ΣΥΡΙΖΑ Podemos …φιάσκο ολκής!

tsipras-iglesiasΈγινε όπως ακριβώς το είχε πει! Ξετομάριασε το ΣΥΡΙΖΑ και ανέμιζε το τομάρι τους στους Podemos στην Ισπανία. Κι αν η υπόσχεση του Σόιμπλε, όπως την είχε διατυπώσει την άνοιξη του 2015, δε φαινόταν καθαρά στις εκλογές του Δεκεμβρίου του 2015 στην Ισπανία, αποδείχθηκε περίτρανα στις επαναληπτικές εκλογές της 26ης Ιουλίου, όπου η Δεξιά του Ραχόι φάνηκε ο μεγάλος κερδισμένος. Δεν είναι λίγο τον Δεκέμβρη να συντρίβεται κερδίζοντας 123 έδρες ή 29% (από 186 στις προηγούμενες εκλογές) και έξι μήνες μετά να επανακάμπτει, έστω μερικώς, αυξάνοντας και τις έδρες και το ποσοστό της Δεξιάς, 33% και 137 έδρες, μέσω μάλιστα οξύτατης κριτικής για συμμετοχή σε σκάνδαλα του Μαριάνο Ραχόι.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η πολιτική παλινόρθωση φάνηκε πεντακάθαρα και στην περίπτωση των Σοσιαλιστών, που παρέμειναν στη δεύτερη θέση, κερδίζοντας 85 έδρες και το 23% των ψήφων (από 90 έδρες και 22%). Το σημαντικότερο όμως είναι ότι έστω κι έτσι το σχέδιο κατεδάφισης του παραδοσιακού δικομματισμού ή έστω της μερικής τροποποίησής του, με την αντικατάσταση του δεύτερου κόμματος από την εκλογική συνεργασία  Unidos Podemos (που κέρδισε 21% και 71 έδρες) παραπέμπεται στις ελληνικές καλένδες. Ως προς το παρόν ακυρώνεται. Μαζί του και το σχέδιο εξαγωγής της «επανάστασης κατά της λιτότητας», που προέβλεπε την πτώση των νεοφιλελεύθερων κυβερνήσεων της ευρωπαϊκής περιφέρειας και την άνοδο των φιλικών προς το ΣΥΡΙΖΑ κομμάτων ως το πρώτο βήμα για τη βελούδινη ανατροπή του «Μερκελισμού»…

Αντί γι’ αυτό φαίνεται ότι οδεύουμε σε μια κυβέρνηση της Δεξιάς που θα καλύψει την απόσταση η οποία τη χωρίζει από την απόλυτη πλειοψηφία που δίνουν οι 176 έδρες στο κοινοβούλιο των 350 εδρών, με την αποχή των σοσιαλιστών, έτσι ώστε να μειωθεί το μέτρο κι η ασθενής πλειοψηφία του Ραχόι να φαίνεται αγέρωχη. Στην πράξη δε θα είναι! Ακόμη κι αν προχωρήσει αυτό το σχέδιο στο οποίο δεν αποκλείεται να συμβάλουν κι οι νεοφιλελεύθεροι κεντρώοι Ciudadanos (που είδαν το ποσοστό τους να μειώνεται από 14% σε 13% και τις έδρες τους από 40 σε 32), ώστε να ξεπεραστεί η ακυβερνησία θα πρόκειται για μια εύθραυστη πλειοψηφία και μια βραχύβια Βουλή, που θα περιμένει το πρώτο φύσημα του ανέμου για να διαλυθεί εις τα εξ ων συνετέθη και να οδηγηθούμε σε νέες εκλογές.

Το ερώτημα είναι ποιος θα αναλάβει αυτό το έργο… Ως προς το παρόν δύο πράγματα ξέρουμε. Το πρώτο, μιλώντας για την Ισπανία, πως δε θα είναι οι Podemos, που αποδεικνύονται μια επικοινωνιακή φούσκα και δημιούργημα των μίντια. Ένα κόμμα που χτίστηκε επάνω στις πιο συντηρητικές παραδόσεις των Αγανακτισμένων και του Κινήματος των Πλατειών του 2011 για να φτάσει να συμμετέχει σε συγκεντρώσεις των Εργατικών στην Αγγλία προπαγανδίζοντας την παραμονή στην ΕΕ. Το δεύτερο που ξέρουμε είναι ότι ακόμη κι αυτό το έργο της ανατροπής της λιτότητας αποκλείεται να υλοποιηθεί αν η Αριστερά δεν βάλει στο στόχαστρό της την ευρωζώνη και την ΕΕ. Αν δεν διεκδικήσει την έξοδο από το κοινό νόμισμα και την Ένωση, όχι ως αυτοσκοπό αλλά ως μέσο για την υλοποίηση των πολιτικών αναδιανομής και αύξησης των εργατικών μισθών και ημερομισθίων.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στην ιστοσελίδα kommon.gr

Παλιά και νέα φαντάσματα ξυπνούν στην Ισπανία

SS01. ELGOIBAR (GUIPÚZCOA), 06/09/08.- El ex portavoz de Batasuna Arnaldo Otegi, durante el acto de su recibimiento celebrado en la plaza de la localidad guipuzcoana de Elgoibar. EFE/Javier Etxezarreta ESPAÑA-OTEGI-HOMENAJE

Εκατοντάδες Βάσκοι περίμεναν τον Αρνάλντο Οτέγκι την περασμένη Τρίτη 1 Μαρτίου έξω από τις φυλακές Λογκρόνια στη βόρεια Ισπανία όπου εξέτισε ποινή κάθειρξης 6 ετών έχοντας καταδικαστεί για συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση. Η σύλληψη και φυλάκισή του ηγέτη της πολιτικής οργάνωσης Έρι Μπατασούνα ακολούθησε την κήρυξη εκτός νόμου του πολιτικού κόμματος Μπατασούνα, το 2002, με τη δικαιολογία ότι διατηρούσε πολιτικούς δεσμούς με την ένοπλη οργάνωση ΕΤΑ, που πρωτοστατούσε στην ανεξαρτητοποίηση της Χώρας των Βάσκων. Επρόκειτο για μια ακόμη πράξη κρατικής τρομοκρατίας από τις πολλές με τις οποίες η Μαδρίτη έχει επιχειρήσει να καταστείλει το κίνημα ανεξαρτησίας των Βάσκων. Κορυφαίες τέτοιες πράξεις ήταν τα τάγματα θανάτου (GAL) που έδρασαν επί Φελίπε Γκονθάλεθ τη δεκαετία του ’80 δολοφονώντας και ρίχνοντας σε λάκκους με ασβέστη βάσκους αγωνιστές.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η αποφυλάκιση του 57χρονου Οτέγκι αλλάζει την πολιτική ατζέντα στη μεγαλύτερη χώρα της Ιβηρικής χερσονήσου. Η πορεία προς τις εκλογές που θα γίνουν στα τέλη του 2016 στη Χώρα των Βάσκων, με επικρατέστερο υποψήφιο εκ μέρους της Αριστεράς τον αποφυλακισμένο αγωνιστή, είναι πολύ πιθανό να σηματοδοτήσει μια αναζωπύρωση του κινήματος ανεξαρτητοποίησης των Βάσκων, που ανέκαθεν ήταν θέμα της Αριστεράς. Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στην Καταλονία…

Η αποφυλάκιση του Οτέγκι προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις μεταξύ των επικεφαλής των μεγαλύτερων ισπανικών κομμάτων, με τον ηγέτη των Podemos, Πάμπλο Ιγκλέσιας, να γράφει στο twitter με αφορμή την απελευθέρωσή του ότι «κανείς δεν πρέπει να είναι στη φυλακή για τις ιδέες του». Οι φακοί της επικαιρότητας όμως έπεσαν περισσότερες φορές πάνω του με αφορμή την άρνησή του να δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στον ηγέτη του Σοσιαλιστικού Κόμματος, Πέδρο Σάντσες, που έτσι συγκέντρωσε μόλις 131 ψήφους (των βουλευτών του δικού του κόμματος, του νεοφιλελεύθερου Ciudadanos κι ενός περιφερειακού βουλευτή) και 219 «όχι». Κι αυτό μάλιστα παρότι σε 5 περιφερειακές κυβερνήσεις και αρκετούς δήμους της Ισπανίας, Podemos και Σοσιαλιστές κυβερνούν από κοινού! Δεν τους χωρίζουν δα και Σινικά τείχη…

Η επιστροφή της εντολής σχηματισμού της κυβέρνησης στον ισπανό βασιλιά επιταχύνει τις πολιτικές εξελίξεις καθώς ο επόμενος που θα την κρατήσει στα χέρια του έχει διορία μέχρι τις 3 Μαΐου (δύο μήνες) για να σχηματίσει κυβέρνηση. Ειδάλλως, στις 26 Ιουνίου προκηρύσσονται νέες εκλογές – ενδεχόμενο που απεύχονται Δεξιά και Σοσιαλιστές καθώς όλες οι δημοσκοπήσεις συντείνουν πως μεγάλοι κερδισμένοι θα είναι τα νέα κόμματα των Podemos και Ciudadanos. Υπό αυτό το πρίσμα κερδίζουν έδαφος σενάρια για δημιουργία «μεγάλου συνασπισμού» με τη συμμετοχή Δεξιάς και Σοσιαλιστών υπό την επίκληση του κινδύνου της «ακυβερνησίας», όπου αναβαθμισμένο ρόλο θα διαδραματίσει το Ciudadanos.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στις 6 Μαρτίου 2016

Αεροδρόμια – φαντάσματα έγιναν οι ισπανικοί «ανεμόμυλοι» (Πριν, 19/7/2015)

sel 24 vasi finalΑπό τις ημέρες της κατασκευής του, το 2008, το αεροδρόμιο Θιουδάδ Ρεάλ, στη νότια περιφέρεια της Ισπανίας Καστίλια λα Μάντσα, συμβόλιζε τις φιλοδοξίες της ισπανικής ολιγαρχίας να δημιουργήσει πόλους τουριστικής ανάπτυξης και διαμετακομιστικού εμπορίου, θεωρώντας δεδομένη την αέναη μεγέθυνση του εθνικού προϊόντος και των αγορών. «Αφού τα κατάφερε η Βαρκελώνη γιατί όχι κι εμείς»; φαίνεται να αναρωτιόνταν οι περιφερειακές αστικές τάξεις, ακόμη και του υποβαθμισμένου ισπανικού νότου κι ας απείχαν από τα μεσογειακά παράλια περισσότερο απ’ ότι από την πρωτεύουσα.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Μόλις 200 χιλιόμετρα από τη Μαδρίτη, χωρίς επομένως να φιλοδοξεί να υποκαταστήσει τις οδικές μετακινήσεις, η κατασκευή του αεροδρομίου κόστισε το εξωφρενικό ποσό του 1 δισ. ευρώ και σε ένα βαθμό δικαιολογημένα καθώς κατασκευάστηκε για να εξυπηρετεί 10 εκ. επιβάτες ετησίως, ενώ ένας αεροδιάδρομος 4 χιλιομέτρων προσφερόταν ακόμη και για το Α380, το μεγαλύτερο επιβατικό αεροσκάφος στον κόσμο. Κατά το υπόλοιπο μέρος η κατασκευή και η διαχείρισή του προκάλεσε αιμορραγία γιατί βασίστηκε στο γνωστό σχήμα με το δημόσιο να αναλαμβάνει το κόστος και τους ιδιώτες την διαχείριση και τα κέρδη. Ακόμη κι έτσι όμως, η εταιρεία που ανέλαβε την εκμετάλλευσή του το 2010 χρεοκόπησε, συμβολίζοντας την αποτυχία ακόμη και των έμμεσων μορφών ιδιωτικοποίησης δημόσιων υποδομών, δια των παραχωρήσεων. Το σημαντικότερο όμως είναι πως η χρεοκοπία της εταιρείας διαχείρισης προανήγγειλε το άδοξο τέλος των υπερφίαλων σχεδίων οικονομικής επέκτασης, στρώνοντας το δρόμο και για το άδοξο τέλος του γιγαντιαίου αεροδρομίου.

Το 2013, με την κρίση χρέους να γονατίζει την Ισπανία αφήνοντας ανοικτή την υπαγωγή της σε καθεστώς μνημονίων μέχρι που επελέγη η ενδιάμεση λύση του τραπεζικού μνημονίου, ήρθε κι η επίσημη αναγνώριση του τέλους του Θιουδάδ Ρεάλ, με την πρώτη δημοπρασία του, που ως τιμή εκκίνησης είχε τα 100 εκ. ευρώ. Κατόπιν πολλών άγονων διαγωνισμών με τον προτελευταίο να προκρίνει τον κατακερματισμό του αεροδρομίου σε κτίρια και αεροδιαδρόμους από την μια και γη από την άλλη, η τελευταία προσφορά που κατατέθηκε την Παρασκευή 17 Ιουλίου από μια κινέζικη εταιρεία ανήλθε στο ποσό των …10.000 ευρώ. Όσο κοστίζει ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο μικρού κυβισμού ή 0,001% της αξίας κτήσης! Μπροστά σε αυτό τον εξευτελισμό οι ισπανικές δικαστικές αρχές άφησαν ανοιχτό το διαγωνισμό μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου, οπότε αν τότε δεν έχει βρεθεί κάποιος άλλος πλειοδότης που να δίνει για παράδειγμα για την αγορά του την αξία ενός καινούργιου αυτοκινήτου μικρού κυβισμού τότε θα δοθεί στον σημερινό …πλειοδότη.

Η περίπτωση του Θιουδάδ Ρεάλ, που αρχικά είχε πάρει το όνομα του Δον Κιχώτη, όσο κι αν είναι εντυπωσιακή, δεν είναι η μοναδική την Ισπανία. Η ίδια εικόνα κατάπτωσης, αντεστραμμένα είδωλα των υψιπετών φιλοδοξιών του ήρωα του Θερβάντες όπως συμπυκνώθηκαν στους «ανεμόμυλους» στους οποίους επιτιθόταν, απαντιέται στο αεροδρόμιο (φάντασμα κι αυτό) της Καστελιόν, στα μουσεία της Σαντιάγκο δε Κομποστέλα και της Βαλένθια, στο παραλιακό μέτωπο της τελευταίας με τις ημιτελείς αρχιτεκτονικές δημιουργίες του Καλατράβα, κλπ. Υποδομές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων που κατασκευάστηκαν την εποχή της φούσκας των ακινήτων, και χωρίς να έχουν καμία κοινωνική χρησιμότητα, σήμερα σαπίζουν, όπως συμβαίνει και στην Ελλάδα με τα περίφημα Ολυμπιακά ακίνητα.

Πρόκειται για τις εμφανείς πλευρές της κρίσης, που σκεπάζουν τις υπερφίαλες υποσχέσεις του Ραχόι για ανάκαμψη με μοναδικό πειστήριο μια πρόβλεψη οικονομικής μεγέθυνσης για το τρέχον έτος ύψους 3,1% και με το βλέμμα στραμμένο στις εκλογές της 20ης Δεκεμβρίου 2015 και υπογραμμίζουν, για όλο τον ευρωπαϊκό Νότο, πως ο δρόμος για την έξοδο από την κρίση είναι ακόμη μακρύς…

Διεθνές συνέδριο για την συντακτική εξουσία! (Επίκαιρα 31/7-6/8/2014)

BcnΤις ιδιότητες της καταλανής Τερέσα Φορκάδες δεν τις συναντάς πολύ συχνά, τουλάχιστον μαζί: Μοναχή και γιατρός, με σημαντική αρθρογραφία στην φεμινιστική θεολογία και σε θέματα δημόσιας υγείας (επικρίνοντας σφοδρά την φαρμακευτική βιομηχανία) το τελευταίο χρονικό διάστημα έχει εισέλθει στην πολιτική δράση διεκδικώντας πρωταγωνιστικό ρόλο στην προώθηση του αιτήματος της συντακτικής εξουσίας. Θέμα που στον ισπανόφωνο, μετα-νεοφιλελεύθερο κόσμο έχει αναδειχθεί σε αιτία οξύτατων πολιτικών και θεωρητικών αντιπαραθέσεων.

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗΝ ΒΑΡΚΕΛΩΝΗ: ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η συντακτική εξουσία μπορεί να περιγραφεί ως «η δύναμη εκείνη που είναι σε θέση να συντάσσει κράτη, να μεταβάλλει την μορφή τους και να εγκαθιδρύει ή να μεταβάλλει πολιτεύματα. Έργο της είναι είτε η σύνταξη ενός νέου κράτους ή η αλλαγή της μορφής του είτε η μεταβολή ενός πολιτεύματος είτε ακόμη γενικότερα η εγκαθίδρυση μιας νέας συνταγματικής τάξης διαρρηγνύοντας την τυπική συνέχεια με την παλαιά» (Αντώνης Μανιτάκης, Τι είναι σύνταγμα, εκδ. Σαββάλας, 2007). Το αίτημα της συντακτικής εξουσίας στην Καταλονία, και σε μικρότερο βαθμό στην υπόλοιπη Ισπανία, αποτελεί θέμα δημόσιας και έντονης συζήτησης διαπερνώντας όλο το πολιτικό φάσμα: από την πιο βαθιά συντήρηση μέχρι την αντικαπιταλιστική Αριστερά.

Για την προαγωγή του αιτήματος της συντακτικής εξουσίας, διοργανώθηκε στην Βαρκελώνη το Σαββατοκύριακο 19 και 20 Ιουλίου διεθνές συνέδριο, με καλεσμένους επιστήμονες και κοινωνικούς αγωνιστές από Ισημερινό, Χιλή, ΗΠΑ, Ισλανδία, Γαλλία, Τουρκία, Τυνησία, Ελλάδα και άλλες χώρες (Εδώ το πρόγραμμα του συνεδρίου). Περιττό να ειπωθεί ότι το αίτημα της συντακτικής εξουσίας δεν τίθεται το ίδιο επιτακτικά σε όλες τις χώρες όπως στην Ισπανία που το σύνταγμα του 1978 ήταν εν πολλοίς προϊόν συμβιβασμού και όχι ρήξης με τον Φρανκισμό. Αντίθετα για παράδειγμα με ό,τι συνέβη στην Πορτογαλία όπου το Σύνταγμα του 1976 είναι γνήσιο παιδί της Επανάστασης των Γαρυφάλλων και γράφτηκε υπό τους ήχους του Grandola Vila Morena, που τραγούδαγαν οι επαναστάτες. Παράδοση που επιβιώνει ακόμη και σήμερα στις αλλεπάλληλες αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου με τις οποίες χαρακτηρίζει αντισυνταγματικά τα μέτρα λιτότητας της πορτογαλικής κυβέρνησης.

Στα βήματα της Βενεζουέλας

Η ίδια η έκκληση για το διεθνές συνέδριο (5ο στη σειρά) που υπέγραφε η Τερέσα Φορκάδες δεν έμενε μόνο στο αίτημα της συντακτικής εξουσίας, αλλά αναφερόταν και στο περιεχόμενο που θα έχει η επαγγελλόμενη νέα συνταγματική τάξη. Μεταξύ πολλών άλλων ιδιαίτερα ριζοσπαστικών μέτρων πρόβαλε για παράδειγμα την μείωση των ωρών εργασίας, την απαγόρευση των απολύσεων, την έξοδο από το ΝΑΤΟ, κ.α. Στην εισαγωγική ομιλία της η Τερέσα Φορκάδες δεν έκρυψε και την επιρροή που άσκησαν στην διαμόρφωση του συγκεκριμένου αιτήματος οι παρόμοιες διαδικασίες που τέθηκαν σε κίνηση στην Λατινική Αμερική. «Η λαϊκή κυριαρχία ήδη αναγνωρίζεται από τα πρώτα συντάγματα αλλά έπρεπε να περιμένουμε μέχρι τον 21ο αιώνα για να δούμε να αναγνωρίζεται σε ορισμένα συντάγματα το δικαίωμα του λαού να καλεί σε συντακτική συνέλευση χωρίς να πρέπει να περιμένει το “τυπωθήτω” της κυβέρνησης, της βουλής ή του δήμου. Στο σύνταγμα της Βενεζουέλας του 1999 η συμφωνία του 15% των εκλογέων είναι αρκετή για να συγκληθεί Συντακτική Συνέλευση, με το σύνταγμα του Ισημερινού το 2008 αρκεί ένα 12%, με το σύνταγμα της Βολιβίας του 2009 αρκεί το 20%». Για να ξεπεραστεί το σημερινό αδιέξοδο όπου το σύνταγμα στην πράξη αποκλείει την συντακτική εξουσία η Τερέσα Φορκάδες καλεί στην δημιουργία ενός ψηφοδελτίου για τις επόμενες εκλογές, στο οποίο η ίδια δεν θα συμμετέχει όπως έχει ξεκαθαρίσει, και ως κεντρική του αίτημα θα έχει «μια συντακτική συνέλευση που θα καθορίσει το νέο κράτος και το κοινωνικοπολιτικό οργανωτικό μοντέλο που θέλουμε».

inscripcio

 Η σημαντική επιρροή που ανέκαθεν ασκούσαν στην Ισπανία οι ιδέες που ανθούσαν στην Λατινική Αμερική είναι μία από τις αιτίες που το αίτημα της συντακτικής εξουσίας και συνέλευσης βρίσκεται στην καρδιά των πολιτικών αντιπαραθέσεων στην μεγαλύτερη χώρα της Ιβηρικής. Δεν είναι όμως η σημαντικότερη. Ειδικότερα μεταξύ των 7,5 εκ. Καταλανών, η συζήτηση κερδίζει έδαφος γιατί συνοδεύει τις διαδικασίες ανεξαρτητοποίησης από την Ισπανία που είναι σε εξέλιξη. Η απόφαση της κυβέρνησης του δεξιού πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι να χαρακτηρίσει αντισυνταγματικό το δημοψήφισμα που έχει προκηρυχθεί για τις 9 Νοεμβρίου στην πλούσια Καταλονία με θέμα την ανεξαρτητοποίηση, όπως εύκολα μπορούσε να προβλεφθεί, το έκανε ακόμη πιο δημοφιλές ωθώντας το ποσοστό εκείνων που τάσσονται με την απόσχιση ακόμη και στο 80%. Σε τέτοιο πολιτικό περιβάλλον συνεχών ζυμώσεων βρίσκουν εύκολα γόνιμο έδαφος να ανθίσουν και να γίνουν ευρέως αποδεκτές ακόμη και ριζοσπαστικές ιδέες.

Αντίδοτο στην πολιτική κρίση

Στην υπόλοιπη Ισπανία, και την Καταλονία φυσικά, το αίτημα της συντακτικής εξουσίας εμφανίζεται ως μια πραγματική εναλλακτική πρόταση απέναντι στην προϊούσα κρίση του πολιτικού συστήματος. Πλευρά αυτής της κρίσης είναι τα οικονομικά σκάνδαλα που αποκαλύφθηκαν για τον βασιλιά Χουάν Κάρλος και οδήγησαν στην παραίτησή του από τον θρόνο και στην στέψη του πρίγκηπα Φιλίππου. Το ίδιο απαξιωμένα όμως είναι και τα δύο κόμματα που μονοπώλησαν τις μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις της Ισπανίας κι εσχάτως εφάρμοσαν όλα τα μέτρα λιτότητας – διαδικασία που έχει πολλές ομοιότητες με ό,τι συμβαίνει και στην Ελλάδα. Έτσι, στις πρόσφατες ευρωβουλευτικές εκλογές το τίμημα που κατέβαλε το κυβερνών Λαϊκό Κόμμα ήταν να κερδίσει 16 έδρες (8 έδρες λιγότερες από το 2009) και το Σοσιαλιστικό 14 έδρες (9 λιγότερες). Μεγάλοι κερδισμένοι ήταν τα κόμματα της Αριστεράς με το νεο-εμφανισθέν κόμμα Podemos (Μπορούμε) να κερδίζει 5 έδρες, η Ενωμένη Αριστερά 6 (από 2) και η Ένωση Προόδου και Δημοκρατίας 4 έδρες (από 1) που λίγο ή πολύ στηρίζουν το αίτημα της συντακτικής εξουσίας. Για πρώτη φορά ωστόσο το αίτημα των συντακτικών συνελεύσεων συναντάται στο κίνημα των Πλατειών, 15Μ όπως ονομάστηκε στην Ισπανία, παρότι σε λιγότερο επεξεργασμένη μορφή. Καθόλου τυχαία κι η αναφορά πολλών συνέδρων στο κίνημα. Ανέφερε χαρακτηριστικά ο δικαστής και καθηγητής Ποινικού Δικαίου, Σαντιάγκο Βιδάλ υ Μαρσάλ: «Οι αγορές, αυτή η ιδιόμορφη οντότητα που κρέμεται σαν δαμόκλεια σπάθη πάνω από τα κεφάλια μας ποτέ δεν μπορεί να αποτελέσει τον ενδιάμεσο ρυθμιστή για την αποτελεσματικότητα των δικαιωμάτων μας, παρότι η πλειοψηφία των πολιτών έχουν επιλέξει να ζουν στο καπιταλιστικό σύστημα. Ευτυχώς, μεταξύ ενός  φιλελεύθερου συστήματος με κοινωνική συμμαχία και του κερδοσκοπικού καπιταλιστικού συστήματος υπάρχει ένα μεγάλο περιθώριο ελιγμών που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για το κοινό καλό. Για να φτάσουμε σε αυτό το στόχο, είναι σημαντική η μαζική συμμετοχή των κοινωνικών κινημάτων».

Κριτική σε ΕΕ

 Το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από το κίνημα των Indignados μέχρι τώρα το αίτημα των συντακτικών συνελεύσεων απέκτησε βάθος, αναζητήθηκαν διεθνείς συμμαχίες, ενώ οξύνθηκε κι η κριτική κατά της ΕΕ. Η Τερέσα Φορκάδες για παράδειγμα στην εναρκτήρια ομιλία της στις 19 Ιουλίου χαρακτήρισε την Συνθήκη της Λισαβόνας, που αντικατέστησε το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ως «καθαρά νεο-φιλελεύθερο σύνταγμα, αντίθετο στα συμφέροντα των περισσότερων Ευρωπαίων». Ο Καταλανός καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Χεράρδο Πισαρέλιο, ανέφερε στο ίδιος μήκος κύματος:  «Πολλοί είδαν την ισπανική ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση σαν μία έξοδο από την μακρά νύχτα του Φρανκισμού. Αλλά μαζί με τα Ταμεία Συνοχής ήρθε η αποβιομηχάνιση, η καταστροφή της μικρής γεωργίας και η μετατροπή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων, των υπηρεσιών και των αγαθών σε θεμελιώδες δικαίωμα. Η επικύρωση της Συνθήκης του Μάαστριχτ και η ένταξη στο ευρώ έδωσαν το τελικό χτύπημα. Παρά το αίτημα ορισμένων πολιτικών, κοινωνικών και συνδικαλιστικών κινημάτων δε στάθηκε δυνατό να συμφωνηθεί μια διαδικασία όπως αυτή που επέτρεψε στον λαό της Δανίας να απορρίψει το νομισματικό ζουρλομανδύα ο οποίος τελικά επιβλήθηκε. (Στη Δανία, μια χώρα υψηλά κοινωνικά επιτεύγματα όσοι επέκριναν την Συνθήκη του Μάαστριχτ κέρδισαν με 50,7% έναντι 49,3%. Οι Νορβηγοί ευθέως αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην Ένωση)».

Για τον ίδιο, «μια τυπική συνταγματική διαδικασία, σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να ερμηνευτεί σαν ένας μαγικός μηχανισμός, ικανός να αλλάξει την την πραγματικότητα σε μια νύχτα. Ένα γραπτό νέο σύνταγμα, επιπλέον μπορεί να σημάνει αλλαγή στους κανόνες του παιχνιδιού, αλλά αυτό δεν σημαίνει μιαν αυτόματη αλλαγή στο ίδιο το παιχνίδι δηλαδή στις υλικές σχέσεις εξουσίας ή στις ζωές των ανθρώπων. Για να αποφύγουμε η καταπιεστική και γραφειοκρατική αδράνεια να επιβληθεί για λόγους κρατικού συμφέροντος και για να κάνουμε τις αλλαγές διαρκείς, πολύ περισσότερο από ένα νέο σύνταγμα χρειαζόμαστε: διαφορετικούς νόμους, διαφορετική κυβέρνηση, διαφορετικούς τρόπους επιλογής δικαστών, την συνεχή γέννηση λαϊκών αντι-εξουσιών και την προβολή συνεργατικών, μετα-καπιταλιστικών μορφών, κατανάλωσης, παραγωγής, διανομής και διοίκησης των δημόσιων και κοινών αγαθών».

Εικόνες από το μέλλον της Ελλάδας οι εξώσεις στην Ισπανία (Επίκαιρα, 22-28.8.2013)

casasΑρκεί μια ματιά στην Ισπανία για να μάθουμε τι θα ακολουθήσει την ειλημμένη απόφαση της κυβέρνησης Σαμαρά να μην ανανεώσει το νόμο που προστατεύει την πρώτη κατοικία από πλειστηριασμούς. Οπότε, από την 1η Ιανουαρίου του 2014, σιγά – σιγά στην αρχή και με σαρωτικούς ρυθμούς στη συνέχεια οι τράπεζες θα αρχίζουν τις κατασχέσεις σπιτιών που είχαν αγοραστεί με δάνεια κι έχουν πάψει να εξυπηρετούνται, προχωρώντας ταυτόχρονα και στην έξωση των δανειοληπτών.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Στην χώρα του Θερβάντες, με ένα ποσοστό ιδιοκατοίκησης κοντά στο 80% που συναγωνίζεται το ελληνικό, απαιτείται πολύ μεγάλη μεροληψία για να κατηγορήσει κανείς τους ίδιους τους Ισπανούς για τα δάνεια που πήραν. «Δεν θέλουμε μια χώρα προλετάριων, θέλουμε μια χώρα που να αποτελείται από ιδιοκτήτες σπιτιών», δήλωνε δημόσια το 1957 ο πρώτος υπουργός Κατοικίας του δικτάτορα Φράνκο. Η πιο πρόσφατη ώθηση στο (πολύ κοντινό μας) όνειρο κάθε Ισπανού να αποκτήσει το δικό του σπίτι δόθηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’90 κι αμέσως μετά την υιοθέτηση του ευρώ. Ήταν η εποχή που η Γερμανία ξεπερνούσε την οικονομική της κρίση, διατάσσοντας την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να χαμηλώσει τα επιτόκια του ευρώ και πλημμυρίζοντας κατ’ αυτό τον τρόπο τη Νότια Ευρώπη με φθηνό χρήμα. Στην Ισπανία (όπως και στην Ιρλανδία) ο πακτωλός πιστωτικού χρήματος κατευθύνθηκε κατά κύριο λόγο στην κατοικία, δημιουργώντας μια πρωτοφανή σε μέγεθος φούσκα. Εκτιμάται από το 1995 μέχρι πριν λίγα χρόνια το απόθεμα κατοικιών στην Ισπανία αυξήθηκε κατά 7 εκ., ενώ οι τιμές αυξήθηκαν κατά 220%!

Ρεκόρ ανεργίας κι εξώσεων

Αυτή η πορεία ανακόπτεται για πρώτη φορά με την κρίση του 2008 και απότομα όταν ξεκινάει η εφαρμογή των πρώτων μέτρων λιτότητας από την προηγούμενη κυβέρνηση του Θαπατέρο που ως αποτέλεσμα έχουν η Ισπανία να κατέχει επί χρόνια μεταξύ των χωρών της ΕΕ το χρυσό στην ανεργία (με ένα ποσοστό 26% που μεταξύ των νέων κάτω των 25 ετών γίνεται 57%), μέχρι που την πρώτη θέση κατέλαβε η Ελλάδα, εν προκειμένω με το σπαθί της, χωρίς εδώ να χρειαστούν ελληνοποιήσεις αλλοδαπών ή να ανιχνευθούν ύποπτες χημικές ουσίες. Το κοινωνικό δράμα των εξώσεων κάνει την εμφάνισή του στην Ισπανία το 2011 – 2012 όταν λήγει η διετία κατά την οποία οι άνεργοι λαμβάνουν, σύμφωνα με το νόμο, το σχετικό επίδομα. Από το 2008 μέχρι το 2012 οι εξώσεις έφθασαν τις 363.000, ενώ κάθε μέρα υπολογιζόταν ότι 80 οικογένειες διώχνονταν κακήν κακώς από τα σπίτια τους, κατ’ εντολήν της αστυνομίας, με τη συνοδεία της αστυνομίας. Το διαδίκτυο πλημμύρισε από φωτογραφίες πυροσβεστών που έχοντας λυγίσει μπροστά σε τόση βία, έβαζαν τα κλάματα, γύριζαν την πλάτη, έβγαζαν το κράνος και πετώντας το δήλωναν ότι αρνιόνταν να συνεχίσουν να βοηθούν σε αυτό το καθόλα νόμιμο έγκλημα. Το κίνημα εναντίον των εξώσεων βρήκε υποστηρικτές όχι μόνο μεταξύ πυροσβεστών που σε δύο τουλάχιστον αυτόνομες περιφέρειες (Καταλονία και Κορούνια) ψήφισαν ότι αρνούνται να βοηθούν στο ξεσπίτωμα οικογενειών ανέργων και φτωχών, αλλά ακόμη και κλειδαράδων που επισήμως, μέσω των ενώσεων τους, ανακοίνωσαν ότι δεν πρόκειται οι ίδιοι να αλλάξουν κλειδαριές σε σπίτια που μετά την κατάσχεση και την έξωση περνούν στην ιδιοκτησία των τραπεζών. Η ορμή του κινήματος κατά των εξώσεων και η τεράστια ανταπόκριση που συνάντησε στην ισπανική κοινωνία σχετίζεται σημαντικά με τις αλλεπάλληλες περιπτώσεις αυτοκτονιών που σημειώθηκαν όταν άνθρωποι χωρίς κανέναν πόρο και χωρίς καμία προοπτική πετιόνταν στον δρόμο σαν σκυλιά. Συγκλονιστική για παράδειγμα ήταν η περίπτωση ενός ζευγαριού συνταξιούχων από την Μαγιόρκα που έβαλε τέλος στην ζωή του τον Φεβρουάριο του 2012, όταν η τράπεζα προχώρησε στην κατάσχεση του σπιτιού που ζούσαν και ταυτόχρονα ενημερώθηκαν ότι συνεχίζουν να χρωστούν στην τράπεζα 84.000 ευρώ! Δεν ήταν μάλιστα η μοναδική περίπτωση…

Άστεγοι και με χρέος

Εκ των υστέρων, όταν πια ήταν αργά για να αντιδράσουν, οι περισσότεροι δανειστές μάθαιναν ότι στους όρους των δανείων που είχαν συμφωνήσει με τις τράπεζες περιλαμβανόταν κι η υποχρέωσή τους να αποζημιώσουν την τράπεζα στην περίπτωση που ακόμη και μετά την κατάσχεση η αξία του κατασχεθέντος σπιτιού υπολείπεται της αξίας του ανεξόφλητου δανείου! Έτσι οι τράπεζες, που εν τω μεταξύ χρηματοδοτήθηκαν με 41 δισ. τον Ιούνιο του 2012 για να αποφύγουν την χρεοκοπία, δεν αρκούνταν στην κατάσχεση του σπιτιού, αλλά ο δανειολήπτης, άστεγος πλέον πέρα κι από άνεργος στις περισσότερες περιπτώσεις, έπρεπε να συνεχίζει να εξοφλεί τις δόσεις του δανείου για ένα σπίτι που δεν είχε πια στην κατοχή του! Δεδομένης δε της φούσκας που δημιουργήθηκε την εποχή που «έβρεχε» δάνεια και της πτώσης στις τιμές των κατοικιών που ακολούθησε μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε πως ανάλογες περιπτώσεις (με την αξία του σπιτιού να είναι σημαντικά χαμηλότερη της αξίας του υπόλοιπου του δανείου) αποτελούσαν τον κανόνα κι όχι την εξαίρεση.

Οι κινητοποιήσεις των Ισπανών ενάντια στο αίσχος των εξώσεων κορυφώθηκαν στις αρχές της Άνοιξης όταν ενέταξαν στο οπλοστάσιό τους μια μορφή κινητοποίησης που είχε δοκιμαστεί μια δεκαετία πριν στην Αργεντινή: estraches στα ισπανικά. Στην πράξη, περικύκλωση των σπιτιών πολιτικών του κυβερνώντος δεξιού Λαϊκού κόμματος για να μάθει ο κόσμος ποιοί είναι αυτοί οι πολιτικοί που για χάρη των τραπεζών ξεσπιτώνουν τους φτωχούς. Υπό το βάρος αυτής της τεράστιας πολιτικής πίεσης που δέχθηκαν τα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος κι αφού οι μέθοδοι καταστολής (με την αστυνομία να κόβει πρόστιμα στους διαδηλωτές ακόμη και 1.500 ευρώ και να σχηματίζει οδοφράγματα σε ακτίνα 300 μέτρων γύρω από κάθε σπίτι) απέτυχαν να αναστείλουν τις κινητοποιήσεις που κέρδιζαν συνεχώς σε επιρροή με το 80% των ερωτηθέντων να τις επιδοκιμάζουν, προχώρησαν σε ένα πολιτικό συμβιβασμό που μπορεί να θεωρηθεί μια πρώτη νίκη του κινήματος ενάντια στις εξώσεις. Για πολλούς αυτό το κίνημα ήταν η συνέχεια του κινήματος των Αγανακτισμένων και των Πλατειών που έκανε την εμφάνισή του το 2011. Για το επίμαχο θέμα των εξώσεων οι Ισπανοί αφού επανειλημμένες φορές απέτρεψαν εξώσεις με την επιτόπια παρουσία τους κι ερχόμενοι σε σύγκρουση με την αστυνομία (που είναι περιττό να πούμε ότι δεν εξαντλούσε και την αυστηρότητά της), προέβησαν στην συλλογή υπογραφών κατ’ εφαρμογή μιας συνταγματικής πρόβλεψης που επιτρέπει να εισαχθεί νόμος στη Βουλή από την ίδια την κοινωνία, εάν μαζευτεί ο κατάλληλος αριθμός υπογραφών, όπως κι έγινε. Το κείμενο κάτω από το οποίο μάζεψαν 1,5 εκ. υπογραφές κατέληγε σε 3 αιτήματα: Διακοπή των κατασχέσεων και εξώσεων, παύση οποιασδήποτε απαίτησης της τράπεζας από τους δανειολήπτες όταν ολοκληρώνεται η κατάσχεση και άνοιγμα των ανοίκιαστων σπιτιών που έχουν υπό την κατοχή τους οι τράπεζες και αρνούνται να προσφέρουν για ενοικίαση. Η Στατιστική Υπηρεσία της Ισπανίας εκτιμά ότι το 14% του αποθέματος κατοικιών σε όλη τη χώρα ή 3,4 εκ. σπίτια παραμένουν ξενοίκιαστα και σφραγισμένα (την ίδια ώρα που οι άστεγοι φτάνουν τους 40.000 εκ των οποίων ο 1 στους 4 έχει αποκτήσει κάποιας μορφής τριτοβάθμια εκπαίδευση). Ο νόμος τον οποίο ψήφισε η Ισπανική Βουλή τον Απρίλιο του 2013 κι αφού το Νοέμβριο του 2012 είχε ψηφίσει έναν ακόμη σχετικό νόμο (ορισμό της αναποτελεσματικότητας) δεν περιελάμβανε κανένα από τα παραπάνω αιτήματα και χαρακτηρίστηκε ως χάνζαπλαστ σε αιμορραγία, μιας και εξαντλούσε την προστασία του σε ακραίες περιπτώσεις φτώχειας στους οποίους έδωσε μια περίοδο χάριτος δύο ετών. Ήταν ωστόσο μία πρώτη επιτυχία.

Γι’ αυτό, ακόμη και τώρα οι λαϊκές κινητοποιήσεις ενάντια στις εξώσεις συνεχίζονται αμείωτες. Στα επιτεύγματα δε της οργάνωσης που έχει πρωτοστατήσει στο μπλοκάρισμα των εξώσεων (PAH) όπως ομολογείται από την ιστοσελίδα της (http://afectadosporlahipoteca.com/) περιλαμβάνεται η αποτροπή 725 εξώσεων. Ως τώρα…

Αρέσει σε %d bloggers: