ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ: Βυθίζουν την οικονομία, γενικεύουν τη φτώχεια

viewΦύκια για μεταξωτές κορδέλες πουλάει η κυβέρνηση προκειμένου να διασκεδάσει τις εντυπώσεις από τη δραματική επιδείνωση όλων των δεικτών της οικονομίας που σηματοδοτούν τη χειροτέρευση των όρων ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων. Μάλιστα, των πιο φτωχών, με αποτέλεσμα ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ να αναλαμβάνουν την ευθύνη για την κατρακύλα του βιοτικού επιπέδου του ελληνικού λαού… Έτσι, με μια μέρα διαφορά ο μεν αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Γιώργος Χουλιαράκης άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να μην εφαρμοστούν ορισμένα από τα μέτρα λιτότητας που απορρέουν από το ταπεινωτικό Μνημόνιο Τσίπρα και θα ψηφιστούν στη Βουλή (τότε γιατί τα ψηφίζουν;), ενώ ο υπουργός Επικρατείας Ν. Παππάς υποσχόταν «έκρηξη επενδύσεων» με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης, σε μια μάταιη προσπάθεια να πείσει ότι η ολοκλήρωση της αξιολόγησης έχει κάτι θετικό να κομίσει στους εργαζόμενους, πέρα από νέους φόρους και αύξηση της φτώχειας.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Στον αντίποδα των κυβερνητικών μεγαλοστομιών και προσπαθειών καλλωπισμού υπάρχει ήδη μια δραματική κατάσταση στην οικονομία, που θα επιδεινωθεί περαιτέρω από τα μέτρα που θα φέρει το κλείσιμο της αξιολόγησης, όπως πιστοποιείται από τα εξής πολύ συγκεκριμένα δεδομένα:

Πρώτο, την έκρηξη στα λουκέτα. Σύμφωνα με στοιχεία του Γενικού Εμπορικού Μητρώου, που παρουσίασε η Καθημερινή της Κυριακής στις 27 Μαρτίου, οι διαγραφές επιχειρήσεων από 1/1 έως 22/3 χτύπησαν …κόκκινο, φτάνοντας τις 9.812, όταν τα προηγούμενα χρόνια ο αριθμός τους ήταν πολύ μικρότερος, μεταξύ 7.000 και 8.000. Το 2016 μάλιστα για πρώτη φορά οι διαγραφές υπερέβησαν τις εγγραφές με αποτέλεσμα το ισοζύγιο σε πανελλαδικό επίπεδο να είναι πλέον αρνητικό! Σίγουρο μάλιστα θεωρείται πως τα πραγματικά λουκέτα είναι περισσότερα από τα καταγεγραμμένα. Η συρρίκνωση του αριθμού των επιχειρήσεων (ζητούμενο των Μνημονίων) επήλθε ως αποτέλεσμα της αυξημένης φορολογίας και της μειωμένης ζήτησης. Αυτό που μένει τώρα να δούμε είναι τις αριστερές ερμηνείες της νεοφιλελεύθερης πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ να εμφανίζουν τα λουκέτα στις επιχειρήσεις ως ένα ακόμη πλήγμα στο κεφάλαιο, μετά την επιλεκτικότατη ομολογουμένως αποκάλυψη της διαπλοκής, στην προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση στη Βουλή…

Στάση πληρωμών στο εσωτερικό

Δεύτερο, την αύξηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων της κυβέρνησης. ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ συνέχισαν την πολιτική δημιουργίας συνθηκών ασφυξίας στην αγορά προκειμένου να εμφανίσουν δημοσιονομικό πλεόνασμα, όπως έκαναν για το πρώτο δίμηνο του 2016, ανακοινώνοντας πρωτογενές αποτέλεσμα ύψους 3,038 δισ. ευρώ. Καμάρωναν μάλιστα πως ήταν τριπλάσιο του αρχικού στόχου. Ο άθλος της κυβέρνησης ωστόσο ήταν καραμπινάτη απάτη με τελικό αποδέκτη την Τρόικα, καθώς δε στηρίχθηκε μόνο σε περικοπές δαπανών ύψους 960 εκ. ευρώ που θα ζήλευαν ακόμη κι οι Ταλιμπάν του νεοφιλελευθερισμού, αλλά και στη συνεχιζόμενη στάση πληρωμών του ελληνικού δημοσίου, όπως εκφράζεται στις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2015 έφτασαν τα 4,647 δισ. ευρώ κι ήταν αυξημένες τόσο έναντι του 2014 (3,076 δισ.) όσο και έναντι του 2013 (4,251 δισ. ευρώ)! Κι όσο για την εξαγγελία του Γ. Χουλιαράκη κατά την ομιλία του στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής ότι εντός του 2016 θα εξοφληθούν όλες οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του δημοσίου να θυμίσουμε ότι τα ίδια λέγονται κάθε χρόνο. Ακόμη κι οι ΣΥΡΙΖΑίοι μετά την μεγάλη προδοσία του 2015 υπόσχονταν ότι με τα χρήματα που θα εισρεύσουν θα πληρωθούν τα ληξιπρόθεσμα… Όσο πληρώθηκαν πέρυσι θα πληρωθούν και φέτος…

Τρίτο, τη μείωση στις καταθέσεις. Ως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης λιτότητας το καθαρό αποτέλεσμα των δοσοληψιών στα τραπεζικά γκισέ όχι μόνο όλο το 2015, αλλά και τους δύο πρώτους μήνες του 2016 είναι εκροή καταθέσεων. Συγκεκριμένα και με βάση στοιχεία της Τράπεζας Ελλάδας το Φεβρουάριο οι εκροές ανήλθαν σε 542 εκ. ευρώ, τον Ιανουάριο σε 1,149 δισ. ευρώ και ολόκληρο το 2015 σε 36,908 δισ. Εκροές σημειώθηκαν και το 2014, ύψους 2,966 δισ. ευρώ, ενώ το 2013 παρατηρήθηκαν εισροές ύψους 1,8 δισ. ευρώ για πρώτη φορά μετά το 2009. Η συρρίκνωση των καταθέσεων πολύ περισσότερο από την έλλειψη εμπιστοσύνης στην αξιοπιστία των τραπεζών δείχνει την αδυναμία των πολιτών να ανταπεξέλθουν στις αυξημένες υποχρεώσεις τους με το μισθό τους και την καταφυγή στα υπόλοιπα των καταθέσεων, πριν αναγκαστούν να κόψουν βασικά είδη ανάγκης ή να αφήσουν απλήρωτους λογαριασμούς στην εφορία.

Τέταρτο, τη συρρίκνωση της τραπεζικής χρηματοδότησης. Προς διάψευση των ολότελα παραπλανητικών διαφημίσεων των τραπεζών που μετά την τελευταία ανακεφαλαιοποίηση υπόσχονται ότι τώρα θα ανοίξουν τα χρηματοκιβώτια τους να χρηματοδοτήσουν την οικονομία, τα στοιχεία της κεντρικής τράπεζας δείχνουν μείωση της τραπεζικής χρηματοδότησης του εγχώριου ιδιωτικού τομέα. Συγκεκριμένα, το υπόλοιπο της χρηματοδότησης τόσο τον Ιανουάριο του 2016, όσο και τον Δεκέμβριο και το Νοέμβριο του 2015, εμφανίζεται μειωμένο σε ετήσια βάση (σε σχέση δηλαδή με ένα χρόνο πριν) κατά τουλάχιστον 2%. Τον Ιανουάριο του 2016 το υπόλοιπο ήταν 203,540 δισ. ευρώ, μειωμένο κατά 512 εκ. ευρώ σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2015. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι στην ευρωζώνη, με βάση στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και πιθανότατα λόγω των μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης, οι χορηγήσεις δανείων εμφανίζονται αυξημένες… Που είναι το κοινό νόμισμα;

Πέμπτο, την πτώση των λιανικών πωλήσεων. Ως αποτέλεσμα των μειώσεων σε μισθούς και συντάξεις, οι λιανικές πωλήσεις (εκτός καυσίμων) μειώθηκαν το 2015 κατά 0,8%, όταν  το 2014 μειώθηκαν πάλι κατά 0,9%. Συμπεριλαμβανομένων και των καυσίμων, ο κύκλος εργασιών του λιανεμπορίου το 2015 μειώθηκε κατά 2,8%, έναντι μείωσης 1,1% το 2014. Κατά γενική ομολογία μάλιστα η πτώση το 2015 θα ήταν πολύ μεγαλύτερη αν δε δρούσε εξισορροπητικά η αύξηση της τουριστικής ζήτησης. ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ έτσι μπορούν να καυχώνται ότι έβαλαν κι αυτοί το δικό τους λιθαράκι στη σωρευτική μείωση των λιανικών πωλήσεων κατά 26,5% (εξαιρουμένων των καυσίμων) μεταξύ 2010 και 2015.

Έλλειψη νέων επενδύσεων

Έκτο, την παρατεταμένη αποεπένδυση. Ολόκληρο το 2015 σημειώθηκε υποχώρηση των επενδύσεων πάγιου κεφαλαίου κατά 2,8%, σε ετήσια βάση, με αποτέλεσμα ως ποσοστό του ΑΕΠ οι επενδύσεις το 2015 να αντιπροσωπεύουν το 11,6% όταν το 2007 αντιπροσώπευαν ένα υπερδιπλάσιο μερίδιο της τάξης του 24,5% του ΑΕΠ. Αποτέλεσμα της έλλειψης επενδύσεων, που προκαλούνται κατά σημαντικό μέρος και από την απροθυμία των τραπεζών να αυξήσουν τις χρηματοδοτήσεις τους, είναι να συρρικνώνεται και να απαρχαιώνεται το κεφαλαιουχικό απόθεμα της χώρας. Την περίοδο 2010-2014 οι αποσβέσεις ξεπέρασαν την επενδυτική δαπάνη σωρευτικά κατά 42,3 δισ. ευρώ. Σοβαρό μερίδιο της αποεπένδυσης οφείλεται στην απότομη πτώση των επενδύσεων σε νέες κατοικίες. Πρόκειται για επενδύσεις που μπορεί να μη φημίζονταν για την προστιθέμενη αξία που δημιουργούσαν ή το πολλαπλασιαστικό τους αποτέλεσμα στην οικονομία, ωστόσο ωθούσαν προς τα πάνω το βιοτικό επίπεδο του πληθυσμού, ενώ αύξαναν και την απασχόληση. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι αυτού του είδους οι επενδύσεις αποτελούν πλέον μόλις το 0,8% του ΑΕΠ, όταν το 2008 αποτελούσαν το 7,6%. Συνολικά το 2015 ο όγκος των οικοδομικών αδειών μειώθηκε κατά 0,2% έναντι μείωσης κατά 5,8% το 2014 και 25,6% το 2013. Σύμφωνα δε με τους εθνικούς λογαριασμούς της ΕΛΣΤΑΤ το προϊόν του κατασκευαστικού τομέα σε σταθερές τιμές μειώθηκε κατά 12% το 2015, έναντι μείωσης κατά 4,3% το 2014! Η πτώση μάλιστα στις επενδύσεις σε κατοικίες δεν ήταν αποτέλεσμα ενός πιο ορθολογικού επιμερισμού των επενδυτικών πόρων, που θα πρόκρινε για παράδειγμα τη διοχέτευσή τους σε άλλους κλάδους, αλλά ήταν αποτέλεσμα της αυξημένης φορολογίας που επιβλήθηκε το 2011 επί Παπανδρέου και παγιώθηκε το 2015 επί ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Το 2015 σε καθοδική φάση εισήλθε και η ζήτηση ιδιωτικών ακινήτων από το εξωτερικό. Ούτε για ένα κομμάτι ψωμί δεν καταδέχονται να μας αγοράσουν, παρά την πιάτσα που κάνουν οι ΣΥΡΙΖΑίοι! Έτσι, η εισροή κεφαλαίων από το εξωτερικό για αγορά ακινήτων υποχώρησε στα 185,8 εκ. ευρώ έναντι 250 εκ. ευρώ το 2014.

Έβδομο, την επιδείνωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών που, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας, τον Ιανουάριο του 2016 διαμορφώθηκε σε 742 εκ. ευρώ έναντι 281 εκ. τον Ιανουάριο του 2015. Στην αύξηση του ελλείμματος συνέβαλε σημαντικά η μείωση των εξαγωγών αγαθών εκτός καυσίμων τον Ιανουάριο του 2016 κατά 6,6% σε ετήσια βάση, έναντι αύξησης κατά 7,9% τον Ιανουάριο του 2015. Η παράταση της απόσυρσης των ΙΧ που ανακοινώθηκε από το υπουργείο Οικονομικών, προς εξυπηρέτηση της γερμανικής και γαλλικής αυτοκινητοβιομηχανίας που θα αποδειχθούν οι μεγάλοι κερδισμένοι, θα επιδεινώσει περαιτέρω το εμπορικό ισοζύγιο καθώς θα αυξηθούν οι εισαγωγές αυτοκινήτων.

Πανευρωπαϊκό ρεκόρ ανεργίας

Όγδοο, και σημαντικότερο όλων των παραπάνω, είναι η ραγδαία επιδείνωση της θέσης των εργαζομένων. Παρότι και το 2015 συνεχίστηκε η αποκλιμάκωση της ανεργίας που ξεκίνησε το 2014 (κατά 5,6% κατ’ έτος) για να φτάσει από το 27,9% τον Ιούλιο του 2013 που ήταν  μεταπολεμικό ρεκόρ, στο 24,5% τον Οκτώβριο του 2015 (χωρίς να χάνεται παρόλα αυτά το πανευρωπαϊκό χρυσό) δεν δικαιολογείται καμιά αισιοδοξία για το μέλλον της απασχόλησης. «Εάν κάνουμε την υπόθεση εργασίας ότι ο ρυθμός αποκλιμάκωσης του ποσοστού ανεργίας παραμείνει σταθερός, τότε θα χρειαστούν 20 χρόνια, δηλαδή ως το 2036, ώστε η ανεργία να επιστρέψει στο ποσοστό 7,3% του Μαΐου του 2008, πριν δηλαδή αρχίσει η οικονομική κρίση», παρατηρεί το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ στην ετήσια έκθεσή του. Επίσης, ξεχωρίζει μια πολύ ανησυχητική παγίωση του αριθμού των μακροχρόνια ανέργων. Το τρίτο τρίμηνο του 2015 το 73,7% του συνόλου των ανέργων ή 855.000 περίπου άνεργοι βρίσκονταν εκτός εργασίας για παραπάνω από 1 χρόνο. Άλλα στοιχεία που δείχνουν ότι η εργαζόμενη Ελλάδα περνάει χειρότερα στην Ελλάδα του ΣΥΡΙΖΑ απ’ ότι στην Ελλάδα της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ είναι: η αύξηση του αριθμού των ατόμων που συντηρούνται από άλλους από το 2010 ως το 2015 κατά 16% (από 2,248 εκ. σε 2,616), η επέκταση της μερικής απασχόλησης από 5,5% το τρίτο τρίμηνο του 2008 σε 9,1% το τρίτο τρίμηνο του 2015, κ.α.

Αποτέλεσμα της επιδείνωσης του οικονομικού κλίματος, σε αντίθεση με το ανέμελο δήθεν, χαζοχαρούμενο στην πραγματικότητα ύφος των οικονομικών υπουργών, δηλαδή Σταθάκη και Τσακαλώτου (λόγω της άνεσης που προσφέρει η κοινωνική τους θέση), είναι το ζοφερό μέλλον που διακρίνουν οι πολίτες σε διάφορες έρευνες. Για παράδειγμα ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος (ESI) για την Ελλάδα που καταρτίζει το ΙΟΒΕ, το Φεβρουάριο του 2015 επιδεινώθηκε. Ενδεικτικά, το ποσοστό των νοικοκυριών που δήλωνε ότι «μόλις τα βγάζει πέρα» το Φεβρουάριο του 2016 ήταν 69%, όταν τον Δεκέμβριο του 2015 ήταν 57%. Επίσης, χειροτέρευση για το επόμενο 12μηνο προέβλεπαν πολλοί περισσότεροι το Φεβρουάριο του 2016 σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2016, ενώ και τότε επιδείνωση προέβλεπαν περισσότεροι σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2015. Επίσης, σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών και εταιρεία ερευνών με θέμα τις επιπτώσεις της κρίσης στους καταναλωτές προέκυψε ότι το 88% των ερωτηθέντων μείωσε κι άλλο την κατανάλωσή του τον προηγούμενο χρόνο, όταν το 2015 σε αντίστοιχη ερώτηση την ίδια απάντηση είχε δώσει το 85,1%. Μάλιστα, αν κρίνουμε από το εύρημα ότι το υψηλότερο ποσοστό περικοπών αφορούσε αγορές ένδυσης και υπόδησης (κι όχι είδη πολυτελείας ή διακοπές) μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι επρόκειτο για οδυνηρές περικοπές στα βασικά είδη. Εκείνες οι περικοπές που αποφασίζονται και υλοποιούνται με πόνο ψυχής και τα βλέφαρα κατεβασμένα…

Τα νέα μέτρα που συμφώνησε η κυβέρνηση με τους πιστωτές ύψους 5,5 δισ. ευρώ θα βάλουν το μαχαίρι της φτώχειας ακόμη πιο βαθιά στο σώμα του λαού…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Unfollow τεύχος Απριλίου 2016

Κούφιες απειλές και πραγματικές πιέσεις στην οικονομία (Πριν, 11/1/2015)

agoresΜε ομοβροντία απειλητικών δηλώσεων και δημοσιευμάτων επιχειρούν οι πιστωτές και η αστική τάξη να δημιουργήσουν κλίμα τρόμου για την επόμενη μέρα των εκλογών, ακυρώνοντας εκ προοιμίου κάθε σκέψη διαφοροποίησης από την γραμμή της Τρόικας.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Πρώτοι απ’ όλους βγήκαν οι τραπεζίτες που έκρουσαν το καμπανάκι του κινδύνου επειδή το Νοέμβριο έφυγαν από τις τράπεζες καταθέσεις ύψους 3 δισ. ευρώ κι έτσι έφτασαν τα 161 δισ. ευρώ. Ωστόσο, μια ματιά να ρίξει κανείς στο ύψος των καταθέσεων θα διαπιστώσει ότι όλο το 2011, ακόμη και τον Ιανουάριο του 2014, οι καταθέσεις κυμαίνονταν σε αυτό ακριβώς το ύψος: 161 δισ. ευρώ! Τώρα τους έπιασε η ανησυχία για τη φυγή κεφαλαίων; Άλλωστε, αν έχουν πρόβλημα μπορούν να ζητήσουν την επιβολή φραγμών στην κίνηση κεφαλαίων, όπως επιβλήθηκαν στην Κύπρο τον Μάρτιο του 2013…

Πρόβλημα εμφανίζουν και τα δημόσια έσοδα σύμφωνα με κυβερνητικές διαρροές, που αποδίδουν μάλιστα τις χαμηλές εισπράξεις του Δεκεμβρίου (κάτω από 5 δισ. ευρώ), παρά την πληρωμή των τελών κυκλοφορίας και της τέταρτης δόσης του ΕΝΦΙΑ, στις προσδοκίες των πολιτών για φιλολαϊκές αλλαγές στην φορολογία. Η αλήθεια είναι ότι τα δημόσια έσοδα άρχισαν να υπολείπονται των στόχων από την στιγμή που ο πρωθυπουργός Α. Σαμαράς άλλαξε τη διοίκηση της Γενικής Γραμματείας Δημόσιων Εσόδων. Έκτοτε σταμάτησαν να πληρώνουν φόρους και τα χονδρά πορτοφόλια που είχαν βρει τον μπελά τους με την Γενική Γραμματεία. Το πρόβλημα επομένως δεν είναι οι προσδοκίες, που μακάρι να πιάσουν τόπο, αλλά η μόνιμη φορολογική στάση πληρωμών του μεγάλου κεφαλαίου.

Νερό στο μύλο της κινδυνολογίας έριξε κι ο υπουργός Οικονομικών Γκίκας Χαρδούβελης που με συνέντευξή του στην αμερικανική εφημερίδα Γουόλ Στριτ Τζέρναλ προειδοποίησε ότι λόγω του κλίματος αβεβαιότητας θα χαθεί το μισό ποσοστό ανάπτυξης της οικονομίας που είχε προϋπολογισθεί. Ο πρώην τραπεζίτης έχει δίκιο. Η ανάπτυξη θα είναι όμως πολύ μικρότερη της προϋπολογισμένης επειδή η πρόβλεψη του 2,9% ήταν παντελώς αυθαίρετη και προπαγανδιστική!

Το θέμα ωστόσο είναι ότι ακόμη κι αυτές οι γελοίες πιέσεις χρησιμοποιούνται από τον ΣΥΡΙΖΑ για να εμφανιστεί ως επιβεβλημένη η στροφή προς τα δεξιά…

Ο εσωτερικός δανεισμός παραμένει ρεαλιστική δυνατότητα για την κάλυψη των ελλειμμάτων

Στο ίδιο μήκος κύματος χωρίς όμως τυμπανοκρουσίες και δημόσιες επιθέσεις, το διεθνές κεφάλαιο δημιουργεί κι αυτό τους όρους που θα επιβάλλουν την συμμόρφωση και την πειθάρχηση της επόμενης κυβέρνησης, πιθανότατα του ΣΥΡΙΖΑ. Η άνοδος των αποδόσεων του 10ετούς ομολόγου σε επίπεδα άνω του 10% και του 3ετούς ομολόγου, που εκδόθηκε από την κυβέρνηση Σαμαρά πέρυσι, σε επίπεδα άνω του 14%, σημαίνουν ότι οι πόρτες των αγορών είναι αυτή τη στιγμή ερμητικά κλειστές. Τυχόν σχέδια που στηρίζονται σε διεθνείς εκδόσεις ομολόγων για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών της κυβέρνησης, επί του παρόντος είναι ανεφάρμοστα. Οι αγορές επομένως, κι επειδή αυτό ακούγεται απρόσωπο, τα πολιτικά κέντρα που βρίσκονται από πίσω τους, έχουν διαμορφώσει ήδη τους όρους ώστε στις διαπραγματεύσεις που θα ξεκινήσουν με τους δανειστές την επομένη κιόλας του σχηματισμού της κυβέρνησης, με το Γιούρογκρουπ πιθανά στις 26 Ιανουαρίου να δίνει το εναρκτήριο λάκτισμα, η Ελλάδα να βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο.

Η αλήθεια ωστόσο είναι ότι τα 7,6 δισ. ευρώ της Τρόικας, που αναμένονται για να πληρωθούν υποχρεώσεις ύψους 4,8 δισ. ευρώ που λήγουν το πρώτο τρίμηνο (0,5 τον Ιανουάριο, 2,1 τον Φεβρουάριο και 2,2 δισ. ευρώ τον Μάρτιο), δεν αποτελούν την μοναδική λύση για την επόμενη κυβέρνηση. Ανοιχτός για παράδειγμα παραμένει ο δρόμος του εσωτερικού δανεισμού μέσω έκδοσης εντόκων γραμματίων, για να μείνουμε μόνο στις πιο ήπιες και καθόλου συγκρουσιακές λύσεις.

Το ύψος των σχετικών εκδόσεων έφτασε τα 47,01 δισ. ευρώ το 2012, τα 44,7 δισ. το 2013 τα 40,6 δισ. το 2014 (με βάση εκτιμήσεις), ενώ για το 2015 αναμένεται να μειωθεί το σχετικό ποσό στα 38 δισ. ευρώ. Γιατί επομένως να μην φτάσει εκεί που ήταν το 2012; Ο μόνος λόγος είναι ότι δεν το εγκρίνει η Τρόικα…

Η απορρόφηση των εντόκων για την κάλυψη εκείνων των χρηματοδοτικών αναγκών που θα κρίνει ως νόμιμες και θεμιτές να πληρωθούν η επόμενη κυβέρνηση μπορεί να γίνει με δύο τρόπους: Πρώτο, μέσω των τραπεζών. Συνέπειες στη συνολική ρευστότητα της οικονομίας δεν θα υπάρχουν γιατί ούτως ή άλλως οι κρουνοί των δανείων σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά παραμένουν κλειστοί. Ο δεύτερος τρόπος είναι μέσω των αποταμιευτών. Να απευθυνθεί δηλαδή το ελληνικό δημόσιο στους καταθέτες με ένα ελκυστικό επιτόκιο, δηλαδή ανώτερο του τραπεζικού (προφανώς …ευκολάκι λόγω του ότι τα επιτόκια καταθέσεων αν δεν είναι τότε τείνουν στο μηδέν) και να μαζέψει όλο το εναπομείναν ρευστό της αγοράς. Το μόνο πρόβλημα σε αυτή την περίπτωση είναι πως οι αγαπητοί μας τραπεζίτες θα αποδεικνύονταν για μια ακόμη φορά …γυμνοί, παρότι έχουν στραγγίξει τον δημόσιο κορβανά επί 7 ολόκληρα χρόνια. Σε κάθε περίπτωση το πρόβλημα, στην περίπτωση του εσωτερικού δανεισμού, είναι των τραπεζιτών. Όχι του δημοσίου…

 

Εξακολουθεί να βυθίζεται η ιδιωτική οικονομία (Πριν, 27 Ιουλίου 2014)

euroΩς νούμερο ένα χώρα υποψήφια για χρεοκοπία χαρακτήρισε η Blackrock την Ελλάδα

Ηχηρό ράπισμα στο πρόσωπο της κυβέρνησης Σαμαρά ήταν η τριμηνιαία έκθεση της Blackrock που αποτιμά τον κίνδυνο χρεοκοπίας που διατρέχουν 50 χώρες το κόσμου. Η τοποθέτηση της Ελλάδας στη τελευταία θέση, την 50η, δηλαδή πιο χαμηλά ακόμη κι από την Αργεντινή, την Ουκρανία, την Αίγυπτο και την Βενεζουέλα, ήταν πλήγμα για την κυβέρνηση δεδομένων των κριτηρίων που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση και αφορούν: 40% στην δημοσιονομική κατάσταση (από το ύψος του δημοσίου χρέους στο ΑΕΠ που με βάση στοιχεία της Eurostat το πρώτο τρίμηνο του 2014 έφτανε το 174,1%, αυξημένο κατά 13,3% σε σχέση με ένα χρόνο πριν, μέχρι την δομή του χρέους και τα φορολογικά έσοδα), 30% στην πρόθεση πληρωμών (που παραμένει προφανώς αναμφισβήτητη), 20% στον εξωτερικό τομέα της οικονομίας (που εξετάζει την κατάσταση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, όπου παρατηρείται επιδείνωση με το εμπορικό έλλειμμα να αυξάνει κατά 3,4% το πρώτο τρίμηνο του 2014) και κατά 10% στην υγεία του χρηματοπιστωτικού τομέα. Κι εδώ, η Blackrock ξέρει για την κατάσταση των τραπεζών τόσα πολλά πράγματα, καθώς στελέχη της έκαναν την αξιολόγηση των ελληνικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων με βάση την οποία εξέδωσαν το πόρισμα για τις ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, όσο κανένας άλλος. Η διείσδυσή της μάλιστα στην ελληνική οικονομία είναι σκανδαλώδης καθώς, με τις παράλληλες επενδύσεις της, θέτει θέμα σύγκρουσης συμφέροντος. Η τοποθέτηση επομένως της Ελλάδας στην 50η θέση μεταξύ 50 κρατών όλου του κόσμου (ευτυχώς για τον Σαμαρά που η λίστα δεν περιελάμβανε 100 ή περισσότερα κράτη) διαψεύδει το κλίμα αισιοδοξίας που επιχειρεί να δημιουργήσει η κυβέρνηση για να δείξει ότι οι θυσίες πιάνουν τόπο, ενώ η έξοδος από την ύφεση είναι θέμα χρόνου.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η αλήθεια είναι ότι ακόμη κι αν αποδειχθούν σωστές οι προβλέψεις για μη αρνητικούς ρυθμούς μεγέθυνσης φέτος, η άνοδος θα έχει προέλθει από επιχειρηματικές δραστηριότητες μηδενικής προστιθέμενης αξίας: από καφέ, σουβλατζίδικα και αρπαχτές στον τουρισμό που είναι το πραγματικό success story του αχαλίνωτου καπιταλισμού.

Προς επίρρωση οι απογοητευτικές επιδόσεις των εξαγωγών που αποτελούν για τους ίδιους κριτήριο αξιολόγησης του δυναμισμού μιας οικονομίας, ανεξαρτήτως για παράδειγμα της απασχόλησης που επιτυγχάνεται (μήπως έτσι μειωθεί η ανεργία από το 27%) ή του βαθμού κάλυψης των εσωτερικών καταναλωτικών αναγκών, που θα έπρεπε να είναι το μέτρο για την αποτίμηση των επιδόσεων μιας οικονομίας. Παρά λοιπόν τις θετικές προβλέψεις που διατυπώνονται για την άνοδο του παγκόσμιου ΑΕΠ και του εμπορίου φέτος (3,7% προβλέπει το ΔΝΤ) η πορεία που ακολουθούν οι εξαγωγές από τον Οκτώβριο του 2013 μέχρι και τον Μάριο του 2014 είναι έντονα καθοδική, συμβάλλοντας μαζί με την αύξηση των εισαγωγών στην προαναφερθείσα διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος.

Σε πτώση οι εξαγωγές, σε άνοδο το εμπορικό έλλειμμα

Η σημαντικότερη αιτία πίσω από την κόπωση που παρατηρείται στις εξαγωγικές επιδόσεις βρίσκεται, σύμφωνα με τους εξαγωγείς της Βόρειας Ελλάδας, στην έλλειψη διαθέσιμων κεφαλαίων. Δηλαδή, στην απροθυμία του τραπεζικού τομέα να χρηματοδοτήσει ακόμη κι αυτές τις επιχειρήσεις που είναι συνήθως οι πρωταθλητές του κάθε κλάδου, δηλαδή οι πιο επιτυχημένες, με το ρίσκο να βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο. Η επενδυτική αποχή των τραπεζών αποτυπώνεται με τον πιο παραστατικό τρόπο στα στοιχεία που εξέδωσε η Τράπεζα της Ελλάδας για την χρηματοδότηση των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Με βάση αυτά, τον Ιούνιο του 2014 συνεχίστηκε η μείωση της χρηματοδότησης στον ιδιωτικό τομέα κατά 3,5% (σε ετήσια βάση) που διαμορφώθηκε σε 214,81 δισ. ευρώ. Η μεγαλύτερη δε μείωση καταγράφτηκε στην χρηματοδότηση επιχειρήσεων (-4,7%), αντίθετα πχ απ’ ό,τι συνέβη με την χρηματοδότηση ελεύθερων επαγγελματιών, αγροτών και ατομικών επιχειρήσεων (+1,5% δωδεκάμηνη μεταβολή).

Η απόφαση των τραπεζιτών να συνεχίσουν να διατηρούν τα θησαυροφυλάκιά τους ερμητικά κλειστά αποτελεί πρόκληση αν λάβουμε επιπλέον υπ’ όψη μας την σταθερή άνοδο που παρατηρείται στις τραπεζικές καταθέσεις. Επομένως δεν δικαιολογείται. Ο Ιούνιος ήταν ο τέταρτος συνεχόμενος μήνας που καταγράφηκε αύξηση, συγκεκριμένα αξίας 1,1 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα οι καταθέσεις να φτάσουν τα 163,2 δισ. ευρώ (εξακολουθούν επομένως να απέχουν έτη φωτός από το ιστορικό υψηλό των 237 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί στα τέλη του 2009). Η αύξηση μάλιστα όπως ήταν αναμενόμενο προήλθε από τις καταθέσεις των επιχειρήσεων. Οι ιδιώτες μόνο αναλήψεις κάνουν για να πληρώνουν δάνεια και οφειλές στην εφορία που μέχρι το τέλος του έτους (οπότε θα πρέπει να καταβληθούν 11 δισ. ευρώ σε φόρο εισοδήματος, τέλος επιτηδεύματος, εισφορά αλληλεγγύης, ενιαίο φόρο ιδιοκτησίας ακινήτων, τέλη κυκλοφορίας, κ.α.) θα φτάσουν σε νέα ύψη.

Οι τράπεζες επομένως μπορούν να χρηματοδοτήσουν την οικονομία, αλλά δεν θέλουν. Επιλέγουν να διατηρούν τα ρευστά διαθέσιμα στα ταμεία τους ξέροντας ό,τι γνωρίζει καλά και η Blackrock: την τεράστια δυσκολία που θα αντιμετωπίσουν οι τέσσερις ελληνικές τράπεζες τον Οκτώβριο με αφορμή τα τεστ αντοχής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που θα έχει ως αποτέλεσμα να απαιτηθούν όχι μόνο τα 11,5 δισ. ευρώ που έχουν απομείνει στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (και σκανδαλώδους αδιαφάνειας) αλλά πολύ περισσότερα ακόμη κεφάλαια.

Το έγκλημα επομένως της «διάσωσης» της ελληνικής οικονομίας δεν περιορίζεται μόνο στο 2010 όταν, όπως είπε κι ο ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι την προηγούμενη εβδομάδα, «η Ελλάδα σώθηκε προκειμένου να διαφυλαχθούν τα συμφέροντα μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών, οι οποίες ήταν εκτεθειμένες». Το έγκλημα συνεχίζεται ακόμη και σήμερα με τις τέσσερις συστημικές τράπεζες να απορροφούν και τον τελευταίο εναπομείναντα πόρο της χειμαζόμενης ελληνικής οικονομίας για να εξασφαλίσουν την δική τους επιβίωση.

Γερμανική επίδειξη δύναμης μέσω της «τραπεζικής ένωσης» (Nexus, Σεπτέμβριος 2013)

banking-union«Το συνηθισμένο επιχείρημα των οικονομολόγων της ελεύθερης αγοράς πως επιδιώκουν να θωρακίσουν τις αγορές από πολιτικά υποκινούμενες κυβερνητικές παρεμβάσεις είναι εσφαλμένο. Οι κυβερνήσεις εμπλέκονται πάντα και οι υπέρμαχοι της ελεύθερης αγοράς έχουν πολιτικά κίνητρα όπως όλοι. Αν ξεπεράσουμε τον μύθο ότι υπάρχει αντικειμενικά ορισμένη “ελεύθερη αγορά” θα έχουμε κάνει το πρώτο βήμα για να κατανοήσουμε τον καπιταλισμό». Η συγκεκριμένη αλήθεια («δεν υφίσταται ελεύθερη αγορά») είναι η πρώτη από τις «23 αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό» όπως είναι ο τίτλος του βιβλίου του Χα-Τζουν Τσανγκ (εκδ. Καστανιώτη), που έχει γνωρίσει μεγάλη εμπορική επιτυχία σε όλο τον κόσμο και την Ελλάδα. Η ισχύς της συγκεκριμένης αλήθειας, ωστόσο, αν χρειαζόταν χρόνο για να αποδειχθεί την εποχή της λεγόμενης ευφορίας (που και τότε βέβαια δεκάδες χιλιάδες Έλληνες δεν είχαν λεφτά για διακοπές), στις μέρες μας, στα χρόνια της κρίσης δεν απαιτείται κι ιδιαίτερος κόπος. Μια σειρά από ωμές κυβερνητικές – πολιτικές αποφάσεις αποδεικνύουν καθημερινά ότι το κράτος κι οι κάθε λογής έξωθεν παρεμβάσεις δεν είναι πολέμιος, αλλά ο καλύτερος φίλος που είχε ανέκαθεν το «αόρατο χέρι της αγοράς». Μάρτυρας είναι ο νομοθετικός οργασμός που χαρακτηρίζει τη ζωή της Βουλής την τελευταία τριετία με νόμους που ξεκινούν από την λεγόμενη απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων και φτάνουν στην κατάργηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, διευκολύνοντας την δράση της αγοράς.

Από τον κανόνα της πρωτοκαθεδρίας της πολιτικής επί της οικονομίας, με την σύμφωνη γνώμη της τελευταίας, δεν θα μπορούσε να εξαιρείται ο τραπεζικός τομέας. Όσοι πίστευαν ότι οι τραπεζικές καταθέσεις αποτελούν ιερό κι απαραβίαστο όρο κάθε σύγχρονης οικονομίας δέχθηκαν το πρώτο σοκ τον Μάρτιο του 2013 όταν το συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης (Γιούρογκρουπ), με αφορμή την «διάσωση» της Κύπρου, αποφάσισε την κατάσχεσή τους. Η απόφαση με την οποία οι καταθέτες μετατράπηκαν σε μετόχους αναλαμβάνοντας το κόστος διάσωσης των χρεοκοπημένων τραπεζών, χωρίς φυσικά να έχουν εκ των προτέρων ερωτηθεί ή έστω εγκαίρως ενημερωθεί, αποτελεί ιστορική τομή στα τραπεζικά πράγματα γιατί αλλάζει εκ θεμελίων την φύση των τραπεζικών καταθέσεων, εισάγοντας την αβεβαιότητα. Την πρώτη φορά από το παράθυρο. Είμαστε μάλιστα υποχρεωμένοι στους Κυπρίους (κι ας έμεινε το όχι τους μισό) καθώς αν δεν είχε μεσολαβήσει η αντίστασή τους στην απόφαση του Γιούρογκρουπ είναι πολύ αμφίβολο αν θα ετίθετο η διαχωριστική γραμμή των «ασφαλισμένων καταθέσεων» όπως χαρακτηρίζονται αυτές που η αξία τους δεν ξεπερνάει τα 100.000 ευρώ κι οι οποίες έγιναν σεβαστές με την δεύτερη απόφαση του Γιούρογκρουπ.

Το δεύτερο σοκ για όσους θεωρούσαν ιερό κι απαραβίαστο όριο τις τραπεζικές καταθέσεις ήλθε με την απόφαση του Συμβουλίου υπουργών Οικονομικών της ΕΕ (Εκοφίν) στις 27 Ιουνίου. Μια απόφαση που ως πεδίο ισχύος είχε τις 27 χώρες της ΕΕ κι όχι μόνο τις 17 χώρες της ευρωζώνης, που από την 1η Ιανουαρίου του 2014 θα γίνουν 18 με την προσθήκη της Λετονίας. Έτσι από την πόρτα (κι όχι από το παράθυρο πλέον) οι διαβεβαιώσεις πλήθος ευρωπαίων κι άλλων αξιωματούχων (με κορυφαία την διευθύντρια του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ) πως η Κυπριακή συνταγή δεν θα αποτελέσει προηγούμενο για την επίλυση κι άλλων κρίσεων αποδείχτηκε …αέρας κοπανιστός. Η κατάσχεση καταθέσεων πλέον θεσμοθετήθηκε και κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί πως αν η αρπαγή καταθέσεων άνω των 100.000 ευρώ (των λεγόμενων ανασφάλιστων) δεν αρκέσει για την διάσωση των τραπεζών, τότε δεν αποκλείεται το ρόλο της Ιφιγένειας να παίξουν κι οι καταθέσεις κάτω των 100.000 ευρώ. Χρήματα δηλαδή που αποτελούν οικονομίες ανθρώπων του μεροκάματου…

ΦΥΓΗ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ

Η απόφαση του Εκοφίν για τις αποταμιεύσεις, που λήφθηκε στο πλαίσιο της προώθησης της τραπεζικής ένωσης, είναι εμφανές ότι θα αλλάξει άρδην την γεωγραφία των τραπεζικών καταθέσεων στην ευρωζώνη. Ποιοί καταθέτες κι ειδικότερα επιχειρήσεις που συνήθως διατηρούν λογαριασμούς με μεγαλύτερα υπόλοιπα κι έχουν το προνόμιο της ευελιξίας θα συνεχίσουν να επιλέγουν ελληνικές, ιταλικές ή ισπανικές τράπεζες όταν ξέρουν πως κινδυνεύουν ανά πάσα στιγμή να χάσουν κι αυτά τα λίγα ρευστά διαθέσιμα που καταφέρνουν να διαθέτουν παρά την οικονομική κρίση; Από τη στιγμή που είναι γνωστό ότι μετά τους μετόχους και τους ομολογιούχους σειρά έχουν οι καταθέτες να σηκώνουν το βάρος της διάσωσης, τι πιο φυσιολογικό από μια μαζική μετακίνηση καταθέσεων σε γερμανικές και γενικότερα βορειοευρωπαϊκές τράπεζες; Η συγκεκριμένη απόφαση μάλιστα δεν αποκλείεται να τροφοδοτήσει κι ένα κύμα εξαγορών κι συγχωνεύσεων στον τραπεζικό τομέα με πρωτοβουλία χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων των «ασφαλών χωρών» που στο εξής θα έχουν επιπλέον λόγους για να εισέλθουν στις περιφερειακές χώρες, αλώνοντας τις τραπεζικές τους αγορές κι επιβάλλοντας μια βίαιη διεθνοποίηση.

Οι απώλειες που καταγράφουν τα τραπεζικά ιδρύματα των χωρών της περιφέρειας της ευρωζώνης περιγράφηκε πολύ παραστατικά σε ρεπορτάζ της βρετανικής εφημερίδας Financial Times της 1ης Ιουλίου, το οποίο εξετάζει την κινητικότητα που ήδη παρατηρείται μεταξύ των ξένων καταθετών, που έχουν την μεγαλύτερη ελευθερία να επιλέξουν το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα της αρεσκείας τους χωρίς να δεσμεύονται από την εντοπιότητα ή άλλα εμπόδια. Υπ’ αυτή την έννοια αποτελούν ευαίσθητο σεισμογράφο. Η μέχρι στιγμής τάση μπορεί να χαρακτηριστεί ως φυγή κεφαλαίων. Συγκεκριμένα από την χρονική στιγμή που καταγράφτηκε η υψηλότερη συμμετοχή καταθέσεων από το εξωτερικό στο σύνολο των καταθέσεων μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2013 στην Ιρλανδία (που η συμμετοχή ρεκόρ σημειώθηκε το τέταρτο τρίμηνο του 2008) έχει παρατηρηθεί έξοδος 379,2 δις. ευρώ ή 61,8%, στην Κύπρο (με σημείο υψηλότερης συμμετοχής το δεύτερο τρίμηνο του 2010) η έξοδος ανέρχεται σε 47,1 δις. ευρώ ή 51,5%, στην Ελλάδα (σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του 2010) τον δρόμο της εξόδου ακολούθησαν κεφάλαια ύψους 63,6 δισ. ευρώ ή 47,9%, στην Πορτογαλία (σε σύγκριση με το τέταρτο τρίμηνο του 2007) την έξοδο ακολούθησαν 75,1 δις. ευρώ ή 46,2% του συνόλου, στην Ιταλία (σε σχέση με το τρίτο τρίμηνο του 2008) 196,1 δισ. ευρώ ή 36,5% και, τέλος, στην Ισπανία (με χρονικό σημείο σύγκρισης το τρίτο τρίμηνο του 2008) τα ξένα κεφάλαια που «μετανάστευσαν» ανέρχονται σε 178 δις. ευρώ ή 32,2% του συνόλου. Η τάση εγκατάλειψης των τραπεζών της περιφέρειας θα επιταθεί με την απόφαση γενίκευσης του κυπριακού μοντέλου. «Περιμένω πως η τάση για τις επιχειρήσεις θα είναι να τηρούν τα μετρητά τους σε μεγάλα, συστημικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα των χωρών του κέντρου όπως η Γαλλία ή η Γερμανία», αναφέρει στην βρετανική εφημερίδα στέλεχος εταιρείας διαχείρισης επενδυτικών κεφαλαίων. Κι η ίδια η εφημερίδα αναφέρει για την απόφαση του Εκοφίν: «Στις εταιρείες με καταθέσεις στην Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία είναι πιθανό να προκαλέσει καινούργια νευρικότητα».

Ωστόσο, η απόφαση για αρπαγή των καταθέσεων δεν είναι κι η μοναδική που δείχνει ότι στο πλαίσιο της προωθούμενης τραπεζικής ένωσης μερικές χώρες είναι πιο …ίσες από άλλες. Το κατέστησε σαφές ο ίδιος ο υπουργός Οικονομικών του Τέταρτου Ράιχ, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, που την Πέμπτη 18 Ιουλίου επισκέφθηκε την Αθήνα επιβραβεύοντας έτσι τον Αντώνη Σαμαρά για την προθυμία του να υλοποιεί τις οδηγίες των δανειστών και φυσικά για να προωθήσει τα γερμανικά συμφέροντα και να ενημερώσει σχετικά με τη νέα αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, που θα αρχίσει να τροχοδρομείται μετά τις γερμανικές εκλογές, στις 22 Σεπτεμβρίου. Όλο το τελευταίο χρονικό διάστημα ο γερμανός υπουργός Οικονομικών δεν παραλείπει να υπογραμμίζει ότι η συμμόρφωση στις συλλογικές αποφάσεις δεν αφορά την …Γερμανία. Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται ένας μηχανισμός (Single Resolution Mechanism) αποτελούμενος από 300 περίπου τεχνοκράτες και με διαθέσιμα κεφάλαια ύψους 60 δισ. ευρώ, ο οποίος θα επιβλέπεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και ως αποστολή του θα έχει την επίβλεψη των 150 έως 6.400 περίπου μεγάλων τραπεζών της ΕΕ. Ειδικότερα, στο κέντρο της προσοχής του θα βρίσκεται η αποτροπή τυχόν τραπεζικών καταρρεύσεων που θα προκαλούσαν ζημιές στους φορολογούμενους και τα δημόσια οικονομικά των κρατών όπου έχουν την έδρα τους. Το αρχικό σχέδιο προβλέπει να αρχίσει την λειτουργία του τον Ιανουάριο του 2015. Ένα τέτοιο πλαίσιο δράσης ποιόν μπορεί να βρει αντίθετο;

ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ ΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ ΡΑΙΧ

Ο διάβολος όμως, ως συνήθως, βρίσκεται στις λεπτομέρειες. Κι επί του προκειμένου οι λεπτομέρειες αφορούν το ποιος θα αποφασίζει για τις τράπεζες για παράδειγμα που πρέπει να κλείσουν στην περίπτωση που η κεφαλαιακή τους επάρκεια κρίνεται προβληματική. Κι εδώ η Γερμανία αυτό που θέλει να αποκλείσει είναι να υπάρξει ένα μη Γερμανικό σώμα, ακόμη κι ένα σώμα τεχνοκρατών που έχει συγκροτηθεί κατόπιν συλλογικών αποφάσεων, το οποίο μπορεί κάποια στιγμή να αποφασίσει ότι 1 ή περισσότερες από τις 400 τοπικές τράπεζες – ταμιευτήρια που θα ενταχθούν στο μικροσκόπιο των ελεγκτών θα πρέπει να κλείσουν! Το επιχείρημα που επικαλέστηκε ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών ήταν πως στις υπάρχουσες συνθήκες που ορίζουν την λειτουργία της Ένωσης πουθενά δεν προβλέπεται τέτοιος συγκεντρωτισμός. Θα χρειαστεί επομένως αλλαγή στις συνθήκες της ΕΕ κι αν δεν μεσολαβήσει συνταγματική μεταρρύθμιση δεν δικαιούται να έχει κανένας θεσμός άποψη για τις τράπεζες της Γερμανίας, παρεκτός των γερμανικών!

Εδώ δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη η υποκρισία του Τέταρτου Ράιχ, καθώς όταν πρέπει να επιβάλλει την κυριαρχία του στην υπόλοιπη Ευρώπη δεν έχει κανέναν ηθικό ενδοιασμό να κάνει τις υπάρχουσες συνθήκες …λάστιχο. Όταν όμως πρέπει να διασφαλίσει την δική του κυριαρχία κι επί της ουσίας να συνεχίσει να κρατά ως επτασφράγιστο κι αυστηρά εθνικό μυστικό το μαύρο χάλι των τραπεζών του, τότε το Βερολίνο οδηγεί την τυπολατρία στα άκρα και κρύβεται πίσω απ’ αυτήν. Οι γερμανοί τραπεζίτες δεν διστάζουν να φτάσουν την σύγκρουση στα άκρα στην προσπάθειά τους να απαγορεύσουν την παρέμβαση τρίτων στα εσωτερικά τους. Διεθνή αίσθηση για παράδειγμα προκάλεσαν τα λόγια του επικεφαλής της ένωσης τραπεζιτών της Βαυαρίας, Στέφαν Γκετζλ, ο οποίος σύμφωνα με τους Financial Times στις 12 Ιουλίου παρομοίασε την ΕΕ με τους Ναζί συγκρίνοντας την πρόταση επίβλεψης των τραπεζών με τους καταναγκαστικούς νόμους του 1933!

Το συμπέρασμα είναι πως η Γερμανία έχει το δικαίωμα να επιβάλλει καταναγκαστικούς νόμους στα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Αυτά όμως δεν έχουν δικαίωμα να ζητούν την ισότιμη μεταχείρισή της Γερμανίας.

Εν κατακλείδι, η αντιπαράθεση που ξέσπασε έχει μέχρι στιγμής οδηγήσει σε μια μετάθεση των σχετικών αποφάσεων για το απώτερο μέλλον, καθώς όλοι ομολογούν ότι οι συνταγματικές αλλαγές τις οποίες θέτει ως προϋπόθεση η κυβέρνηση της Μέρκελ είναι εξαιρετικά χρονοβόρες. Η προηγούμενη εμπειρία (με το Ευρωσύνταγμα πχ) κάνει βέβαιο ότι ενδέχεται να απαιτηθούν ακόμη και δέκα χρόνια μέχρι η νέα συνθήκη να ψηφιστεί απ’ όλα τα κράτη μέλη. Το ρευστό δε και αβέβαιο σύγχρονο πολιτικό περιβάλλον δεν επιτρέπει καν να ανοίξει το σχετικό θέμα, μιας και μπορεί να λειτουργήσει σαν την βαλβίδα που θα απασφαλίσει όλες τις αντιθέσεις, ανατρέποντας λεπτές ισορροπίες.

Στο πλαίσιο αυτής της θεμελιακά άνισης σχέσης που διαμορφώνεται στο εσωτερικό της τραπεζικής ένωσης, η Αγγλία αποκτά έναν εγγενώς συμπληρωματικό ρόλο, που εκ των πραγμάτων δίνει επιπλέον ώθηση στις φωνές που ζητούν την έξοδο από την ΕΕ, το λεγόμενο …Br-exit. Έτσι, ο ίδιος ο επίτροπος, για θέματα εσωτερικής αγοράς και υπηρεσιών, Μισέλ Μπαρνιέ που καταπίνει την μια μετά την άλλη τις προσβολές και τα τελεσίγραφα του Βερολίνου, κατά την επίσκεψή του στο Λονδίνο στις 12 Ιουλίου, προειδοποίησε την Αγγλία να μην ζητήσει καμία εξαίρεση από τους γενικούς κανόνες που θα ισχύουν για τον χρηματοπιστωτικό τομέα σε όλη την ΕΕ. «Εξ ορισμού δεν μπορούν να υπάρχουν δύο ενιαίες αγορές», ήταν τα λόγια του όπως τα μετέφερε η International Herald Tribune το Σαββατοκύριακο 13-14 Ιουλίου 2013, «μία για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και μία για την υπόλοιπη οικονομία. Μία για το Σίτυ και μία για την υπόλοιπη ΕΕ». Και συνέχισε ο ευρωπαίος επίτροπος: «Ο επαναπατρισμός της πλήρους ευθύνης για την πολιτική στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες θα σήμαινε εγκατάλειψη της ενιαίας αγοράς ως σύνολο και ντε φάκτο της ΕΕ. Πιστεύω ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα έχανε πολλά από τα συμφέροντά του αν έκανε αυτή την επιλογή». Η ευκολία με την οποία ο επίτροπος της ΕΕ χρησιμοποιεί δύο μέτρα και δύο σταθμά για να αξιολογήσει τις ενστάσεις που υπάρχουν μεταξύ Αγγλίας και Γερμανίας προκαλεί δέος!

Η προσπάθεια καθυπόταξης του Λονδίνου, ως χρηματοοικονομικού κέντρου, από την ΕΕ και την Γερμανία δεν είναι άσχετη με την μεγάλη δύναμη που εξακολουθεί να διαθέτει. Μια δύναμη την οποία εποφθαλμιά η Φρανκφούρτη, που θέλει να υποκαταστήσει το Λονδίνο στην ηγεσία του χρηματοπιστωτικού κλάδου. Για να εκτιμήσουμε την επιρροή του αρκεί να αναφέρουμε ότι το Σίτι είναι κάτι πολύ παραπάνω από χρηματοπιστωτικό κέντρο της Βρετανίας. Είναι το σημείο που χτυπάει η καρδιά του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου όλης της Ευρώπης και μπορεί να συγκριθεί μόνο με τη Νέα Υόρκη. Ενδεικτικά: στο έδαφός του διενεργείται το 74% των αγοραπωλησιών ξένου συναλλάγματος της ΕΕ και το 40% των παγκόσμιων πράξεων ανταλλαγής σε ευρώ, ενώ έχει την έδρα του το ενεργητικό του 85% των κεφαλαίων αντιστάθμισης κινδύνου της ΕΕ (International Herald Tribune, 15 Ιουλίου).

ΣΤΗΝ ΑΜΥΝΑ ΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ

Η αλήθεια είναι πώς η Μεγάλη Βρετανία την …πάει την παρακμή και στα χρηματοοικονομικά. Είναι πολύ ενδεικτικό για παράδειγμα το πλήγμα που δέχτηκε με το διατραπεζικό επιτόκιο Libor (London Interbank Offered Rate) που αποτελεί το επιτόκιο αναφοράς για συμβόλαια που σε παγκόσμιο επίπεδο η αξία τους υπερβαίνει τα 350 τρις. δολ. Τα πρώτα δημοσιεύματα στον Τύπο ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2008 και οι πρώτες πλευρές του σκανδάλου, που αφορούσαν μυστικές συνεννοήσεις και χειρισμούς τραπεζών για τον προσδιορισμό του ύψους του, είδαν το φως της δημοσιότητας τον Μάρτιο του 2011, με επίκεντρο την τράπεζα UBS. Στην έρευνα αναμίχθηκαν αρχές των ΗΠΑ, της Αγγλίας και της Ιαπωνίας. Τον Ιούνιο του 2012 η τράπεζα Barclays δέχθηκε πρόστιμο ύψους 540 εκ. δολ. αφού παραδέχθηκε δημόσια ότι οι αντικριστές της επιχείρησαν να επηρεάσουν το επιτόκιο. Σύντομα ακόμη κι αυτό το πρόστιμο-μαμούθ ξεπεράστηκε από το πρόστιμο που επιβλήθηκε στις τράπεζες RBS και UBS, με αποτέλεσμα μέχρι στιγμής 3 τράπεζες να πληρώνουν πρόστιμα ύψους 2,6 δις. δολ. Το τελευταίο ως προς το παρόν επεισόδιο στο σκάνδαλο Libor αφορά την εκχώρησή του σε μια εταιρεία με έδρα τη Νέα Υόρκη (NYSE Euronext), ως ένα μέσο για να ανακτήσει το κύρος του, κατόπιν διαγωνισμού που διενήργησε ανεξάρτητη επιτροπή που ορίστηκε από την βρετανική κυβέρνηση στον οποίο συμμετείχαν δύο βρετανικές και μία αμερικάνικη εταιρεία, για να κατοχυρωθεί στην αμερικάνικη…

Ένα επιπλέον θέμα που μεγαλώνει το κενό στα στενά της Μάγχης, απομακρύνοντας την Αγγλία από την ηπειρωτική Ευρώπη, σχετίζεται με τις αμοιβές των τραπεζικών στελεχών. Πρόσφατη απόφαση της ΕΕ που θέτει ένα αυστηρό όριο στις αμοιβές των golden boys εκείνων των τραπεζών που έχουν πάρει κρατική ενίσχυση αντιμετωπίζεται ως κόκκινο πανί στο Σίτι. Το όριο τοποθετείται στο 15πλάσιο του μέσου εθνικού μισθού ή στο 10πλάσιο του μέσου μισθού ενός τραπεζοϋπαλλήλου. Η κριτική που διατυπώνεται είναι πως έτσι ποτέ δεν πρόκειται να προσληφθούν εκείνα τα στελέχη που έχουν την εμπειρία να ξεκολλήσουν τις χρεοκοπημένες τράπεζες από τον βάλτο. Θέση που προφανώς είναι έωλη, αν σκεφτούμε που οδήγησαν στο παρελθόν οι αστρονομικές αμοιβές των τραπεζικών στελεχών.

Η πίεση που ασκούν Βερολίνο και Βρυξέλλες στο Λονδίνο, με αφορμή τα χρηματοπιστωτικά, παίζει τον δικό της ρόλο στην ένταση με την οποία επανέρχεται η συζήτηση για το μέλλον της Αγγλίας στην ΕΕ. Η δέσμευση του σημερινού πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον για διεξαγωγή δημοψηφίσματος μέχρι το 2017, με τις περισσότερες δημοσκοπήσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας να προεξοφλούν ότι οι ψηφοφόροι θα ψηφίσουν υπέρ της εξόδου της Αγγλίας από την ΕΕ, λειτουργεί σαν καταλύτης. Οι θέσεις των δύο πλευρών συνοψίζονται στα εξής επιχειρήματα: Οι μεν ευρω-σκεπτικιστές αντιμετωπίζουν την ΕΕ και την επιχειρούμενη τραπεζική ένωση ως εμπόδιο στην δυνατότητα του Σίτι να λειτουργήσει ως παγκόσμια χρηματοπιστωτική πρωτεύουσα, ενώ από την άλλη οι οπαδοί της παραμονής στην ΕΕ υποστηρίζουν ότι το Σίτι οφείλει πολλά στην ένταξη του στην ΕΕ, προνόμια που θα χαθούν εν ριπή οφθαλμού αν αποχωρήσει, ακόμη κι αν επιλέξει την θέση που έχει σήμερα η Νορβηγία, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Ζώνης.

Ωστόσο, όσο λάθος κι αν είναι οι λύσεις που δίνει το Βερολίνο στο ερώτημα της αποτροπής νέων τραπεζικών χρεοκοπιών (κι είναι λάθος υπό την έννοια ότι δεν διασφαλίζουν τον ευρωπαίο πολίτη αλλά την δική του θέση είτε εις βάρος των τραπεζών της περιφέρειας είτε εις βάρος του Σίτι) το ερώτημα παραμένει: Πως θα διασφαλιστεί ότι ένα επόμενο κύμα τραπεζικών χρεοκοπιών δεν θα επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά όπως κατ’ απαράδεκτο και ακραίο τρόπο συνέβη για παράδειγμα στην Ιρλανδία, όπου το κόστος διάσωσης των τραπεζών μετακυλίσθηκε στους φορολογούμενους.

Προβλέψεις για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας

(ποσοστιαία ετήσια μεταβολή)

2011

2012

2013

2014

ΗΠΑ

1,8

2,2

1,7

2,7

Ευρωζώνη

1,5

-0,6

-0,6

0,9

Ιαπωνία

-0,6

1,9

2

1,2

Ρωσία

4,3

3,4

2,5

3,3

Κίνα

9,3

7,8

7,8

7,7

Ινδία

6,3

3,2

5,6

6,3

Βραζιλία

2,7

0,9

2,5

3,2

Παγκόσμια παραγωγή

3,9

3,1

3,1

3,8

Πηγή: ΔΝΤ, Ιούλιος 2013

 

Η αγωνία για την εύρεση μιας μόνιμης λύσης στο πρόβλημα των τραπεζών υπογραμμίζεται κι από την επιδείνωση των προοπτικών μεγέθυνσης της παγκόσμιας οικονομίας όπως υπολογίζονται από το ΔΝΤ και παρουσιάζονται στον πίνακα που παραθέτουμε. Στις γραμμές του διακρίνεται μια αμυδρή προοπτική βελτίωσης για το 2014, εν τούτοις οι προηγούμενες προβλέψεις ήταν πιο αισιόδοξες. Οι τελευταίες εκτιμήσεις περιλαμβάνουν αναθεωρήσεις επί το δυσμενέστερο.

ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΕ ΤΗΝ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΑ, Η ΜΟΝΗ ΛΥΣΗ

Μια απροσδόκητα προφανής και συνεκτική λύση στον τραπεζικό γρίφο έδωσαν πρόσφατα δύο οικονομολόγοι με ένα βιβλίο που εξέδωσαν το οποίο αργά και σταθερά σκαρφαλώνει στις λίστες των ευπώλητων. Ο τίτλος του είναι «Τα καινούργια ρούχα των τραπεζιτών, Τι πάει στραβά με την τραπεζική και τι πρέπει να κάνουμε γι’ αυτό» και συγγραφείς του η Ανάτ Αντμάτι (καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ) κι ο Μάρτιν Χέλβινγκ (διευθυντής στο ερευνητικό ίδρυμα Μαξ Πλανκ της Βόνης κι επίσης οικονομικός σύμβουλος της γερμανικής κυβέρνησης και σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε θέματα ανταγωνισμού). Στο κυρίαρχο ρεύμα επομένως κινούνται. Η λύση που προτείνουν είναι απλή: εξαναγκάστε τους τραπεζίτες να ρίξουν όλα τα κέρδη στους ισολογισμούς τους μέχρι να συγκεντρώσουν ένα τέτοιο κεφάλαιο που κανείς πια δεν θα ανησυχήσει ξανά για το μέλλον τους ή το γύρισμα της οικονομικής συγκυρίας. Στο επίκεντρο της προβληματικής βρίσκεται το απαιτούμενο ύψος των δικών τους χρημάτων για την σύναψη δανείων ή την υλοποίηση επενδύσεων. Με βάση τους πιο πρόσφατους κανόνες της Βασιλείας (όπως λέγεται το σύνολο των οδηγιών που εκδίδει η μητέρα όλων των κεντρικών τραπεζών, η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, που εδρεύει στην ομώνυμη πόλη της Ελβετίας) που θα γίνουν δεσμευτικοί το 2019, οι τράπεζες μπορούν να δανείζονται μέχρι το 97% των χρημάτων που δανείζουν ή επενδύουν. Το εναπομείναν 3%, το αποκαλούμενο και ποσοστό μόχλευσης, οφείλει να είναι το κεφάλαιο κάθε τράπεζας. Στις ΗΠΑ μάλιστα την Τρίτη 9 Ιουλίου η ομοσπονδιακή τράπεζα πρότεινε τον διπλασιασμό αυτού του ποσοστού για τις μεγάλες αμερικάνικες τράπεζες ώστε να φτάσει στο 6%.

Η λύση ωστόσο για τους δύο καθηγητές δεν βρίσκεται στον διπλασιασμό, αλλά στον εξαπλασιασμό ακόμη και τον δεκαπλασιασμό του σχετικού λόγου! Το ποσοστό που προτείνουν ανέρχεται σε 20% ακόμη και 30%. Μόνο τότε μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι δεν θα απαιτηθεί ξανά μια τεράστιας έκτασης αιμορραγία όπως αυτή που έχει απαιτηθεί από το 2008 και στο έδαφος της ΕΕ φτάνει το εξωφρενικό ποσό των 1,6 τρισ. ευρώ! Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι οι τράπεζες ποτέ δεν θα ενέκριναν την χρηματοδότηση μιας εταιρείας που προβαίνει σε τέτοιου επιπέδου μόχλευση, ανησυχώντας – και δικαίως – για τα κεφάλαιά τους.

Ο αντίλογος που ορθώνεται απέναντι σε αυτή την πρόταση είναι ότι τότε θα συρρικνώνονταν απότομα τα διαθέσιμα δανειακά κεφάλαια από τις τράπεζες, οδηγώντας σε μείωση τους ρυθμούς μεγέθυνσης της οικονομίας. Πρόκειται για ένα επιχείρημα που δεν είναι καθόλου πειστικό καθώς ακόμη και σήμερα μόνο ένα μονοψήφιο ποσοστό από τα δισεκατομμύρια που δανείζουν οι τράπεζες (ειδικά οι επενδυτικές) οδεύει στην παραγωγή ή το εμπόριο, στηρίζοντας την ανάπτυξη του ΑΕΠ και την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Το μεγαλύτερο μέρος οδεύει στην χρηματοδότηση κερδοσκοπικών δραστηριοτήτων, μέσω πολύπλοκων επενδυτικών οχημάτων. Κατά συνέπεια η αύξηση του παραπάνω λόγου, που θα μπορούσε να αποτελέσει ακρογωνιαίο λίθο τη υπό δημιουργία τραπεζικής ένωσης στην Ευρώπη, θα επιδράσει θετικά στην πραγματική οικονομία, περιορίζοντας την κερδοσκοπία. Και τότε δεν θα χρειαστεί ούτε αρπαγή των αποταμιεύσεων ανυπεράσπιστων καταθετών ούτε εμφύλιοι με το Λονδίνο.

Ιδού η Ρόδος…

Βαθαίνει η ύφεση σε Ευρώπη – Ελλάδα (Πριν, 15/11/2008)

Δραματικές οι κοινωνικές συνέπειες

Νέοι πακτωλοί δημόσιου χρήματος για να αντιστραφεί η συρρίκνωση των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ

Και επισήμως εισήλθε στην ύφεση η οικονομία της ευρωζώνης, σύμφωνα με τις προχτεσινές ανακοινώσεις της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας, μια και για πρώτη φορά το ΑΕΠ συρρικνώθηκε για δύο συνεχόμενα τρίμηνα, ικανοποιώντας έτσι τον τυπικό ορισμό της ύφεσης. Με βάση λοιπόν τα στοιχεία της Γιούροστατ, το τρίτο τρίμηνο του 2008 η παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών μειώθηκε κατά 0,2%, ενώ και το προηγούμενο, το δεύτερο τρίμηνο το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά το ίδιο ακριβώς ποσοστό. Η βύθιση της Ευρώπης στην ύφεση ήρθε ως αποτέλεσμα των αρνητικών εξελίξεων που καταγράφηκαν μόλις μια μέρα πριν στις σημαντικότερες οικονομίες της γηραιάς ηπείρου. Πρώτα και κύρια στη Γερμανία, που πέραν των πρωτείων που διατηρεί στην Ευρώπη είναι η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Το ΑΕΠ της ατμομηχανής της Ευρώπης το τρίτο τρίμηνο μειώθηκε κατά 0,5% όταν το προηγούμενο, το δεύτερο τρίμηνο είχε συρρικνωθεί κατά 0,4%. Οι προοπτικές δε που ήδη διαγράφονται είναι τόσο ζοφερές ώστε από την πρώτη της σελίδα η προχτεσινή Γουόλ Στριτ Τζέρναλ επεσήμαινε τον κίνδυνο να βρεθεί η Γερμανία αντιμέτωπη με τη χειρότερη ύφεση που αντιμετώπισε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία από την ίδρυσή της, το 1949. Στην περίπτωση της Γερμανίας προκαλεί εντύπωση η σφοδρότητα με την οποία εμφανίστηκε η κρίση καθώς ούτε κερδοσκοπική αγορά ενυπόθηκων δανείων διέθετε, όπως για παράδειγμα οι ΗΠΑ, για να παρασύρει το σκάσιμό της στην ύφεση την ευρύτερη οικονομία, ούτε είχε επίσης πρόβλημα με το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το διεθνή δανεισμό της και τα συναλλαγματικά της αποθέματα, όπως είχαν πολλές άλλες χώρες που ήδη στροβιλίζονται στην ύφεση, όπως η Ισλανδία, η Ουγγαρία κ.α. Ρόλο πυροκροτητή για τα δεινά της Γερμανίας, αφήνοντας εκτός μελέτης βαθύτερες αιτίες όπως η πτωτική πορεία του μέσου ποσοστού κέρδους, έπαιξε η υπερβολή εξάρτηση της οικονομίας της από τις εξαγωγές κεφαλαιουχικών αγαθών, που η ζήτησή τους είναι ιδιαίτερα ευπρόσβλητη από τις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου, και η επιδείνωση των όρων δανεισμού, που έχει καταστήσει το χρήμα ακριβό και δυσεύρετο για το παραγωγικό κεφάλαιο. Αυτή την τάση μάλιστα δεν την ανέκοψαν ούτε οι μειώσεις των επιτοκίων του ευρώ που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα οδηγώντας το βασικό επιτόκιο παρέμβασης στο 3,25%, ενώ θεωρείται βέβαιο πως τον Δεκέμβριο θα πάει ακόμη πιο κάτω. Με δεδομένη, ωστόσο, την πρόθεση όλων των κεντρικών τραπεζών να μειώσουν τα επιτόκια (και ορατή όμως τη σχετική εξάντληση των δυνατοτήτων που έχει κάθε νέα μείωση όσο τα μηδενικά επιτόκια γίνονται θέμα μίας ή δύο ανακοινώσεων) ο ΟΟΣΑ πρόβλεψε πως το 2009 όλες οι μεγάλες οικονομίες θα δουν το ΑΕΠ τους να συρρικνώνεται: των ΗΠΑ κατά 0,9%, της Ιαπωνίας κατά 0,1% και της ευρωζώνης κατά 0,5%. Για να αποτρέψουν μια χρόνια και βαθιά ύφεση (διετή στην καλύτερη περίπτωση όπως προέβλεψε από την Αθήνα ο αμερικανός οικονομολόγος, Νουριέλ Ρουμπίνι, που έγκαιρα είχε προβλέψει το σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων) που θα γίνει ακόμη πιο απειλητική αν συνδυαστεί με χρόνιο αποπληθωρισμό, όπως συνέβη και στην Ιαπωνία τη δεκαετία του 1990, οι κυβερνήσεις είναι έτοιμες να προσφέρουν νέους πακτωλούς χρημάτων στο κεφάλαιο. Έτσι, πέραν των ενέσεων ρευστότητας με τις οποίες αναζωογονούσαν την τελματωμένη διατραπεζική αγορά και τα πακέτα σωτηρίας που έδωσαν αφειδώς στις τράπεζες όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μετά την αμερικανική, το νέο εργαλείο που επινόησαν για να αντιμετωπίσουν την ύφεση είναι πακτωλοί χρημάτων προς το παραγωγικό κεφάλαιο. Πρώτοι διδάξαντες οι αμερικάνοι Δημοκρατικοί που έταξαν στις αυτοκινητοβιομηχανίες 25 δισ. δολ., εκτός των 700 δισ. που καπάρωσαν οι κερδοσκόποι. Στη Γερμανία, σύμφωνα με προχτεσινό ρεπορτάζ της Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν, μετά τα 500 δισ. που έδωσε ο μεγάλος συνασπισμός στις τράπεζες, τώρα είναι έτοιμοι να εκταμιεύσουν ένα νέο πακέτο διάσωσης ύψους 50 δισ. το οποίο θα πάει κατ’ ευθείαν στην μεταποίηση. Απ’ αυτά τα χρήματα 15 δισ. θα δοθούν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπό τη μορφή δανείων για κεφάλαιο κίνησης (καθιστώντας βέβαιο πως ούτε ένα ευρώ δεν πρόκειται να δώσουν παρακάτω οι τράπεζες από τους πακτωλούς που πήραν), 3 δισ. για επενδύσεις που θα στοχεύουν στην μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, 3 δισ. για έργα υποδομής στις κοινότητες, 2 δισ. για επενδύσεις σε δρόμους και σιδηροδρόμους, κ.λπ. Πρόκειται για δαπάνες που αναδύουν μια νεοκεϋνσιανή οσμή, δικαιώνοντας εν μέρει και όσους μιλούν για ένα «πράσινο New Deal» τονίζοντας την φιλοπεριβαλλοντική διάσταση των μαζικών επενδύσεων που γίνονται. Παρόλα αυτά, το κοινωνικό τους πρόσημο είναι εντελώς αντιδραστικό καθώς μοναδικό τους ζητούμενο είναι η ανάταση του ποσοστού κέρδους κι η διευκόλυνση της διευρυμένης αναπαραγωγής του κεφαλαίου κι όχι η διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής. Το κριτήριο για παράδειγμα της δημιουργίας θέσεων εργασίας από χιλιόμετρα μακριά φαίνεται ότι απουσιάζει από τη γκάμα των κριτηρίων με βάση τα οποία επιλέγηκαν οι συγκεκριμένοι τομείς. Το ίδιο ισχύει και για τα περιβαλλοντικά διακυβεύματα. Στον αντίποδα αυτών, οι τεχνολογικές μεταβολές που έφεραν οι επενδύσεις στη Γερμανία τη δεκαετία του ’70 και του ’80 συνιστούσαν ένα πιο γνήσιο «πράσινο New Deal» στο βαθμό που επιβάλλονταν από τα κάτω και με όρους λαϊκής πάλης. Δευτερευόντως ή κατ’ ανάγκη ικανοποίησαν μια ανάγκη του κεφαλαίου, δημιουργώντας ένα συγκριτικό πλεονέκτημα και μια σχετική εξειδίκευση για τον αμερικανικό καπιταλισμό. Τώρα αντίθετα η επιδότηση του σχεδιασμού και της παραγωγής νέων υβριδικών αυτοκινήτων συνδυάζεται στη Γερμανία με φορολογικές απαλλαγές για την αγορά τους που ως αποτέλεσμα θα έχουν να πλημμυρίσουν οι γερμανικοί δρόμοι από μια νέα γενιά ΙΧ, τα οποία θα καταναλώνουν όμως λιγότερα καύσιμα ή ηλεκτρική ενέργεια, αντί για πετρέλαιο. Το αποτέλεσμα δεν υπάρχει αμφιβολία ότι συνολικά θα είναι εις βάρος του περιβάλλοντος ακόμη κι αν οι ρύποι των καινούργιων ΙΧ επιβαρύνουν λιγότερο τη θερμοκρασία του πλανήτη. Το νέο New Deal, ωστόσο, είναι μαύρο σαν κατράμι αν δούμε ότι θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από τους φορολογούμενους, δεσμεύοντας πακτωλούς δημοσίων εσόδων για τη χρηματοδότηση του κεφαλαίου και στερώντας τους από την κοινωνία, που θα δει τα κονδύλια για την δημόσια υγεία, την παιδεία και τις πληρωμές μισθών, συντάξεων κι επιδομάτων ανεργίας να συρρικνώνονται σε δραματικά επίπεδα. Το πέρασμα της οικονομίας της ευρωζώνης στη φάση της ύφεσης ήρθε ως αποτέλεσμα αντίστοιχων αρνητικών εξελίξεων, πέρα από τη Γερμανία, και σε δύο ακόμη χώρες: την Ισπανία και την Ιταλία. Σημαντική επιβράδυνση εμφανίζουν οι ρυθμοί μεγέθυνσης του ΑΕΠ και στην Ελλάδα, κινούμενοι στο 3,1% για το τρίτο τρίμηνο, έναντι 3,6% για το προηγούμενο τρίμηνο, Απριλίου – Ιουνίου, προδικάζοντας μια απότομη επιδείνωση του κοινωνικού ζητήματος το αμέσως επόμενο διάστημα, δηλαδή το χειμώνα που έρχεται. Ήδη όλα τα στοιχεία που αποτελούν τους ευαίσθητους σεισμογράφους της ελληνικής οικονομίας κινούνται στο κόκκινο. Με βάση στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το ΠΑΣΟΚ την εβδομάδα που πέρασε (επικρίνοντας την κυβέρνηση από νεοφιλελεύθερες θέσεις – «επί τέσσερα χρόνια δεν προχώρησε σε καμιά διαρθρωτική αλλαγή στην οικονομία, στη λειτουργία της αγοράς, και στην ανταγωνιστικότητά της», τόνισε ο Μιχ. Χρυσοχοΐδης σε συνέντευξη Τύπου) η ύφεση είναι εδώ, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δεν πληρούνται ακόμη οι τεχνικές προϋποθέσεις του ορισμού. Για παράδειγμα ο δείκτης πωλήσεων στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων είναι –8,6%, στα τρόφιμα και ποτά -6,48%, στα φαρμακευτικά και καλλυντικά προϊόντα -18%, στην ένδυση και υπόδηση -40,5%, στα έπιπλα, ηλεκτρικά είδη και οικιακό εξοπλισμό -18%, στα βιβλία και χαρτικά είδη -26%, κοκ. Οι ακάλυπτες επιταγές γίνονται ολοένα και περισσότερες κοκ. Ο νέος προϋπολογισμός που θα παρουσιαστεί την εβδομάδα που ξεκινάει θα ελίσσεται ανάμεσα σε αυτές τις τρεις συμπληγάδες: Των οριακών ρυθμών μεγέθυνσης που για το νέο χρόνο προβλέπεται να κινηθούν στη ζώνη του λυκόφωτος του 1%, της ελεύθερης πτώσης της καταναλωτικής ζήτησης ως αποτέλεσμα της ανεργίας και της φτώχειας που εισάγει την καπιταλιστική οικονομία σε ένα φαύλο κύκλο καθοδικής πορείας κι επίσης της κάθετης μείωσης των δημοσίων εσόδων με τη «μαύρη τρύπα» που αφήνει η κάτω των στόχων αύξηση των εσόδων κι η επιτάχυνση της αύξησης των δημοσίων δαπανών να διευρύνεται συνεχώς. Αυτά όλα τα προβλήματα δεν θα εμποδίσουν την κυβέρνηση να φέρει στη Βουλή την Τρίτη το νομοσχέδιο για την επιχορήγηση των τραπεζών με 28 δισ. ευρώ, επιβάλλοντάς τους να δεχτούν την κρατική επιδότηση προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις αυξημένες μελλοντικές υποχρεώσεις τους (όπως διεξοδικά αναλύεται στη διπλανή στήλη), αλλά και στις ζημιές που ήδη εισάγουν από την κερδοφόρα κατά το πρόσφατο παρελθόν ιμπεριαλιστική υπερέπεκταση τους στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη που τώρα δοκιμάζονται από την κρίση – όπως τηρουμένων όλων των αναλογιών πλήρωσαν και οι ισπανικές πολυεθνικές την επέκτασή τους στη Λατινική Αμερική. Η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί αρχικά να σταθεί πάνω από τους ενδοκαπιταλιστικούς ανταγωνισμούς που ωθούν τους μεγαλοτραπεζίτες να αντιμετωπίζουν την κρίση ρευστότητας ως μια ιδανική ευκαιρία για να βγουν από την αγορά όσες τράπεζες έχουν πρόβλημα ρευστότητας και για ένα γύρο εξαγορών και συγχωνεύσεων που θα δώσει στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα μια πιο ολιγοπωλιακή οργάνωση. Τα ανηλεή, δημόσια χτυπήματα του Βγενόπουλου της Μαρφίν προς την Γιούρομπανκ και τον ίδιο τον Λάτση την εβδομάδα που πέρασε έφεραν στην επιφάνεια τον πόλεμο που μαίνεται εδώ και εβδομάδες πίσω από τις κουρτίνες, με αποτέλεσμα μόνο η Αγροτική Τράπεζα να έχει δηλώσει ότι θα συμμετάσχει στο μεγάλο φαγοπότι, ενώ οι υπόλοιπες μέχρι στιγμής αρνούνται. Άλλες γιατί θέλουν να εμφανίζονται ως νησίδες σταθερότητας επιδιώκοντας με αυτό τον τρόπο να αυξήσουν τα μερίδιά τους στις καταθέσεις κι οι υπόλοιπες για να μη δείξουν τη γύμνια τους, προτιμώντας να τα παίρνουν από τον κόσμο με τα ψηλά γράμματα… Στην πράξη όμως η κυβέρνηση της ΝΔ υποτάσσεται σε αυτούς τους ανταγωνισμούς και δουλεύει για λογαριασμό των μεγαλοτραπεζιτών όπως δείχνει τόσο η απροθυμία της να βάλει μπροστά τις τρεις εναπομείναντες δημόσιες τράπεζες (Αγροτική, Ταμιευτήριο και Ταμείο Παρακαταθηκών) για να αλλάξουν τους όρους του παιχνιδιού στο πλαίσιο του ανταγωνισμού, όσο και η συμμόρφωσή της με τους όρους που τελικά θέτουν.

Αρέσει σε %d bloggers: