Ουκρανία και ΝΑΤΟ εμπρηστές της ειρήνης

Γενικά, ο πόλεμος είναι απευκταίος. Κατ’ εξαίρεση ωστόσο υπάρχουν πόλεμοι που επιδιώκουν να αποκαταστήσουν και να ανατρέψουν την αδικία, όπως οι πολεμικές επιχειρήσεις που διεξάγουν οι Παλαιστίνιοι εναντίον του Ισραήλ ή οι δυνάμεις της αντίστασης στο Λίβανο.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Υπάρχουν κι άλλοι πόλεμοι, κρατικοί, που διεξάγονται για να αποτρέψουν μεγαλύτερους κι ενδεχόμενα πιο μοιραίους πολέμους, όπως ο πόλεμος που εξαπέλυσε η Ρωσία στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022. Η επίθεση προετοιμάστηκε από τους ίδιους τους Ουκρανούς και το ΝΑΤΟ!

Η αιτία του πολέμου πρέπει να αναζητηθεί στα επεκτατικά σχέδια του ΝΑΤΟ, όπως βήμα – βήμα υλοποιούνται από το 2014. Ποιος ξεχνάει το πραξικόπημα στην πλατεία Μαϊντάν του Κιέβου, όταν μια (ακόμη) «πορτοκαλί» επανάσταση, χρηματοδοτούμενη και υποκινούμενη από τις ΗΠΑ, κατάφερε τελικά να ανατρέψει τον φιλορώσο, δημοκρατικά εκλεγμένο τότε πρόεδρο Βίκτορ Γιανούκοβιτς;

Το Ουκρανικό μπορεί έκτοτε να έφυγε από την ημερήσια διάταξη των Δυτικών ΜΜΕ, εφ’ όσον ο στόχος επιτεύχθηκε κι ας συμμετείχαν στη νέα κυβέρνηση Ναζί που χρηματοδοτούνταν αδρά από τις ΗΠΑ και την ΕΕ.

Στην Ουκρανία ωστόσο μαινόταν ένας καθημερινός και αιματηρός πόλεμος εναντίον των πολιτοφυλακών στις δύο δημοκρατίες του Ντονμπάς, με πρωταγωνιστή τον ουκρανικό στρατό και τους Ναζί. Ο απολογισμός των νεκρών μέχρι σήμερα φτάνει τους 14.000 νεκρούς.

Όλα αυτά τα χρόνια κορυφαίες στιγμές ελπίδας ήταν οι συμφωνίες ειρήνης του Μινσκ και οι προτάσεις της Μόσχας τον Δεκέμβριο του 2021 για ένα σύγχρονο πλαίσιο εγγυήσεων ασφαλείας. Αμφότερα ήταν ικανά να φέρουν την ειρήνη. Αμφότερα ωστόσο απορρίφθηκαν από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και την κυβέρνηση – μαριονέτα του Κιέβου. Φτάσαμε μάλιστα στο σημείο στην πρόσφατη διάσκεψη ασφάλειας του Μονάχου ο ουκρανός πρόεδρος Β. Ζελένσκι όχι μόνο να επιμένει στο δικαίωμά του να ενταχθεί η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ, αλλά και να καταθέτει το ενδιαφέρον του να φιλοξενήσει και πυρηνικά όπλα! Τα ύστερα του κόσμου…

Ακόμη και το 2020 η Ουκρανία συμπεριλαμβανόταν στις 6 χώρες που δέχονταν τη μεγαλύτερη στρατιωτική βοήθεια από τις ΗΠΑ

Η αναγνώριση από την Ρωσία των Δημοκρατιών του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ αντί να συνετίσουν Κίεβο και Δυτικούς, τους οδήγησαν να διατάξουν εντατικοποίηση των βομβαρδισμών. Αν ήταν προβλέψιμη κι ως εκ τούτου ζητούμενη η αντίδρασή τους από την Μόσχα ή όχι δεν έχει σημασία. Αυτό που έχει σημασία είναι πώς η εισβολή από τη Ρωσία έγινε μονόδρομος.

Ότι η Ρωσία δεν αποτελεί τον καλύτερο των δυνατών κόσμων στον οποίο θα θέλαμε να ζήσουμε δε χρειάζεται απόδειξη. Όπως απόδειξη δεν χρειαζόταν ούτε ότι και η Σερβία του Μιλόσεβιτς δεν αποτελούσε τον κόσμο των ονείρων μας. Παρόλα αυτά η ελληνική Αριστερά, μέσα από όλες σχεδόν τις εκφάνσεις, δεν έπεσε στην παγίδα των ίσων αποστάσεων της Ευρωπαϊκής Αριστεράς που το μόνο το οποίο την απασχολούσε ήταν το ερώτημα αν θα μπει μπροστά το ΝΑΤΟ ή Μιλόσεβιτς στο σύνθημα «ούτε ΝΑΤΟ ούτε Μιλόσεβιτς». Η Αριστερά στην Ελλάδα κατήγγειλε το ΝΑΤΟ και τους Αμερικανούς, χωρίς να κλείνει τα μάτια της στις σφαγές στη Βοσνία και το Κόσοβο, και δημιούργησε ένα μεγαλειώδες αντιπολεμικό κίνημα. Έτσι πρέπει να κάνει και σήμερα, στρέφοντας τα πυρά της ενάντια στο ΝΑΤΟ, προβάλλοντας το αίτημα της ουδετεροποίησης της Ουκρανίας, ως ένα μικρό, απειροελάχιστο βήμα που συμβάλει ωστόσο στην αποτροπή του πολέμου.

Αναρωτιέμαι τέλος: αν επέλεγε ο Πούτιν για μια ακόμη φορά τη στάση αναμονής, ό,τι είχε κάνει δηλαδή και στα προηγούμενα κύματα διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και έδινε μάλιστα το πράσινο φως ακόμη και για τον εξοπλισμό της Ουκρανίας με πυρηνικά, τότε η συμβολή του στην ειρήνη θα ήταν μεγαλύτερη;

Πηγή: εφημερίδα Documento

Η επιστροφή της Ουκρανίας στην αγκαλιά της Ρωσίας (Μετροπόλιταν, 1-2/5/2010)

Για πενήντα και πλέον χρόνια η Γιάλτα συμβόλιζε το αμετάβλητο της μεταπολεμικής γεωπολιτικής ισορροπίας. Την τελευταία εικοσαετία ωστόσο η ίδια πόλη, στην χερσόνησο της Κριμαίας στην Ουκρανία, αποτελεί τον πιο αδιάψευστο μάρτυρα της γεωπολιτικής αστάθειας και του ανηλεούς ανταγωνισμού για διεύρυνση των σφαιρών επιρροής μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Κι η συμφωνία που υπογράφτηκε την προηγούμενη Τετάρτη 22 Απρίλη μεταξύ Μόσχας και Κιέβου επισφραγίζει την ήττα των αμερικανικών σχεδίων επέκτασης και την επανάκτηση από τη μεριά της Ρωσίας της επιρροής που διέθετε στις γειτονικές της χώρες.

