ΣΑΛΑΧ ΣΑΛΑΧ*: «Στόχος των ΗΠΑ η διευκόλυνση του Ισραήλ» (Πριν, 25/10/2009)

 (*Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης)

ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ Η ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΟΧΘΗΣ

Δεν πρόκειται να διακόψουν την επέκταση των εβραϊκών εποικισμών

Πιστεύετε ότι η κινητικότητα που υπάρχει από τη μεριά του ειδικού απεσταλμένου του αμερικανού προέδρου στην περιοχή, Τζ. Μίτσελς, θα οδηγήσει σε ένα σχέδιο επίλυσης του Παλαιστινιακού;

Κατηγορηματικά όχι. Το ζητούμενο αυτής της κινητικότητας δεν είναι ούτε η δημιουργία παλαιστινιακού κράτους, ούτε καν η βελτίωση των σχέσεων μεταξύ Παλαιστινίων – Ισραηλινών. Το ζητούμενο είναι η κανονικοποίηση των σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και ορισμένων αραβικών κρατών. Τίποτε περισσότερο. Σ’ αυτό το βωμό είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν την επέκταση των οικισμών για 6 ή 12 μήνες Ισραήλ και Αμερικάνοι. Και μάλιστα αυτό που θα κάνουν θα είναι να παγώσουν την ανέγερση νέων εποικισμών, ενώ την ίδια ώρα θα συνεχίσουν να επεκτείνουν τους υπάρχοντες οικισμούς, επικαλούμενοι τις νέες ανάγκες των εποίκων.

Σε τελική ανάλυση το πρόβλημα στην Παλαιστίνη δεν είναι οι εβραϊκοί εποικισμοί ή η χρονική διάρκεια ενός ενδεχόμενου παγώματός τους. Το πρόβλημα είναι η κατοχή!

Κι αυτό επομένως που προετοιμάζεται τώρα είναι ένα νέο δώρο των Αμερικανών στο Ισραήλ: η σύναψη διπλωματικών σχέσεων των αραβικών χωρών με το Ισραήλ.

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός δήλωσε πρόσφατα ότι με το πάγωμα των εποικισμών στη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ επιλύεται το πρόβλημα, οπότε ανοίγει ο δρόμος για την επανεκκίνηση των συνομιλιών. Ποια είναι η γνώμη σας;

Νομίζω ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου κι η ισραηλινή ηγεσία παίζουν ένα παιχνίδι τακτικής απευθυνόμενοι στην κοινή γνώμη, καθώς στην πράξη δεν κάνουν το παραμικρό. Από το 1967 το Ισραήλ δεν κάνει τίποτε άλλο από το να επεκτείνει τους εποικισμούς παραβιάζοντας την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας 425 που του επιβάλλει να αποσυρθεί. Κατά την προσωπική μου άποψη ακόμη κι αν το Ισραήλ δεσμευτεί ότι θα παγώσει την ανέγερση νέων εποικισμών για 3, 6 μήνες ή ένα χρόνο είμαι απόλυτα βέβαιος ότι η διακοπή θα είναι προσωρινή.

Από πού πηγάζει αυτή σας η βεβαιότητα;

Επειδή οι Ισραηλινοί πιστεύουν ότι τα κατεχόμενα εδάφη στη Δυτική Όχθη είναι ισραηλινή γη, ότι τους ανήκουν, ότι αποτελούν οργανικό μέρος του Ισραήλ. Γι αυτό το λόγο παραβιάζουν τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ κι αρνούνται να εφαρμόσουν ακόμη και τι σχετικές προβλέψεις της Συμφωνίας του Όσλο του 1993, ακυρώνοντας για πάντα τη δυνατότητα δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους. Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής που προκρίνει την ενσωμάτωση των κατεχομένων εδαφών στο Ισραήλ θεωρώ ότι από τη μεριά του Ισραήλ είναι αδιαπραγμάτευτη η επέκταση των εποικισμών.

Στην άρση της απομόνωσης του Ισραήλ και τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων με ορισμένες αραβικές χώρες

αποσκοπεί η πρόσφατη κινητικότητα δηλώνει στο Πριν από τη Βηρυτό ο Σαλάχ Σαλάχ, πρώην

μέλος του Πολιτικού Γραφείου του Λαϊκού Μετώπου και πρόεδρος της Επιτροπής για τους πρόσφυγες

του Παλαιστινιακού Κοινοβουλίου.

Η έλλειψη ενότητας της παλαιστινιακής Αριστεράς περιορίζει την απήχησή της

 Στη βάση των τετελεσμένων που έχουν δημιουργηθεί από τη Συμφωνία του Όσλο μέχρι σήμερα η επίλυση του παλαιστινιακού δε φαντάζει δυσκολότερη;

Ναι επειδή οι Ισραηλινοί δεν επιθυμούν να δοθεί λύση. Το κύριο πρόβλημα τους υποστηρίζουν πως είναι ο μεγάλος αριθμός Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα. Ειδικότερα ο Σαρόν είχε εφαρμόσει εξαιρετικά βάρβαρες πολιτικές για να διώξει τους Παλαιστίνιους από τη γη τους, διέπραξε σφαγές. Οι Παλαιστίνιοι όμως έχοντας πάρει το μάθημα του 1948 και του 1967 αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τη γη τους και να διευκολύνουν τους Ισραηλινούς να εφαρμόσουν το σχέδιό τους παρότι μάλιστα οι οικονομικές συνθήκες, με την ανεργία στα ύψη και τη μεγάλη φτώχεια, είναι πολύ αντίξοες. Το πρώτο μέρος του σχεδίου τους είναι η εκδίωξη των Παλαιστινίων. Το δεύτερο μέρος του σχεδίου προκρίνει την παρεμπόδιση των μετακινήσεων από την μια πόλη της Δυτικής Όχθης στην άλλη. Τα δεκάδες σημεία ελέγχου καθιστούν αδύνατη την μετακίνηση από τη Τζενίν στη Ναμπλούς ή από την Ραμάλα στη Χεβρώνα, ενώ ταυτόχρονα δίνουν τη δυνατότητα στο Ισραήλ να συλλάβει και να φυλακίσει τους πάντες. Το τρίτο μέρος του σχεδίου περιλαμβάνει την επέκταση των εποικισμών έτσι ώστε κάθε παλαιστινιακή πόλη να περιτριγυρίζεται από εποικισμούς και να είναι αδύνατο να πας από την μια πόλη στην άλλη χωρίς να περάσεις από εποικισμούς. Το τέταρτο μέρος του σχεδίου περιλαμβάνει την ανέγερση του τείχους που διαιρεί τη Δυτική Όχθη. Το πέμπτο αφορά στην απομόνωση της Ιερουσαλήμ από την Δυτική Όχθη και την ενσωμάτωσή της στο Ισραήλ.  

Σε αυτό λοιπόν το πλαίσιο που μπορεί να δημιουργηθεί παλαιστινιακό κράτος; Δεν υπάρχει πλέον αντικειμενική δυνατότητα. Με βάση τα τελευταία στοιχεία που έχω στη διάθεσή μου το 40% της Δυτικής Όχθης ελέγχεται από το Ισραήλ!

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για μια δίκαιη και μόνιμη λύση στο Παλαιστινιακό ζήτημα;  

Οι παλαιστινιακές οργανώσεις λένε ότι μάχονται για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης επειδή η Παλαιστίνη είναι δική μας, κι είναι αραβική. Οι Εβραίοι ή οι Ισραηλινοί λένε ότι η Παλαιστίνη ή το Ισραήλ ανήκει στους Εβραίους και δεν υπάρχει χώρος για τους Παλαιστίνιους. Οι ισλαμικές δυνάμεις λένε ότι η Παλαιστίνη είναι ισλαμική, όχι εβραϊκή. Με αυτές τις ανά δύο αποκλειόμενες θέσεις δεν είναι δυνατό να φθάσουμε σε μια δίκαιη λύση.

Τι προτείνει λοιπόν το Λαϊκό Μέτωπο;

Κατά τη δική μου άποψη, η στρατηγική για μια δίκη λύση είναι η δημιουργία ενός δημοκρατικού κράτους όπου θα μπορούν να ζουν ειρηνικά όλοι, χωρίς διακρίσεις: Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι, Εβραίοι, Παλαιστίνιοι, Άραβες, όλοι, με μια ιθαγένεια. Αν συνεχίσουμε να πιστεύουμε ότι ανήκει σε έναν μόνο από τους παραπάνω είναι σαν να δεχόμαστε ότι θα πρέπει να συνεχίσουμε να πολεμάμε. Εγώ δεν συμφωνώ. Για πόσο καιρό μπορούμε να συνεχίσουμε να πολεμάμε ο ένας τον άλλον;

Το Λαϊκό Μέτωπο συνεχίζει όμως να παλεύει για παλαιστινιακό κράτος στα σύνορα του ’67, με πρωτεύουσα την ανατολική Ιερουσαλήμ και με τους πρόσφυγες στην πατρογονική τους γη…

Δεν μιλάω ως Λαϊκό Μέτωπο. Μιλάω ως Σαλάχ Σαλάχ.

Πριν λίγους μήνες η Φατάχ διοργάνωσε το έκτο συνέδριό της κι ήταν μάλιστα το πρώτο που διεξήχθη στα κατεχόμενα. Ποια ήταν η συμβολή του στην υπόθεσή σας;

Ο κυριότερος λόγος για τη σύγκλιση ενός συνεδρίου οποιασδήποτε οργάνωσης είναι η συζήτηση της πολιτικής γραμμής αυτής της οργάνωσης, η κριτική και η εξέταση της πορείας εφαρμογής της. Η Φατάχ, συγκεκριμένα, αυτό που έπρεπε πρώτα να κάνει ήταν να συζητήσει για το πρόγραμμά της. Συνεχίζει δηλαδή να δεσμεύεται από το παλιό της πρόγραμμα; Εξακολουθεί να το υπηρετεί; Αν όχι, γιατί δεν το άλλαξε; Το δεύτερο θέμα που έπρεπε να συζητήσουν αφορούσε στη διαδικασία ειρήνης, πολύ περισσότερο στο βαθμό που η Φατάχ έχει την αρμοδιότητα να υπογράφει τις συμφωνίες ειρήνης. Όφειλαν να κάνουν έναν απολογισμό από την υπογραφή της Συμφωνίας του Όσλο μέχρι τώρα. Τι πήγε άσχημα και τι πήγε καλά; Κατά τρίτο, θα έπρεπε να συζητήσουν τη σύγκρουση μεταξύ της Φατάχ και της Χαμάς στη Γάζα. Θα έπρεπε επίσης να κουβεντιάσουν για την διαφθορά που υπάρχει στη Φατάχ. Τίποτε απ’ όλα αυτά ωστόσο δε συζητήθηκε. Το μόνο αντίθετα που τους απασχόλησε ήταν η διαφύλαξη της ενότητας κι η εκλογή νέας ηγεσίας στην Φατάχ.

Ποια είναι η κατάσταση της παλαιστινιακής Αριστεράς;

Τρεις είναι οι μεγαλύτεροι οργανώσεις: Το Λαϊκό Μέτωπο, το Λαϊκό Κόμμα (πρώην κομμουνιστικό) και το Δημοκρατικό Μέτωπο, απ’ όπου προέρχεται και ένα μικρότερο κόμμα το Φίντα. Το πρόβλημα με αυτές τις οργανώσεις είναι ότι δεν έχουν μάθει να συνεργάζονται, να συζητούν, να κατακτούν την κοινή δράση. Το αποτέλεσμα είναι στους Παλαιστίνιους σήμερα να ανοίγονται δύο επιλογές: Είτε να ακολουθήσουν τη διεφθαρμένη Φατάχ είτε θρησκευτικές οργανώσεις όπως η Χαμάς, που ακολουθούν την ίδια πολιτική με τη Φατάχ. Εγώ δεν εμπιστεύομαι καμία από τις δύο. Πρέπει να υπάρξει μια τρίτη αριστερή επιλογή για τους Παλαιστίνιους, η οποία σήμερα δεν υφίσταται λόγω της έλλειψης ενότητας.

Πως είναι οι σχέσεις της Αριστεράς με τη Χαμάς;

Προβληματικές. Η Χαμάς στη Γάζα έχει προχωρήσει σε συλλήψεις μελών του Λαϊκού Μετώπου κι υπάρχουν σημάδια ότι έχει σταματήσει ακόμη και την αντίσταση κατά του Ισραήλ. Δεν διαφέρει από την Φατάχ. Ταυτόχρονα, τους τελευταίους μήνες έχει κλείσει ραδιοφωνικούς σταθμούς, έχει επιβάλλει τον διαχωρισμό των σχολείων σε αρένων και θηλέων, απαγόρευσε στις γυναίκες δικηγόρους να παρίστανται χωρίς μαντίλα, κοκ.

Συνολικότερα, όμως πιστεύω πως το πρόβλημα βρίσκεται στην κατάσταση της Αριστεράς…

ΑΛΙ ΦΑΓΙΑΝΤ: Μονόδρομος για τη Χεζμπολάχ η αντίσταση (Πριν, 18 Οκτώβρη 2009)

Στις ΗΠΑ χρεώνει όλες τις ευθύνες για τα εγκλήματα του εβραϊκού κράτους ο Αλί Φαγιάντ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής και βουλευτής της Χεζμπολάχ στη συνέντευξη που μας παραχώρησε στο γραφείο του στη Βηρυτό. Ο Αλί Φαγιάντ είναι καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βηρυτού και μέχρι πρόδσφατα διευθυντής του Κέντρου Μελέτης και Τεκμηρίωσης της Χεζμπολάχ. Σύντομα αναμένεται να κυκλοφορήσει στα ελληνικά το βιβλίο του με τίτλο Εύθραυστα κράτη: το διακύβευμα της σταθερότητας στον Λίβανο και τον αραβικό κόσμο, από τις εκδόσεις Κέντρο Μελέτης και Αντιπληροφόρησης για την Μέση Ανατολή.

–         Πρέπει κατ’ αρχήν να σας ομολογήσω ότι ελάχιστοι άνθρωποι στην Ευρώπη και πολύ περισσότερο στις ΗΠΑ θα πίστευαν ότι συνέντευξη από εκπρόσωπο της Χεζμπολάχ θα δινόταν στο Κοινοβούλιο του Λιβάνου. Για ποιο λόγο πιστεύετε πως οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν την Χεζμπολάχ στη «μαύρη λίστα» των τρομοκρατικών οργανώσεων, παρότι στις πρόσφατες εκλογές το μπλοκ της αντιπολίτευσης του οποίου ηγούταν η Χεζμπολάχ κέρδισε 57 από τις 128 έδρες;

–         Πρέπει να πω αρχικά ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει συμπεριλάβει την Χεζμπολάχ στην λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων – μόνο οι ΗΠΑ μας έχουν εντάξει. Εκπρόσωποι της ΕΕ αντίθετα όποτε έρχονται στο Λίβανο μας συναντούν, μας καλούν στην Ευρώπη, διατηρούν επαφές μαζί μας κι έχουμε σχέσεις με υπουργεία Εξωτερικών πολλών χωρών της ΕΕ όπως της Γαλλίας.

Πρόβλημα ωστόσο υπάρχει με τις ΗΠΑ, επειδή εφαρμόζουν μια μεροληπτική πολιτική, καθόλου δίκαιη, δύο μέτρων και δύο σταθμών σ’ ότι αφορά τη σύγκρουση των Αράβων με το Ισραήλ.

Οι Αμερικάνοι και οι Ισραηλινοί θέλουν να μας καταστρέψουν. Οι ΗΠΑ είναι πέρα για πέρα υπεύθυνες για τις σφαγές των Ισραηλινών ενάντια στον λιβανέζικο και παλαιστινιακό λαό. Να σας θυμίσω τον πόλεμο του Ισραήλ το καλοκαίρι του 2006 ενάντια στο Λίβανο. Η Αμερική είχε τεράστια ευθύνη για αυτόν καθώς ακόμη κι η κήρυξή του ήταν δική της απόφαση. Κατά δεύτερο κανείς εδώ στο Λίβανο δεν ξεχνά πως όταν σφαγιάζονταν καθημερινά ακόμη και παιδιά στους δρόμους και τα χωριά μας από τις ισραηλινές βόμβες η υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κοντολίζα Ράις, αρνούταν να δεχτεί ανακωχή. Οι ΗΠΑ έχουν τεράστια ευθύνη επίσης επειδή προμήθευσαν το Ισραήλ με τα στρατηγικά όπλα και τους έξυπνους πυραύλους που εκτόξευαν εναντίον του λαού μας, την ώρα που οι ίδιες πιστεύοντας ότι βρίσκονται υπεράνω του διεθνούς δικαίου κάλυπταν τη μεροληπτική στάση του ΟΗΕ.

Κατόπιν όλων αυτών δεν μας παραξενεύει που οι ΗΠΑ μας έχουν στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων.

–         Ο ισραηλινός πρωθυπουργός πρόσφατα κι ενώ ήταν σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό κυβέρνησης δήλωσε πως «η κυβέρνηση του Λιβάνου θα είναι υπεύθυνη για οποιαδήποτε επίθεση εναντίον του εβραϊκού κράτους αν η Χεζμπολάχ συμμετάσχει στην κυβέρνηση». Που αποσκοπούσε αυτή η παρέμβαση;

–         Επρόκειτο για μια ξεκάθαρη προσπάθεια του Ισραήλ να παρέμβει στα εσωτερικά πολιτικά πράγματα του Λιβάνου. Και δεν ήταν κάτι καινούργιο. Ανέκαθεν προσπαθούσε το Ισραήλ να έχει ένα ρόλο στα εσωτερικά μας ζητήματα. Θα ήθελα να σας διαβεβαιώσω όμως ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να πετύχει το Ισραήλ αυτό του το στόχο καθώς ο ίδιος ο λαός του Λιβάνου θεωρεί το Ισραήλ εχθρό του. Να σας υπενθυμίσω ότι στο ίδιο το σύνταγμα, τη συμφωνία του Ταΐφ, αναφέρεται πως το Ισραήλ αποτελεί εχθρό του Λιβάνου.

–         Περισσότεροι από τρεις μήνες έχουν περάσει από τις εκλογές κι ακόμη δεν έχει σχηματιστεί κυβέρνηση. Ποιες είναι οι αιτίες αυτού του αδιεξόδου;

–         Πρόκειται για μια πολύ κρίσιμη περιπλοκή. Ο προαλειφόμενος για πρωθυπουργός, Σάαντ Χαρίρι, έχει πρόβλημα στις γραμμές του με την κατανομή των υπουργείων. Το βασικότερο πρόβλημα επίσης εντοπίζεται στο υπουργείο Επικοινωνιών από τη στιγμή που ο χριστιανός ηγέτης, Μισέλ Αούν, επιμένει να διατηρήσει τον έλεγχό του. Εδώ θα με ρωτήσετε φυσικά… γιατί; Γιατί έχει τόση σημασία ένα τέτοιο υπουργείο;

Εδώ στο Λίβανο υπάρχουν πολλά ζητήματα ανοιχτά με επίκεντρο αυτό το υπουργείο. Ζητήματα που σχετίζονται με την ιδιωτικοποίησή του, τις διεθνείς του διασυνδέσεις ενδεχομένως και με ζητήματα ασφάλειας.

–         Η συμφωνία της Ντόχας την οποία υπογράψατε πρόσφατα κι η οποία δίνει ντε φάκτο το δικαίωμα του βέτο στην μειοψηφία τροποποίησε σε μια πιο δημοκρατική κατεύθυνση την συμφωνία του Ταΐφ. Το ερώτημα ωστόσο παραμένει: πόσο δημοκρατικό είναι ένα πολιτικό και εκλογικό σύστημα που στηρίζεται σε ποσοστώσεις βάζοντας οροφή στην απήχηση κάθε θρησκευτικής – πολιτικής ομάδας; Πολύ περισσότερο όταν αυτοί οι περιορισμοί στρέφονται εναντίον μιας και μόνο θρησκευτικής μειονότητας, των Σιιτών, και κατ’ επέκταση της οργάνωσής σας.

–         Πρέπει να σας πω πως στον Λίβανο δεν έχουμε μια κανονική δημοκρατία. Υπάρχουν πέντε συμφωνίες που ορίζουν στο σύνταγμα τη δημοκρατία μας, ως συναινετική δημοκρατία, καθώς έχουμε ένα sectarian πολιτικό σύστημα. Η πλειοψηφική δημοκρατία στο Λίβανο είναι η καλύτερη συνταγή για αστάθεια. Για να παραμείνει σταθερό αυτό το μωσαϊκό χρειάζεται συναίνεση. Υπό αυτή την έννοια δεν έχει σημασία η πλειοψηφία ή η μειοψηφία, αλλά η από κοινού συμμετοχή σε αυτή τη διαδικασία, στην οποία κάθε θρησκευτική ομάδα έχει να παίξει ένα πραγματικό ρόλο.

Μεταξύ ωστόσο του κινήματος 14 Μάρτη και εμάς υπάρχει μια διαφορά στην προσέγγιση, καθώς επιμένουν μιλούνε για πλειοψηφία. Για εμάς, σε κάθε κοινωνία, οπουδήποτε κι αν βρίσκεται η οποία υποφέρει από εθνικό διχασμό πρέπει να σχηματίζεται κυβέρνηση ενότητας. Προέχει η δημιουργία βαθύτερης συνοχής ώστε να συμμετέχει η μεγαλύτερη δυνατή πλειοψηφία στις πολιτικές διαδικασίες. Έτσι έχουμε ένα σύνταγμα το οποίο σε περισσότερα από ένα άρθρα του μιλάει για συναινετική δημοκρατία από τη μια κι από την άλλη έναν επικίνδυνο πολιτικό διχασμό και την συνακόλουθη ανάγκη για σχηματισμό κυβέρνηση ενότητας ώστε να γεφυρωθεί το χάσμα.

–         Οι πρόσφατες δηλώσεις του ηγέτη του Προοδευτικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, Ουαλίντ Τζουμπλάντ, σηματοδοτούν τη διάλυση του κινήματος της 14 Μάρτη, που κέρδισε τις εκλογές του Ιούνη; Αποτελούν επίσης νίκη της αντίστασης;

–         Ο Τζουμπλάντ βρίσκεται στο μέσο μεταξύ του κινήματος της 14ης Μάρτη και του κινήματος της αντίστασης, της 8ης Μάρτη. Στα στρατηγική ζητήματα, όπως η αντίσταση, οι σχέσεις Συρίας και Λιβάνου, ο παλαιστινιακός αγώνας και η αραβο-ισραηλινή σύγκρουση ανήκει στο κίνημα της 8ης Μάρτη. Βρίσκεται δίπλα στις δυνάμεις της αντίστασης και τη Χεζμπολάχ. Σε ότι αφορά όμως τα εσωτερικά ζητήματα βρίσκεται από τη μεριά του Σαάντ Χαρίρι και του κινήματος της 14ης Μάρτη.

–         Ποιο είναι σήμερα το νόημα της αντίστασης, τρία χρόνια μετά το τέλος του πολέμου των 33 ημερών;

–         Ο λαός του Λιβάνου κι ο Λίβανος γενικότερα δεν έχει επιλογή για να υπερασπιστεί την κυριαρχία του και την ύπαρξή του από την αντίσταση. Το Ισραήλ έχει παράνομα υπό την κατοχή του τα αγροκτήματα Σεμπάα και τα χωριά Κφαρ Σούμπα ενώ κατά τον πόλεμο του 2006 κατέλαβε το λιβανέζικο κομμάτι του Αλ Γκαζάρ κι ακόμη και τώρα αρνούνται να αποσυρθούν. Το Ισραήλ επίσης παραβιάζει συνεχώς τον εναέριο χώρο του Λιβάνου.

–         Πόσο συχνά;

–         Κάθε λεπτό! Από το 2006 μέχρι σήμερα χαρακτηριστικά έχουν παρατηρηθεί περισσότερες από 4.500 παραβιάσεις. Αυτές οι παραβιάσεις αμφισβητούν την κυριαρχία μας. Κατά τους δύο προηγούμενους μήνες οι περισσότεροι ηγέτες του Ισραήλ απείλησαν τη Χεζμπολάχ και το Λίβανο λέγοντας ότι «θα καταστρέψουμε τον Λίβανο», «θα πληρώσει ο Λίβανος», «θα καταβάλει τίμημα ο Λίβανος»…

–         Τι τίμημα πληρώνει ο Λίβανος;

–         Λόγω της στάσης που κρατάει ο Λίβανος ακόμη κι η κυβέρνησή του. Δεν είναι δουλειά του Ισραήλ να σχολιάζει ή να παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις μας έχοντας λόγο για το σχηματισμό του υπουργικού συμβουλίου. Δεν υπάρχει άλλη χώρα στον κόσμο που να συμβαίνουν τέτοιες παρεμβάσεις κι απειλές!

–         Το ενδιαφέρον του Ισραήλ επιβεβαιώνεται κι από τα δίκτυα πρακτόρων που διαθέτει στο νότιο Λίβανο και τα οποία πρόσφατα η Χεζμπολάχ παραδίδοντάς τους κατασκόπους στην κυβέρνηση…

–         Το Ισραήλ έχει πολλούς πράκτορες και πολλές ομάδες πρακτόρων σ’ αυτή τη χώρα. Αυτοί είναι που προκαλούν τα προβλήματα ασφάλειας μεταξύ των διαφορετικών θρησκευτικών ομάδων. Ο ρόλος τους φτάνει στο σχεδιασμό δολοφονιών πολιτικών ηγετών και την τοποθέτηση βομβών. Πράξεις που συνιστούν παραβίαση της κυριαρχίας μας και δηλώνουν ταυτόχρονα ότι το Ισραήλ αρνείται να εφαρμόσει την απόφαση 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας που το διατάζει να σταματήσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Λιβάνου. Πρέπει μάλιστα να σας πως ότι τις τρεις τελευταίες μέρες του πολέμου, κι αφού είχε εκδοθεί η απόφαση που διέταζε την εκεχειρία, το Ισραήλ έριξε στο νότιο Λίβανο 4 εκατ. βόμβες διασποράς! Τις έριξε μάλιστα στα χωράφια και τα χωριά, όπου δεν υπήρχε στρατιωτικός στόχος. Ήταν μια απόφαση αδικαιολόγητη κι ακατανόητη που εξυπηρετεί έναν μόνο στόχο: την τιμωρία του άμαχου πληθυσμού επειδή υποστήριξε την αντίσταση. Ως αποτέλεσμα όλη αυτή την τριετία περισσότεροι από 200 άνθρωποι στο νότιο Λίβανο έχουν σκοτωθεί ή τραυματισθεί σοβαρά εξ αιτίας αυτών των βομβών διασποράς.

Στόχος η πολιτική σταθερότητα στον Λίβανο

–         Ο θρίαμβος της Χεζμπολάχ εναντίον του εβραϊκού κράτους πριν 3 χρόνια ήταν μια ευχάριστη έκπληξη για όλο τον προοδευτικό κόσμο. Πως η Χεζμπολάχ κατάφερε να κερδίσει εκεί που ηττήθηκαν όλοι σχεδόν οι αραβικοί στρατοί;

–         Σε αυτό το αποτέλεσμα οδήγησαν μια σειρά από λόγοι τους οποίους δυσκολεύομαι να ιεραρχήσω. Αδυνατώ ακόμη και να πως ότι αυτός είναι το κατ’ εξοχήν μυστικό της επιτυχίας μας.

Πρώτ’ απ’ όλα είναι ο καλός σχεδιασμός κι η προσεχτική μελέτη της εμπειρίας προηγούμενων αναμετρήσεων και του ίδιου του εχθρού μας. Στην επιτυχία της Χεζμπολάχ συνέβαλε επίσης ένα μίγμα θρησκευτικής πίστης, λογικής και πραγματισμού. Κυρίως όμως είναι ότι έχουμε δίκιο, ότι εμείς υπερασπίζαμε την πατρίδα μας! Και σ’ αυτό το σκοπό δεχτήκαμε να θυσιαστούμε εμείς οι ίδιοι και θυσιάστηκαν χιλιάδες νέοι του Λιβάνου. Τεράστια σημασία είχε επίσης ότι είχαμε την υποστήριξη του λαού μας, ενώ ο λαός ήξερε ότι έχει την υποστήριξή μας. Αναφέρομαι σε ιδρύματα που έχουν υπό την εποπτεία τους και λειτουργούν για τους φτωχούς σχολεία, νοσοκομεία και κέντρα υγείας στα χωριά και βοηθούν ακόμη τους αγρότες στις καλλιέργειές τους. Λειτουργούμε επίσης ειδικά ιδρύματα για να φροντίζουμε τις οικογένειες των μαρτύρων της αντίστασης, τις γυναίκες και τα παιδιά, ώστε ποτέ να μη χρειαστούν τίποτε, να μην τους λείψει το παραμικρό. Υπάρχουν ειδικά σχολεία, λαβαίνουν σταθερό μισθό κάθε μήνα, κ.α.

–         Ποια είναι η κατάσταση που επικρατεί τώρα στο νότιο Λίβανο;

–         Σταθερή και δεν πιστεύω ότι επίκειται ένας νέος πόλεμος του Ισραήλ εναντίον του Λιβάνου καθώς το Ισραήλ ξέρει πια ότι οποιαδήποτε επίθεση εναντίον του Λιβάνου δεν θα είναι τουριστική βόλτα. Θα πληρώσουν βαρύ τίμημα οπότε θα σκεφτούν πολλές φορές την επόμενη εισβολή. Παρόλα αυτά παίρνουμε υπ’ όψη μας όλα τα ενδεχόμενα.

–         Δεν αποκλείετε δηλαδή μια νέα επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο;

–         Βραχυπρόθεσμα ναι, την αποκλείουμε. Μεσοπρόθεσμα όμως και μακροπρόθεσμα όχι! Αρκεί να έχουμε υπ’ όψη μας ότι στην κυβέρνηση του Ισραήλ βρίσκεται ο Νετανιάχου. Όποιος ξέρει τις απόψεις και τη συλλογιστική αυτού του ανθρώπου καταλαβαίνει ότι πόλεμος μπορεί να ξεσπάσει κάθε στιγμή. Αρνούνται να αποσυρθούν από τα Υψώματα Γκολάν ή να κάνουν έναν ιστορικό συμβιβασμό με τον παλαιστινιακό λαό, αποδεχόμενοι μια πραγματική ειρήνη. Από την άλλη μεριά δηλώνουν ότι αποδέχονται τη λύση των δύο κρατών παραχωρώντας στους Παλαιστίνιους το 10% της ιστορικής γης τους, με τους εβραίους εποίκους να είναι ολόγυρά τους, χωρίς να υπάρχουν καν δρόμοι που να συνδέουν τα παλαιστινιακά εδάφη…

–         Πρόσφατα κάτοικοι του νότιου Λιβάνου διαβάσαμε ότι αντιστάθηκαν στην προσπάθεια στρατιωτών του ΟΗΕ (Unifil) να εισέλθουν σε σπίτια για να ελέγξουν αν υπάρχουν όπλα. Πως εξελίσσονται οι σχέσεις σας με τη Unifil;

–         Στο νότιο Λίβανο συνυπάρχουμε αρμονικά με τη Unifil. Δεν επιθυμούμε να υπάρχουν κανενός είδους προβλήματα μαζί της και γι αυτό χαιρετήσαμε τον ερχομό τους. Βασική τους αποστολή είναι η εφαρμογή της απόφασης 1701 του ΟΗΕ, που αφορά την βοήθεια στον λαό και τις αρχές του Λιβάνου για να υπερασπίσουν την κυριαρχία τους. Πρέπει να πειθαρχήσουν σε αυτό και τίποτε παραπάνω. Αν θέλουν να βοηθήσουν το Ισραήλ, όπως ερμήνευσε πρόσφατα η γερμανίδα καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ την αποστολή της Unifil δηλώνοντας ότι έργο της να υπερασπίσει το Ισραήλ, τότε να πάνε στο Ισραήλ.

–         Πρόκειται για παρερμηνεία της αποστολής της, πιστεύετε;

–         Κάτι χειρότερο. Είναι μια πολιτική ερμηνεία της απόφασης που λήφθηκε στις 11 Αυγούστου 2006.

–         Ποια είναι τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο Λίβανος κι οι πολιτικοί στόχοι που κυριαρχούν στο πρόγραμμα της Χεζμπολάχ;

–         Πριν απ’ όλα είναι η επίτευξη πολιτικής σταθερότητας στο Λίβανο κι αυτός ο στόχος περνάει μέσα από την προώθηση της συναινετικής δημοκρατίας. Επίσης, η υπεράσπιση της κυριαρχίας μας και γι αυτό καλούμε όλα τα κόμματα και τις θρησκευτικές ομάδες του Λιβάνου να δεχθούν και να υποστηρίξουν την αντίσταση. Γιατί, η αντίσταση είναι υπόθεση του Λιβάνου και μόνο. Δεν υπηρετούμε κάποια ξένη ατζέντα.

–         Όπως σας κατηγορούν ότι υπερασπίζεστε τα συμφέροντα του Ιράν και της Συρίας…

–         Ακριβώς! Έχουμε ειδικούς στόχους όπως είναι η απελευθέρωση των κατεχόμενων εδαφών, να αλλάξουμε το συσχετισμό δύναμης εις βάρος του Ισραήλ και να διαφυλάξουμε την κυριαρχία μας.

–         Ποιες είναι οι σχέσεις της Χεζμπολάχ με την Αριστερά;

–         Είναι πολύ καλές. Ακόμη και με το Κομμουνιστικό Κόμμα παρότι δεν συμμετέχει στο κίνημα της 8ης Μάρτη, αλλά εντάσσεται στις δυνάμεις της αντιπολίτευσης, διατηρούμε ισχυρούς δεσμούς.

Λίβανος, χώρα των βαθιών, εκρηκτικών αντιθέσεων (Πριν, 18 Οκτώβρη 2009)

ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Η σημασία των εκλογών της 7ης Ιουνίου στο Λίβανο υπογραμμίστηκε έντονα με αφορμή τις επισκέψεις της υπουργού Εξωτερικών και του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Χίλαρι Κλίντον και Τζο Μπάιντεν. Κοινός τόπος των δημόσιων δηλώσεων τους ήταν η προειδοποίηση, εν είδει απειλής, προς τους ψηφοφόρους, «μην τυχόν και ψηφίσετε το μπλοκ της Χεζμπολάχ»… Προτροπή που έπιασε τόπο, αν κρίνουμε από τα αποτελέσματα. Δε λείπουν ωστόσο κι αυτοί που προσπαθώντας να ερμηνεύσουν το αναπάντεχο αποτέλεσμα υποστηρίζοντας πως ηθελημένα το μπλοκ της αντίστασης παραιτήθηκε από την δυνατότητα νίκης στις εκλογές, μόνο και μόνο για να μην συμβεί ότι συνέβη στην Παλαιστίνη, όταν τον Ιανουάριο του 2006 νικητής των εκλογών αναδείχθηκε η Χαμάς και να ακολουθήσει το φονικό εμπάργκο κατά των Παλαιστινίων.

Σε αυτή την ερμηνεία («θεωρία συνωμοσίας» για πολλούς) συνηγορεί και η εκτίμηση πως η Χεζμπολάχ είναι αμφίβολο αν χρειάζεται κυβέρνηση. «Σκιώδης κυβέρνηση» την χαρακτήριζε πρόσφατο τεύχος του αμερικανικού περιοδικού Φόρεϊν Αφαίαρς και «κράτος εν μη κράτει» από πολλούς η Χεζμπολάχ, γέννημα θρέμμα της ισραηλινής εισβολής του 1982 και κατοχής του Νότιου Λιβάνου μέχρι το 2000, έχει τον δικό της πρωτότυπο κι απρόβλεπτο πάντα τρόπο να κερδίζει ότι απαιτεί. Φάνηκε την 7η Μαΐου 2008, όταν δεν δίστασε να εισβάλλει με ομάδες ενόπλων στις πιο καλά φρουρούμενες συνοικίες των δυτικόφιλων αστών, απειλώντας δηλαδή με νέο εμφύλιο κι όντας πολύ νωπές ακόμη οι μνήμες από την ταπείνωση που οδήγησε τον εβραϊκό στρατό, για να επιβάλλει τα αιτήματα της. Να μην αγγίξει χέρι δυτικού ή κυβερνητικού το αυτόνομο τηλεπικοινωνιακό της δίκτυο, που κατά πολλούς συνέβαλε τα μέγιστα στη νίκη του 2006, κι ούτε επίσης να μετακινηθεί ο υπεύθυνος ασφαλείας της από το διεθνές αεροδρόμιο της Βηρυτού.

Τα αιτήματά της όπως συμπυκνώθηκαν στη διεκδίκηση δικαιώματος βέτο στα υπουργικά συμβούλια, κατέστησαν συνταγματική πρόβλεψη με τη συμφωνία της Ντόχα που υπογράφτηκε στο Κατάρ, αμέσως μετά τα επεισόδια της 7ης Μαΐου. Έτσι το σχήμα «15-10-5», δηλαδή 15 υπουργοί από την πλειοψηφία, 10 από την αντιπολίτευση και 5 διορισμένοι από τον πρόεδρο διασφαλίζουν στην κυβέρνηση την ισορροπία τρόμου. Η ισορροπία όμως αυτή κινδυνεύει πάλι να διασαλευτεί με αποκλειστική ευθύνη του εντολοδόχου πρωθυπουργού Σαάντ Χαρίρι (οργάνου των ΗΠΑ, της Γαλλίας και της Σαουδικής Αραβίας) με δύο τρόπους: με την απαίτησή του να πάρουν οι δυτικόφιλες δυνάμεις το υπουργείο Επικοινωνιών, κι όχι ο σύμμαχος της Χεζμπολάχ, και την επιμονή του να σχηματίσει κυβέρνηση της πλειοψηφίας θεωρώντας ότι η συμφωνία της Ντόχας δέσμευε την προηγούμενη κυβέρνηση μόνο.

 ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ ΣΤΗΝ ΣΚΑΝΔΑΛΗ 

Κράτος διαιρεμένο υπό τη συνεχή απειλή του Ισραήλ

Ο Λίβανος αγαπάει τα αδιέξοδα, έχει μάθει να ζει στην κόψη του ξυραφιού… Μάρτυρας οι βαθιές διαχωριστικές γραμμές που χωρίζουν τη χώρα ακόμη και τώρα, μετά δηλαδή την φρίκη δύο εμφυλίων πολέμων, σε άπειρα μικρά κομμάτια, προετοιμάζοντας την επομένη σύγκρουση.

Για τους αρχιτέκτονες του πολιτικού συστήματος του Λιβάνου (όπως ακριβώς συμβαίνει στη Βοσνία – Ερζεγοβίνη, την ΠΓΔΜ και το Ιράκ πιο πρόσφατα) η κατανομή εξουσιών στη βάση των θρησκευτικών ομάδων, με αποτέλεσμα ο πρόεδρος της Δημοκρατίας να είναι πάντα μαρωνίτης, ο πρωθυπουργός σουνίτης κι ο  πρόεδρος της Βουλής σιίτης κι η αναπαραγωγή αυτών των «πολιτικών ποσοστώσεων» σε όλη την κλίμακα της δημόσιας διοίκησης, αποτρέπει το ξέσπασμα πολέμων. Στην πράξη διαιωνίζει την ένταξη σε μια θρησκευτική ομάδα και τις συνακόλουθες θρησκευτικές ή και εθνοτικές διαιρέσεις. Ποιος θα τολμήσει να διακηρύξει την απαλλαγή του από τα θρησκευτικά βαρίδια και τον αθεϊσμό όταν αυτό συνεπάγεται την απώλεια μιας σειράς κατοχυρωμένων δικαιωμάτων και θεσμοθετημένων προνομίων;

Στους πολέμους του Λιβάνου άλλωστε ανάλογες εθνοτικές και θρησκευτικές αντιθέσεις αποτελούσαν ανέκαθεν μόνο την αφορμή. Πραγματική αιτία ήταν ο έλεγχος από τον ιμπεριαλισμό και το κεφάλαιο αυτής της μικρής και στενόμακρης λωρίδας γης που από την εποχή του Αλέξανδρου και των Σταυροφόρων μέχρι τα χρόνια της αποικιοκρατίας αποτελούσε έπαθλο για κάθε υπερδύναμη. Έτσι κάθε επιτυχία μετατρεπόταν στο αντίθετό της.

Η ορμητική ανάπτυξη του Λιβάνου την πρώτη μεταπολεμική περίοδο (όταν κάθε μεγάλο θέαμα που κέρδιζε τις εντυπώσεις στην παρισινή νύχτα ήταν άγραφος νόμος πως στην επόμενη σεζόν θα εμφανιζόταν στο Καζίνο του Λιβάνου κι η Χώρα των Κέδρων ήταν μαζί Ελβετία και Γαλλία της Μέσης Ανατολή) έδωσε τη θέση της σε δύο εμφυλίους πολέμους. Στη ρίζα τους ήταν δύο δυναμικές. Η πρώτη σχετιζόταν με την παρέμβαση του διεθνούς παράγοντα και το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα στο Λίβανο συμπυκνώνονται και κρίνονται όλες οι γεωπολιτικές αντιθέσεις που διχάζουν την Μέση Ανατολή. Το ρόλο πυροκροτητή στην έκρηξή τους παίζει η γειτνίασή του με το Ισραήλ κι η φιλοξενία 415.000 παλαιστινίων προσφύγων, που αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 10% του πληθυσμού. Σε καμιά άλλη χώρα της Μέσης Ανατολής δε φαίνεται πειστικότερα απ’ όσο συμβαίνει στον Λίβανο πώς η διαιώνιση της αδικίας σε βάρος των Παλαιστινίων αποτελεί παράγοντα αστάθειας για ένα ολόκληρο κράτος. Μάρτυρας η σφαγή στο προσφυγικό στρατόπεδο της Σατίλα στη Βηρυτό το 1982, που νομιμοποίησε την οπλοφορία των Παλαιστινίων στα 12 επίσημα προσφυγικά στρατόπεδα και τα αιματηρά επεισόδια μεταξύ Παλαιστινίων και κυβερνητικού στρατού στο προσφυγικό στρατόπεδο Ναχρ ελ Μπάρεντ στην Τρίπολη το 2007, που αποτέλεσε πρώτης τάξης ευκαιρία για τον επανεξοπλισμό του λιβανέζικου στρατού από τους Αμερικανούς.

Ο δεύτερος λόγος που βυθίζει τόσο τακτικά τον Λίβανο σε εμφύλιους πολέμους είναι οι τρομακτικές κοινωνικές αντιθέσεις. Στον Λίβανο δεν συναντάς ούτε ένα ζητιάνο – λόγω πιθανότατα των πολυσχιδών προνοιακών μουσουλμανικών ιδρυμάτων που δημιουργούν ένα αξιοζήλευτο δίχτυ κοινωνικής προστασίας. Οι κοινωνικές διαφορές όμως είναι αβυσσαλέες. Αποτυπώνονται σε δύο χαρακτηριστικές εικόνες. Η πρώτη, είναι στο κέντρο της Βηρυτού, ντάουν τάουν, όπως τη λένε ακόμη κι ίσοι δεν μιλάνε ούτε μια (άλλη) λέξη αγγλικά. Αυτή την περιοχή ο δολοφονημένος το 2005 πρώην πρωθυπουργός Ραφίκ Χαρίρι αγόρασε έναντι πινακίου φακής από τους ιδιοκτήτες της για να την ανοικοδομήσει με αναγκαστικό νόμο, δημιουργώντας ένα τεράστια σκάνδαλο, με αποτέλεσμα σήμερα να θυμίζει περισσότερο τη Βιέννη ή το Μιλάνο, παρά πόλη της Μέσης Ανατολής. Σε αυτούς τους δρόμους, όπως και στους λόφους της Βηρυτού, μπορεί να δει κανείς τα περισσότερα πολυτελή αυτοκίνητα που υπάρχουν ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο στη γη. Θεόρατα, πανάκριβα τζιπ, μοντέλα ενός ή δύο ετών το πολύ στο σύνολό τους πάντα καλογυαλισμένα αποτελούν αδιάψευστα τεκμήρια ακραίου, μυθικού πλούτου για μια κοσμοπολίτικη και ξιπασμένη ελίτ που ασχολιέται με τραπεζικές, εφοπλιστικές κι εμπορικές δραστηριότητες και κατασκευές.

Η άλλη εικόνα που συμπληρώνει το ταξικό δίπολο συναντιέται στη νότια Βηρυτό, η οποία κατοικείται κυρίως από Σιίτες. Εκεί βρίσκεται το προπύργιο της Χεζμπολάχ και της αντίστασης και γι αυτό το λόγο δέχθηκε τις περισσότερες ισραηλινές επιθέσεις το 2006 – μάρτυρας, η συνεχιζόμενη ανοικοδόμηση. Οι φωτογραφίες εδώ, για λόγους ασφαλείας, απαγορεύονται αυστηρά. Πολύ αυστηρά. Οι γυναίκες φορούν μαντίλα, τα ανδρικά πρόσωπα είναι άνθρωποι του μεροκάματου, τα αυτοκίνητα παλιά και χιλιοτρακαρισμένα, οι μποτιλιαρισμένοι δρόμοι γεμάτοι λακούβες. Αυτός είναι ο άλλος Λίβανος που συνθλίβεται από τον ακραίο νεοφιλελευθερισμό (ούτε καν δημόσια λεωφορεία δεν υπάρχουν!) και δεν αποτελεί τουριστικό προορισμό. Αυτός όμως είναι ο Λίβανος που ταπείνωσε το Ισραήλ δύο φορές. Μια φορά το 2000 όταν αναγκαστικά, λόγω των σοβαρών απωλειών, τερμάτισε τη κατοχή του νότιου Λιβάνου μετά από 22 χρόνια και την άλλη φορά το 2006.

8 εναντίον 14 Μάρτη

Η ΗΓΕΜΟΝΙΑ ΤΗΣ ΧΕΖΜΠΟΛΑΧ

Τα δύο μέτωπα που συγκρούονται μέχρι εσχάτων στο σύγχρονο Λίβανο είναι το μπλοκ της αντίστασης, της 8ης Μάρτη και το φιλοδυτικό μπλοκ της 14ης Μάρτη. Το φιλοαμερικανικό μπλοκ συγκροτήθηκε στις καθημερινές διαδηλώσεις που ξέσπασαν το 2005 μετά την δολοφονία του Χαρίρι στις 14 Φεβρουαρίου κι έμειναν γνωστές ως «επανάσταση των Κέδρων», πιστό αντίγραφο των έγχρωμων επαναστάσεων που οργάνωσε η CIA στην ανατολική Ευρώπη. Επίσημο αίτημα τους ήταν να αποχωρήσει ο συριακός στρατός κατοχής, όπως κι έγινε κατ’ απαίτηση του ΟΗΕ, για να ακολουθήσει μετά από ένα χρόνο η εισβολή του Ισραήλ, χωρίς την απειλή μιας ευρύτερης σύρραξης… Το μπλοκ της αντίστασης πήρε το όνομά του από μια μεγαλειώδη συγκέντρωση που πραγματοποίησε αυτή την ημερομηνία υπεραμυνόμενο της αντίστασης στο Ισραήλ και τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό κι αποκρούοντας την προσπάθεια περιθωριοποίησής του, που ήταν το ανώτερο ζητούμενο.

Η συγκρότηση αυτών των δύο μετώπων κι η συσπείρωση όλων σχεδόν των κομμάτων κι οργανώσεων του Λιβάνου στους κόλπους τους δεν εκφράζει μόνο την ένταση με την οποία τίθεται στον Λίβανο το πρόβλημα των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων, αναγκάζοντας όλους να επιλέξουν αν θα ταχθούν με τον ιμπεριαλισμό ή την αντίσταση. (Και τιμωρώντας επίσης με πολιτικό αφανισμό, παρά τη σπουδαία πολιτική τους κληρονομιά, όσους κρατούν επαμφοτερίζουσα στάση στη βάση ελιτίστικων κριτηρίων όπως για παράδειγμα το ΚΚ Λιβάνου). Η δημιουργία μετώπων είναι επίσης κι ο τρόπος με τον οποίο υπερβαίνουν τα αυστηρά όρια που θέτει το σύνταγμα στην αντιπροσώπευση κάθε θρησκευτικής – πολιτικής ομάδας. Γι αυτό και στο μέτωπο της 8ης Μάρτη του οποίου ηγείται η Χεζμπολάχ συμμετέχει ο χριστιανός Μισέλ Αούν κοκ.

Η ελκτική δύναμη ωστόσο της Χεζμπολάχ (με το πρόσωπο του γενικού γραμματέα της, Χασάν Νασράλα, να το συναντάς παντού: σε αφίσες, πανώ, κούπες, μαντήλια, μπλούζες, ακόμη και αρωματικά για το αυτοκίνητο!) προκύπτει από την αταλάντευτη και μαχητική της στάση εναντίον του Ισραήλ, σε σημείο να αποτελεί τον πλέον αξιόπιστο εγγυητή της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου. Παράλληλα οι προνομιακές σχέσεις που έχει δημιουργήσει με τις λαϊκές μάζες, παρότι δεν αλλάζουν το χαρακτήρα της ως θεοκρατική οργάνωση, την καθιστούν εκφραστή των πιο πληβειακών συμφερόντων. Στο εσωτερικό τους δε και στη βάση της αιματηρής εμπειρίας έχει αναπτυχθεί μια γενιά στελεχών πρώτης γραμμής σήμερα που από τη δεκαετία του ’80 πολέμησαν μαζί με την Αριστερά τον σιωνισμό και τον ιμπεριαλισμό και είδαν να διαψεύδονται από κοινού οι ελπίδες που έθρεφαν στις αραβικές ηγεσίες. Υπό αυτό το πρίσμα, και παράλληλα φυσικά με την κρίση της Αριστεράς, μπορεί να ερμηνευθεί το μεσουράνημα της Χεζμπολάχ κι η μετεξέλιξή της.

Οι συσχετισμοί σε Βαλκάνια – Μεσόγειο (2-3/1/2010, περ. Μετροπόλιταν)

  • ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΒΑΛΚΑΝΙΑ
  • Δεν είναι πανάκεια η ένταξη στην ΕΕ

Η «Ατζέντα 2014» είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η ελληνική εξωτερική πολιτική στα Βαλκάνια τους τελευταίους τρεις μήνες. Εν συντομία πρόκειται για τον στόχο ένταξης όλων των χωρών της Δυτικής Βαλκανικής στην ΕΕ μέχρι το 2014, όταν θα συμπληρώνονται 100 χρόνια από το ξέσπασμα του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου. Η υψηλή θέση που καταλαμβάνει στην ατζέντα της ελληνικής διπλωματίας η «Ατζέντα 2014» έγινε σαφής όταν ο Γιώργος Παπανδρέου, επέλεξε να κάνει την πρώτη του επίσκεψη ως πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών στην Τουρκία για να την παρουσιάσει στους υπουργούς Εξωτερικών της Βαλκανικής κι επίσης με το πιο πρόσφατο ταξίδι (18-21 Νοέμβρη) του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών, Δ. Δρούτσα, σε τέσσερις βαλκανικές χώρες: τη Σερβία, το Μαυροβούνιο, τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη και την Αλβανία.

Η «Ατζέντα 2014» έρχεται κατ’ αρχήν στα μάτια των υπόλοιπων κρατών μελών της ΕΕ να διαλύσει πιθανές εντυπώσεις που ενδέχεται να δημιουργηθούν από το βέτο στο αίτημα ένταξης της ΠΓΔΜ, όσο δεν λύνεται το πρόβλημα της ονομασίας. Με την «Ατζέντα 2014» επέρχεται μια ισορροπία καθώς η Αθήνα δεν εμφανίζεται να αποτελεί ένα συνεχές εμπόδιο στα σχέδια διεύρυνσης της ΕΕ, αλλά δείχνει ότι πάνω απ’ όλα είναι παράγοντας προώθησης αυτού του στόχου. Έτσι το μπλοκάρισμα των Σκοπίων παύει να λειτουργεί επιβαρυντικά για την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Παράλληλα ωστόσο η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να αναβαθμίσει και τη διπλωματική της θέση στη χερσόνησο του Αίμου, μέσω αυτού του στόχου, στρεφόμενη προς δύο κατευθύνσεις. Πρώτα και κύρια στις βαλκανικές πρωτεύουσες καθώς επιχειρεί να τις πείσει ότι οι στόχοι της ένταξης στην ΕΕ κι της αναβάθμισης της διεθνούς τους θέσης έχουν ενδιάμεσο σταθμό την Αθήνα. Κατά δεύτερο προς τις Βρυξέλλες στο βαθμό που η Αθήνα αξιοποιεί την γειτνίασή της με αυτές τις χώρες, μετατρέποντας το αδύνατο σημείο της σε ισχυρό, και επιδιώκει να αυξήσει τη διαπραγματευτική της ικανότητα. Κάθε ένας από αυτούς τους στόχους ωστόσο συνοδεύεται κι από έναν ισχυρότατο αντίλογο: Γιατί οι Βαλκανικές χώρες να επιλέξουν την Ελλάδα ως «όχημα» διεθνοποίησής τους κι όχι κάποια άλλη ισχυρή χώρα της ΕΕ, όπως είναι η Γερμανία; Δεδομένου δε, ότι η γειτνίαση δεν αποτελεί επαρκή λόγο. Το ίδιο ισχύει και για τις Βρυξέλλες: γιατί να δώσουν στην Αθήνα το ρόλο του τοποτηρητή της ΕΕ στην περιοχή;

Η σημαντικότερη ωστόσο αμφισβήτηση της «Ατζέντας 2014» πηγάζει από τις εσωτερικές της αντιφάσεις κι όχι από τις έξωθεν σκοπιμότητες. Ειδικότερα, η «Ατζέντα 2014» υποδηλώνει ρητά ή άρρητα πως η ένταξη στην ΕΕ θα αποτελέσει πανάκεια για όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η περιοχή. Στα Βαλκάνια όμως κανείς δεν ξεχνάει τον εμπρηστικό ρόλο που διαδραμάτισε η ΕΕ – τουλάχιστον οι ατμομηχανές της, όπως για παράδειγμα η Γερμανία – στη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και τα ποτάμια αίματος που έτρεχαν επί χρόνια. Τελευταίο παράδειγμα η αναγνώριση του Κοσόβου από 22 κράτη μέλη της ΕΕ κι η στρατιωτική της παρουσία εκεί που αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο και τα όσα προβλέπει για το Κόσοβο, δηλαδή την απόφαση 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας που το ορίζει ως επαρχία της Σερβίας. Κατά συνέπεια η ΕΕ δεν αποτελεί τον επί της γης παράδεισο. Το βεβαιώνει και το παράδειγμα της Κύπρου, όπου η ένταξή της δεν έλυσε το πρόβλημα της παράνομης, τουρκικής κατοχής όπως πολλοί πίστευαν ότι θα γινόταν αυτόματα σχεδόν. Και για να έρθουμε στα πιο πρόσφατα, ο αρνητικός ρόλος της ΕΕ φάνηκε κι από την πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής, όπου και τα 27 κράτη μέλη θεώρησαν φυσιολογικό να συνεχίσουν τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Άγκυρα παρότι εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία. Με τα έργα της κατά συνέπεια η ΕΕ υποσκάπτει το κύρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Γιατί στα εύθραυστα Βαλκάνια να αποτελέσει παράγοντα σταθερότητας κι ενίσχυσης της διεθνούς νομιμότητας; Ο αρνητικός ρόλος της ΕΕ φάνηκε κι από τον πρωταγωνιστικό ρόλο που έπαιξε η σουηδική προεδρία στις διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης πιέζοντας τη Σερβική Δημοκρατία να διαλυθεί, για το καλό… της χώρας.

Ανατολικότερα τέλος, η πρόσφατη αλλαγή κυβερνητικής σκυτάλης στη Βουλγαρία οδηγεί κατά πάσα πιθανότητα σε ναυάγιο την ενεργειακή συμφωνία που είχε συνάψει η προηγούμενη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση με την Μόσχα. Πρόκειται για αλλαγή που αν ολοκληρωθεί θα έχει τεράστιες συνέπειες και για την Ελλάδα καθώς θα επανεξετασθεί η κατασκευή του ρωσικού αγωγού South Stream όπως και του Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη. Μέχρι στιγμής οι πιέσεις που ασκούν οι ΗΠΑ με την επιτόπια παρουσία στη Σόφια του ειδικού απεσταλμένου τους για θέματα ενέργειας στην Ευρασία, Ρίτσαρντ Μόρνινγκσταρ, δεν επιτρέπουν να ελπίζουμε για τα καλύτερα…

  • ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΙΣΡΑΗΛ
  • Ολέθριες σχέσεις

Η απόφαση της Ελλάδας να απέχει από την πολύ κρίσιμη ψηφοφορία που έγινε στον ΟΗΕ στα μέσα Νοεμβρίου για την έκθεση Γκολντστόουν, στην οποία το Ισραήλ κατηγορείται για εγκλήματα πολέμου, αποτελεί τροχιοδεικτική βολή για την πορεία που θα ακολουθήσουν οι σχέσεις των δύο χωρών. Εξ ίσου δηλωτικό – κραυγαλέα δηλωτικό, θα λέγαμε – γεγονός για την αναθέρμανση των σχέσεων των δύο χωρών μετά την ψυχρότητα της δεκαετίας του ‘80, αποτέλεσε η κοινή ελληνο-ισραηλινή στρατιωτική άσκηση «Ένδοξος Σπαρτιάτης» που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2008 και θεωρήθηκε προσομοίωση επίθεσης στο Ιράν. Επίσης, η αποκάλυψη πέρυσι τέτοιες σχεδόν ημέρες, πως η τροφοδοσία του ισραηλινού στρατού με πυρομαχικά κι ενδεχομένως βόμβες φωσφόρου που έριχνε αφειδώς στους Παλαιστίνιους της Γάζας, θα γινόταν από το λιμάνι του Αστακού. (Εύκολο είναι μετά να ψηφίσεις στον ΟΗΕ εναντίον του Ισραήλ;)

Όλα τα παραπάνω διαβεβαιώνουν ότι η ελληνική διπλωματία έχει επιλέξει ποιος θα είναι ο στρατηγικός της σύμμαχος στη ευαίσθητη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Το γεγονός μάλιστα ότι η πολιτική αναθέρμανσης των διμερών σχέσεων υπηρετήθηκε πιστά και χωρίς αποκλείσεις τόσο από την κυβέρνηση Κ. Καραμανλή όσο κι από τη σημερινή κυβέρνηση υπογραμμίζει πως αποτελεί στρατηγική επιλογή και των δύο κομμάτων εξουσίας. Δεν είναι ωστόσο μια πολιτική που μπορεί να εφαρμοσθεί χωρίς κλυδωνισμούς και μεγάλο κόστος.

Το Ισραήλ στην τρέχουσα πολιτική συγκυρία δίνει μια μάχη πολιτικής και διπλωματικής επιβίωσης, καθώς κινδυνεύει – αν δεν το έχει ήδη πάθει – να δεχτεί ένα μη αντιστρεπτό πλήγμα στη δημόσια εικόνα του, λόγω των όσων έχει πράξει. Η έκθεση του νοτιοαφρικανού δικαστή Γκολντστόουν που – επιτέλους! – για πρώτη φορά στοιχειοθετεί τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου από τον ισραηλινό στρατό στη Γάζα κατά τη διάρκεια του πολέμου των 22 ημερών πέρυσι, ήταν μια τεράστια επιτυχία για όσους μάχονταν ώστε το Ισραήλ να λογοδοτήσει για τα εγκλήματά του κι οι υπεύθυνοι να καθίσουν στο σκαμνί. Καθόλου τυχαία δεν ήταν η εξαφάνιση από τους τηλεοπτικούς μας δέκτες κατά την επίθεση στη Γάζα οποιωνδήποτε προσωπικών στοιχείων των ανώτερων αξιωματικών του ισραηλινού στρατού, έτσι ώστε να μην υποστούν νομικές συνέπειες για τις βαρβαρότητές τους. Την ίδια τύχη δεν είχε όμως η υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ εκείνη την εποχή, κι επικεφαλής του κόμματος Καντίμα, Τζίπι Λίβνι, για την οποία μόλις πριν μία εβδομάδα οι βρετανικές εισαγγελικές αρχές εξέδωσαν ένταλμα σύλληψης! Για να μην υποστεί την ταπείνωση που δέχθηκε ο Αουγκούστο Πινοτσέτ, ο οποίος είχε καταλήξει στη φυλακή όταν επισκέφθηκε το Λονδίνο πολλά χρόνια μετά την παράδοση της εξουσίας, η Λίβνι ακύρωσε την επίσκεψή της στο Λονδίνο. Οι μύδροι που εξαπέλυσε το εβραϊκό κράτος εναντίον της Αγγλίας υπογραμμίζουν τον κίνδυνο που διατρέχει να έχει την τύχη της Νότιας Αφρικής τη δεκαετία του ’80. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έπαιξε κι η κυβερνητική αλλαγή που έγινε πέρυσι στο Ισραήλ, με αποτέλεσμα να κερδίσουν τις εκλογές οι πιο αδιάλλακτες, εθνικιστικές κι ακροδεξιές δυνάμεις. Ο διορισμός δε του ακραίου σιωνιστή Άβιγκτορ Λίμπερμαν στη θέση του υπουργού Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι η διεθνής κοινότητα είναι στην πραγματικότητα αντιμέτωπη με ένα κράτος που δεν επιθυμεί την ειρήνη και τη συμφιλίωση με την Παλαιστίνη, ούτε την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.

Σε αυτό το πλαίσιο τα σχέδια αναθέρμανσης των σχέσεων Ισραήλ και Ελλάδας, όταν πλέουν κρατούν αποστάσεις από το εβραϊκό κράτος ακόμη κι οι ΗΠΑ, υπονομεύουν την αξιοπιστία της χώρας και το κύρος της στην περιοχή.

  • ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΑΡΑΒΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ
  • Το τέλος μίας σχέσης;

Η επίσκεψη του προέδρου της Δημοκρατίας, Κάρολου Παπούλια, τον Ιούνιο στη Συρία, παρότι έγινε δεκτή με θετικότατο τρόπο κι από τους δύο λαούς και με ευμενή σχόλια από τον Τύπο δεν βρισκόταν σε πλήρη αντιστοιχία με την γραμμή της ελληνικής διπλωματίας. Να θυμίσουμε κατ’ αρχήν ότι η προηγούμενη υπουργός Εξωτερικών, Ντόρα Μπακογιάννη, όταν είχε επισκεφθεί την Μέση Ανατολή αμέσως μετά την επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο το καλοκαίρι του 2006, επιδεικτικά είχε αρνηθεί να συμπεριλάβει και τη Δαμασκό στις πρωτεύουσες που επισκέφθηκε. Η επιλογή της δεν ήταν δύσκολο να ερμηνευθεί. Η φιλολογία για τον Άξονα του Κακού στον οποίο η Συρία κατείχε εξέχουσα θέση μεσουρανούσε, ενώ μόλις λίγα χρόνια πριν το ερώτημα ήταν πότε κι όχι αν οι ΗΠΑ θα εισβάλλουν στη Συρία – μέχρι που η απάντηση δόθηκε από την ιρακινή αντίσταση. Η ελληνική διπλωματία λοιπόν ακολουθώντας κατά γράμμα την γραμμή του Μπους που θεώρησε την Μέση Ανατολή κοιτίδα της τρομοκρατίας, αποστασιοποιήθηκε συνειδητά χάνοντας σπουδαία ερείσματα που οικοδομήθηκαν επί χρόνια κι επέτρεψαν στην Ελλάδα (για πρώτη φορά στην πραγματικότητα κι όχι στο φαντασιακό της πολιτικής ηγεσίας) να διαδραματίσει περιφερειακό ρόλο.

Ο αναπροσανατολισμός της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής είχε ξεκινήσει με την άνοδο του Κ. Σημίτη στην εξουσία όταν τεκμήριο προοδευτικότητας έγινε η ευρωδουλικότητα κι η Ελλάδα με ύφος που θα ζήλευαν οι πιο σνομπ αποικιοκράτες απέστρεφε μετά βδελυγμίας το βλέμμα της από το Νότο και την Ανατολή κι είχε μάτια μόνο για τη Δύση και το Βορρά. Είναι χαρακτηριστικό ότι ως πρωθυπουργός της Ελλάδας ο Κ. Σημίτης δεν επισκέφθηκε ούτε μία φορά κάποια αραβική χώρα. Κι ο Κ. Καραμανλής στα χνάρια του βάδισε, επί της ουσίας. Η επίσκεψή του μετά της συζύγου του κάποια Χριστούγεννα στο Κάιρο κι η μετέπειτα ολιγόωρη επίσκεψή του στο Κατάρ για να ξεπουλήσει την Ολυμπιακή δεν αναιρούν το γεγονός ότι κι επί δικής του πρωθυπουργίας το κενό μεταξύ αραβικών κρατών κι Ελλάδας μεγάλωσε απότομα. Κυρίως όμως ανησυχητικά, μια και κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να έχει τη στήριξη των αραβικών χωρών στα διεθνή της μέτωπα. Όσο μάλιστα η Τουρκία χάνει τα κοσμικά της χαρακτηριστικά με την εδραίωση των Ισλαμιστών στην εξουσία κι επιδιώκει να γίνει εκφραστής όλων των μουσουλμάνων και των Αράβων, τόσο λιγότερο προφανής θα είναι η θετική στάση των χωρών της Μέσης Ανατολής απέναντι στην Ελλάδα. Ας αναλογιστούμε τι δραματικές συνέπειες μπορεί να έχει για το Κυπριακό αν οι αραβικές χώρες ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, επιλέξουν την δεύτερη επιβραβεύοντας τις θαρραλέες πολιτικές κινήσεις του Ερντογάν: από την καταδίκη της σφαγής στη Γάζα πέρυσι κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου του Νταβός μέχρι την πρόσφατη αναγνώριση από την Τεχεράνη του αυτονόητου δικαιώματος του Ιράν, όπως και κάθε κράτους, να αναπτύξει δικό του πρόγραμμα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας!

Η νέα πολιτική ηγεσία που προέκυψε μετά τις πρόσφατες εκλογές υπόσχεται βελτίωση των σχέσεων με τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Γι αυτόν μάλιστα το σκοπό αναμένεται να επισκεφθεί τις αραβικές πρωτεύουσες ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Δημ. Δρούτσας, τις πρώτες μέρες του Ιανουαρίου. Ακόμη και τούτη η επίσκεψη όμως, που είναι ένα αναγκαίο πρώτο βήμα, δεν είναι αρκετή. Η μοναδική δυνατότητα για να κερδηθεί ο χαμένος χρόνος (15 σχεδόν ετών!) είναι ο ίδιος ο πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών, Γ. Παπανδρέου, να επισκεφθεί τις χώρες της Μέσης Ανατολής κι επίσης να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στο ξεβάλτωμα των συσσωρευμένων αδιεξόδων που όσο μένουν άλυτα δεν πρόκειται να γνωρίσει ειρήνη η Μ. Ανατολή κι ούτε φυσικά οι γύρω χώρες. Κορυφαίο όλων (και αδιάψευστο μέτρο για την αποτίμηση του φιλειρηνικού χαρακτήρα κάθε πολιτικής) είναι η επίλυση του Παλαιστινιακού με βάση τα διεθνή ψηφίσματα: με την προώθηση του στόχου δημιουργίας ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, στα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την ανατολική Ιερουσαλήμ και δικαίωμα επιστροφής όλων των προσφύγων. Ιδού η Ρόδος!