Η λιτότητα κατακερματίζει τη συνοχή σε Ιταλία, Ισπανία, Γερμανία (Επίκαιρα, 2-8/8/2012)

Ένα πρωτοφανές πλήγμα στην συνοχή των εθνικών κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει καταφέρει η εξοντωτική λιτότητα που, χωρίς μεγαλοστομίες και βερμπαλισμούς, πέτυχε να εφαρμόσει την λενινιστική οδηγία και να μετατρέψει σε …εμφύλιο τον πόλεμο που ήδη μαίνεται εντός της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μεταξύ κέντρου και περιφέρειας. Έτσι, από την Ισπανία και την Ιταλία μέχρι την ίδια την Γερμανία όλα σχεδόν τα κράτη της ευρωζώνης βλέπουν την συνοχή τους να αποτελεί παρελθόν και την μια περιφέρεια να στρέφεται εναντίον της άλλης με τις πιο φτωχές να βουλιάζουν στα χρέη και τα ελλείμματα.

Βουλιάζει ο ιταλικός νότος

Πρώτη απ’ όλες η Σικελία που επίσημα ζήτησε από την ιταλική κυβέρνηση κατεπείγουσα χρηματοδότηση έτσι ώστε να αποφύγει τον κίνδυνο στάσης πληρωμών. Προς διάψευση όμως των συνηθισμένων κατηγοριών που διατυπώθηκαν για σπάταλο κράτος, αυτό που έγινε πολύ σύντομα γνωστό είναι ότι τα 400 εκ. ευρώ που με διαδικασίες εξπρές θα απελευθέρωνε η Ρώμη για να στείλει στο Παλέρμο δεν ήταν επιπλέον χρηματοδοτήσεις, αλλά χρήματα που έπρεπε ήδη να είχε στείλει κι είχε περικόψει, στο πλαίσιο των μέτρων λιτότητας. Το συνολικό μάλιστα ποσό που οφείλει η Ρώμη στη Σικελία και δεν έχει μέχρι στιγμής δώσει ανέρχεται σε 1 δισ. ευρώ. Η Σικελία με άλλα λόγια σήκωσε τα χέρια ψηλά, λόγω της άτυπης στάσης πληρωμών που εφαρμόζει η κυβέρνηση του δοτού πρωθυπουργού Μάριο Μόντι, στην προσπάθεια της να μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα.

Υπογραμμίζοντας αυτήν ακριβώς την διάσταση ο Ραφαέλ Λομβάρδο, πρόεδρος της περιοχής από το 2008, τόνισε σε συνέντευξή του προς τα Μέσα ότι «η Σικελία βρίσκεται σε κίνδυνο χρεοκοπίας επειδή η Ιταλία βρίσκεται σε κίνδυνο χρεοκοπίας. Ήδη έχουμε προβεί σε περικοπές έτσι όμως δεν έρχεται ανάπτυξη», ήταν οι δηλώσεις του κεντροδεξιού ηγέτη (σύμφωνα με την International Herald Tribune της Δευτέρας 23 Ιουλίου) που ανήκει στο Κίνημα της Αυτονομίας το οποίο επιζητά την απόσχιση της νότιας Ιταλίας από την  υπόλοιπη χώρα. Η αλήθεια ωστόσο είναι ότι ο τελευταίος που θα έπρεπε να αποχωρήσει από την Ιταλία είναι ο νότος. Με μια ανεργία διπλάσια του επίσημου εθνικού μέσου όρου (στο 19,5% μιλώντας ειδικότερα για τη Σικελία και στο 38,5% για τη νεολαία) και, το σημαντικότερο, με έναν προϋπολογισμό μόνιμα ελλειμματικό που ισοσκελίζεται λόγω των καθαρών εισροών από τη Ρώμη, δηλαδή τον βορρά, οι νότιες περιοχές της Ιταλίας αποτελούν μικρογραφία του χρόνιου διαχωρισμού της υδρογείου και εσχάτως της Ευρώπης σε (ανεπτυγμένο) βορρά και (υπανάπτυκτο) νότο. Μια αντίθεση που η υπερπροβολή της μπορεί να ρίχνει στην αφάνεια τις κοινωνικές αντιθέσεις, δε στερείται ωστόσο νοήματος. Μάρτυρας η αναζωπύρωση της, παρότι δεν είναι μόνο οι νότιες περιοχές της Ιταλίας που βρίσκονται αντιμέτωπες με τον κίνδυνο της χρεοκοπίας. Μαζί με την Σικελία ο οίκος αξιολόγησης Moody’s υποβάθμισε πρόσφατα κι άλλες περιοχές, μεταξύ αυτών και το βιομηχανικό κι εύπορο, υποτίθεται, Βένετο που βρίσκεται στο Βορρά.

Στα δύο η Ισπανία

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στην Ισπανία με 6 από τις 17 αυτόνομες περιοχές της (Καταλονία, Καστίλη – Λα Μάντσα, Μουρθία, Βαλεάρες, Κανάριας και Ανδαλουσία), σύμφωνα με πρωτοσέλιδο τίτλο της ισπανικής εφημερίδας El Pais στις 20 Ιουλίου, να ετοιμάζονται να ζητήσουν επίσημη βοήθεια από το κράτος, δηλώνοντας ότι αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Το αστείο είναι πως η προσφυγή στη Μαδρίτη για τις αυτόνομες περιοχές της Ισπανίας κατέστη μονόδρομος από την στιγμή που οι τράπεζες έπαψαν να τις δανείζουν, εκφράζοντας φόβο για το κατά πόσο θα πάρουν πίσω τα χρήματά τους. Οι τράπεζες όμως είναι η μόνη και αποκλειστική αιτία για τα δεινά που αντιμετωπίζει σήμερα η Ισπανία! Με ένα δημόσιο χρέος της τάξης του 68,5% το 2011 η Ισπανία άρχισε να συγκεντρώνει επάνω της την διεθνή αγωνία από τη στιγμή που το ισπανικό δημόσιο ξεκίνησε να λειτουργεί σαν σωσίβια λέμβος για τις τράπεζες, ανακοινώνοντας για παράδειγμα πριν λίγους μήνες την διάσωση της τράπεζας Bankia με την παροχή 18 δισ. ευρώ. Η απόφαση στη συνέχεια της ευρωζώνης να στηρίξει τις κλυδωνιζόμενες ισπανικές τράπεζες με 100 δισ. ευρώ, παρότι το ποσό αυτό δεν επιβάρυνε άμεσα τον ισπανικό προϋπολογισμό, στην πράξη όξυνε την δημοσιονομική κρίση καθώς τα μέτρα λιτότητας που επιβλήθηκαν θα αυξήσουν τη κοινωνική δυστυχία και θα μειώσουν τα δημόσια έσοδα. Ό,τι με σταθερό τρόπο συμβαίνει και στο «πειραματόζωο Ελλάδα» την τελευταία διετία.

Τόσο στην Ισπανία όσο και στην Ιταλία όμως η εθνική συνοχή δεν είναι δεδομένη. Στην Ιταλία, χαρακτηριστικά, το αίτημα απόσχισης του πλούσιου βορρά ήταν για χρόνια στην προμετωπίδα του κινήματος «Λίγκα του Βορρά» του ακροδεξιού Ουμπέρτο Μπόσι. Στην Ισπανία επίσης επί χρόνια οι Καταλανοί διαμαρτύρονταν για το κόστος που πλήρωναν στο πλαίσιο μιας αναδιανεμητικής σχέσης, εξαιρετικά ετεροβαρούς, που τους ήθελε πάντα με το …χέρι στην τσέπη. Κατά συνέπεια οι τριγμοί που παρατηρούνται αυτή τη στιγμή, ως αποτέλεσμα των αντιλαϊκών πολιτικών λιτότητας, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργήσουν βαθύτερα και πιο απειλητικά ρήγματα στην εύθραυστη ούτως ή άλλως εθνική συνοχή αυτών των χωρών.

Νέα τείχη στη Γερμανία

Το ίδιο, τηρουμένων των αναλογιών, ισχύει και για την Γερμανία, μόνο που εκεί η διαχωριστική γραμμή είναι διπλή. Πλάι σε μια οριζόντια που χωρίζει τον πλούσιο νότο από τον σχετικά φτωχό βορρά (αντίθετα με ό,τι συμβαίνει αλλού) υπάρχει και το μόνιμο τείχος που συνεχίζει να χωρίζει την ανατολική από τη δυτική Γερμανία, ανεξαρτήτως του ότι έχουν περάσει δύο δεκαετίες από την επανένωση. Ο κοινωνικός – γεωγραφικός κατακερματισμός, ελέω λιτότητας, της ενιαίας πολιτικά Γερμανίας έγινε εμφανής με δύο αφορμές. Κατ’ αρχάς με την προσφυγή στο ανώτατο συνταγματικό δικαστήριο της πατρίδας του φασισμού και του χιτλερισμού Βαυαρίας που (εντελώς …τυχαία) είναι το πλουσιότερο και συντηρητικότερο κρατίδιο της Γερμανίας. «Είναι θέμα υπεράσπισης των συμφερόντων της Βαυαρίας και προάσπισης των Βαυαρών φορολογουμένων», δήλωσε ο πρωθυπουργός του κρατιδίου Χερστ Σιχόφερ σύμφωνα με τους Financial Times την Τετάρτη 18 Ιουλίου, αμέσως μετά την συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου όπου αποφασίστηκε η προσφυγή στη Καρλσρούη. Περίπου το 15% των φορολογικών εσόδων της (ελάχιστα συμπαθούς στους υπόλοιπους Γερμανούς) Βαυαρίας κατευθύνεται στην υποστήριξη κρατιδίων όπως το Βερολίνο, η Βρέμη, το Σάαρλαντ και στα αποκαλούμενα (ακόμη και τώρα!) «νέα κρατίδια» της ανατολικής Γερμανίας. Το βασικό τους επιχείρημα (νεοφιλελεύθερης κοπής) είναι ότι τα κρατίδια που κατά σταθερό τρόπο ευεργετούνται από τις μεταβιβάσεις πόρων, επαναπαύονται και δεν κάνουν τίποτε όλα αυτά τα χρόνια για να βελτιώσουν την χρηματοοικονομική τους κατάσταση, παρά τις εισροές που δέχονται. Δεν είναι λίγοι αυτοί που απέδωσαν την πρωτοβουλία της Βαυαρίας να αμφισβητήσει την ενδο-γερμανική αναδιανομή πλούτου στις εκλογές που θα διεξαχθούν το 2013 κι ειδικότερα στον κίνδυνο ήττας που αντιμετωπίζει η δεξιά Χριστιανοκοινωνική Ένωση (CSU) για πρώτη φορά μετά το 1949!

Ακόμη κι έτσι όμως αυτό που γίνεται εμφανές είναι ότι οι πολιτικές της λιτότητας και των περικοπών που επιβάλλονται από τις Βρυξέλλες και τη Φρανκφούρτη αφυπνίζουν τους εθνικισμούς κι απειλούν να διαλύσουν τα εθνικά κράτη, προάγοντας τους πιο τυφλούς ανταγωνισμούς. Η ΕΕ έτσι, προς διάψευση πολλών δοξασιών, με την οικονομική της πολιτική τονώνει και δεν περιθωριοποιεί τους εθνικισμούς.

Στο δρόμο για πλήρες Μνημόνιο Ισπανία και Ιταλία (Πριν, 29.7.2012)

Την επόμενη φορά που οι ηγέτες της Ιταλίας και της Ισπανίας θα θελήσουν να εκφράσουν δημόσια την ικανοποίησή τους για την νίκη τους επί της Μέρκελ θα το σκεφτούν πολλές φορές. Εκτός κι αν πρόκειται για κάποιον ποδοσφαιρικό αγώνα. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορούν εύκολα να θριαμβολογούν, καμαρώνοντας για την επικράτησή τους επί της Γερμανίας. Μέχρι εκεί όμως…

Η εβδομάδα που πέρασε έδειξε ποιος ήταν ο πραγματικός νικητής της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ της 28ης Ιουνίου και δεν ήταν άλλος από την Γερμανία. Μάρτυρας τα επιτόκια των ισπανικών ομολόγων που πήραν φωτιά, σκαρφαλώνοντας (τα 10ετή ειδικότερα) στο 7,5%. Επίπεδο μη βιώσιμο που (από τη στιγμή που έχει αποκλειστεί η λύση του εσωτερικού δανεισμού) μετατρέπει σε θέμα χρόνου την προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης της Ισπανίας με πλήρη τρόπο κι όχι τις ενδιάμεσες λύσεις που φάνηκε να προκρίνονται με βάση την απόφαση της Συνόδου Κορυφής. Η πραγματικότητα που διαμορφώνεται κάνει την Γερμανία να χαμογελά για πολλούς λόγους. Κατά πρώτον, επειδή, η απόφαση που λήφθηκε ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μπορεί να παρεμβαίνει στην δευτερογενή αγορά αγοράζοντας ομόλογα κρατών που δέχονται κερδοσκοπική επίθεση, αποδείχθηκε κενό γράμμα. Η προσφυγή που έγινε, στο ενδιάμεσο, στο γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο για να αποφασιστεί κατά πόσο αυτή η απόφαση είναι συνταγματική παγώνει κάθε σχετική πρωτοβουλία. Μέχρι επομένως να αποφανθεί το ανώτατο δικαστήριο της Καρλσρούης η απόφαση είναι σα να μην έχει ληφθεί.

Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο οι οικονομικές εξελίξεις της προηγούμενης εβδομάδας δικαίωσαν τους Γερμανούς σχετίζεται με την κατάρρευση των ενδιάμεσων λύσεων, δηλαδή τη φόρμουλα της ημι-προσφυγής που είχε επινοηθεί, προβλέποντας ότι μια χώρα θα μπορεί να στέλνει τις τράπεζές της στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας χωρίς να επιβαρύνεται το δημόσιο χρέος της. Από την επόμενη κιόλας μέρα, και με αφορμή τα εξοντωτικά μέτρα λιτότητας που εφάρμοσε η κυβέρνηση του Μαριάνο Ραχόι, είχε φανεί πως κι αυτή η απόφαση δεν εγγυόταν ότι οι Ισπανοί θα έμεναν ανεπηρέαστοι από την υπαγωγή των τραπεζών τους στο Ταμείο Σταθερότητας, απ’ όπου θα πάρουν 100 δισ. ευρώ. Αποδείχτηκε ωστόσο πως ούτε η λιτότητα ήταν αρκετή. Ο λόγος για τον οποίο οδηγηθήκαμε στην εκτόξευση των επιτοκίων σχετίζεται με τον θανάσιμο εναγκαλισμό των τραπεζών με το κάθε δημόσιο κι όσο δεν κόβεται αυτός ο ομφάλιος λώρος, βίαια μάλιστα, δηλαδή με εθνικοποίηση και ανασύσταση εξ αρχής και σε δημόσια βάση του κατακερματισμένου τραπεζικού χάρτη, οι κερδοσκοπικές επιθέσεις θα οργιάζουν. Η Γερμανία από την άλλη, θα τις αφήνει να ξεδιπλώνονται ξέροντας ότι έτσι η επιβολή Μνημονίων φαντάζει αναπόδραστη και λύση σωτηρίας. Ακόμη κι αν αυξάνονται τα ερωτηματικά για την επάρκεια των διαθέσιμων κεφαλαίων λόγω του ότι το δημόσιο χρέος της Ιταλίας και της Γαλλίας (τρίτης και τέταρτης οικονομίας της ευρωζώνης, με βάση τα μεγέθη) αθροιστικά ξεπερνά τα 2,8 τρισ. ευρώ! Οπότε, ενδεχόμενη επιχείρηση «διάσωσής» τους απαιτεί ξανασχεδιασμό των μέσων παρέμβασης, μια και τα υπαρκτά δεν επαρκούν… Γι αυτόν ακριβώς τον λόγο κι οι οίκοι αξιολόγησης υποβάθμισαν την βαθμολογία του Ταμείου και την προοπτική τριών χωρών του ευρωπαϊκού κέντρου, μεταξύ των οποίων κι η Γερμανία, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες από την κρίση στην ευρωζώνη δεν περιορίζονται μόνο στην περιφέρεια, αλλά θίγουν πλέον όλη την ευρωζώνη, ακόμη και τη συναλλαγματική ισοτιμία του κοινού νομίσματος. Πρόκειται για εξελίξεις που όσο κι αν οξύνουν τις αντιφάσεις επί των οποίων κατασκευάστηκε πριν δέκα χρόνια το ευρώ, δεν προκαλούν κανέναν σκεπτικισμό στη Γερμανία κι ούτε φυσικά θέτουν σε αμφιβολία την προτεραιότητα που έχει σήμερα η μάχη για την αφαίρεση των κοινωνικών κατακτήσεων στην Ευρώπη, με κάθε μάλιστα κόστος…

Απο μηχανής θεός η κερδοσκοπία (Πριν, 14 Αυγούστου 2011)

Αιχμή του δόρατος οι οίκοι αξιολόγησης

ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΗΠΑ

Όλα στο κόκκινο, ακόμη και καταμεσής του Αυγούστου όταν εκ παραδόσεως η θερινή ραστώνη δίνει προτεραιότητα στα πιο αγνά πάθη. Πού να δοξαστεί σε τέτοια κοσμοχαλασιά ο Θεός όπως τον ορίζει η Μαργκερίτ Γιουρσενάρ: «Η σάρκα που κουνιέται, αυτά τα γυμνά κορμιά για τα οποία δεν υπάρχουν ούτε η φτώχεια ούτε τα πλούτη, αυτός ο μεγάλος χείμαρρος της ζωής που σέρνει μαζί του επίσης το θάνατο και κυλάει σαν αίμα αγγέλου». Παν’ αυτά…

 Τρία σχεδόν χρόνια, παρά έναν μήνα, μετά την κατάρρευση της αμερικανικής τράπεζας Λίμαν Μπράδερς, τα δαιμόνια που απελευθερώθηκαν δεν λένε να κοπάσουν σαρώνοντας με ολοένα και μεγαλύτερη βιαιότητα ό,τι ήταν γνωστό και οικείο, ότι θεωρούταν προφανές και αυτονόητο.

Η υποβάθμιση της αμερικανικής οικονομίας από τον οίκο αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Standard & Poor’s αποτελεί σημείο τομής. Όχι πως αγνοούσαμε τα τρωτά σημεία της αμερικανικής οικονομίας και το αστρονομικό δημόσιο χρέος της που υπερβαίνει τα 14,2 τρισ. δολάρια. Ή, την εξάρτηση της «αυτοκρατορίας» από την Κίνα που χρηματοδοτεί αδιαλείπτως τα ελλείμματά της (με τα οποία πληρώνονται οι εισαγωγές από την Κίνα) διατηρώντας αυτή τη στιγμή αμερικανικά ομόλογα αξίας άνω του 1 τρισ. δολ. Όλα αυτά ήταν γνωστά εδώ και χρόνια, πολύ πριν σκάσει η φούσκα των υποβαθμισμένων στεγαστικών δανείων που μετέτρεψε την κτηματική αγορά των ΗΠΑ σε ναρκοπέδιο. Η επίσημη αιτιολογία όμως που πρόβαλλε ο οίκος αξιολόγησης δεν αφορούσε το ύψος του αμερικανικού δημόσιου χρέους, αλλά την απουσία ενός σχεδίου που θα μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα και θα επαναφέρει το δημόσιο χρέος σε ανεκτά επίπεδα. Καλά το καταλάβατε: Οι οίκοι αξιολόγησης υπαγορεύουν και αξιολογούν την πολιτική των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον δηλαδή καταδικάσθηκε επειδή, παρά τις περικοπές που θα γίνουν στα δημόσια έσοδα ύψους 2,4 δισ. δολ. με δικομματική μάλιστα συναίνεση, συνεχίζει να ασκεί επεκτατική, «χαλαρή» δηλαδή νομισματική πολιτική, στο πλαίσιο μιας πιο πραγματιστικής προσέγγισης (σε σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για παράδειγμα) που δεν συμβαδίζει όμως με τη σύγχρονη (μονοθεϊστική) ορθοδοξία: άγριες περικοπές παντού, μειώσεις μισθών και συντάξεων, λιτότητα διαρκείας, ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων. Αυτό είναι το σύγχρονο οικονομικό ευαγγέλιο.

Καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή αυτών των εξοντωτικών μέτρων διαδραματίζουν οι οίκοι αξιολόγησης και οι κάθε λογής κερδοσκοπικοί μηχανισμοί, που μετατρέπουν σε ασανσέρ τις τιμές των μετοχών και τους γενικούς δείκτες των χρηματιστηρίων. Ο αναντικατάστατος ρόλος τους έγκειται στο ότι εμφανίζονται σαν μια ανεξέλεγκτη απειλή, είναι το φόβητρο που χρησιμοποιείται για να αναθεωρηθούν οι οικονομικές πολιτικές που εφαρμόζει κάθε κυβέρνηση. Γι’ αυτό το λόγο οι οίκοι αξιολόγησης, παρά την αυστηρή κριτική που έχουν δεχτεί λόγω των εγκληματικών ευθυνών τους στην κρίση των στεγαστικών δανείων, όταν είχαν βραβεύσει με την ανώτερη δυνατή βαθμολογία τις τράπεζες που στη συνέχεια κατέρρευσαν, συνεχίζουν το έργο τους. Ασκώντας ένα τόσο πολύτιμο έργο, ακόμη κι αν δεν υπήρχαν θα έπρεπε να εφευρεθούν. Είναι ο από μηχανής θεός της επιστροφής στον εργασιακό Μεσαίωνα. Ο Θεός της κοινωνικής βαρβαρότητας.

  • Εξοντωτικά μέτρα λιτότητας και περικοπών ανακοινώνονται σε όλες τις χώρες που πέφτουν θύματα κερδοσκοπικών επιθέσεων και υποβαθμίσεων της πιστοληπτικής τους αξιολόγησης από τους τρεις γνωστούς αμερικανικούς οίκους. Οι ιδιωτικοποιήσεις σανίδα σωτηρίας στην βαθιά ύφεση που τεχνητά δημιουργείται από κυβερνήσεις και ΕΕ, σε μια προσπάθεια να καταστρατηγηθούν εργατικά δικαιώματα και κατακτήσεις.
  • Συνταγματική αναθεώρηση σε Ιταλία και Γαλλία για να απαγορευθούν τα δημοσιονομικά ελλείμματα

Στην από ‘δω μεριά του Ατλαντικού οι ανατροπές που σημειώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα δεν παρέσυραν μόνο δύο μεμονωμένες χώρες, την Κύπρο και την Ιταλία, αλλά άγγιξαν και τον πυρήνα της ευρωζώνης, με τη Γαλλία συγκεκριμένα να απειλείται πως θα ακολουθήσει τις ΗΠΑ στην υποβάθμιση της πιστοληπτικής της θέσης, εγκαταλείποντας κι αυτή το κλαμπ της ανώτερης βαθμολογίας.

Κι εδώ σημασία δεν έχει ο ήχος του συναγερμού αλλά τα μέτρα πυρόσβεσης.

Η υποβάθμιση της Κύπρου κατά δύο μονάδες, που την οδήγησε δύο σκαλοπάτια πριν την κατηγορία των σκουπιδιών, ήταν προκλητική και αδικαιολόγητη. Αρκεί να δούμε ότι το δημόσιο χρέος της ως ποσοστό του ΑΕΠ βρίσκεται στο 60%, κινείται δηλαδή στα όρια του Μάαστριχτ και είναι πιο χαμηλά ακόμη κι απ’ αυτό της Γερμανίας, που ξεπερνάει το 74%. Κανένας λόγος ανησυχίας δεν συντρέχει επομένως για την Κύπρο. Παρόλα αυτά η υποβάθμισή της οδήγησε την «αριστερή» κυβέρνηση του Δημήτρη Χριστόφια να φέρει στη Βουλή όχι ένα, ούτε δύο, αλλά επτά νομοσχέδια που ως κοινό παρανομαστή έχουν την επιβολή πρωτοφανούς λιτότητας για τα μέτρα της Κύπρου. Ειδικότερα: αύξηση του ΦΠΑ κατά δύο μονάδες στο 17%, μηδενικές αυξήσεις στους δημοσίους υπαλλήλους την επόμενη τριετία, μείωση μισθών για τους νεοπροσλαμβανόμενους στον δημόσιο τομέα, μείωση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων κατά 5.000 άτομα την επόμενη πενταετία και πολλά ακόμη.

Στην Ιταλία τα ίδια και χειρότερα. Με αφορμή την άνοδο των επιτοκίων δανεισμού στα ιταλικά ομόλογα η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι ψήφισε (σαν… έτοιμη από καιρό) και θα εφαρμόσει άμεσα την “μητέρα όλων των μεταρρυθμίσεων” όπως έχει χαρακτηριστεί στην αγορά εργασίας. Ειδικότερα την κατάργηση του άρθρου 18 της εργατικής νομοθεσίας που επιβάλλει μια σειρά περιορισμών στις απολύσεις εργαζομένων σε επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 15 άτομα προσωπικό. Μεγάλη σημασία όμως εδώ έχουν και οι χειρισμοί της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που οδήγησαν τον “καβαλιέρε” να αφήσει τα προκαταρκτικά μπούνγκα – μπούνγκα με τις 17χρονες και να περάσει στο «ψητό» της λιτότητας. Ειδικότερα, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε κατά πλειοψηφία από την Πέμπτη 4 Αυγούστου να προβεί στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ιταλίας και της Ισπανίας αν χρειαστεί από την δευτερογενή αγορά ώστε να εκτονώσει τις ανοδικές πιέσεις στα επιτόκια, την επόμενη μέρα, Παρασκευή 5 Αυγούστου, δεν εφάρμοσε την απόφαση παρότι συνέτρεχαν λόγοι και με το παραπάνω μάλιστα: τα επιτόκια και των δύο χωρών έφτασνα το 6,5%, επίπεδα δηλαδή που παρέπεμπαν στην εποοχή της λιρέτας και της πεσέτας. Η απόφαση εφαρμόστηκε την εβδομάδα που μας πέρασε, αφού η κρίση ήταν πια εκτός ελέγχου. Το τι μεσολάβησε το μάθαμε την Δευτέρα από την ιταλική εφημερίδα Κοριέρε ντε λα Σέρα που αποκάλυψε μυστική επιστολή της ΕΚΤ προς τη Ρώμη στην οποία περιγράφονταν τα αντιλαϊκά μέτρα που πρέπει να ψηφίσει, με ιδιαίτερη έμφαση στην ιδιωτικοποίηση δημοτικών επιχειρήσεων και τις εργασιακές σχέσεις. Η επιστολή υπογραφόταν από τον νυν πρόεδρο της ΕΚΤ, Ζαν Κλοντ Τρισέ, και τον επόμενο πρόεδρο της, ιταλό, Μάριο Ντράγκι, που θα αναλάβει καθήκοντα από τον Οκτώβρη. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο επόμενος πρόεδρος της ΕΚΤ διετέλεσε αντιπρόεδρος στο παρελθόν της αμερικανικής Γκόλντμαν Σακς, η οποία αποτελώντας θερμοκήπιο για στελέχη των κεντρικών και ιδιωτικών τραπεζών όλο και περισσότερο θυμίζει τη σχολή των κούτβηδων στη Μόσχα, η αποφοίτηση από την οποία αποτελούσε αυστηρή προϋπόθεση για την ανάδειξη σε αξιώματα στο εσωτερικό και της κάθε χώρας… Επιστρέφοντας στα δικά μας, η Φρανκφούρτη λοιπόν άφηνε τη φωτιά να καίει και να εξαπλώνεται εκβιάζοντας έτσι την κυβέρνηση Μπερλουσκόνι να επιταχύνει την αντιλαϊκή μεταρρύθμιση.

Μέχρι που η φωτιά έφθασε και στο Παρίσι αναγκάζοντας τον Νικολά Σαρκοζύ να εγκαταλείψει την γαλλική Ριβιέρα όπου παραθέριζε και να επιστρέψει στην «πόλη του φωτός». Τα συγκεκριμένα μέτρα που θα εφαρμοστούν, υποτίθεται για να μειωθεί το έλλειμμα και να συνεχίσει η Γαλλία να βρίσκεται στον πυρήνα της ευρωζώνης χωρίς να υποβιβαστεί στο Μεντ Κλαμπ όπου πραγματικά ανήκει, θα γίνουν γνωστά μεθαύριο, Τρίτη 16 Αυγούστου. Το μόνο σίγουρο είναι πως ο γάλλος πρόεδρος θα αναγγείλει συνταγματική αναθεώρηση για να ενσωματωθεί στον καταστατικό χάρτη της Γαλλίας άρθρο που θα απαγορεύει τα ελλείμματα και θα επιβάλει ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Κι εδώ δεν είναι η παραδοσιακή έχθρα με την Αγγλία που υποκινεί την πρωτοβουλία να τεθεί εκτός νόμου ο ιδεολογικός πατέρας των ελλειμμάτων, Τζον Μέυναρντ Κέυνς, αλλά η άνευ όρων υποταγή στη Γερμανία του Νικολά Σαρκοζύ, που ζήλεψε τη δόξα του Πετέν, ελπίζοντας έτσι ότι θα συνεχίσει να έχει την εύνοια του Βερολίνου, παρά τα μαύρα χάλια των γαλλικών δημόσιων οικονομικών. Αντίστοιχη δέσμευση για συνταγματική αναθεώρηση με την οποία θα απαγορευθούν τα δημοσιονομικά ελλείμματα έδωσε και ο Μπερλουσκόνι.

Και στις τρεις παραπάνω περιπτώσεις λοιπόν – Κύπρο, Ιταλία και Γαλλία – οι οίκοι αξιολόγησης έβγαλαν την βρόμικη δουλειά, προσέφεραν το άλλοθι για να εφαρμοστούν οι φιλοεργοδοτικές μεταρρυθμίσεις που ζητούσε επί χρόνια το κεφάλαιο. Πρόκειται όμως για μέτρα που όσο κι αν είναι αναγκαία, αποτελώντας μονόδρομο για την υπέρβαση της κρίσης από τη μεριά του κεφαλαίου και των κυβερνήσεών του άλλο τόσο είναι και αντιφατικά, καθώς προκαλούν μια σειρά παρενέργειες, ενίοτε εκρηκτικές.

Πρώτα και κύρια φέρνουν συρρίκνωση των ρυθμών μεγέθυνσης του παραγόμενου προϊόντος και ύφεση. Από τις ΗΠΑ που αναθεώρησε επί το δυσμενέστερο τις περυσινές εκτιμήσεις για άνοδο του ΑΕΠ μέχρι την ευρωζώνη, όλες μα όλες οι χώρες – συμπεριλαμβανομένης και της Γερμανίας – εξήγγειλαν επιβράδυνση των ρυθμών αύξησης του ΑΕΠ. Το “πειραματόζωο Ελλάδα” κρατάει κι εδώ τα σκήπτρα με πτώση του ΑΕΠ κατά το δεύτερο τρίμηνο κατά 6,9% σε σχέση με πέρυσι, όταν και πέρυσι το αντίστοιχο τρίμηνο είχε μειωθεί κατά 4%. Οι λόγοι της παράλυσης είναι προφανείς και θα ενταθούν μάλιστα, στα απόνερα του νέου κύματος λιτότητας. Η μείωση των κρατικών δαπανών είτε αφορούν επιδόματα ανεργίας και μισθούς (που θα δεχτούν την μεγαλύτερη συρρίκνωση) είτε αφορούν πολεμικές δαπάνες και επενδύσεις κεφαλαίου (που ούτε αυτές πρόκειται να γλιτώσουν) θα οδηγήσει σε συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος, μείωση της απασχόλησης, λουκέτα και ανεργία. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον πολλές φορές η πτώση των τιμών των μετοχών δεν συνιστά κερδοσκοπία, αλλά μάλλον ορθολογική αντίδραση. Τι κέρδη να πραγματοποιηθούν όταν σχεδόν σβήνουν οι μηχανές της οικονομίας, όπως για παράδειγμα έχει συμβεί στην Ελλάδα τον τελευταίο χρόνο; Ποιά κέρδη να προεξοφλήσουν επομένως τα χρηματιστήρια;

Τη δική της βαρύτητα εδώ έχει μια ακτινογραφία των επιχειρήσεων στην Ελλάδα που πραγματοποιήθηκε από την ICAP, στη βάση των δημοσιευμένων ισολογισμών για τη χρήση του 2010, βάσει των οποίων η επιδείνωση είναι διάχυτη σε όλο το εύρος των οικονομικών δραστηριοτήτων και τα συνολικά αποτελέσματα κατέστησαν ζημιογόνα σε όλους τους κλάδους «γεγονός πρωτόγνωρο για πάρα πολλά έτη», όπως αναφέρεται. Τεράστια σημασία όμως έχει το κοινό γνώρισμα στις έξι κορυφαίες κερδοφόρες επιχειρήσεις: Όλες τους είναι τουλάχιστον κατά ένα μέρος ή ήταν δημόσιες επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα: ΟΠΑΠ (με κέρδη 893 εκ.), ΔΕΗ (726 εκ.), Κοσμοτέ (406), Ελληνικά Πετρέλαια (248 εκ.), Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών (158) και ΟΤΕ (152 εκ.). Δεν είναι εντυπωσιακό; Αντιστρέφοντας, χάρη αστεϊσμού, την φιλολογία των νεοφιλελεύθερων όπως μονότονα επαναλαμβανόταν επί δεκαετίες μπορούμε να πούμε ότι ο ιδιωτικός τομέας έχει αποτύχει στην τέχνη του επιχειρείν και επίσης η ιδιωτική πρωτοβουλία αποδεδειγμένα – βάσει οικονομικών αποτελεσμάτων – είναι ανίκανη να αναμιγνύεται στην οικονομική δραστηριότητα. Αντίθετα ο δημόσιος τομέας, κι αυτό δε λέγεται χάρη αστεϊσμού, αναδεικνύεται σε χρυσοτόκο όρνιθα στη εποχή της κρίσης. Κι αυτό δε συμβαίνει τυχαία. Τα ληστρικά τιμολόγια που έχει επιβάλλει η κυβέρνηση και οι κατά βάση αναντικατάστατες υπηρεσίες που προσφέρουν οι δημόσιες επιχειρήσεις εγγυώνται ότι είναι εξαίρεση στον κανόνα των ζημιών.

Αυτά ακριβώς τα χαρακτηριστικά των δημοσίων επιχειρήσεων, τις μετατρέπουν, μέσω της ιδιωτικοποίησής τους, σε σανίδα σωτηρίας για τον καπιταλισμό, αντίδοτο στη συρρίκνωση των κερδών που φέρνει η πτώση των ρυθμών μεγέθυνσης. Πολύ περισσότερο σήμερα που η πτώση των τιμών των μετοχών, οδηγεί την αξία τους στο ναδίρ. Τόσο χαμηλά ώστε ακόμη και ο πρόεδρος της επιτροπής ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας, Γ. Κουκιάδης, δήλωσε ότι δεν πρέπει να «ξεπουληθούν έναντι ευτελούς τιμήματος», εκφράζοντας έτσι τις ανησυχίες (ακόμη και για ποινικές ευθύνες που μπορεί μελλοντικά να αναζητηθούν) από το κάθε άλλο παρά θεωρητικό ενδεχόμενο να πουληθούν έναντι πινακίου φακής. Το μέγεθος του εγκλήματος της ιδιωτικοποίησης φαίνεται αν αντιπαραβάλλουμε τα κέρδη των πιο πάνω επιχειρήσεων με την κεφαλαιοποίησή τους, το γινόμενο δηλαδή του αριθμού των μετοχών επί της αξίας της κάθε μίας μετοχής. Έτσι, για παράδειγμα, η αξία της ΔΕΗ (1,3 δισ. ευρώ) με βάση τις τιμές των μετοχών στις 10 Αυγούστου ισούται με τα κέρδη που αφήνει σε λιγότερα από δύο χρόνια! Να γιατί το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων του Μεσοπρόθεσμου, με στόχο τη συγκέντρωση 50 δισ. αποτελεί το μεγαλύτερο πλιάτσικο που έχει ποτέ συντελεστεί στον δημόσιο πλούτο της Ελλάδας, ένα επικών διαστάσεων φαγοπότι που θα πραγματοποιηθεί με τη συμμετοχή ελλήνων και ξένων καπιταλιστών και το οποίο πρέπει να αποτραπεί πάση θυσία.

Ακάλυπτες μένουν Ιταλία και Ισπανία

ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΔΥΝΑΜΙΤΙΖΕΙ ΤΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ

Η δεύτερη παράπλευρη απώλεια της συνειδητής απόφασης των ευρωπαϊκών αρχών να ενθαρρύνουν την «ελεγχόμενη κερδοσκοπία», έτσι ώστε να προχωρήσει άρον – άρον και με το μικρότερο κόστος το πανευρωπαϊκό αντεργατικό πραξικόπημα, σχετίζεται με τους κινδύνους που εγκυμονούνται για τη σταθερότητα της ευρωζώνης και της κάθε μίας οικονομίας ξεχωριστά. Οι αποφάσεις των ηγετών της ευρωζώνης της 21ης Ιουλίου προσφέρονται για πολλά συμπεράσματα στον βαθμό που άφησαν ακάλυπτες όσες χώρες βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού. Ειδικότερα η επιμονή της Γερμανίας να μην αυξηθούν τα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) και να παραμείνουν στα 440 δισ. ευρώ (και πλέον στα 298 αν αφαιρεθούν όσα έχουν ήδη δοθεί) στερεί τις ευρωπαϊκές αρχές από τα αναγκαία μέσα για να παρέμβουν σε περίπτωση που απειληθεί στα σοβαρά η Ιταλία ή η Ισπανία το δημόσιο χρέος των οποίων ανέρχεται σε 680 δισ. ευρώ και 1,9 τρισ. ευρώ αντίστοιχα.

Επίσης τυχόν υποβάθμιση της πιστοληπτικής θέσης της Γαλλίας (χώρια των άλλων συνεπειών που θα έχει στις τράπεζές της για παράδειγμα) θα θέσει σε δοκιμασία την συμμετοχή της στο Ταμείο και ακόμη τη χρηματοδότηση του δεύτερου δανείου που συμφωνήθηκε για την Ελλάδα. Επιπλοκές έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται και γι’ αυτό ο Γιωργάκης κάπου μεταξύ Πάρου, Σκόπελου και Σκιάθου (όπου έφαγε το γιούχα του από τους παραθεριστές) σε ένα διάλειμμα των διακοπών του ζήτησε την ταχεία εφαρμογή των αποφάσεων της 21ης Ιούλη. Να πάρουμε δηλαδή τα λεφτά γρήγορα πριν ξυπνήσουν οι κουτόφραγκοι Ισπανοί και Ιταλοί και καταλάβουν ότι δεν είναι δυνατόν να δανείζουν την Ελλάδα με επιτόκιο 2,5% και οι ίδιοι να δανείζονται από τις αγορές με επιτόκια 5% ή 6%…

Την επιτάχυνση της εφαρμογής των αποφάσεων της 21ης Ιούλη ζήτησε επίσης και η Μέρκελ και αυτό αναμένεται να είναι, μεταξύ άλλων, το επίκεντρο της κοινής συνέντευξης Τύπου που θα παραχωρήσουν Μέρκελ και Σαρκοζύ μεθαύριο Τρίτη με απώτερο στόχο να βάλουν ένα φρένο στις επιθέσεις των κερδοσκόπων. Το αστείο όμως είναι ότι αυτές ακριβώς οι αποφάσεις, που η ταχεία εφαρμογή τους προβάλλεται ως ανάχωμα στις επιθέσεις, είναι που άναψαν το πράσινο φως για τις μέχρι σήμερα επιθέσεις. Γράφτηκε πως σε μια πρόσφατη σύνοδο κορυφής ο Τρισέ έδειξε στους ευρωπαίους ηγέτες ένα γράφημα που απεικόνιζε την άνοδο των επιτοκίων μετά από κάθε σύνοδο κορυφής η οποία υποτίθεται θα καθησύχαζε τις αγορές. Και κατάφερνε ακριβώς το αντίθετο… Το ίδιο θα συμβεί και τώρα προκαλώντας στην πράξη τον βαθύτερο διχασμό της ευρωζώνης.

 ΕΕ ΚΑΙ ΔΝΤ 

Οι “δύο μαύρες Συμπληγάδες”

ΑΥΘΑΙΡΕΤΗ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΟΛΟΓΙΑ 

Μέρκελ και Σαρκοζύ στην κοινή συνέντευξη Τύπου που θα δώσουν μεθαύριο κυρίως θα αναφερθούν, με βάση δημοσιεύματα του Τύπου, στη πρόθεσή τους να ενοποιηθεί η οικονομική πολιτική που εφαρμόζεται στην ΕΕ και ιδίως στην ευρωζώνη. Το μέτρο αυτό που πολλές φορές από τους ευρωλάγνους εμφανίζεται κι ως θεραπεία στη νόσο της ευρωζώνης θα αποτελέσει το τελευταίο καρφί στο φέρετρο των κοινωνικών κατακτήσεων και του κοινωνικού κράτους. Γιατί, η ενοποίηση δεν θα γίνει επάνω στη βάση των κατακτήσεων της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου ή επάνω στις σύγχρονες ανάγκες ασφάλισης και περίθαλψης των εργαζομένων αλλά στη βάση του “συμφώνου για το ευρώ” που ψηφίστηκε στην προηγούμενη σύνοδο κορυφής  της ΕΕ κι επιβάλει την μείωση μισθών και ημερομισθίων στα επίπεδα της Κίνας, την αύξηση τνω ορίων συνταξιοδότησης και στη βάση των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής του ΔΝΤ. Η ενοποίηση λοιπόν των οικονομικών πολιτικών δεν εγγυάται τον προοδευτικό χαρακτήρα της οικονομικής πολιτικής ή τον αναδιανεμητικό της προσανατολισμό. Φάνηκε άλλωστε κι από τις δηλώσεις του υπουργού Οικονομίας της Γερμανίας και αντι-καγκελαρίου Φίλιπ Ρέσλερ, την Τρίτη 9 Αυγούστου, ο οποίος τόνισε ότι “όλες οι χώρες της ευρωζώνης θα πρέπει το γρηγορότερο δυνατό να θεμελιώσουν ένα όριο χρέους στο σύνταγμά τους, σύμφωνα με το γερμανικό πρότυπο”. Και στις ΗΠΑ μάλιστα που υφίστανται μεταβιβάσεις στο πλαίσιο του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού από τις πλουσιότερες πολιτείες προς τις φτωχότερες δεν έχει αποτραπεί η πτώχευση, εδώ και χρόνια μάλιστα, της χρυσής πολιτείας της Καλιφόρνιας…

Το ίδιο είναι πολύ πιθανό να συμβεί και στην Ευρώπη με πολύ πιο δραματικούς όρους καθώς η εφαρμογή της λιτότητας με την ίδια βεβαιότητα που οδηγεί στην χρεοκοπία τις χώρες που βρίσκονται στο όριο θα οδηγήσει και στην έξοδο τους από την ευρωζώνη αργά ή γρήγορα ως αποτέλεσμα της απόκλισης που φέρνει η όξυνση του ανταγωνισμού. Σε αυτό το πλαίσιο το αίτημα της εξόδου από το ευρώ αρχικά και την ΕΕ, κάτω από την πίεση των αγώνων, αποκτά προτεραιότητα στον βαθμό που μπορεί να βάλει ένα φρένο στην επίθεση του κεφαλαίου και να σημάνει την βελτίωση της θέσης των εργαζομένων. Δεν ισοδυναμεί με καταστροφή, δηλαδή όπως εντελώς αυθαίρετα υποστηρίζουν ΚΚΕ και ΣΥΝ, αναπαράγοντας αβασάνιστα τις κινδυνολογίες που εκπορεύονται από την κυβέρνηση.

Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώθηκε και από μια πρωτότυπη και εύστοχη επιστημονική εργασία του καθηγητή Θόδωρου Μαριόλη και του Αποστόλη Κάτσινου όπου εκτιμήθηκαν τα αποτελέσματα από την επιστροφή σε μια υποτιμημένη κατά 50% δραχμή. Αντί για τη συντέλεια του κόσμου που πραναγγέλουν εν χορώ ΠΑΣΟΚ και κοινοβουλευτική Αριστερά, υπολογίστηκε πως το πληθωριστικό κύμα στο χειρότερο σενάριο θα είναι της τάξης του 9% τον πρώτο χρόνο και 3% τον πέμπτο χρόνο μετά την υποτίμηση ενώ η διεθνής ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, που για τους συγγραφείς αυτό είναι το βασικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας και όχι το δημόσιο χρέος, θα αυξηθεί στο πρώτο έτος μετά την υποτίμηση κατά 37% έως 42%.

Πρόκειται για ένα περιβάλλον μεγέθυνσης που μπορεί να ανακόψει τις τάσεις ανόδου της ανεργίας, που εμφανίζονται ασυγκράτητες πλήττοντας πλέον το 17% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, και να δημιουργήσει τους όρους μιας γενναίας αναδιανομής του εισοδήματος.

Προϋπόθεση ωστόσο για την αναδιανομή είναι η ανατροπή των πολιτικών που εφαρμόζει η κυβέρνηση και επιβάλλουν ΕΕ και ΔΝΤ, στο ρόλο των δύο μαύρων Συμπληγάδων που περιέγραφε ο Γιώργος Σεφέρης στο αφιερωμένο στον Αρθούρο Ρεμπώ ποίημα του με τίτλο Μυθιστόρημα: «Ο τόπος μας είναι κλειστός. Τον κλείνουν οι δύο μαύρες Συμπληγάδες».

Ο αχαλίνωτος Μπερλουσκόνι κι ο φαρισαϊσμός (Μετροπόλιταν, 4/7/2009)

Πανταχόθεν βαλόμενος ετοιμάζεται να δεχτεί ο πρωθυπουργός της Ιταλίας τους ηγέτες των υπόλοιπων επτά πλουσιοτέρων χωρών της γης στη σύνοδο του G8 που ξεκινάει την Τετάρτη 8 και λήγει το Σάββατο 10 Ιούλη. Ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι κατάφερε ακόμη κι αυτή η σύνοδος να αποτελέσει αιτία τριβών ορίζοντας ως τόπο διεξαγωγής της την μεσαιωνική πόλη Λ’Ακουίλα που επλήγη από τον καταστροφικό σεισμό της 6ης Απριλίου, υποτάσοντας έτσι τη διεθνή συνάντηση στις εσωτερικές πολιτικές του σκοπιμότητες.

Στη σύνοδο του G8 ελάχιστοι ομόλογοι του Μπερλουσκόνι θα νιώθουν άνετα μαζί του. Αναμφίβολα ο ιταλός πρωθυποργός τις πιο περίπλοκες σχέσεις, «καυτές» θα τις χαρακτηρίζαμε αν δεν υπήρχε κίνδυνος δημιουργίας ανάρμοστων συνειρμών με τα ανοιχτά μέτωπα που διατηρεί στο εσωτερικό της χώρας του, τις έχει με τις ΗΠΑ. Κατ’ αρχήν πρέπει να πούμε ότι ο αμερικανός πρόεδρος, Μπαράκ Ομπάμα, δέχτηκε από τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι τη μεγαλύτερη προσωπική προσβολή που έχει υποστεί δημόσια. Αναφερόμαστε στο ρατσιστικό, ταπεινωτικό «χιούμορ» που έκανε ο ιταλός πρωθυπουργός (ο οποίος στο πλαίσιο της προεκλογικής αντιπαράθεσης στις ΗΠΑ είχε στηρίξει τον ρεπουμπλικανό υποψήφιο Τζον Μακ Κέιν) όταν ανακοινώθηκε το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών της 4ης Νοέμβρη ρωτώντας λίγο – πολύ αν ο νικητής των εκλογών μαύρισε από τον ήλιο! Έκτοτε ο πρωθυπουργός της Ιταλίας έχει βοηθήσει τις ΗΠΑ με πολλούς τρόπους: εκδηλώνοντας την προθυμία του να φιλοξενήσει κρατούμενους από το Γκουαντάναμο, τονίζοντας, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, τον αμετάκλητο χαρακτήρα της απόφασης της κυβέρνησης του να διατηρήσει στο Αφγανιστάν 2.350 στρατιώτες, κ.α. Ωστόσο, οι σχέσεις των δύο χωρών για μια σειρά από λόγους, δεν είναι όπως παλιά.

Η αξία χρήσης του ιταλού πρωθυπουργού για τη νέα ηγεσία του Λευκού Οίκου είναι πολύ μικρή αν την συγκρίνουμε με την αξία που είχε για την κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους. Η θεμελιώδης μεταβολή έγκειται στην ευρύτερη βελτίωση των αμερικανο-ευρωπαϊκών σχέσεων που ως αποτέλεσμα έχει όλο και λιγότερο οι ΗΠΑ να είναι εξαρτημένες από δύο ή τρεις κυβερνήσεις για να προωθήσουν τα συμφέροντα τους, όπως συνέβαινε επί Μπους. Κατ’ αντιστοιχία αυτών που παρατηρούνται στα νομισματικά, ο πληθωρισμός της αμερικανοφιλίας μείωσε την αξία κάθε μεμονωμένης αμερικανόφιλης κυβέρνησης…

Δευτερευόντως, μεταξύ των κυβερνήσεων Ομπάμα και Μπερλουσκόνι υπάρχει σαφής πολιτική απόσταση. Φάνηκε με αφορμή το σχόλιο του ιταλού πρωθυπουργού για την πολιτική του Ομπάμα έναντι του Ιράν, την οποία χαρακτήρισε «αδύναμη». Το γεγονός μάλιστα ότι το σχόλιο έγινε σε συνάντηση που είχε με τον ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, (από το περιβάλλον του οποίου και διαδόθηκε στο ισραηλινό Τύπο, για να διαψευστεί στη συνέχεια από τη Ρώμη) βεβαιώνει ότι κίνητρό του δεν ήταν η ευαισθησία για τις δημοκρατικές ελευθερίες, αλλά η εξυπηρέτηση των φιλοπολεμικών σιωνιστικών σχεδιασμών στη Μέση Ανατολή.

Αντίθετα με τα παραπάνω, όπου το χάσμα με τον Λευκό Οίκο δημιουργείται από τις πολιτικά παρωχημένες, νεοσυντηρητικές θέσεις του Μπερλουσκόνι, η απόφαση του ιταλού πρωθυπουργού να στηρίξει το ρωσικό σχέδιο κατασκευής του αγωγού φυσικού αερίου Σάουθ Στριμ αποτέλεσε καίριο πλήγμα, στρατηγικής σημασίας, στην διαιώνιση της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τις ΗΠΑ. Η Ιταλία μαζί με τη Σερβία, τη Βουλγαρία και την Ελλάδα υπέγραψαν στις 15 Μαΐου συμφωνία με τη Ρωσία για να ξεκινήσουν, επιτέλους, οι εργασίες κατασκευής του αγωγού μήκους 2.000 χλμ. που θα μεταφέρει φυσικό αέριο από τη Ν. Ρωσία στην Ευρώπη. Καθοριστική μάλιστα σημασία για τα ρωσικά σχέδια είχε η συμφωνία του ιταλού πρωθυπουργού με τον ρώσο ομόλογό του, Βαλντίμιρ Πούτιν, στο θέρετρο του Σότσι, (συμφωνία που δέσμευε τη ρωσική Γκαζπρόμ και την ιταλική ΕΝΙ) να διπλασιαστεί η χωρητικότητα του αγωγού φθάνοντας τα 63 δισ. κυβ. μ. Αυτό το σχέδιο έχει συναντήσει τη ριζική αντίθεση των ΗΠΑ που επικαλούμενες την ενεργειακή ανεξαρτησία της Ευρώπης από τη Ρωσία προκρίνουν τον ανταγωνιστικό αγωγό Ναμπούκο, η κατασκευή του οποίου βρίθει από αβεβαιότητες. Στην πραγματικότητα αυτό που επιδιώκει η Ουάσινγκτον (με την αμέριστη υποστήριξη του Μανουέλ Μπαρόζο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) είναι να ναρκοθετήσει την ανάπτυξη οικονομικών δεσμών και τη στενότερη συνεργασία μεταξύ Δυτικής Ευρώπης και ΕΕ από τη μια και της Ρωσίας από την άλλη. Ο Μπερλουσκόνι παρά την γενικότερη φιλοαμερικανική του πολιτική δεν βοήθησε στην ευόδωση αυτού του σχεδίου.

Τα βέλη ωστόσο που δέχεται δεν σχετίζονται με τις γεωπολιτικές του επιλογές.

Σημείο αφετηρίας για να εκδηλωθεί το τελευταίο κύμα επιθέσεων αποτέλεσε η προστριβή που είχε με τη γυναίκα του, Βερόνικα Λάριο, πριν δύο μήνες επ’ αφορμή την οργή της για τη μετατροπή του ευρωψηφοδελτίου του κόμματός του σε… πασαρέλα και την αίτηση διαζυγίου που κατέθεσε στη συνέχεια. Η επιλογή του 72χρονου Μπερλουσκόνι να τοποθετήσει στις εκλόγιμες μάλιστα θέσεις κόρες εκπάγλου καλλονής άνοιξε τον ασκό του Αιόλου για μια νέα φουρνιά κατηγοριών εναντίον του που σχετίζονται με ροζ σκάνδαλα και ξεκινούν από τη σχέση του με μια έφηβη, περνούν από διονυσιακά πάρτι στη βίλα του και καταλήγουν σε μια ατελείωτη συζήτηση για το αν ήξερε ή όχι πως μια γυναίκα που κοιμήθηκε μαζί της ασκούσε το… αρχαιότερο επάγγελμα του κόσμου ή όχι.

Πέρα από το αστείο της υπόθεσης, όλη αυτή η αντιπαράθεση κρύβει πολύ μεγαλύτερο φαρισαϊσμό από τη δίωξη του Αλ Καπόνε για φοροδιαφυγή. Καθώς, η πέτρα του σκανδάλου, δυστυχώς, δεν είναι τα τωρινά όργια του Μπερλουσκόνι με τα μοντέλα, όπως στο παρελθόν δεν ήταν η φοροδιαφυγή, δεν ήταν οι σχέσεις του με τη μαφία και τη μασονία, δεν ήταν η ψευδορκία, ούτε οι νόμοι που έκοβε κι έραβε στα μέτρα του για να διευρύνει τις επιχειρήσεις του και να τη γλιτώνει από τους δικαστές. Το πρόβλημα στην Ιταλία είναι ότι έχει δημιουργηθεί ένα πολιτικό σύστημα εγγενώς διεφθαρμένο, προσωποπαγές, σαθρό και απολίτικο, με την ευθύνη να μη βαραίνει αποκλειστικά τον Μπερλουσκόνι. Αυτό το σύστημα μάλιστα είναι προϊόν της πιο σαρωτικής και βίαιης επιχείρησης «καθαρά χέρια» που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ επί ευρωπαϊκού εδάφους η οποία έστειλε στη φυλακή ή σπίτι τους τούς παλαιότερους πολιτικούς και στα εγχειρίδια πολιτικής επιστήμης ιστορικά κόμματα, όπως των Χριστιανοδημοκρατών. Το ανέκαθεν αμφισβητούμενο για την αστάθεια και τον κατακερματισμό του μεταπολεμικό πολιτικό σύστημα της Ιταλίας λοιπόν διαλύθηκε για να ‘ρθει και να θρονιαστεί ο… πιο αμφισβητούμενος πολιτικός όλων των εποχών!

Ο δισεκατομμυριούχος Μπερλουσκόνι ωστόσο δεν ήρθε από τις πίστες των κρουαζιερόπλοιων όπου διέπρεπε στην πολιτική αρένα μόνος του. Με την καθοριστική βοήθεια της μιντιακής αυτοκρατορίας του, ο «καβαλιέρε», όπως τον επέβαλλαν στην κοινή γνώμη τα δικά του μέσα, κέρδισε τρεις εκλογικές μάχες (Μάρτιος 2004, Μάιος 2001, Απρίλιος 2008) και πέτυχε μάλιστα με τη δεύτερη του νίκη ένα ιστορικό ρεκόρ: είναι ο πρώτος μεταπολεμικός πρωθυπουργός της Ιταλίας που κυβερνά μια ολόκληρη θητεία. Στο βιβλίο των ρεκόρ θα γραφτούν κι οι πρόσφατες επιδόσεις του, εν μέσω των ροζ αποκαλύψεων: Στις ευρωεκλογές, όταν παρέμεινε στην πρώτη θέση των προτιμήσεων των ιταλών ψηφοφόρων κερδίζοντας το 35% (από 37% στις περυσινές βουλευτικές), στις τοπικές που διεξήχθησαν προ δεκαημέρου με την κεντροδεξιά να κερδίζει 34 περιφέρειες (ενώ είχε μόνο 9!) και στη δημοσκόπηση που δημοσίευσε η ιταλική εφημερίδα Κοριέρε ντε λα Σέρα την προηγούμενη Κυριακή (28 Ιούνη) βάση της οποίας η δημοτικότητα του βρίσκεται στα ύψη, στο 49% (από 51% όπου βρισκόταν το πρώτο πεντάμηνο του 2009) πρακτικά ανεπηρέαστη!

Το ερώτημα που αβίαστα γεννάται, και αφορά τους λόγους που κάνουν έναν λαό με δημοκρατική παράδοση, όπως τον ιταλικό, να επιλέγει ως ηγέτη του τον Μπερλουσκόνι, απαντιέται κατά μεγάλος μέρος από την πολιτική ανεπάρκεια που επικρατεί στην άλλη μεριά του πολιτικού φάσματος. Εκεί όπου το όνομα του κόμματος αλλάζει με την ίδια συχνότητα που έρχονται και παρέρχονται οι ηγέτες, οδηγώντας από κοινού όλο και πιο δεξιά την ιταλική Αριστερά σε σημείο να μετονομαστεί Δημοκρατικό Κόμμα, όπως στις ΗΠΑ: Πρόντι, Ντ’ Αλέμα, Αμάτο, Ρουτέλι, Φασίνο και ξανά Πρόντι, μετά Βελτρόνι και τώρα Φραντζεσκίνι. Αυτό που μένει σταθερά αναπάντητο είναι το γεμάτο απελπισία αίτημα που είχε εκφράσει δημόσια ο σκηνοθέτης Νάνι Μορέτι προς τον Μάσιμο Ντ’ Αλέμα το 2002: «Επιτέλους, πες κάτι αριστερό»! Όσο αυτό δεν απαντιέται ο αχαλίνωτος Μπερλουσκόνι θα συνεχίσει να συμπεριφέρεται σαν τον αυτοκράτορα Τιβέριο, όπως γράφουν οι βρετανικοί Τάιμς, κι η εκλογή του στους ιταλούς ψηφοφόρους θα φαντάζει μονόδρομος ελλείψει εναλλακτικής λύσης κι αντίπαλου δέους…