Με βάση τα όσα συμφωνήθηκαν, που μένει να επικυρωθούν από τα κοινοβούλια των δύο χωρών, η Ρωσία θα συνεχίζει να χρησιμοποιεί την χερσόνησο της Κριμαίας στην Μαύρη Θάλασσα για να ελλιμενίζεται ο στόλος της για 25 ακόμη χρόνια, ενώ η συμφωνία θα μπορεί να επεκταθεί για 5 χρόνια επιπλέον. Δεδομένου ότι η υπάρχουσα συμφωνία (που υπογράφτηκε το 1997) λήγει το 2017, η Μόσχα εξασφάλισε ότι τουλάχιστον μέχρι το 2042 θα μπορεί να ελέγχει από την Κριμαία όλη τη Μαύρη Θάλασσα και φυσικά τον Καύκασο. Πρόκειται για μια τεράστια στρατηγική επιτυχία που υπογραμμίζεται αν θυμηθούμε την βύθιση το καλοκαίρι του 2008, στο μέσο του πολέμου στη νότια Οσετία, ενός γεωργιανού πλοίου που μετέφερε πυραύλους στο καθεστώς του Σαακασβίλι. Η Μόσχα επομένως θα συνεχίσει να ελέγχει δια θαλάσσης το μαλακό της υπογάστριο τον Καύκασο.

Στο εσωτερικό της Ουκρανίας πάντως η συμφωνία προκάλεσε αντιδράσεις στην αντιπολίτευση που ακόμη είναι ζαλισμένη από την πρόσφατη ήττα της. Η πρώην πρωθυπουργός, Γιούλια Τιμοσένκο, που είχε συγκρουστεί σφοδρότατα με τον πρώην σύμμαχό της και πρόεδρο μέχρι πρόσφατα της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιουστσένκο, κατήγγειλε τη συμφωνία επικαλούμενη άρθρο του συντάγματος που απαγορεύει τη φιλοξενία στο ουκρανικό έδαφος ξένων στρατιωτικών βάσεων. Ωστόσο, παρά τη σφοδρότητά τους οι αντιδράσεις της Τιμοσένκο πιο μεγάλη απήχηση βρήκαν στον διεθνή Τύπο παρά στο εσωτερικό της χώρας, όπου οι μεγαλύτερες απειλές για τη σταθερότητα και την ευημερία της προήλθαν από τη σύγκρουση με τη Μόσχα κι όχι από τη στενότερη συνεργασία μαζί της.

Ως ανταπόδοση η Γεωργία εξασφάλισε μείωση κατά 30% των τιμών που αγοράζει το φυσικό αέριο από τη Ρωσία, η τιμή του οποίου στο εξής από 300 δολ. τα 1.000 κυβικά μέτρα αναμένεται να πέσει στα 200 δολ. Ιδιαίτερη δε σημασία έχει το γεγονός ότι η μορφή της μείωσης της τιμής που εξασφαλίσθηκε αναφέρεται σε απαλλαγή της Ουκρανίας από εξαγωγικούς δασμούς. Στην ίδια δε συμφωνία προβλέπεται η συνεργασία των δύο χωρών στους τομείς των κατασκευών, της ενέργειας, των μεταφορών κ.α. Σε αυτό το πλαίσιο αναμένεται να ξεκινήσει η κατασκευή μιας γέφυρας που να ενώνει την Κριμαία με τον ρωσικό Καύκασο. Επίσης, η Ρωσία αναμένεται να αποκτήσει το 50% συν 1 του μετοχικού κεφαλαίου της ουκρανικής αεροναυπηγικής βιομηχανίας Αντόνοβ που τα τελευταία χρόνια υπολειτουργεί λόγω της οικονομικής κρίσης που μαστίζει την Ουκρανία. Η κρίση μάλιστα έφθασε σε τέτοιο σημείο ώστε η χώρα προσέφυγε στο ΔΝΤ, το οποίο μάλιστα προεκλογικά διέκοψε την παροχή ρευστού, επειδή η κυβέρνηση της Ουκρανίας αρνήθηκε να εφαρμόσει τα μισητά, εξοντωτικά για την κοινωνική πλειοψηφία, προγράμματα λιτότητας που είχε απαιτήσει. Εν είδει παρενθέσεως: Ακόμη κι η κυβέρνηση της Ουκρανίας, έχοντας απολέσει προ πολλού τη νομιμοποίησή της, είπε κι ένα όχι στο ΔΝΤ. Η ελληνική κυβέρνηση θα βρει το πολιτικό θάρρος να το κάνει άραγε;

Η είσοδος της Ρωσίας στην ουκρανική αεροναυπηγική βιομηχανία (που θα πραγματοποιηθεί μέσω της United Aircraft Cooperation – UAC) δεν είναι νέο σχέδιο. Είχε ξεκινήσει να προωθείται το 2006, αλλά διακόπηκε λόγω της ανατροπής του προέδρου Βίκτορ Γιανούκοβιτς από τον Βίκτορ Γιουστσένκο και την Γιούλια Τιμοσένκο, με όχημα την λεγόμενη πορτοκαλί επανάσταση. Οπότε η πρόσφατη ατιμωτική εκλογική ήττα, στα όρια της συντριβής, των δύο πρωταγωνιστών της «πορτοκαλί επανάστασης» στις εκλογές του Ιανουαρίου σηματοδοτεί το κλείσιμο ενός κύκλου πιέσεων της Ρωσίας όλη την προηγούμενη δεκαετία με μοχλό τις «έγχρωμες επαναστάσεις», που ως κοινό γνώρισμα είχαν την εκδίωξη από τις κυβερνήσεις πολιτικών που πρόσκεινταν φιλικά προς τη Ρωσία και την ανάληψη της εξουσίας από φιλοαμερικανούς ηγέτες, σπουδαγμένους ακόμη και στις ΗΠΑ. Το παράδειγμα της Γεωργίας με την εκδίωξη του Έντουαρντ Σεβαρντνάτζε και την ανάδειξη του Μικαΐλ Σαακασβίλι στην ηγεσία της χώρας το Νοέμβριο του 2003 στο πλαίσιο ενός παλατιανού πραξικοπήματος που βαφτίστηκε «επανάσταση των ρόδων» αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό. Άνοιξε άλλωστε και την αυλαία μιας σειρά κυβερνητικών ανατροπών που λειτούργησαν σαν θηλιά γύρω από τη Ρωσία. Η παγκόσμια πρώτη πάντως αυτών των ανατροπών συνέβη στη Σερβία με την σύλληψη του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και την παράδοσή του στο ΝΑΤΟϊκό Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης όπου πρωταγωνιστικό ρόλο (με την παροχή ζεστού χρήματος και «καυτών» πολιτικών συμβουλών) διαδραμάτισε το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, υπό την ηγεσία τότε του Γιώργου Παπανδρέου…

Επιστρέφοντας στην Ουκρανία, η συμφωνία που υπέγραψε ο ρώσος πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεβ με τον ουκρανό ομόλογό του Βίκτορ Γιανούκοβιτς σηματοδοτούν το κλείσιμο αυτής της παρένθεσης, που συνέπεσε με την προεδρία στον Λευκό Οίκο του Τζορτζ Μπους. Ευρύτερα δε, έρχεται να υπογραμμίσει τη συρρίκνωση της επιρροής της αμερικανικής αυτοκρατορίας.

Το εντελώς αντίθετο συμβαίνει με τη Ρωσία. Η απόφασή της να μειώσει την τιμή του φυσικού αερίου που πληρώνει η Ουκρανία μέσω της κατάργησης σχεδόν των εξαγωγικών δασμών φέρνει στην επιφάνεια τα σχέδια του Κρεμλίνου για τη δημιουργία μιας οικονομικής κοινότητας που στο μέλλον δεν αποκλείεται να αποκτήσει και κοινό νόμισμα. Ήδη η Ρωσία έχει υπογράψει πλήθος συμφωνιών με τη Λευκορωσία και το Καζακστάν στην κατεύθυνση συγκρότησης μιας τελωνειακής ένωσης. Το αρχικό σχέδιο θέλει την ολοκλήρωση της ενιαίας οικονομικής ζώνης μέχρι το 2012. Ο ρώσος πρωθυπουργός δε, Βλαντίμιρ Πούτιν, που όλα δείχνουν ότι θα διεκδικήσει ξανά την προεδρία της Ρωσίας στις εκλογές του 2012, έχει απευθύνει κάλεσμα και στην Ουκρανία για να συμμετέχει. Ενδεχόμενη θετική ανταπόκριση του Κιέβου, που είναι πολύ πιθανή μετά την εκλογική νίκη του Γιανούκοβιτς και, το σημαντικότερο, ώριμη μετά τις τελευταίες συμφωνίες θα δημιουργήσει μια αγορά 213 εκ. κατοίκων που μακροπρόθεσμα φιλοδοξεί να αμφισβητήσει τις ΗΠΑ και την ΕΕ και τη νομισματική τους ηγεμονία μέσω του δολαρίου και του ευρώ.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι άμεσα παύει η φερεγγυότητα της Ρωσίας ως προμηθευτής φυσικού αερίου στη Δυτική Ευρώπη να επαφίεται στις καθημερινές διαθέσεις του κάθε τυχάρπαστου πολιτικού της Ουκρανίας και φυσικά στα σχέδια των ΗΠΑ. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε με την Ουκρανία για το φυσικό αέριο δεν λύνει μόνο ένα τεράστιο πρόβλημα για την ίδια. Αλλά, κι η Ρωσία επίσης ξέρει ότι η διέλευση του αερίου προς τη Δύση θα γίνεται στο εξής απρόσκοπτα και δεν πρόκειται να επαναληφθούν «πειρατικές» πρακτικές του παρελθόντος που εξέθεσαν ανεπανόρθωτα τη Μόσχα, εμφανίζοντάς την ως αφερέγγυα και δίνοντας επιχειρήματα στους Ευρωπαίους και τους Αμερικάνους που έθεταν ως στόχο άμεσης προτεραιότητας και ζωτικής σημασίας την απεξάρτηση της ευρωπαϊκής αγοράς από τη Ρωσία.

Η νέα Γιάλτα επομένως δεν είναι και τόσο συμβατή με τους αμερικανικούς σχεδιασμούς…

Ουκρανία: Το τέλος της πορτοκαλί επανάστασης (Επίκαιρα, 21-27/1/2010)

Μια σύντομη παρένθεση που έκλεισε οριστικά κι επισήμως την προηγούμενη Κυριακή αποδείχθηκε η «πορτοκαλί επανάσταση» που ξέσπασε προ πενταετίας στην Ουκρανία με επίδικο αντικείμενο την απομάκρυνση της χώρας από την σφαίρα επιρροής της Μόσχας και την αγκίστρωσή της στις ΗΠΑ. Το εκλογικό αποτέλεσμα του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών που διενεργήθηκε την Κυριακή σηματοδοτούσε μια πλήρη αντιστροφή των αποτελεσμάτων του 2005.

Πρώτος και με διαφορά εκλέχτηκε ο Βίκτορ Γιανούκοβιτς, ο οποίος στο παρελθόν είχε κατηγορηθεί ως άνθρωπος  της Μόσχας. Η ανατροπή του δε το 2005, μετά από καταγγελίες για καλπονοθεία που έδωσαν την εύσχημο αφορμή για την «πορτοκαλί επανάσταση», οδήγησε την Ουκρανία στην αγκαλιά της Ουάσινγκτον. Η επιστροφή του ωστόσο τώρα ήταν θριαμβευτική κι η νίκη του στον δεύτερο, επαναληπτικό γύρο των προεδρικών εκλογών που θα διεξαχθεί στις 7 Φεβρουαρίου θεωρείται πολύ πιθανή. Μεγάλος χαμένος των εκλογών αποδείχθηκε ο μέχρι τώρα πρόεδρος της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιουστσένκο που, από αδιαμφισβήτητος ηγέτης της «πορτοκαλί επανάστασης» και ήρωας της δημοκρατίας, συγκέντρωσε γύρω στο 6% των ψήφων – ένα ποσοστό που σηματοδοτεί την πολιτική του συνταξιοδότηση. Καθοριστικό ρόλο στην εκλογική του ταπείνωση διαδραμάτισε ο λυσσαλέος ανταγωνισμός που ανέπτυξε όλη την προηγούμενη πενταετία με την Γιούλια Τιμοσένκο, που κέρδισε τη δεύτερη θέση στον πρώτο γύρο, με την οποία μοιράστηκε τις δάφνες της αντιρωσικής επανάστασης, μέχρι που η γοητευτικότατη Γιούλια εγκατέλειψε τον Γιουστσένκο μόνο του στον φιλοαμερικανικό του οίστρο για να επενδύσει το πολιτικό της μέλλον σε μια επαναπροσέγγιση με την Μόσχα και την υιοθέτηση περισσότερο ρεαλιστικών θέσεων.

Η επαναφορά του Κιέβου στη σφαίρα επιρροής της Μόσχας έχει τεράστια σημασία στο πλαίσιο του ανταγωνισμού της Ρωσίας με τις ΗΠΑ, για δύο τουλάχιστον λόγους. Ο πρώτος σχετίζεται με τη στρατηγική θέση που κατέχει η Ουκρανία στις οδούς διέλευσης των ρωσικών αγωγών φυσικού αερίου που τροφοδοτούν τη Δυτική Ευρώπη, καθώς το 80% του ρωσικού αερίου διέρχεται από τα εδάφη της. Έτσι, όλο το προηγούμενο διάστημα η Ουκρανία, κατόπιν αμερικανικών εντολών φυσικά κι όχι αυτοβούλως, κατάφερε να εκθέσει αλλεπάλληλες φορές την Μόσχα, εμφανίζοντάς την ως αναξιόπιστο προμηθευτή ενέργειας της ΕΕ (η οποία προμηθεύεται το 25% των αναγκών της από τη Ρωσία) όταν με το έτσι θέλω και κατά παράβαση διμερών και διεθνών συμφωνιών αρνούταν να πληρώσει ή έκλεβε αέριο, αναγκάζοντας τη Ρωσία να παγώσει την διέλευση. Και μαζί, εκατομμύρια ανθρώπους σε 18 χώρες της Ευρώπης που περίμεναν το ρωσικό αέριο για να ζεσταθούν. Η προσέγγιση ωστόσο Πούτιν – Τιμοσένκο είχε διαφανεί από πέρυσι όταν η τελευταία σύγκρουση Ρωσίας – Ουκρανίας, λύθηκε χάρη στην συμβιβαστική στάση της ουκρανής πρωθυπουργού.

Ο δεύτερος λόγος που καθιστά την Ουκρανία καθοριστικής σημασίας χώρα για τα συμφέροντα της Μόσχας σχετίζεται με τη χερσόνησο της Κριμαίας, όπου έχει την έδρα του ο ρωσικός στόλος της Μαύρης Θάλασσας. Ο μέχρι τώρα πρόεδρος της Ουκρανίας, Βίκτορ Γιουστσένκο, επανειλημμένες φορές είχε δηλώσει ότι δεν επιθυμούσε την ανανέωση της συμφωνίας με τη Μόσχα βάση της οποίας ελλιμενίζονται τα ρωσικά πλοία στη Σεβαστούπολη (την «κόκκινη Ριβιέρα» όπως αποκαλούταν επί ΕΣΣΔ) κι η οποία λήγει τον Μάιο του 2017. Με την άποψή του όμως διαφωνούσε όχι μόνο η Ρωσία, που διακήρυττε δια στόματος του δημάρχου της Μόσχας Γιούρι Λουζκόβ ότι «αν χάσουμε τη Σεβαστούπολη, χάνουμε ολόκληρο τον Καύκασο» (Der Spiegel 10 Μαρτίου 2008) αλλά κι οι 50.000 ρώσοι που κατοικούν εκεί κι είναι εφοδιασμένοι με ρωσικά διαβατήρια, οι οποίοι δεν έχαναν ευκαιρία το προηγούμενο διάστημα να διαδηλώνουν εναντίον του σχεδίου ένταξης στο ΝΑΤΟ, ενώ με δημοψήφισμά τους είχαν ζητήσει ακόμη και την διπλωματική αναγνώριση από την Ουκρανία της Ν. Οσετίας και της Αμπχαζίας. Ενδεχόμενο τουλάχιστον αδύνατο όλο το προηγούμενο διάστημα όταν ο πρόεδρος Γιουστσένκο δεν έχανε ευκαιρία να δηλώνει την υποστήριξή του στον πρόεδρο της Γεωργίας, Μιχαΐλ Σαακασβίλι, ενώ κατά την διάρκεια του πολέμου στη Ν. Οσετία έστειλε όπλα στην Γεωργία και μετέβη αυτοπροσώπως για να δηλώσει την υποστήριξή του στον τυχοδιώκτη πρόεδρο της Γεωργίας, ο οποίος αποτελεί κοινή ομολογία πλέον ότι ευθύνεται για τον πόλεμο του Αυγούστου του 2008.

Τώρα ωστόσο στην Ουκρανία οι όροι αλλάζουν. Ο νικητής του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών, Βίκτορ Γιανούκοβιτς, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί την διπλωματική αναγνώριση της Ν. Οσετίας και της Αμπχαζίας, ενώ μαζί με την Γιούλια Τιμοσένκο, έχουν απορρίψει κατηγορητικά κάθε σκέψη ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ κι έχουν δηλώσει ότι στόχος τους είναι η αναθέρμανση των σχέσεων με τη Ρωσία.

Το εκλογικό αποτέλεσμα της προηγούμενης Κυριακής δεν θα είχε επιτευχθεί ωστόσο αν η διακυβέρνηση της Ουκρανίας από τους εγχώριους αντιπροσώπους των έγχρωμων επαναστάσεων που πλάσαρε η Ουάσινγκτον από τη Σερβία (με την ενεργό εμπλοκή μάλιστα και του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών το 2000) μέχρι τον Λίβανο δεν ταυτιζόταν με την διάλυση και την αποσύνθεση της χώρας. Δεν πρόκειται για υπερβολή! Η εμμονή του προέδρου της Ουκρανίας να προκαλεί ακόμη κι άνευ λόγου και αιτίας την Μόσχα δίχασε ακόμη πιο βαθιά την χώρα που είναι ούτως ή άλλως διαιρεμένη σε ένα ανατολικό ρωσόφωνο και ρωσόφιλο τμήμα κι ένα δυτικό που μιλά Ουκρανικά και πολιτικά αλληθωρίζει προς τη Δύση. Στη συνέχεια η απώλεια της δεδηλωμένης από την κυβέρνηση οδήγησε τα κρισιμότερα υπουργεία –  Οικονομικών, Άμυνας και Εξωτερικών – να μην έχουν υπουργούς και την οικονομία στα τάρταρα, καθώς το 2009 το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 14% κι η χώρα κατέφυγε στο ΔΝΤ, όπου δανείστηκε με δρακόντειους όρους 16 δισ. δολ. Η παροχή ρευστού μάλιστα διακόπηκε προεκλογικά όταν υπό το βάρος των λαϊκών αντιδράσεων και για να εξασφαλίσει την επανεκλογή της η Τιμοσένκο προχώρησε σε αύξηση των συντάξεων και του βασικού μισθού. Μέτρα που θεωρήθηκαν απαράδεκτα από τον διεθνή οργανισμό.

Ευρύτερα, το ατιμωτικό κι όχι απλά άδοξο τέλος της (κάθε άλλο παρά αυθόρμητης) «πορτοκαλί επανάστασης» στην Ουκρανία σηματοδοτεί την σχετική υποχώρηση της αμερικανικής ισχύος και τη βελτίωση της θέσης των ανταγωνιστικών πόλων ισχύος, τουλάχιστον σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία.

Στο πλευρό Γεωργίας και Ουκρανίας η Ουάσινγκτον (Μετροπόλιταν 8/8/2009)

Καμία πρόθεση δεν έχουν οι ΗΠΑ να θυσιάσουν τις στρατηγικές συμμαχίες τους με την Ουκρανία και τη Γεωργία στο βωμό της επανεκκίνησης των ρωσοαμερικανικών σχέσεων! Αυτό ήταν το μήνυμα της πρόσφατης επίσκεψης του αμερικανού αντιπροέδρου, Τζο Μπάιντεν, στο Κίεβο και την Τιφλίδα. Ένα μήνυμα με τη δική του σημασία καθώς στην περίπτωση της Γεωργίας «επιδόθηκε» λίγες μόλις μέρες πριν την επέτειο του καταστροφικού για την ίδια πολέμου των «5 ημερών» με τη Ρωσία. 

Ασπίδα προστασίας αποτέλεσε για τον Μικαΐλ Σαακασβίλι η επίσκεψη του αμερικανού αντιπροέδρου στην Τιφλίδα στις 22 Ιούλη. Η παρουσία του Τζο Μπάιντεν στην Τιφλίδα μετρίασε (σε βαθμό… ξεδοντιάσματος) τις σφοδρές επικρίσεις προς τον πανταχόθεν βαλλόμενο πρόεδρο της χώρας για τους χειρισμούς του πέρυσι το καλοκαίρι όταν στις 7 Αυγούστου προκάλεσε πόλεμο με την Ρωσία με αποτέλεσμα η Γεωργία να απολέσει το 20% των εδαφών της και να δει τις ένοπλες δυνάμεις της επιχειρησιακά να εκμηδενίζονται και ηθικά να ταπεινώνονται. Έκτοτε ο Σαακασβίλι έχει δεχθεί σφοδρότατες κριτικές τόσο από το εξωτερικό (ακόμη κι από την ΕΕ στο βαθμό που φάνηκε ότι η Γεωργία ήταν ο υπαίτιος της σύγκρουσης στη Νότια Οσετία) όσο κι από το εσωτερικό της χώρας, με συνεχή κύματα μαζικών και βίαιων διαδηλώσεων που ζητούν την παραίτησή του και τη διενέργεια πρόωρων εκλογών.

Στην ίδια τη Γεωργία είναι η αλήθεια ότι η λάμψη της αμφιλεγόμενης «επανάστασης των ρόδων» που ανέδειξε το Νοέμβριο του 2003 στην εξουσία τον αμερικανοσπουδαγμένο Μικαΐλ Σαακασβίλι είχε ξεθωριάσει πολύ πριν το καλοκαίρι του 2008. Τόσο στις προεδρικές εκλογές του Ιανουαρίου του 2008, όσο και στις κοινοβουλευτικές εκλογές που οργανώθηκαν τον Μάιο της ίδιας χρονιάς ο εκλεκτός των ΗΠΑ προέβη σε τόση εκτεταμένη νοθεία ώστε αντέδρασαν ακόμη κι οι παρατηρητές του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη. Πολύ περισσότερο όμως αντέδρασαν οι ίδιοι οι Γεωργιανοί που είδαν τον αρχάγγελο του εκδημοκρατισμού να μετατρέπεται σε έναν ακόμη αδίστακτο, αυταρχικό ηγέτη. Η μοναδική του διαφορά με όλους τους άλλους εστιαζόταν στο μίσος του απέναντι στη Μόσχα και τις σχέσεις αγάπης του με την Ουάσινγκτον. Σε βαθμό τέτοιο ώστε να υπάρχουν αλλεπάλληλα δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο για το ενδεχόμενο ο πόλεμος το Σαακασβίλι ενάντια στη Ρωσία τον Αύγουστο του 2008 να μην ήταν εντελώς δικός του, αλλά κυρίως του πανίσχυρου και σκοτεινού αντιπροέδρου των ΗΠΑ Ντικ Τσέινι. Ποιος ξεχνάει άλλωστε ότι σύμβουλός του την κρίσιμη εκείνη περίοδο ήταν ο εξ ίσου σκοτεινός Άλεξ Ρόντος – που εξακολουθεί, όπως φάνηκε κι από την παρουσία του στο πρόσφατο Συμπόσιο της Σύμης να διατηρεί σχέσεις με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Γιώργο Παπανδρέου…

Δεδομένου λοιπόν ότι ο Μικαΐλ Σαακασβίλι είναι άνθρωπος του χθες («όλο και περισσότερο μέρος του προβλήματος παρά μέρος της λύσης» τον αποκάλεσαν σε εντιτόριαλ τους οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς στις 23 Ιούλη, την επομένη της επίσκεψης Μπάιντεν) ο αμερικανός αντιπρόεδρος συναντήθηκε και με στελέχη της αντιπολίτευσης που παραμένει εν πολλοίς κατακερματισμένη. Κατά την ομιλία του στη Βουλή της Τιφλίδας ο Τζο Μπάιντεν αλλά και σε όλες τις δημόσιες τοποθετήσεις του αφού εξήρε τον στρατηγικό ρόλο της Γεωργίας στον χάρτη των αγωγών μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου κι επίσης τη βοήθεια που προσφέρει στις ΗΠΑ συμμετέχοντας στις δυνάμεις κατοχής του Αφγανιστάν, τόνισε την ανάγκη επανάκτησης της εθνικής ακεραιότητας της χωρίς ωστόσο να προκρίνει την προσφυγή στη χρήση των όπλων. Με αυτό τον τρόπο η Ουάσινγκτον έκανε σαφές ότι δεν πρόκειται να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Ν. Οσετίας και της Αμπχαζίας από τη Γεωργία, όπως ανακοινώθηκαν την επομένη του πολέμου των «5 ημερών», ούτε φυσικά να στηρίξει (ξανά) οποιοδήποτε πολεμικό τυχοδιωκτισμό κατά της Ρωσίας, με στόχο την επανένωση της διαλυμένης χώρας. Οι ΗΠΑ επίσης δήλωσαν την συμφωνία τους με τον στόχο ένταξης της Γεωργίας στο ΝΑΤΟ, παρότι εδώ ο Σαακασβίλι ήταν αυτός που πρωτοστάτησε σε ρεαλισμό, αναγνωρίζοντας από το βήμα της Βουλής, λίγες μέρες πριν πως «οι ελπίδες έχουν σχεδόν πεθάνει».

Τη Ρωσία πάντως, που φρόντισε να δείξει ποιος ελέγχει το νότιο Καύκασο με την επίσκεψη του προέδρου Ντμίτρι Μεντβέντεβ στη Ν. Οσετία λίγες μέρες πριν την επίσκεψη του Μπάιντεν στη Γεωργία, υπάρχει κάτι που την ανησυχεί περισσότερο από την ένταξη της Γεωργίας στο ΝΑΤΟ. Είναι ο επανεξοπλισμός της και δη με αντιαρματικούς και αντιαεροπορικούς πυραύλους. Την απαίτησή της φρόντισε μάλιστα να την κάνει γνωστή από την έδρα του ΝΑΤΟ, προειδοποιώντας έτσι τα μέλη της συμμαχίας, δια στόματος του μονίμου αντιπροσώπου της, Ντμίτρι Ρογκοζίν. Η Μόσχα μάλιστα απείλησε και με κυρώσεις όποιον κατασκευαστή προμηθεύσει τη Γεωργία με τέτοια όπλα «είτε είναι στην Αρκτική, είτε στην Ανταρκτική, είτε στις Ηνωμένες Πολιτείες». Κι η απειλή δεν αφορούσε την Αρκτική, ούτε την Ανταρκτική, μια κι επανειλημμένες φορές η Μόσχα έχει αποδοκιμάσει την παρουσία αμερικανών στρατιωτικών συμβούλων στη Γεωργία κι επίσης την προκλητική χρησιμοποίηση πολεμικών πλοίων από τις ΗΠΑ για τη μεταφορά… ανθρωπιστικής βοήθειας. Πρακτική που εγείρει φυσικά υποψίες ότι η Γεωργία σιωπηρά επανεξοπλίζεται από τις ΗΠΑ, όσο κι αν οι ΗΠΑ αρνούνται δημόσια κάθε τέτοιο ενδεχόμενο!

Την ίδια δέσμευση, πως οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι στο πλευρό τους ανεξάρτητα από την επαναπροσέγγιση που επιχειρείται με τη Ρωσία όπως φάνηκε από το ταξίδι του Μπαράκ Ομπάμα στη Μόσχα από τις 6 έως τις 8 Ιούνη, μετέφερε και στη Ουκρανία την οποία επισκέφθηκε αμέσως πριν τη Γεωργία ο αμερικανός αντιπρόεδρος. Το δυστύχημα και σ’ αυτή τη χώρα για τις ΗΠΑ είναι πως το πολιτικό σύστημα που εγκαθιδρύθηκε μετά την Πορτοκαλί Επανάσταση, μπορεί να αποτέλεσε ανάχωμα στη ρωσική επιρροή δημιουργώντας τεράστια προβλήματα στην Μόσχα όπως συμβαίνει σχεδόν κάθε χρόνο με τις διακοπές στην παροχή φυσικού αερίου προς την Ευρώπη που υπονομεύουν την αξιοπιστία της Ρωσίας ως ενεργειακού εταίρου, ωστόσο, αντί να είναι παράδειγμα προς μίμηση, είναι βαθιά διεφθαρμένο, μη λειτουργικό, απονομιμοποιημένο στην κοινωνική συνείδηση και μετράει κι αυτό μέρες. Σε τέτοιο βαθμό ώστε απέναντι στην αναξιοπιστία του διδύμου που ηγήθηκε της «πορτοκαλί επανάστασης» δηλαδή του προέδρου Βίκτορ Γιουστσένκο και της πρωθυπουργού Γιούλια Τιμοσένκο, οι οποίοι όμως τώρα ούτε που μιλιούνται μεταξύ τους, να αναζητούνται εναλλακτικές λύσεις. Κι αυτό μάλιστα επειγόντως έτσι ώστε το κενό που αφήνει η κατακρήμνιση των ποσοστών δημοτικότητας τους στο 2% και στο 14%, αντίστοιχα, να μην καλυφθεί από την υψηλή επιρροή του φιλορώσου Βίκτορ Γιανούκοβιτς που κυμαίνεται στο 23% ενώ στις ανατολικές, ρωσόφωνες περιοχές της χώρας είναι συντριπτική ξεπερνώντας το 50%. Η εναλλακτική λύση μέχρι στιγμής ακούει στο όνομα Αρσένι Γιατσενιούκ κι η δημοτικότητά του ανέρχεται στο 12%. Είναι πρώην κεντρικός τραπεζίτης, πρώην υπουργός Οικονομικών και νυν υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας τον πολιτικό προσανατολισμό του οποίου «εγγυήθηκε» στέλεχος του ιδρύματος Σόρος που μόλις πρόσφατα, στις 20 Ιούλη, έπλεκε το εγκώμιο του στην υπερσυντηρητική Γουόλ Στριτ Τζέρναλ! Ο Μπάιντεν, όπως και στη Γεωργία, κατά το ταξίδι του στην Ουκρανία συναντήθηκε και με στελέχη της αντιπολίτευσης συμπεριλαμβανομένου του Γιατσενιούκ, που θα αποτελέσουν την επόμενη γενιά ηγετών της χώρας. Ο αμερικανός αντιπρόεδρος κατέθεσε και στην Ουκρανία την υποστήριξή του στο αίτημα ένταξής της στο ΝΑΤΟ, παρότι στην Ουκρανία αυτοί που διαφωνούν είναι οι ίδιοι κάτοικοι της χώρας οι οποίοι απορρίπτουν κάθε τέτοιο ενδεχόμενο, που θα τους φέρει σε σύγκρουση με τη Ρωσία.

Εν κατακλείδι ο αμερικανός αντιπρόεδρος (ο οποίος φαίνεται να βγάζει συστηματικά τη βρώμικη δουλειά του Λευκού Οίκου όπως έδειξαν οι προηγούμενες «αποστολές» του στη Βοσνία – Ερζεγοβίνη όπου επιτέθηκε στους Σέρβους και στο Λίβανο όπου απείλησε με διακοπή της βοήθειας αν ψηφισθεί η Χεζμπολάχ, αφήνοντας έτσι για τον Μπαράκ Ομπάμα τις περισσότερο δημοφιλείς διεθνείς επαφές) έκανε σαφές ότι οι ΗΠΑ δεν εγκαταλείπουν την Ουκρανία και τη Γεωργία. Επιδιώκουν μεν μια επανεκκίνηση των σχέσεων τους με τη Ρωσία – κι αυτό λόγω της ανάγκης που έχουν για διευκολύνσεις στον πόλεμο του Αφγανιστάν, εγκαταλείπουν επικίνδυνους τυχοδιωκτισμούς της εποχής του Μπους – που αποδείχθηκαν κι αναποτελεσματικοί, χωρίς ωστόσο να παραιτούνται από το στόχο περικύκλωσης της Ρωσίας με υποτελή τους καθεστώτα.

Αλλαγή φρουράς σε Ουκρανία – Γεωργία (Διπλωματία, 8/2009)

ΝΕΕΣ ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΕΙΣ ΗΓΕΣΙΕΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΟΥΝ ΗΠΑ ΡΩΣΙΑ

ΔΕ ΘΥΣΙΑΖΕΙ Η ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ ΤΑ ΠΡΟΓΕΦΥΡΩΜΑΤΑ ΤΗΣ

Την επιστροφή στην πραγματικότητα του ανηλεούς ανταγωνισμού μεταξύ της Ρωσίας  και των ΗΠΑ για την εξασφάλιση σφαιρών επιρροής σηματοδότησε η επίσκεψη του αμερικανού αντιπροέδρου Τζο Μπάιντεν, στην Ουκρανία και τη Γεωργία λίγες μόλις μέρες μετά την ιδιαίτερης σημασίας επίσκεψη του αμερικανού προέδρου, Μπαράκ Ομπάμα, στη Μόσχα. 

Ασυνήθιστης ωμότητας τουλάχιστον για τα μέτρα της Δύσης ήταν η ανοιχτή επιστολή προς την Ουάσινγκτον που υπέγραφαν 22 ηγέτες της ανατολικής Ευρώπης και είδε το φως της δημοσιότητας στην ηλεκτρονική έκδοση της πολωνικής εφημερίδας, Gazeta Wyborcza, αμέσως μετά την επίσκεψη του Μπαράκ Ομπάμα στη ρωσική πρωτεύουσα. Ανάμεσα σε αυτούς που υπέγραφαν την επιστολή ήταν ο ιστορικός ηγέτης του συνδικάτου Αλληλεγύη και πρώην πρόεδρος της Πολωνίας, Λεχ Βαλέσα, κι ο πρώην πρόεδρος της Τσεχίας, Βάτσλαβ Χάβελ. Στην επιστολή παρότι αναφέρονταν μια σειρά από προβλήματα που απειλούν την σταθερότητα των ανατολικοευρωπαϊκών κρατών, όπως για παράδειγμα η οικονομική κρίση, εξέχουσα θέση κατείχε το ζήτημα της Ρωσίας κι ιδιαίτερα η διαφαινόμενη βελτίωση των αμερικανορωσικών σχέσεων. Η ακύρωση του σχεδίου για την αντιπυραυλική ασπίδα ή μια πιθανή αναβάθμιση του ρόλου της Μόσχας στους αμερικανικούς σχεδιασμούς, σύμφωνα με τους 22 που αποτέλεσαν τα ισχυρά χαρτιά της Ουάσινγκτον όταν ο υπουργός Άμυνας του Μπους κι αρχιτέκτονας της εισβολής στο Ιράκ Ντόναλντ Ράμσφελντ διαιρούσε την Ευρώπη σε παλιά και νέα, «θα υποβαθμίσει την αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών σε ολόκληρη την περιοχή» ανέφερε η επιστολή. Σε άλλο δε σημείο, χωρίς προσχήματα αναφερόταν πως «η περιοχή μας είναι ένα μέρος του κόσμου για το οποίο οι Αμερικανοί έχουν σταματήσει να ανησυχούν», παρότι «δεν είναι όλα καλά στην περιοχή μας ή στις διατλαντικές σχέσεις».

Οι εντυπώσεις που δημιούργησε η επίσκεψη του Ομπάμα στη Μόσχα από τις 6 έως τις 8 Ιούνη για μια θεαματική βελτίωση των ψυχροπολεμικών σχέσεων μεταξύ των πάλαι ποτέ δύο υπερδυνάμων κι οι φόβοι που προκλήθηκαν για ένα διπλωματικό «άδειασμα» από την Ουάσινγκτον των πρώην στενών συμμάχων της στην Ανατολική Ευρώπη ανατράπηκαν από την καθόλου τυχαία επίσκεψη του αμερικανού αντιπροέδρου στην Ουκρανία και τη Γεωργία. Η χρονική δε σύμπτωση της επίσκεψης του Τζο Μπάιντεν στην Γεωργία με την συμπλήρωση ενός χρόνου από τον πόλεμο που προκάλεσε στη Νότια Οσετία ήρθε να επιβεβαιώσει τις έμμεσες έστω ευθύνες της Ουάσινγκτον για το ξέσπασμα του πολέμου των «5 ημερών». Παρότι λοιπόν το ταξίδι του Μπάιντεν ήταν από καιρό προγραμματισμένο, όπως ανακοινώθηκε, πιθανά για να αποτελέσει αντίβαρο στη επίσκεψη Ομπάμα και δεν αποφασίσθηκε κάτω από την πίεση των 22, ο στόχος του ήταν να γίνει σαφές πως η Ουάσινγκτον δεν θυσιάζει στο βωμό μιας αμφίβολης και πρόσκαιρης σχέσης τα προγεφυρώματά της στην ανατολική Ευρώπη και τον Καύκασο.

Ο Μπάιντεν τόσο στο Κίεβο (στις 21 Ιούλη) όσο και στην Τιφλίδα (22 Ιούλη) δεσμεύθηκε ότι θα στηρίξει την αίτηση ένταξής τους στο ΝΑΤΟ, την οποία η Μόσχα θεωρεί απειλή για τη δική της ασφάλεια. Το χειρότερο όμως για το ηγετικό δίδυμο του προέδρου Βίκτορ Γιουσένκο και της πρωθυπουργού Γιούλια Τιμοσένκο στην Ουκρανία και την κυβέρνηση του Μικαΐλ Σαακασβίλι στην Γεωργία είναι ότι ο στόχος ένταξης στο ΝΑΤΟ βάλλεται απόόλες τις μεριές. Στην Ουκρανία από τον ίδιο τον πληθυσμό που σε όλες τις δημοσκοπήσεις εκφράζει την αντίθεσή του, γνωρίζοντας ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα τινάξει στον αέρα τις σχέσεις τους με την Ρωσία, κι αυτό έναντι αμφίβολων αποτελεσμάτων. Στη δε Γεωργία το αίσθημα αυτοσυντήρησης των ίδιων των δυτικοευρωπαΐκών κρατών μελών του ΝΑΤΟ τους κάνει να νιώθουν ανασφαλείς στο ενδεχόμενο η Γεωργία να αποτελεί μέλος του συμφώνου κι οι ίδιες να πρέπει να προασπίσουν τα σύνορά της, αν επικλεστεί το άρθρο 5 του καταστατικού της, στην περίπωση που θα ξεκινήσει ένα νέο τυχοδιωκτικό πόλεμο με τη Ρωσία. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο, την έλλειψη ερεισμάτων της Τιφλίδας στο ΝΑΤΟ, ο πρόεδρος της χώρας  δήλωσε από το βήμα της βουλής λίγες μέρες πριν την επίσκεψη του Μπάιντεν πως οι ελπίδες ένταξης είναι πλέον «σχεδόν νεκρές».

Στοιχείο αισιοδοξίας πάντως τόσο για την Ουάσινγκτον όσο και για την Μόσχα, όσο και να φαίνεται παράξενο, αποτελούν οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις και στις δύο χώρες στο βαθμό που θεωρείται βέβαιο ότι οι διάδοχες κυβερνήσεις θα κινούνται σε πολύ πιο μετριοπαθείς θέσεις. Η Μόσχα έτσι θα πάψει να έχει στα πλευρά της δύο αγκάθια ενώ η Ουάσινγκτον δεν θα είναι υποχρεωμένη να καλύπτει τους εξτρεμισμούς που προκαλεί η κεκτημένη ταχύτητα των μικρών Μπους στην μεταΜπους εποχή.

Στην Ουκρανία, ειδικότερα, βαθιά κρίση διέπει τόσο την οικονομία της χώρας όσο και το πολιτικό της σκηνικό. Το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους η οικονομία συρικνώθηκε κατά ένα ποσοστό ρεκόρ της τάξης του 20,3%, με αποτέλεμα να αναγκαστεί να προσφύγει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ζητώντας δάνειο ύψους 16,4 δισ. δολ. Στην πολιτική ζωή η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη όπως μαρτυρά ο πόλεμος μέχρι εσχάτων που έχει ξεσπάσει μεταξύ των δύο πωταγωνιστών της «πορτοκαλί επανάστασης» κι ο οποίος πρόκειται να ενταθεί όσο η χώρα θα πλησιάζει προς τις εθνικές εκλογές που θα διεξαχθούν στις 17 Ιανουαρίου 2010. Πρόγευση της σύγκρουσης πρόσφερε ήδη η πρωθυπουργός, Γιούλια Τιμοσένκο, με συνέντευξή της στη γαλλική εφημερίδα Le Monde. «Γιατί τόσο μίσος ανάμεσα στον πρόεδρο Γιουστσένκο και σ’ εσάς;» τη ρωτάει ο δημοσιογράφος. «Πρόκειται για μονομερή στάση. Ο πρόεδρος δεν με αντιμετωπίζει ως συνεργάτη αλλά ως ανταγωνιστή για την προεδρία. Το μεγαλύτερο πολιτικό λάθος της θητείας του ήταν ότι χρησιμοποίησε στυγνά όπλα για την καταστροφή μου. Εγώ πάντα του έτεινα το χέρι: στη διάρκεια της πορτοκαλί επανάστασης, κατόπιν το 2007 (σ.σ. νέος πορτοκαλί συνασπισμός για τις βουλευτικές εκλογές). Ήμουν το μοναδικό άτομο στο οποίο μπορούσε να στηρίζεται. Ποτέ δεν τον πρόδωσα. Η μάχη αυτή δεν θα καταλήξει στην καταστροφή μου αλλά στην πολιτική του αυτοκτονία»! Από τη συγκεκριμένη ωστόσο συνέντευξη διαφαίνεται πως η μάχη μεταξύ Γιουστσένκο και Τιμοσένκο έχει (και) γεωπολιτικές αιτίες, που αφορούν ειδικότερα τις σχέσεις της Ουκρανίας με τη Ρωσία. «Πρέπει κάποιος να έχει την υποστήριξη της Μόσχας για να εκλεγεί πρόεδρος τη Ουκρανίας;», ρωτάει στη συνέχεια ο δημοσιογράφος, για να πάρει την ακόλουθη αναπάντεχη απάντηση: «Η πορτοκαλί επανάσταση έδειξε το αντίθετο. Η ύπαρξη μιας συμφωνίας ανάμεσα σε μένα και τη Μόσχα αποτελεί μέρος της προπαγάνδας που κάνουν εναντίον μου οι αντίπαλοί μου. Δεν υπάρχει καμία συμφωνία τύπου Μολότοφ Ρίμπεντροπ. Άλλωστε πρέπει να εργαστούμε για την ένταξη της Ρωσίας στο χώρο και τις αξίες της Ευρώπης. Η δική μου άποψη έχει αλλάξει όσον αφορά αυτό το θέμα. Οι θέσεις μου ήταν αρκετά επιθετικές απέναντι στη Ρωσία. Οι ενέργειες της προς την Ουκρανία πολύ απέχουν ακόμη από το να είναι ορθές. Κατάλαβα όμως ότι μπορούμε να απαντήσουμε στους κινδύνους και τις προκλήσεις με τρόπο διαφορετικό από την αντιπαράθεση και την επιθετικότητα: με θερμούς εναγκαλισμούς»!!!

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μέχρι πριν λίγο καιρό ούτε σε σενάριο επιστημονικής φαντασίας δεν θα χώραγε ατάκα της Τιμοσένκο που ζητά θερμούς εναγκαλισμούς με τη Ρωσία! Αυτή η στροφή 180 μοιρών επιβλήθηκε κατά μεγάλο μέρος από τη στιγμή που έγινε σαφές το τεράστιο οικονομικό κόστος που επέφερε ο διπλωματικός και ενεργειακός πόλεμος με τη Ρωσία και φυσικά κάτω από την πίεση των εκλογέων που τιμώρησαν με την εσχάτη των πολιτικών ποινών τον πρόεδρο Γιουστσένκο ο οποίος εκφράζει μέχρι τέλους την ψυχροπολεμική γραμμή σύγκρουσης με τη Ρωσία, δηλαδή με πλήρη ανυποληψία όπως δείχνει η κατακρήμνιση των ποσοστών δημοτικότητάς του στο 2,3%, από το 60% που βρίσκονταν τα πρώτα χρόνια μετά την πορτοκαλί επανάσταση. Αντίθετα, για να έχουμε μια καλύτερη εικόνα των συσχετισμών στην Ουκρανία, να αναφέρουμε πως ο πρωθυπουργός που ανατράπηκε με την πορτοκαλί επανάσταση κι ο οποίος υποστηρίζεται από την Μόσχα, Βίκτορ Γιανούκοβιτς, εξακολουθείνα συγκεντρώνει τα υψηλότερα ποσοστά δημοτικότητας, της τάξης του 23%, υπερβαίνοντας κατά πολύ ακόμη κι αυτά της πραγματίστριας πλέον Τιμοσένκο που κυμαίνονται στο 14%. Πρόσωπο κλειδί ωστόσο στη νέα κυβέρνηση αναμένεται να αποδειχθεί ο 35χρονος Αρσένι Γιάτσενουκ, υπουργός Εξωτερικών σήμερα που έχει διατελέσει στο πρόφατο παρελθόν πρόεδρος της Βουλής, υπουργός Οικονομικών και κεντρικός τραπεζίτης. Παρότι το εγκώμιο του Γιάτσενουκ έπλεκε στις 20 Ιούλη στη Wall Street Journal ο διευθυντή του Ιδρύματος Σόρος στην Ουκρανία, φέρεται να εκφράζει μια πιο ρεαλιστική γραμμή στις σχέσεις του Κιέβου με τη Μόσχα, σε σύγκριση με τον νυν πρόεδρο Γιουστσένκο.

Αλλαγή βάρδιας είναι σε εξέλιξη και στην Γεωργία, τον δεύτερο σταθμό στο ταξίδι του αμερικανού αντιπροέδρου. Ο Τζο Μπάιντεν παρότι δήλωσε την υποστήριξη της Ουάσινγκτον στην ακεραιότητα της Γεωργίας (αποδοκιμάζοντας έμμεσα πλην σαφώς την ανεξαρτητοποίηση της Ν. Οσετίας και της Αμπχαζίας που ακολούθησε τον πόλεμο των «5 ημερών») επέμεινε στον ειρηνικό τρόπο που πρέπει να έχει οποιαδήποτε προσπάθεια για την αποκατάσταση της εδαφικής ακεραιότητας της. Τονίστηκε έτσι πως δεν θα γίνει ανεκτός κανένας νέο τυχοδιωκτισμός, όπως ο περυσινός που προκάλεσε την οριστική απώλεια του 20% των εδαφών της Γεωργίας και την συντριβή του στρατού της. Ο Μπάιντεν ωστόσο κράτησε σαφείς αποστάσεις και από τον ηγέτη της «επανάστασης των ρόδων» που το Νοέμβριο του 2003 προκάλεσε στη στροφή της εξωτερικής πολιτικής της Γεωργίας από τη Ρωσία στις ΗΠΑ. Τα γκρίζα σύννεφα πάνω από την Τιφλίδα είχαν μαζευτεί πολύ πριν τον Αύγουστο του 2008 οπότε για πρώτη φορά συσπειρώθηκε όλη η αντιπολίτευση κάτω από το αίτημα της παραίτησής του. Ήταν συγκεκριμένα στις προεδρικές εκλογές του Ιανουαρίου του 2008 και στις κοινοβουλευτικές εκλογές του Μαΐου της ίδιας χρονιάς που κατέφυγε σε πλήθος καλπονοθευτικών μεθόδων, προκαλώντας την αντίδραση των παρατηρητών του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα να εξοργίσει την αντιπολίτευσή στο εσωτερκό της χώρας του. Η βάρβαρη καταστολή που χρησιμοποίησε στη συνέχεια, αλλά και τους τελευταίους μήνες για να αντιμετωπίσει τους διαδηλωτές που ζητούσαν την παραίτησή του, μαζί με τον στιγματισμό τους ως υποκινούμενων από τη Μόσχα, μετέτρεψαν τη ρωγμή σε αγεφύρωτο χάσμα. Το κενό μάλιστα αυτό δεν καλύφθηκε με τα μέτρα εκδημοκρατισμού που εξήγγειλε ο Μ. Σαακασβίλι από το βήμα της βουλής λίγες μέρες πριν επισκεφθεί τη χώρα ο Μπάιντεν, αφορώντας πρόσβαση στα ΜΜΕ, διενέργεια τοπικών εκλοών κ.α. Αντίθετα, οι συναντήσεις που είχε ο αμερικανός αντιπρόεδρος με στελέχη της κατακερματισμένης αντιπολίτευσης (της οποίας ηγείται ο Ιρακλί Αλασάνια πρώην πρεσβευτής της Γεωργίας στα Ηνωμένα Έθνη και επικεφαλής του κόμματος Η Γεωργία μας Ελεύθεροι Δημοκράτες) βεβαιώνουν πως κι η Ουάσινγκτον κινείται από τώρα για την επόμενη μέρα στη Γεωργία, όταν ο Σαακασβίλι θα αποτελεί μια κακή ανάμνηση.

Οι δρομολογημένες πολιτικές αλλαγές στην Ουκρανία και τη Γεωργία που θα αναδείξουν φιλοαμερικανικές κυβερνήσεις μεν περισσότερο όμως συμβατές με τη γραμμή της νέας αμερικανικής ηγεσίας δε σημαίνουν το τέλος των προβλημάτων για τη Ρωσία στον λεγόμενο αυλόγυρό της. Γιατί το τελευταίο διάστημα κι όσο κανονικοποιούνται οι σχέσεις με τις δύο προανεφερθείσες χώρες τόσο αρχίζουν πάλι να ματώνουν παλιές πληγές στο βόρειο Καύκασο. Ειδικότερα τα αποσχιστικά κινήματα στο Νταγκεστάν και την Ινγκουσετία, που ως πρωταγωνιστές έχουν τις περισσότερες φορές μουσουλμάνους φονταμενταλιστές. Ο χαμηλής έντασης μεν, αιματηρότατος πόλεμος δε που είναι σε εξέλιξη στην περιοχή έγινε γνωστός πρόσφατα, στις 10 Ιούνη, όταν κατά την επίσκεψή του στο Νταγκεστάν ο ρώσος πρόεδρος, Ντμίτρι Μεντβέντεβ, με αφορμή την εκέλεση ενός ανωτάτου δικαστικού δήλωσε πως το τρέχον έτος έχουν σκοτωθεί 48 πολίτες, 75 κρατικοί υπάλληλοι και 112 στρατιώτες! Η αναζοπύρωση των εχθροπραξιών σε αυτές τις δύο περιοχές σχετίζεται, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, με τις πρωτόγονες μεθόδους καταπίεσης στις οποίες καταφεύγει ο άνθρωπος της Μόσχας στην Τσετσενία, Ραμζάν Καντίροφ, έχοντας επιβάλλει ένα καθεστώς φόβου και τρόμου. Το ερώτημα είναι μέχρι πότε…

Αρέσει σε %d bloggers: