήνοντας ανοικτό μόνο το θέμα των όρων: αν θα γίνει με όρους που θα επιβάλουν οι γερμανοί τραπεζίτες ή με όρους λαϊκού κινήματος και εις βάρος των γερμανών τραπεζιτών, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτικής λύσης, που στην προμετωπίδα της θα έχει την σημαντική βελτίωση των όρων ζωής και εργασίας της κοινωνικής πλειοψηφίας. Αυτή είναι η διαχωριστική γραμμή σήμερα.

Από την άλλη μεριά, οι «αντιεξουσιαστές» του Γ. Παπανδρέου κάθε μέρα που περνά στρέφουν τα πυρά τους σε ολοένα και καινούργιους τομείς. Μαζί με τον ΟΣΕ σειρά φαίνεται να παίρνει η παιδεία και δη η τριτοβάθμια, με αφορμή το νέο νόμο πλαίσιο που εξήγγειλε η υπουργός Παιδείας, Ά. Διαμαντοπούλου. «Θα ρίξουμε όλο και πιο πολύ το βάρος της προσπάθειάς μας στο ανθρώπινο δυναμικό και στην παιδεία. Είναι χρονιά μεγάλων αλλαγών στην παιδεία» τόνισε μιλώντας στο υπουργό συμβούλιο, ενώ μια μέρα πριν μιλώντας στους επαγγελματοβιοτέχνες επέκρινε τα ΤΕΙ και τα πανεπιστήμια «που δεν έχουν σχέση με τον επιχειρηματικό κόσμο της περιοχής». Σαφές το υπονοούμενο: εξάλειψη και των τελευταίων ιχνών αυτοτέλειας των ΑΕΙ και ΤΕΙ στο βωμό υποστήριξης της ιδιωτικής κερδοφορίας.

Τα εγκώμια στις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις κατέλαβαν άλλωστε το μεγαλύτερο μέρος της ομιλίας του. Έσπευσε μάλιστα να διευκρινίσει σε ένα κρεσέντο κοροϊδίας ότι «εμείς ως σοσιαλιστές δεν πρέπει να φοβόμαστε την έννοια του επιχειρείν, της επιχειρηματικότητας»! Το κόμμα που σε τρεις μήνες κατάργησε δικαιώματα και κατακτήσεις ενός αιώνα, ο πιο καλός μαθητής του ΔΝΤ, νιώθει την ανάγκη να ξεκαθαρίσει ότι δεν είναι εχθρικό προς τις επιχειρήσεις…

Πέρα από τα εγκώμια υπήρξαν ωστόσο και συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, όπως αυτές που αφορούν τις μεγάλες επενδύσεις. Νομοσχέδιο – σκούπα, που θεωρητικά θα έρθει να αντιμετωπίσει τη  γραφειοκρατία, την πολυνομία και τη διαφθορά, στην πράξη όμως θα σαρώνει κάθε είδος δημόσιου ελέγχου και προστατευτικού πλαισίου για να διευκολυνθούν οι ξένες επενδύσεις. Μεταμοντέρνα αποικία θα γίνει η Ελλάδα, την ίδια μάλιστα ώρα που επιχειρήσεις οι οποίες βρίσκονταν στην αιχμή του δόρατος του ελληνικού καπιταλισμού για δεκαετίες πνέουν τα λοίσθια ή ψάχνουν τον χάρτη για να βρουν πού θα μεταφέρουν την έδρα τους.

Οι αναστατώσεις που δημιουργεί η λιτότητα (η αντιμετώπιση «του τέρατος του ελλείμματος», με τα λόγια του Γιωργάκη) σε όλη την έκταση της κοινωνίας και στον επιχειρηματικό χάρτη οξύνουν την πάλη για την πολιτική ηγεμονία στο πλαίσιο του πολύμορφου ρεύματος που αντιμάχεται το μνημόνιο. Σε αυτό το πλαίσιο τα εργατικά, λαϊκά συμφέροντα μπορούν να διεκδικήσουν την ηγεμονία στην πάλη ενάντια στην επικείμενη πτώχευση, έχοντας όμως στην προμετωπίδα τους το στόχο της ουσιαστικής βελτίωσης της θέσης τους. Διαφορετικά η απαλλαγή από μνημόνιο και την τρόικα, θα σημάνει την επιστροφή στα προηγούμενα χρόνια λιτότητας και περικοπών, στα χρόνια του «μνημονίου με ανθρώπινο πρόσωπο».

Βαθαίνει η ύφεση σε Ευρώπη – Ελλάδα (Πριν, 15/11/2008)

Δραματικές οι κοινωνικές συνέπειες

Νέοι πακτωλοί δημόσιου χρήματος για να αντιστραφεί η συρρίκνωση των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ

Και επισήμως εισήλθε στην ύφεση η οικονομία της ευρωζώνης, σύμφωνα με τις προχτεσινές ανακοινώσεις της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας, μια και για πρώτη φορά το ΑΕΠ συρρικνώθηκε για δύο συνεχόμενα τρίμηνα, ικανοποιώντας έτσι τον τυπικό ορισμό της ύφεσης. Με βάση λοιπόν τα στοιχεία της Γιούροστατ, το τρίτο τρίμηνο του 2008 η παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών μειώθηκε κατά 0,2%, ενώ και το προηγούμενο, το δεύτερο τρίμηνο το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά το ίδιο ακριβώς ποσοστό. Η βύθιση της Ευρώπης στην ύφεση ήρθε ως αποτέλεσμα των αρνητικών εξελίξεων που καταγράφηκαν μόλις μια μέρα πριν στις σημαντικότερες οικονομίες της γηραιάς ηπείρου. Πρώτα και κύρια στη Γερμανία, που πέραν των πρωτείων που διατηρεί στην Ευρώπη είναι η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Το ΑΕΠ της ατμομηχανής της Ευρώπης το τρίτο τρίμηνο μειώθηκε κατά 0,5% όταν το προηγούμενο, το δεύτερο τρίμηνο είχε συρρικνωθεί κατά 0,4%. Οι προοπτικές δε που ήδη διαγράφονται είναι τόσο ζοφερές ώστε από την πρώτη της σελίδα η προχτεσινή Γουόλ Στριτ Τζέρναλ επεσήμαινε τον κίνδυνο να βρεθεί η Γερμανία αντιμέτωπη με τη χειρότερη ύφεση που αντιμετώπισε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία από την ίδρυσή της, το 1949. Στην περίπτωση της Γερμανίας προκαλεί εντύπωση η σφοδρότητα με την οποία εμφανίστηκε η κρίση καθώς ούτε κερδοσκοπική αγορά ενυπόθηκων δανείων διέθετε, όπως για παράδειγμα οι ΗΠΑ, για να παρασύρει το σκάσιμό της στην ύφεση την ευρύτερη οικονομία, ούτε είχε επίσης πρόβλημα με το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το διεθνή δανεισμό της και τα συναλλαγματικά της αποθέματα, όπως είχαν πολλές άλλες χώρες που ήδη στροβιλίζονται στην ύφεση, όπως η Ισλανδία, η Ουγγαρία κ.α. Ρόλο πυροκροτητή για τα δεινά της Γερμανίας, αφήνοντας εκτός μελέτης βαθύτερες αιτίες όπως η πτωτική πορεία του μέσου ποσοστού κέρδους, έπαιξε η υπερβολή εξάρτηση της οικονομίας της από τις εξαγωγές κεφαλαιουχικών αγαθών, που η ζήτησή τους είναι ιδιαίτερα ευπρόσβλητη από τις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου, και η επιδείνωση των όρων δανεισμού, που έχει καταστήσει το χρήμα ακριβό και δυσεύρετο για το παραγωγικό κεφάλαιο. Αυτή την τάση μάλιστα δεν την ανέκοψαν ούτε οι μειώσεις των επιτοκίων του ευρώ που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα οδηγώντας το βασικό επιτόκιο παρέμβασης στο 3,25%, ενώ θεωρείται βέβαιο πως τον Δεκέμβριο θα πάει ακόμη πιο κάτω. Με δεδομένη, ωστόσο, την πρόθεση όλων των κεντρικών τραπεζών να μειώσουν τα επιτόκια (και ορατή όμως τη σχετική εξάντληση των δυνατοτήτων που έχει κάθε νέα μείωση όσο τα μηδενικά επιτόκια γίνονται θέμα μίας ή δύο ανακοινώσεων) ο ΟΟΣΑ πρόβλεψε πως το 2009 όλες οι μεγάλες οικονομίες θα δουν το ΑΕΠ τους να συρρικνώνεται: των ΗΠΑ κατά 0,9%, της Ιαπωνίας κατά 0,1% και της ευρωζώνης κατά 0,5%. Για να αποτρέψουν μια χρόνια και βαθιά ύφεση (διετή στην καλύτερη περίπτωση όπως προέβλεψε από την Αθήνα ο αμερικανός οικονομολόγος, Νουριέλ Ρουμπίνι, που έγκαιρα είχε προβλέψει το σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων) που θα γίνει ακόμη πιο απειλητική αν συνδυαστεί με χρόνιο αποπληθωρισμό, όπως συνέβη και στην Ιαπωνία τη δεκαετία του 1990, οι κυβερνήσεις είναι έτοιμες να προσφέρουν νέους πακτωλούς χρημάτων στο κεφάλαιο. Έτσι, πέραν των ενέσεων ρευστότητας με τις οποίες αναζωογονούσαν την τελματωμένη διατραπεζική αγορά και τα πακέτα σωτηρίας που έδωσαν αφειδώς στις τράπεζες όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μετά την αμερικανική, το νέο εργαλείο που επινόησαν για να αντιμετωπίσουν την ύφεση είναι πακτωλοί χρημάτων προς το παραγωγικό κεφάλαιο. Πρώτοι διδάξαντες οι αμερικάνοι Δημοκρατικοί που έταξαν στις αυτοκινητοβιομηχανίες 25 δισ. δολ., εκτός των 700 δισ. που καπάρωσαν οι κερδοσκόποι. Στη Γερμανία, σύμφωνα με προχτεσινό ρεπορτάζ της Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν, μετά τα 500 δισ. που έδωσε ο μεγάλος συνασπισμός στις τράπεζες, τώρα είναι έτοιμοι να εκταμιεύσουν ένα νέο πακέτο διάσωσης ύψους 50 δισ. το οποίο θα πάει κατ’ ευθείαν στην μεταποίηση. Απ’ αυτά τα χρήματα 15 δισ. θα δοθούν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπό τη μορφή δανείων για κεφάλαιο κίνησης (καθιστώντας βέβαιο πως ούτε ένα ευρώ δεν πρόκειται να δώσουν παρακάτω οι τράπεζες από τους πακτωλούς που πήραν), 3 δισ. για επενδύσεις που θα στοχεύουν στην μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, 3 δισ. για έργα υποδομής στις κοινότητες, 2 δισ. για επενδύσεις σε δρόμους και σιδηροδρόμους, κ.λπ. Πρόκειται για δαπάνες που αναδύουν μια νεοκεϋνσιανή οσμή, δικαιώνοντας εν μέρει και όσους μιλούν για ένα «πράσινο New Deal» τονίζοντας την φιλοπεριβαλλοντική διάσταση των μαζικών επενδύσεων που γίνονται. Παρόλα αυτά, το κοινωνικό τους πρόσημο είναι εντελώς αντιδραστικό καθώς μοναδικό τους ζητούμενο είναι η ανάταση του ποσοστού κέρδους κι η διευκόλυνση της διευρυμένης αναπαραγωγής του κεφαλαίου κι όχι η διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής. Το κριτήριο για παράδειγμα της δημιουργίας θέσεων εργασίας από χιλιόμετρα μακριά φαίνεται ότι απουσιάζει από τη γκάμα των κριτηρίων με βάση τα οποία επιλέγηκαν οι συγκεκριμένοι τομείς. Το ίδιο ισχύει και για τα περιβαλλοντικά διακυβεύματα. Στον αντίποδα αυτών, οι τεχνολογικές μεταβολές που έφεραν οι επενδύσεις στη Γερμανία τη δεκαετία του ’70 και του ’80 συνιστούσαν ένα πιο γνήσιο «πράσινο New Deal» στο βαθμό που επιβάλλονταν από τα κάτω και με όρους λαϊκής πάλης. Δευτερευόντως ή κατ’ ανάγκη ικανοποίησαν μια ανάγκη του κεφαλαίου, δημιουργώντας ένα συγκριτικό πλεονέκτημα και μια σχετική εξειδίκευση για τον αμερικανικό καπιταλισμό. Τώρα αντίθετα η επιδότηση του σχεδιασμού και της παραγωγής νέων υβριδικών αυτοκινήτων συνδυάζεται στη Γερμανία με φορολογικές απαλλαγές για την αγορά τους που ως αποτέλεσμα θα έχουν να πλημμυρίσουν οι γερμανικοί δρόμοι από μια νέα γενιά ΙΧ, τα οποία θα καταναλώνουν όμως λιγότερα καύσιμα ή ηλεκτρική ενέργεια, αντί για πετρέλαιο. Το αποτέλεσμα δεν υπάρχει αμφιβολία ότι συνολικά θα είναι εις βάρος του περιβάλλοντος ακόμη κι αν οι ρύποι των καινούργιων ΙΧ επιβαρύνουν λιγότερο τη θερμοκρασία του πλανήτη. Το νέο New Deal, ωστόσο, είναι μαύρο σαν κατράμι αν δούμε ότι θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από τους φορολογούμενους, δεσμεύοντας πακτωλούς δημοσίων εσόδων για τη χρηματοδότηση του κεφαλαίου και στερώντας τους από την κοινωνία, που θα δει τα κονδύλια για την δημόσια υγεία, την παιδεία και τις πληρωμές μισθών, συντάξεων κι επιδομάτων ανεργίας να συρρικνώνονται σε δραματικά επίπεδα. Το πέρασμα της οικονομίας της ευρωζώνης στη φάση της ύφεσης ήρθε ως αποτέλεσμα αντίστοιχων αρνητικών εξελίξεων, πέρα από τη Γερμανία, και σε δύο ακόμη χώρες: την Ισπανία και την Ιταλία. Σημαντική επιβράδυνση εμφανίζουν οι ρυθμοί μεγέθυνσης του ΑΕΠ και στην Ελλάδα, κινούμενοι στο 3,1% για το τρίτο τρίμηνο, έναντι 3,6% για το προηγούμενο τρίμηνο, Απριλίου – Ιουνίου, προδικάζοντας μια απότομη επιδείνωση του κοινωνικού ζητήματος το αμέσως επόμενο διάστημα, δηλαδή το χειμώνα που έρχεται. Ήδη όλα τα στοιχεία που αποτελούν τους ευαίσθητους σεισμογράφους της ελληνικής οικονομίας κινούνται στο κόκκινο. Με βάση στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το ΠΑΣΟΚ την εβδομάδα που πέρασε (επικρίνοντας την κυβέρνηση από νεοφιλελεύθερες θέσεις – «επί τέσσερα χρόνια δεν προχώρησε σε καμιά διαρθρωτική αλλαγή στην οικονομία, στη λειτουργία της αγοράς, και στην ανταγωνιστικότητά της», τόνισε ο Μιχ. Χρυσοχοΐδης σε συνέντευξη Τύπου) η ύφεση είναι εδώ, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δεν πληρούνται ακόμη οι τεχνικές προϋποθέσεις του ορισμού. Για παράδειγμα ο δείκτης πωλήσεων στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων είναι –8,6%, στα τρόφιμα και ποτά -6,48%, στα φαρμακευτικά και καλλυντικά προϊόντα -18%, στην ένδυση και υπόδηση -40,5%, στα έπιπλα, ηλεκτρικά είδη και οικιακό εξοπλισμό -18%, στα βιβλία και χαρτικά είδη -26%, κοκ. Οι ακάλυπτες επιταγές γίνονται ολοένα και περισσότερες κοκ. Ο νέος προϋπολογισμός που θα παρουσιαστεί την εβδομάδα που ξεκινάει θα ελίσσεται ανάμεσα σε αυτές τις τρεις συμπληγάδες: Των οριακών ρυθμών μεγέθυνσης που για το νέο χρόνο προβλέπεται να κινηθούν στη ζώνη του λυκόφωτος του 1%, της ελεύθερης πτώσης της καταναλωτικής ζήτησης ως αποτέλεσμα της ανεργίας και της φτώχειας που εισάγει την καπιταλιστική οικονομία σε ένα φαύλο κύκλο καθοδικής πορείας κι επίσης της κάθετης μείωσης των δημοσίων εσόδων με τη «μαύρη τρύπα» που αφήνει η κάτω των στόχων αύξηση των εσόδων κι η επιτάχυνση της αύξησης των δημοσίων δαπανών να διευρύνεται συνεχώς. Αυτά όλα τα προβλήματα δεν θα εμποδίσουν την κυβέρνηση να φέρει στη Βουλή την Τρίτη το νομοσχέδιο για την επιχορήγηση των τραπεζών με 28 δισ. ευρώ, επιβάλλοντάς τους να δεχτούν την κρατική επιδότηση προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις αυξημένες μελλοντικές υποχρεώσεις τους (όπως διεξοδικά αναλύεται στη διπλανή στήλη), αλλά και στις ζημιές που ήδη εισάγουν από την κερδοφόρα κατά το πρόσφατο παρελθόν ιμπεριαλιστική υπερέπεκταση τους στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη που τώρα δοκιμάζονται από την κρίση – όπως τηρουμένων όλων των αναλογιών πλήρωσαν και οι ισπανικές πολυεθνικές την επέκτασή τους στη Λατινική Αμερική. Η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί αρχικά να σταθεί πάνω από τους ενδοκαπιταλιστικούς ανταγωνισμούς που ωθούν τους μεγαλοτραπεζίτες να αντιμετωπίζουν την κρίση ρευστότητας ως μια ιδανική ευκαιρία για να βγουν από την αγορά όσες τράπεζες έχουν πρόβλημα ρευστότητας και για ένα γύρο εξαγορών και συγχωνεύσεων που θα δώσει στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα μια πιο ολιγοπωλιακή οργάνωση. Τα ανηλεή, δημόσια χτυπήματα του Βγενόπουλου της Μαρφίν προς την Γιούρομπανκ και τον ίδιο τον Λάτση την εβδομάδα που πέρασε έφεραν στην επιφάνεια τον πόλεμο που μαίνεται εδώ και εβδομάδες πίσω από τις κουρτίνες, με αποτέλεσμα μόνο η Αγροτική Τράπεζα να έχει δηλώσει ότι θα συμμετάσχει στο μεγάλο φαγοπότι, ενώ οι υπόλοιπες μέχρι στιγμής αρνούνται. Άλλες γιατί θέλουν να εμφανίζονται ως νησίδες σταθερότητας επιδιώκοντας με αυτό τον τρόπο να αυξήσουν τα μερίδιά τους στις καταθέσεις κι οι υπόλοιπες για να μη δείξουν τη γύμνια τους, προτιμώντας να τα παίρνουν από τον κόσμο με τα ψηλά γράμματα… Στην πράξη όμως η κυβέρνηση της ΝΔ υποτάσσεται σε αυτούς τους ανταγωνισμούς και δουλεύει για λογαριασμό των μεγαλοτραπεζιτών όπως δείχνει τόσο η απροθυμία της να βάλει μπροστά τις τρεις εναπομείναντες δημόσιες τράπεζες (Αγροτική, Ταμιευτήριο και Ταμείο Παρακαταθηκών) για να αλλάξουν τους όρους του παιχνιδιού στο πλαίσιο του ανταγωνισμού, όσο και η συμμόρφωσή της με τους όρους που τελικά θέτουν.