Καταργήστε πλεονάσματα, ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς!

Καθόλου τυχαία ή άσχετη με τη συζήτηση που διεξάγεται στην Ευρώπη δεν ήταν η αναφορά του ευρωπαίου επιτρόπου για την Οικονομία, Πιέρ Μοσκοβισί, από το βήμα μάλιστα της Ελληνικής Βουλής για μια πιθανή, μελλοντική αναθεώρηση των δυσθεώρητων πρωτογενών πλεονασμάτων που έχει αναλάβει η Ελλάδα.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τα συγκεκριμένα πλεονάσματα ύψους 3,5% μέχρι το 2002 και 2,2% από το 2023 μέχρι το 2060, συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του Γιούρογκρουπ, τελευταία φορά τον Ιούνιο του 2018 κι αποτέλεσαν όρο για την εκταμίευση των δόσεων. (Εδώ αναλυτικά η απόφαση του Γιούρογκρουπ) Επιπλέον αυστηρή προϋπόθεση για την έξοδο από τα Μνημόνια τον Αύγουστο του 2018 και την μη ενεργοποίηση άλλων σχεδίων όπως η προληπτική γραμμή.

Τα δημοσιονομικά δεσμά που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα είναι συνέχεια και προέκταση σειράς μέτρων που ψηφίσθηκαν στο απόγειο της πρόσφατης κρίσης και συμπυκνώθηκαν στο λεγόμενο Ευρωπαϊκό εξάμηνο. Αιχμή του δόρατος της νέας αυτής διαδικασίας άγριας λιτότητας κι επιτήρησης είναι οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί. Η άλλη όψη τους είναι η μείωση των κοινωνικών δαπανών και η στασιμότητα των μισθολογικών δαπανών στον δημόσιο τομέα.

Πλέον όμως σειρά ευρωπαίων οικονομολόγων και διανοουμένων, που ανήκουν στις ηγετικές ελίτ της Ευρώπης, έχουν αρχίσει κι αμφισβητούν δημόσια τόσο την αναγκαιότητα όσο και την αποτελεσματικότητα των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Ένας εξ αυτών είναι κι ο γερμανός Πίτερ Μπόφινγκερ, που συμπεριλαμβάνεται στους πέντε σοφούς της γερμανικής οικονομίας, τους οποίους συμβουλεύεται η καγκελαρία. Ο Μπόφινγκερ δεν είναι η πρώτη φορά που ξαφνιάζει με τις απόψεις του. Το έχει κάνει κατ’ επανάληψη επικρίνοντας για παράδειγμα το ευρώ. Αυτή τη φορά αμφισβήτησε τον έτερο πυλώνα της ευρωπαϊκής οικονομικής ορθοδοξίας: τους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Εδώ το πλήρες άρθρο. Ή, το «μαύρο μηδενικό», όπως τους αποκαλεί, καλώντας μάλιστα το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα να τους απορρίψει, όπως δειλά αρχίζει και κάνει με τις αντεργατικές μεταρρυθμίσεις του 2005, το περίφημο πακέτο «Χαρτζ 4».

Ο 64χρονος γερμανός οικονομολόγος, που στο παρελθόν μάλιστα είχε εργαστεί στην κεντρική τράπεζα της Γερμανίας, με άρθρο του που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα Social Europe (και ήταν το πρώτο μιας σειράς σχετικών παρεμβάσεων) αρχικά απορρίπτει τον ευρέως διαδεδομένο ισχυρισμό ότι οι επιτυχίες της Γερμανίας στην παγκόσμια αγορά οφείλονται στη μείωση των επιδομάτων ανεργίας. «Αν αυτή η μεταρρύθμιση άλλαξε τους όρους του παιχνιδιού, οι οικονομίες της Ιταλίας και της Ελλάδας θα ανθούσαν, επειδή εκεί οι μακροχρόνια άνεργοι δεν λαβαίνουν καμιά κρατική υποστήριξη», είναι το …συντριπτικό επιχείρημά του.

Ερχόμενος στα δημοσιονομικά υποστηρίζει ότι ακόμη και οι πιο σοβαρές έρευνες τις οποίες επικαλείται η ορθόδοξη σκέψη για να καταλήξει σε ένα ιδανικό επίπεδο χρέους, μετά το οποίο έρχεται η …συντέλεια του κόσμου, βρίθουν λαθών. Τέτοια για παράδειγμα ήταν η επιστημονική ανακοίνωση των Κάρμεν Ράινχαρτ και Κένεθ Ρογκόφ στο American Economic Review το 2010, που όριζε το χρηστό επίπεδο του χρέους στο 90% του ΑΕΠ. (Εδώ το πρωτότυπο επιστημονικό άρθρο). Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται κανόνας για το ποιο είναι το ανεκτό επίπεδο χρέους.

Περνώντας στη Γερμανία ο Μπόφινγκερ υπενθυμίζει ότι το δημόσιο χρέος της ανέρχεται στο 56% του ΑΕΠ. Υπολείπεται δηλαδή ακόμη και του κριτηρίου του Μάαστριχτ που είχε θέσει την «κόκκινη γραμμή» στο 60% του ΑΕΠ, βάζοντας τους όρους για τα δεινά που ακολούθησαν την εισαγωγή του ευρώ. Καμία άλλη χώρα μεταξύ των 7 πλουσιότερων του πλανήτη (G7) δεν έχει τόσο χαμηλό χρέος. Ο Καναδάς έχει 85%, η Αγγλία 87%, η Γαλλία 96%, οι ΗΠΑ 108%, η Ιταλία 129% και η Ιαπωνία 237 του ΑΕΠ! Η Γερμανία υποστηρίζει ο νεο-κεϋνσιανός οικονομολόγος θα μπορούσε κάλλιστα να δαπανά κάθε χρόνο 60 δισ. ευρώ επιπλέον σε κάθε είδους δημόσια επένδυση χωρίς καν να υπερβεί το όριο χρέους του Μάαστριχτ. Ο συλλογισμός του είναι απλός και προκύπτει από έναν ευρέως διαδεδομένο τύπο: Πολλαπλασιάζοντας τους ρυθμούς της προβλεπόμενης μεγέθυνσης του ΑΕΠ (3% για την περίπτωση της Γερμανίας) επί το λόγο του (επιθυμητού έστω) χρέους προς το ΑΕΠ (60%) συνάγεται ότι ένα ετήσιο έλλειμα της τάξης του 1,8% δεν αυξάνει το χρέος! Έτσι, το έλλειμμα  της Γερμανίας θα συμβάδιζε με το έλλειμμα των άλλων χωρών του G7: Καναδάς 1,1%, Αγγλία και Ιταλία 1,7%, Ιαπωνία 2,8% και ΗΠΑ 5%. Το αίτημά του, για αύξηση του δημόσιου χρέους ώστε να χρηματοδοτηθούν αναγκαίες επενδύσεις, συμβαδίζει ακόμη και με την άποψη του συντηρητικού, όπως το χαρακτηρίζει ο ίδιος ο Μπόφινγκερ, Γερμανικού Συμβουλίου Οικονομικών Ειδικών που υποστήριξε ότι «η απαίτηση μιας γενικής απαγόρευσης χρέους θα ήταν οικονομικά τόσο παράλογη όπως η απαγόρευση του δανεισμού σε ιδιώτες ή εταιρείες».

Τα πολιτικά διακυβεύματα ωστόσο από την ριζοσπαστική πρόταση του Μπόφινγκερ είναι πολύ πιο σημαντικά από τα οικονομικά κι αφορούν τρία πεδία: Την αντιμετώπιση της πολιτικής αστάθειας που κλυδωνίζει τη Γερμανία με την άνοδο της ακροδεξιάς Εναλλακτικής, την ισορροπία της ευρωζώνης καθώς θα μειωθούν οι ανισορροπίες που προκαλούν τα γερμανικά πλεονάσματα και την βελτίωση των γερμανο-αμερικανικών σχέσεων μιας και οι ΗΠΑ δεν είναι διατεθειμένες να ανεχθούν για πολύ ακόμη το σταθερά πλεονασματικό γερμανικό ισοζύγιο.

Η κριτική του Πίτερ Μπόφινγκερ, όσο κι αν εμπεριστατωμένη και πειστική, δυστυχώς δε συνάδει με το κυρίαρχο ιδεολογικό και πολιτικό κλίμα που συντείνει σε ακόμη πιο αυστηρή λιτότητα, εκφράζοντας τα συμφέροντα της χρηματοπιστωτικής ολιγαρχίας που έχει αναδείξει σε υπ’ αριθμόν ένα εχθρό τον πληθωρισμό. Ακόμη κι έτσι ωστόσο αναδεικνύει ότι η έμπλεη εκρηκτικών αντιθέσεων σημερινή πολιτική της φτωχοποίησης δεν αποτελεί μονόδρομο, αλλά μια βαθιά πολιτική επιλογή…

Πηγή: Νέα Σελίδα

Ευρωπαϊκό εξάμηνο: Έλεγχος των προϋπολογισμών από τις Βρυξέλλες (Unfollow, Οκτώβριος 2014)

???????????????????????????????????????????Στο μέσο ενός πρωτοφανούς καταιγισμού νέων όρων κι εννοιών είχε βρεθεί ο ανταποκριτής των Financial Times στις Βρυξέλλες τον Ιούνιο του 2011, με αφορμή την συζήτηση που διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών μεταξύ των προέδρων και πρωθυπουργών της ΕΕ. Θέμα ήταν η αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης ενώ είχε προηγηθεί η παρουσίαση 14 διαφανειών από τον τότε πρόεδρο της Επιτροπής Μανουέλ Μπαρόζο για τις διαφορές μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις και τον χειρισμό της κρίσης. «Ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Ζαν Κλοντ Τρισέ, ζητούσε ένα “υπουργείο Οικονομικών για την ένωση”. Ο γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζύ ζητούσε μια “αληθινή ευρωπαϊκή κυβέρνηση”. Ακόμη κι ο βρετανός υπουργός Οικονομικών, Τζορτζ Όσμπορν, είχε συγχρονιστεί, υποστηρίζοντας ότι η δημοσιονομική ένωση ήταν η “ανελέητη λογική” ενός ενιαίου νομίσματος», περιέγραφε στο ρεπορτάζ του στην βρετανική εφημερίδα στις 21 Αυγούστου 2011. Και συνέχιζε: «Ο Μ. Μπαρόζο πρόσφατα αποκάλυψε, με πολλές τυμπανοκρουσίες, έναν όρο που προκαλεί σύγχυση, το “Ευρωπαϊκό Εξάμηνο”, όπου για πρώτη φορά θα δοθεί στις Βρυξέλλες η εξουσία να αναπροσαρμόζουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς και ανά χώρα να παραγγέλνουν νέα μέτρα για να εναρμονίζονται οι εθνικές πολιτικές».

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Τρία χρόνια μετά κι ενώ το αρχικό σάστισμα των ηγετών της ΕΕ έχει αντικατασταθεί από επίδειξη αποφασιστικότητας και πυγμής, έχουν αλλάξει πολλά. Το σημαντικότερο είναι πως όσα εν πολλοίς δοκιμαστικά λέγονταν τότε πλέον έχουν ψηφιστεί κι αποτελούν ακόμη κι εθνική νομοθεσία. Όχι μόνο ευρωπαϊκή. Μεταξύ αυτών και το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Η καθοριστική σημασία που θα έχει στο εξής στην ευρωπαϊκή ατζέντα ήρθε στην επιφάνεια με αφορμή την σύνθεση της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το καθήκον του ελέγχου και αναμόρφωσης, όπου είναι αναγκαίο, των κρατικών προϋπολογισμών, όπως εν συντομία μπορεί να περιγραφεί το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, ανατέθηκε στον πρώην Λετονό πρωθυπουργό, Βαλντίς Ντομπρόβσκι, που αναγκάστηκε να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία στη χώρα του εξ αιτίας της οργής των συμπολιτών του απέναντι στο πρόσωπό του. Παρότι η Λετονία είναι το νεώτερο μέλος της ευρωζώνης, του ανατέθηκε η θέση του αντιπροέδρου για το ευρώ λόγω της προθυμίας του να υπεραμυνθεί κάθε γερμανικής ιδέας. Μια επιλογή που παραμένει σταθερή στον χρόνο για τις ελίτ των Βαλτικών χωρών από την εποχή που επάνδρωναν τα τάγματα των SS, μέχρι σήμερα που η γερμανοδουλεία ενδύεται τα γκρίζα κουστούμια της τεχνοκρατίας. Το εύρος των αρμοδιοτήτων του φαίνεται από τους Επιτρόπους που θα υπάγονται και θα λογοδοτούν στον Λετονό: Μαριάν Τίσεν (Απασχόλησης, κοινωνικών υποθέσεων, ειδίκευσης και εργατικής κινητικότητας), Τζόναθαν Χιλ (Χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και ένωση κεφαλαιαγορών), Ελζμπιέτα Μπένκοβσκα (Εσωτερικής αγοράς, βιομηχανίας, καινοτομίας και μικρομεσαίων επιχειρήσεων), Τιμπόρ Ναβρασίτς (Εκπαίδευσης, πολιτισμού, νεολαίας και ιθαγένειας), Κορίνα Κρέτου (περιφερειακής πολιτικής) και – το …καλύτερο – Πιέρ Μοσκοβισί (Οικονομικών και χρηματοοικονομικών υποθέσεων, φορολογίας και τελωνείων). Η Γαλλία εξασφάλισε μεν το πόστο που διακαώς επιθυμούσε αλλά σε ένα τέτοιο πλαίσιο (υπαγωγής στον Λετονό) που όχι μόνο μετριασμό της λιτότητας δεν υπόσχεται, αλλά ισοδυναμεί και με προσβολή στη Γαλλία. Όχι απλά κρύο, σαπισμένο πιάτο η εκδίκηση των ηττημένων του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου…

Κανόνας τα πρόστιμα

Η ευρεία γκάμα των θεμάτων που άπτονται του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπεύθυνου για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο είναι δηλωτική της έκτασης των αλλαγών που θα επιφέρει η εφαρμογή του μέτρου για πρώτη φορά φέτος. Η αλήθεια είναι πως το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο μπορεί να θεσμοθετήθηκε στο πλαίσιο του Δημοσιονομικού Συμφώνου που αποφασίστηκε σε Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 2 Μαρτίου 2012 και να τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2013, ωστόσο πολύ πριν είχε διαμορφωθεί ένα σύστημα συντονισμού της γενικής οικονομικής πολιτικής και δημοσιονομικής πειθαρχίας με τη Συνθήκη της Λισαβόνας και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (1997, 2005). Η αυστηροποίηση του πλαισίου δηλαδή που αποφασίστηκε στο αποκορύφωμα της κρίσης δεν χρειάστηκε να κάνει τίποτε άλλο από το να ενεργοποιήσει όρους που είχαν ήδη συμφωνηθεί και να καθορίσει τις διαδικασίες τιμωρίας των «απείθαρχων κρατών-μελών». Η ουσιώδης διαφορά που επιτεύχθηκε εδώ σε σχέση με το παρελθόν είναι η αρχή της «αντίστροφης πλειοψηφίας». Μέχρι πρόσφατα μπορούσαν όλα μαζί τα κράτη – μέλη της ΕΕ και το καθένα ξεχωριστά να παραβιάζουν τις συνθήκες ωστόσο οι κυρώσεις ενεργοποιούνταν εάν ένα κράτος μέλος έθετε θέμα. Και τότε μάλιστα απαιτούταν ειδική, αυξημένη πλειοψηφία για να επιβληθούν κυρώσεις. Τώρα γίνεται ακριβώς το αντίθετο: Οι κυρώσεις θα επιβάλλονται αυτόματα και η μη επιβολή τους θα επιτυγχάνεται μόνο αν το αποφασίζει η πλειοψηφία των υπουργών Οικονομικών.

Περνώντας στην ουσία των αλλαγών, πρώτα και κύρια είναι ο κανόνας του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού, που χαρακτηρίζεται και «χρυσός κανόνας». Στο πλαίσιο του το διαρθρωτικό έλλειμμα των προϋπολογισμών περιορίζεται στο 0,5% του ΑΕΠ. Το δεύτερο μέτρο σχετίζεται με την δέσμευση όσων κρατών μελών έχουν δημόσιο χρέος άνω του 60%, να μειώνουν το υπερβάλλον χρέος κάθε χρόνο κατά 1/20 (άρθρο 4 Δημοσιονομικού Συμφώνου). Ποσό που για την Ελλάδα ισοδυναμεί με 12 δισ. ευρώ περίπου ετησίως ή τα δύο τρίτα των δαπανών για μισθούς στο δημόσιο. Για να υλοποιηθεί επομένως ο στόχος μείωσης του χρέους κατά 1/20 πρέπει να απολυθούν σε μία χρονιά τα δύο τρίτα των δημοσίων υπαλλήλων! Σε αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή συνεχίσουν να εμφανίζονται ελλείμματα τότε όχι μόνο επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το 0,2% του ΑΕΠ, αλλά διακόπτεται κι η χορήγηση πόρων από τα ευρωπαϊκά ταμεία. Επομένως ο έλεγχος των προϋπολογισμών σε ένα καθεστώς ενισχυμένης και προληπτικής εποπτείας θα γίνεται με κριτήριο την υλοποίηση των παραπάνω στόχων: εκμηδένιση ουσιαστικά του ελλείμματος και γενναία μείωση του δημόσιου χρέους.

Η διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου που έχει αποφασιστεί και θα μπει για πρώτη φορά φέτος σε λειτουργία κάνει την χειρότερη ελληνική γραφειοκρατία να φαντάζει με βόλτα στο πάρκο της Βουλόνης. Προκαλεί ζαλάδα όσες φορές κι αν το διαβάσεις, πείθοντας τους πάντες ότι είναι ένα σχέδιο 100% γερμανικής έμπνευσης. (Εδώ ανάρτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Τυπικά ξεκινάει το Νοέμβριο όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιεύει την Ετήσια Επισκόπηση Μεγέθυνσης (Annual Growth Survey) και την Έκθεση του Μηχανισμού Επαγρύπνησης (Alert Mechanism Report). Ολοκληρώνεται τον Μάιο όταν η Επιτροπή προτείνει τις Ειδικές συστάσεις για κάθε χώρα (Country Specific Recommendations), τις οποίες τον Ιούνιο οι υπουργοί και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τις συζητούν και αποδέχονται τα συμπεράσματά τους ενώ από τον Αύγουστο μέχρι τον Οκτώβριο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαμβάνει την εφαρμογή τους.

Διαρκής λιτότητα

Στα βουνά της χαρτούρας και τις χιλιάδες ώρες συνεδριάσεων θα συνθλιβούν οι τελευταίες κοινωνικές δαπάνες που έχουν απομείνει στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο δεν είναι παρά ένας μηχανισμός διαρκούς λιτότητας, έξωθεν μάλιστα επιβαλλόμενης έτσι ώστε να θωρακίζονται οι κυβερνήσεις των κρατών μελών από την πίεση της κοινωνίας και τις διεκδικήσεις του εργατικού κινήματος για αυξήσεις στους μισθούς, περισσότερα σχολεία και νέες προσλήψεις στα νοσοκομεία. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο σώζει τον κάθε Σαμαρά και Βενιζέλο καθώς με την μεγαλύτερη άνεση στο εξής θα υποδεικνύουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Λετονό ως υπαίτιους της λιτότητας. Δημιουργεί επίσης το περιθώριο για άφθονη δημαγωγία, όπως έκανε για παράδειγμα ο υπουργός Οικονομικών Γκίκας Χαρδούβελης, στο Βήμα την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου, δηλώνοντας ότι «ο κύκλος των μνημονίων φτάνει στο τέλος του». Μα αν θα έπρεπε η Ελλάδα να εμφανίσει ισοσκελισμένο προϋπολογισμό το 2013 όφειλε να εξαφανίσει από τις δημόσιες δαπάνες έξοδα ύψους 23,1 δισ. ευρώ (12,7% του ΑΕΠ). Τόσο ήταν το έλλειμμα, σύμφωνα με την οριστική ανακοίνωση της Eurostat (23 Απριλίου 2014), που αποτελεί σημείο αναφοράς. Ισοσκελισμένος προϋπολογισμός για το 2013 σήμαινε να καταργηθούν ολοσχερώς οι δαπάνες του υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλειας και Πρόνοιας (14,25 δις. ευρώ), του υπουργείου Υγείας (5,48 δισ. ευρώ) και του Υπουργείου Εσωτερικών (3,61 δις. ευρώ).

Η λιτότητα επομένως θα συνεχίζεται επ’ άπειρον ακόμη και χωρίς μνημόνια λόγω των μηχανισμών εποπτείας και διαρκούς παρέμβασης που δημιουργήθηκαν κάτω από την ταμπέλα της «νέας οικονομικής διακυβέρνησης» που κάτω από τον τεχνοκρατικό μανδύα κρύβει την πιο αιματηρή λιτότητα. Το αυστηρό πλαίσιο που εισήχθη εν κρυπτώ στην ελληνική νομοθεσία (έτσι ώστε όλες οι κυβερνήσεις που συμφώνησαν να μην αναλάβουν το πολιτικό κόστος) περιγραφόταν με σαφή τρόπο στην τριμηνιαία έκθεση Οκτώβρη-Δεκέμβρη 2013 του Γραφείου προϋπολογισμού της Βουλής (εδώ η έκθεση) όπου έγραφε: «στο μέλλον κάθε ελληνική κυβέρνηση, ανεξάρτητα αν υπογραφεί νέο μνημόνιο, θα πρέπει να κινείται εντός των νέων κανόνων οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής» (σελ. 68). Στην επόμενη δε σελίδα αναφέρει πως: «η παραμονή στη ευρωζώνη οριοθετεί σήμερα τις δυνατότητες της χώρας με διαφορετικό τρόπο από το παρελθόν λόγω των θεσμικών (και άλλων) εξελίξεων. Η επιλογή αυτή έχει αναμφίβολα υψηλό κόστος».

Εν κατακλείδι, το τέλος της λιτότητας δεν ισοδυναμεί με το τέλος των Μνημονίων, ούτε με εύηχες υποσχέσεις «να μη ζήσουμε σαν δούλοι» που περιορίζουν την ανακούφιση από την λαίλαπα της λιτότητας στην αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, εκφυλίζοντας την αριστερή πολιτική σε φιλανθρωπικό έργο. Αυστηρή προϋπόθεση για το τέλος της λιτότητας είναι η σύγκρουση κι η έξοδος από την ευρωζώνη και την ΕΕ. Η απόκρυψη αυτής της πραγματικότητας κι η ωραιοποίηση της κατάστασης στρώνει το δρόμο για την αποδοχή και την υιοθέτηση της δρακόντειας λιτότητας.

Και η Γερμανία στην παγίδα της λιτότητας (Επίκαιρα, 25/9-1/10/2014)

Autobahnen wölben sich vor HitzeΜε ωμή και απροκάλυπτη πίεση σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη ισοδυναμούσε η πρωτοβουλία της Γερμανίας να παρουσιάσει στις 10 Σεπτεμβρίου τον προϋπολογισμό του επόμενου έτους, πολύ νωρίτερα δηλαδή από την ημερομηνία που είχε υποχρέωση να το κάνει, εξαίροντας το βασικότερο του χαρακτηριστικό: ότι για πρώτη φορά από το 1969 εμφανίζεται ισοσκελισμένος. Δηλαδή οι δημόσιες δαπάνες, αντίθετα με ότι συνέβαινε επί δεκαετίες, δεν ξεπερνούν τα δημόσια έσοδα. Έτσι, η Γερμανία μπορεί να επαίρεται ότι το νέο έτος δεν θα δημιουργήσει ούτε ένα ευρώ νέου δημόσιου χρέους, δείχνοντας με αυτό τον τρόπο ότι το δικό της παράδειγμα μπορούν να ακολουθήσουν κι όλες οι άλλες χώρες που υπέγραψαν το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και τυπικά δεσμεύονται από την υποχρέωση των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Ωστόσο, μια δεύτερη ματιά πείθει πως το γερμανικό «επίτευγμα» κάθε άλλο παρά ελκτικό είναι στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης προφανώς και της Ελλάδας, που μετέρχεται κάθε μέσου για να δείξει ότι κι η ίδια τείνει σε αυτό το στόχο, είναι δηλαδή θέμα χρόνου η εμφάνιση ισοσκελισμένων προϋπολογισμών.

Συνεχής λιτότητα

Η ταύτιση των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών με την λιτότητα, ακόμη και στην Γερμανία, φάνηκε πεντακάθαρα πολύ πριν κατατεθεί ο προϋπολογισμός του 2015. Τον Ιούνιο του 2014 η κυβέρνηση της Μέρκελ ψήφισε στη Βουλή νόμο με τον οποίο ακυρώθηκαν προϋπολογισμένες δαπάνες για την εκπαίδευση και την άμυνα ύψους 500 και 400 εκ. ευρώ, αντίστοιχα, έτσι ώστε να αποφευχθεί η αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Κατά συνέπεια οι κοινωνικές δαπάνες είναι ήδη ο μεγάλος χαμένος της μακράς περιόδου προσαρμογής στην δημοσιονομική πειθαρχία που διανύει το Τέταρτο Ράιχ. Στον βωμό της λιτότητας και των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών έχει θυσιάσει προ πολλού η Γερμανία τα πρωτεία που διέθετε στην κοινωνική πολιτική. Είναι ενδεικτικό ότι διαθέτει μόνο το 5,3% του ΑΕΠ της για σχολεία και πανεπιστήμια, όταν ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ διαθέτει το 6,3% του προϋπολογισμού του. Αποτέλεσμα αυτών των περικοπών είναι «η γερμανική βιομηχανία να πουλάει αυτοκίνητα και μηχανολογικό εξοπλισμό υψηλής ποιότητας σε όλο τον κόσμο, αλλά όταν οι σοβάδες αρχίζουν να πέφτουν σε ένα δημοτικό σχολείο, τότε οι γονείς αρχίζουν να μαζεύουν χρήματα μεταξύ τους για να προσλάβουν ένα τεχνίτη. Εταιρείες και ιδιωτικά νοικοκυριά κάθονται πάνω σε ενεργητικό αξίας τρισ. ευρώ, αλλά οι μισές γέφυρες των αυτοκινητοδρόμων χρειάζονται κατεπειγόντως επιδιόρθωση». Οι επισημάνσεις προέρχονται από τον Μαρσέλ Φράτσερ, επικεφαλή του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικής Έρευνας, όπως δημοσιεύτηκαν στο γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ στις 18 Σεπτεμβρίου, μία δηλαδή εβδομάδα μετά την κατάθεση του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού και τις σχετικές δηλώσεις των Μέρκελ – Σόιμπλε που καλούσαν και τις άλλες χώρες να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Γερμανίας.

Το γερμανικό περιοδικό προσέφερε πλήθος παραδειγμάτων και στοιχείων για την δραματική κατάσταση στην οποία βρίσκονται πλέον οι αξιοζήλευτες στο παρελθόν υποδομές της Γερμανίας, που συγκροτούν την άλλη την σκοτεινή όψη του «θαύματος» των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Πολλά μάλιστα απ’ αυτά τα παραδείγματα προέρχονται από το νέο βιβλίο του Φράτσερ, με τίτλο Η γερμανική ψευδαίσθηση που το έγραψε μαζί με τον υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας, προερχόμενο από το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, Σίγκμαρ Γκάμπριελ. «Είναι δύσκολο να βρεθεί άλλο βιομηχανικό κράτος που να επιδεικνύει τόση αδιαφορία και τσιγγουνιά για το μέλλον του. Ενώ στις αρχές του ’90 η κυβέρνηση κι η οικονομία επένδυαν 25% του συνολικού προϊόντος σε νέους δρόμους, τηλεφωνικές γραμμές, πανεπιστημιακά κτίρια και βιομηχανίες, το 2013 το ποσοστό μειώθηκε στο 19,7% σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου. Πρόκειται για κάτι περισσότερο από στατιστική κοινοτοπία. Το μέλλον μιας χώρας και οι καθημερινές ζωές των πολιτών της εξαρτώνται από το πώς χρησιμοποιείται κάθε ευρώ σήμερα. Αν ένα ευρώ ξοδεύεται αμέσως, δεν έχει καμία χρησιμότητα για το μέλλον. Μπορεί επίσης να αποταμιεύεται για μελλοντική κατανάλωση. Ή μπορεί να επενδύεται σε εταιρείες, την εκπαίδευση και υποδομές, ώστε να γίνει η βάση για την μελλοντική ευημερία, την τεχνική πρόοδο και επιπλέον θέσεις εργασίας. Το πρόβλημα στη Γερμανία είναι ότι το χρήμα χρησιμοποιείται κυρίως για τους δύο πρώτους σκοπούς. Σύμφωνα με υπολογισμούς του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικής Έρευνας το επενδυτικό έλλειμμα μεταξύ 1999 και 2012 υπολογίζεται σε περίπου 3% του ΑΕΠ, το μεγαλύτερο «επενδυτικό κενό» απ’ οποιαδήποτε άλλη Ευρωπαϊκή χώρα. Μόνο για να διατηρήσουν το επίπεδο και να πετύχουν μια λογική μεγέθυνση η κυβέρνηση κι ο ιδιωτικός τομέας θα έπρεπε να δαπανούν 103 δις. ευρώ επιπλέον κάθε χρόνο απ’ ότι δαπανούν σήμερα».

Κατάρρευση υποδομών

Να σημειωθεί ότι ο κατεπείγων χαρακτήρας των εργασιών συντήρησης στις υποδομές και κυρίως στους αυτοκινητοδρόμους της Γερμανίας, επιβάλλεται λόγω του ότι κατασκευάστηκαν πολλές δεκαετίες πριν. Μια εποχή που το μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος ενός φορτηγού ήταν 24 τόνοι, σήμερα όμως έχει φτάσει τους 44! Αποτέλεσμα της απαρχαίωσης των υποδομών της Γερμανίας όπως αναφέρει το γερμανικό περιοδικό είναι πως «το 2008, η Γερμανία βρισκόταν στην τρίτη θέση μιας λίστας – που φτιάχνεται κάθε χρόνο από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός – χωρών με τις καλύτερες υποδομές. Τώρα όμως η Γερμανία έχει πέσει στην έβδομη. Για δεκαετίες, ο κόσμος ζήλευε την Γερμανία για το δίκτυο των δρόμων και των σιδηροδρόμων της. Σήμερα αυτό το κεφάλαιο καταρρέει»!

Επομένως μόνο διθύραμβοι δεν χρειάζονται για τον ισοσκελισμένο προϋπολογισμό της Γερμανίας, καθώς το τίμημα είναι η μετακύλιση στις πλάτες των πολιτών της των εξόδων συντήρησης των σχολείων και η κατάρρευση των δημόσιων υποδομών της. Ωστόσο, το κόστος που θα κληθούν να πληρώσουν οι υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης και δη της ευρωζώνης, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, όσο θα συμπιέζουν τις δημόσιες δαπάνες και θα αυξάνουν την φορολογία για να φτάσουν στην ισοσκέλιση του προϋπολογισμού θα είναι πολύ πιο βαρύ. Κι αυτό γιατί στα ελληνικά σχολεία ανέκαθεν οι γονείς πλήρωναν από την τσέπη του τα απορρυπαντικά, τα σπασμένα τζάμια κι εργασίες συντήρησης ή καλλωπισμού. Οι δε υποδομές, που ουδέποτε ήταν συγκρίσιμες με της Γερμανίας, τώρα καταδικάζονται στην παρακμή σε βάρος όχι μόνο των καθημερινών αναγκών των πολιτών (πχ μετακίνηση), αλλά και των επιχειρήσεων που θα βλέπουν να πληρώνουν πχ ένα δυσανάλογα υψηλό κόστος μεταφορών, το οποίο με την σειρά του θα μετακυλίεται στην τελική τιμή. Επίσης, σχεδόν καμία άλλη χώρα της Ευρώπης και σίγουρα καμία περιφερειακή δεν έχει τα πλεονεκτήματα που έχει η Γερμανία από το πλεονασματικό της ισοζύγιο. Εν κατακλείδι οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί, που στο εξής θα αποτελούν κανόνα για όλη την ΕΕ, ισοδυναμούν με ωρολογιακή βόμβα όχι μόνο για την ευημερία των πολιτών και την κοινωνική συνοχή, αλλά και για την οικονομική ανάπτυξη, καθώς το μικρότερο κράτος σημαίνει απόσυρση του δημοσίου ακόμη κι από εκείνες τις συχνά πολυδάπανες δραστηριότητες που επέτρεπαν την ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας.

Κι όλα τα παραπάνω ισχύουν αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι τα στοιχεία που παρουσίασε ο Σόιμπλε είναι αληθινά. Γιατί η Γερμανία έχει ήδη επικριθεί ότι βάσισε την μαγική εικόνα του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού σε εξωραϊσμένες παραδοχές. Για παράδειγμα στην εκτίμηση ότι φέτος θα αυξηθεί η οικονομία κατά 1,8%, όταν το πέρασμα στην ύφεση το δεύτερο τρίμηνο κάνει αδύνατη κάθε τέτοια προοπτική. Ή, στην υποτίμηση των αρνητικών συνεπειών από το εμπάργκο κατά της Ρωσίας… Η δημιουργική λογιστική, κοινώς, ταιριάζει στην λιτότητα…

Μνημόνια για πάντα υπό την μορφή νόμου (Πριν, 11 Μαΐου 2014)

prisonerΜε το νομοσχέδιο που κατατέθηκε επιβάλλονται οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί και επιτήρηση στο διηνεκές

Την εκ βάθρων ανατροπή των όρων σχεδιασμού και άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής σηματοδοτεί το σχέδιο νόμου που κατέθεσε στην Βουλή η κυβέρνηση με τίτλο «Αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας – δημόσιο λογιστικό». Λιτότητα για πάντα προβλέπουν οι διατάξεις του, που συγκροτούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο στο οποίο εξαφανίζεται με κάθε επισημότητα η δυνατότητα άσκησης ανεξάρτητης οικονομικής πολιτικής. Υπ’ αυτό το πρίσμα η βούληση των ψηφοφόρων και τα προγράμματα των κομμάτων που κερδίζουν τις εκλογές είναι πλέον αδιάφορα, χάνουν οποιαδήποτε σημασία μπροστά στις επιταγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιβάλουν την εξαθλίωση των κοινωνιών. Μια πραγματικότητα που φυσικά είναι εις γνώση όλων των κομμάτων (όχι Μόνο ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, αλλά και του ΣΥΡΙΖΑ), αλλά επιλέγουν να την παρακάμπτουν για να μην αποκαλυφθεί η υποταγή τους στην ΕΕ κι η ευκολία με την οποία την επόμενη μέρα θα ανακρούσουν πρύμναν…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τρεις είναι οι ακρογωνιαίοι λίθοι της δημοσιονομικής φυλακής που ετοιμάζονται να ψηφίσουν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ: εποπτεία, ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί και δέσμευση για μείωση του χρέους κάθε έτος. Πρώτο, στο πλαίσιο του καθεστώτος ενισχυμένης εποπτείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (που δεν έχει καμία δημοκρατική νομιμοποίηση καθώς δεν εκλέγεται, ούτε λογοδοτεί πουθενά) έχει τον απόλυτο έλεγχο στην κατάρτιση του προϋπολογισμού, σε τέτοιο βαθμό ώστε μπορεί να τον επιστρέφει στην κυβέρνηση υποδεικνύοντας τις αλλαγές που πρέπει να γίνουν. Το χρονοδιάγραμμα είναι κοινό για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ που ντε φάκτο πλέον υποβαθμίζονται θυμίζοντας περισσότερο νομαρχίες ή κατώτερου επιπέδου όργανα, παρά ανεξάρτητες κρατικές οντότητες.

Το συγκεκριμένο καθεστώς εποπτείας γίνεται πολύ πιο αυστηρό για όσες χώρες χρωστούν στους μηχανισμούς στήριξης όπως η Ελλάδα (κι επίσης η Πορτογαλία και η Ιρλανδία). Σε αυτά τα κράτη προβλέπεται ότι η πλειοψηφία της Τρόικας, δηλαδή Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, δεν πρόκειται να ξεκουμπιστούν με την λήξη των Μνημονίων. Αντίθετα, θα παραμείνουν μέχρις ότου αποπληρωθεί το 75% των δανείων. Μπορεί μάλιστα να παραμείνουν για ακόμη περισσότερο χρόνο. Το αναφέρει ρητά στο άρθρο 14 με τίτλο «Άσκηση εποπτείας μετά του πρόγραμμα» του Κανονισμού 472/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, με ημερομηνία 21 Μαΐου 2013: «Τα κράτη μέλη παραμένουν υπό εποπτεία μετά το πρόγραμμα εφόσον δεν έχει εξοφληθεί τουλάχιστον το 75% της χρηματοδοτικής συνδρομής που έχει ληφθεί από ένα ή περισσότερα άλλα κράτη μέλη, τον ΕΜΧΣ, τον ΕΜΣ ή το ΕΤΧΣ. Το Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, μπορεί να παρατείνει τη διάρκεια της άσκησης εποπτείας μετά το πρόγραμμα σε περίπτωση που εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα του οικείου κράτους μέλους. Η πρόταση της Επιτροπής θεωρείται ότι έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο, εκτός αν το Συμβούλιο αποφασίσει με ειδική πλειοψηφία να την απορρίψει μέσα σε 10 ημέρες από την έγκρισή της από την Επιτροπή».

Το καθεστώς αυστηρής επιτήρησης της ελληνικής οικονομίας μέχρι να εξοφληθεί το 75% του χρέους της, στην πράξη, μπορεί να σημάνει ότι θα είναι κράτος περιορισμένης κυριαρχίας και δεύτερης κατηγορίας ακόμη και για έναν σχεδόν αιώνα, από σήμερα. Με βάση την ρύθμιση που έγινε στο δημόσιο χρέος, με αφορμή την ανταλλαγή ομολόγων τον Μάρτιο του 2012, τα τελευταία χρεολύσια θα καταβληθούν το 2057 αν φυσικά η Ελλάδα δεν αναλάβει κανένα νέο δάνειο (όρος που ήδη παραβιάστηκε με την περίφημη «έξοδο στις αγορές»). Οι συζητήσεις που ήδη διεξάγονται από το καλοκαίρι του 2013 στην ΕΕ και δευτερευόντως στο ΔΝΤ για την τύχη του ελληνικού δημοσίου χρέους περιλαμβάνουν την επιμήκυνση των λήξεων των υπαρχόντων δανείων ακόμη και στα 50 έτη. Σήμερα η μέση διάρκεια εξόφλησης των δανείων από τα κράτη μέλη της ευρωζώνης (συνολικού ύψους 52,9 δισ.) είναι 17 έτη, ενώ των δανείων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ύψους 139,9 δισ.) είναι 30 έτη. Περιττό να ειπωθεί ότι η προσωρινή ελάφρυνση που θα επέλθει θα εξουδετερωθεί μετά από λίγα χρόνια λόγω της αυξημένης επιβάρυνσης που θα δημιουργηθεί σε βάθος χρόνου… Αμφιβόλου αποτελεσματικότητας είναι και το δεύτερο μέτρο που προωθείται και αφορά την μείωση του επιτοκίου. Σήμερα και κατόπιν των αποφάσεων μείωσης του επιτοκίου δανεισμού του 2011 και 2012, το επιτόκιο βρίσκεται στο 0,83% (euribor3μήνου συν 0,50%). Ωστόσο οι συζητήσεις για την μείωση του επιτοκίου δεν αφορούν το σημερινό επιτόκιο, αλλά αυτό που πολύ σύντομα θα διαμορφωθεί εξ αιτίας της επικείμενης αύξησης το euribor. Στόχος επομένως των επικείμενων αλλαγών δεν θα είναι να μειωθεί το σημερινό επιτόκιο, αλλά να μην αυξηθεί σημαντικά περαιτέρω. Επομένως καμία ουσιαστική μείωση του δημόσιου χρέους δεν προβλέπεται στο πλαίσιο των συζητήσεων που ξεκίνησαν και επίσημα την Δευτέρα στο συμβούλιο υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης χωρίς ωστόσο κάποιο αποτέλεσμα καθώς οι αποφάσεις παραπέμφθηκαν στο φθινόπωρο. Η παραπομπή των αποφάσεων για μετά το καλοκαίρι αποτέλεσε ήττα για την κυβέρνηση που ήθελε να χρησιμοποιήσει στην προεκλογική περίοδο μια θετική απόφαση του συμβουλίου υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης για το χρέος. Σε ό,τι πάντως μας αφορά, δηλαδή το καθεστώς αυξημένης εποπτείας μέχρις ότου αποπληρωθούν τα χρέη στο σύνολό τους σχεδόν και όχι μόνο το 75%, οι επικείμενες αποφάσεις της ΕΕ για επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής σημαίνουν ότι όλες οι σημαντικές αποφάσεις για την ελληνική οικονομία θα λαμβάνονται από γκαουλάιτερ των Βρυξελλών για πολλές, πολλές δεκαετίες ακόμη.

Ο δεύτερος ακρογωνιαίος του νομοσχεδίου με τίτλο «Αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας» είναι οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί. Η ΕΕ απαγορεύει στο εξής την δημιουργία δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Ο μεγάλος χαμένος των άγριων περικοπών που θα ακολουθήσουν θα είναι οι κοινωνικές δαπάνες και οι μισθοδοσίες του δημοσίου. Παιδεία, υγεία, κοινωνική ασφάλιση, πολιτισμός και μισθοί – συντάξεις θα λειτουργήσουν σαν αμορτισέρ για να επιτευχθεί η δημοσιονομική σταθεροποίηση, με αποτέλεσμα οι δημόσιες δαπάνες να αποκτούν ολοένα και πιο ταξικό πρόσημο. Τα λεφτά που θα φεύγουν από τα δημόσια ταμεία θα πηγαίνουν στα μέλη του ΣΕΒ. Το πρόβλημα που θα δημιουργηθεί με τις κοινωνικές δαπάνες είναι πολύ πιο μεγάλο απ’ ό,τι φαίνεται με την πρώτη ματιά εξ αιτίας των αυξημένων πληρωμών τα επόμενα χρόνια για την εξόφληση του δημόσιου χρέους, όπως προβλέπεται στο νόμο. Πρόκειται για τον τρίτο ακρογωνιαίο λίθο του νέου δρακόντειου δημοσιονομικού καθεστώτος. Αναφέρεται συγκεκριμένα στο άρθρο 36 με τίτλο «Κανόνας χρέους»: «όταν ο λόγος του χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν σε τιμές αγοράς υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 60%… η διαφορά σε σχέση με την τιμή αναφοράς πρέπει να μειώνεται, ως κριτήριο αξιολόγησης, κατά ένα εικοστό ετησίως, κατά μέσο όρο σύμφωνα με το άρθρο 2 του Κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) 1467/1997».

Οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί του κοντινού μας μέλλοντος επομένως δεν θα σχεδιάζονται έχοντας δεδομένη μόνο την μείωση των φορολογικών συντελεστών του κεφαλαίου την οποία πολλές φορές έχει εξαγγείλει ο Σαμαράς, ούτε μόνο τα δημοσιονομικά κενά που εντελώς …ξαφνικά μας προέκυψαν. Θα πρέπει να λαμβάνεται υπ’ όψη ότι κάθε χρόνο θα πρέπει να αποπληρώνουμε το ένα εικοστό του χρέους που υπερβαίνει το 60%, δηλαδή 6,5 δισ. ευρώ. Μόνο που για να πληρωθούν αυτά τα ποσά και να έχουμε ταυτόχρονα ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς θα απαιτηθούν επιπλέον μειώσεις δημοσίων, δηλαδή κοινωνικών δαπανών. Διαφορετικά θα επιβάλλεται πρόστιμο. Στο νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών προβλέπονται κι άλλες διατάξεις που δεν αφήνουν την παραμικρή χαραμάδα ελπίδας για βελτίωση της θέσης των εργαζομένων, όσο δεν αμφισβητείται η παραμονή της Ελλάδας στην ΕΕ.

Με την περίφημη νέα οικονομική διακυβέρνηση, όπως χαρακτηρίζεται το Νταχάου που δημιούργησε η ΕΕ, αυτό που κατάφεραν ήταν επικαλούμενοι την ανάγκη αποτροπής νέων δημοσιονομικών κρίσεων στο μέλλον, να αμφισβητήσουν σε όλη την έκταση της ΕΕ τα δικαιώματα και τις κατακτήσεις των εργαζομένων, επαναπροσδιορίζοντας εκ βάθρων τους όρους αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης (παιδεία, υγεία, κοινωνική ασφάλιση) και την ίδια την αναδιανομή που συρρικνώνεται σε βαθμό εξαφανίσεως. Σε αυτό το τοπίο, κι αντίθετα με ό,τι συνέβαινε μέχρι και πριν πέντε χρόνια, ακόμη κι η διεκδίκηση της δωρεάν υγείας ή παιδείας προϋποθέτει ρήξεις και συγκρούσεις. Πριν απ’ οτιδήποτε άλλο προϋποθέτει την αποκάλυψη του ρόλου της ΕΕ, ως ενορχηστρωτή της επίθεσης που διεξάγεται, και την επιθετική προβολή του αιτήματος της εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις επικείμενες εκλογές η υπερψήφιση των συνδυασμών της ΑΝΤΑΡΣΥΑ είναι ένα πρώτο βήμα!

ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΒΟΥΛΗΣ: Ασφυκτικό πλαίσιο λιτότητας επιβάλλει η ΕΕ (Πριν, 26.1.2014)

ftwxeiaΟι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί δεν σηματοδοτούν μόνο την συνέχιση της λιτότητας αλλά και μια ταξική πολιτική προς όφελος του κεφαλαίου!

Από το 2014 βρισκόμαστε σε μια διαφορετική ΕΕ και ευρωζώνη! Η συγκεκριμένη φράση προέρχεται από την τελευταία έκθεση του γραφείου Προϋπολογισμού του κράτους, με τίτλο «Η νέα οικονομική διακυβέρνηση στη ζώνη του ευρώ και η Ελλάδα. Οι μηχανισμοί εποπτείας και αλληλεγγύης υπό όρους μετά το Μνημόνιο». Η φράση για «μια διαφορετική ΕΕ και ευρωζώνη» δεν υποκρύπτει καμία υπερβολή, πολύ περισσότερο επειδή συμπληρώνεται από την ακόλουθη επεξήγηση: «δηλαδή σε μια νέα κατάσταση συλλογικής εποπτείας»!

Το πλαίσιο άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής αλλάζει τόσο δραματικά από την αρχή του χρόνου, κατ’ εφαρμογή των όσων έχουν ψηφιστεί τα τελευταία χρόνια, που αποκλείεται κάθε δυνατότητα άσκησης φιλολαϊκής πολιτικής, αν δεν αμφισβητηθεί έμπρακτα, μαχητικά και δημόσια αυτό το πλαίσιο. Μάλιστα, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι το γραφείο Προϋπολογισμού, μόνο και μόνο για να προετοιμάσει και να επιβάλει την απαρέγκλιτη εφαρμογή αυτής της πολιτικής, ανοίγει μια συζήτηση στην Ελλάδα που όλα τα μεγάλα κόμματα υποβαθμίζουν, λες κι αυτή η πραγματικότητα δεν μας αφορά. Συγκεκριμένα, ΠΑΣΟΚ και ΝΔ αποφεύγουν να εξηγήσουν στον λαό τι έχουν ψηφίσει για να μην επωμιστούν και το κόστος των επιλογών τους. Επίσης για να μην θρυμματιστεί η βιτρίνα των υποσχέσεων τους για έξοδο από την κρίση. Από την άλλη ο ΣΥΡΙΖΑ σχεδιασμένα παρακάμπτει τη σχετική συζήτηση γιατί τότε θα φανούν τα όρια εντός των οποίων θα κινηθεί η κυβέρνησή του που τείνουν στην επιβολή μιας άγριας πολιτικής λιτότητας ακόμη κι αν, υποθετικά μιλώντας, τελείωναν τα μνημόνια. Παρόλα αυτά συσκοτίζει την αλήθεια, επιλέγοντας να μη θιγούν οι αυταπάτες που καλλιέργησε επί δεκαετίες και συνεχίζει να καλλιεργεί για την ΕΕ ως κοινό σπίτι των λαών. Κι ας έχει μετατραπεί σε κρεματόριο…

Αποφεύγουν επίσης τη συζήτηση για την πολιτική λιτότητας που επιβάλει πλέον η ΕΕ, για έναν ακόμη λόγο: Επειδή η Μέρκελ, υπό μία έννοια, τις δικές τους οδηγίες ακολούθησε επιβάλλοντας την ψήφιση των αντιλαϊκών μέτρων που αναλύει το γραφείο Προϋπολογισμού. «Περισσότερη Ευρώπη» ζητούσαν με μια φωνή από το 2010 ακόμη, όταν η Μέρκελ επέβαλε τους συγκεκριμένους όρους «διάσωσης» της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, κ.λπ. Τώρα, πρέπει να πληρώσουμε τον λογαριασμό για την περισσότερη Ευρώπη η οποία προφανώς δεν θα είχε τα χρώματα της αντίστασης στους Ναζί, αλλά τα μελανά χρώματα του δοσιλογισμού και της συνεργασίας με το Ράιχ. Αυτή την Ευρώπη αναγνωρίζουν οι ολιγαρχίες της Ευρώπης, εδώ κι έναν αιώνα, αυτήν εφαρμόζουν. Αλίμονο σε όποιους περίμεναν κάτι καλύτερο…

Από την πρώτη κιόλας σελίδα της έκθεσης, οι συντάκτες της διαλύουν τις αυταπάτες που καλλιεργούνται για την δυνατότητα αλλαγής της πολιτικής της ΕΕ. «Η Ελλάδα είναι αυτό που στη θεωρία θα ονομάζαμε regime taker. Αυτό σημαίνει ότι ναι μεν συμμετέχει στις διαδικασίες που καταλήγουν σε νέους κανόνες συνεργασίας ή αλλάζουν τους προηγούμενους, αλλά μόνη της δεν είναι σε θέση να ασκήσει σημαντική επιρροή». Κατ’ επέκταση στερούνται περιεχομένου δηλώσεις όπως αυτές που γίνονται κατά συρροήν από στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ ότι το κόμμα τους θα αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού. Ξεπερνάει τις δυνατότητές τους…

Η θωράκιση της πολιτικής λιτότητας επιτεύχθηκε μέσω των νέων κανόνων οι οποίοι θεσπίστηκαν τα τελευταία χρόνια, που στο σύνολό τους επιβάλλουν ακόμη πιο ανεξίτηλα την γερμανική σφραγίδα στις διαδικασίες ενοποίησης της ΕΕ. Πρόκειται συγκεκριμένα για την διαδικασία της αντίστροφης πλειοψηφίας. Στο πλαίσιο της, οι κυρώσεις στα δημοσιονομικά απείθαρχα μέλη θα επιβάλλονται αυτόματα και η άρση τους ή η μη επιβολή τους θα είναι δυνατή μόνο αν το αποφασίζει η πλειοψηφία των υπουργών Οικονομικών. Στην πραγματικότητα λοιπόν έχει αντιστραφεί η διαδικασία, καθώς μέχρι τώρα αυτό που απαιτούταν ήταν ο σχηματισμός πλειοψηφίας για την επιβολή κυρώσεων. Βλέποντας ωστόσο η Γερμανία την δυστοκία ή το πολιτικό κόστος που επέσειε το προηγούμενο μοντέλο το κατάργησε, χαρακτηρίζοντάς το αναποτελεσματικό, και οδηγώντας στο εξής στο δημοσιονομικό Νταχάου κάθε κράτος-μέλος με ελλειμματικό προϋπολογισμό, χωρίς καν να περάσει από δίκη. Όπως συνέβαινε κι επί Τρίτου Ράιχ. Ποτέ δεν αλλάζεις μια επιτυχημένη και αποτελεσματική συνταγή…

Το νέο σύστημα εποπτείας (μόνο κατ’ όνομα αμοιβαίας) που «γίνεται πιο δεσμευτικό και συνδυάζεται με αυστηρότερες κυρώσεις και ευκολότερες διαδικασίες επιβολής τους» ορίζεται από τις εξής, έξι συντεταγμένες: Πρώτο, τη δέσμη των έξι οδηγιών που τροποποίησαν το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Δεύτερο, τους μηχανισμούς στήριξης: Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοδοτικής Σταθερότητας και Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, που αποτελούν το ευρωπαϊκό ΔΝΤ. Τρίτο, το δημοσιονομικό σύμφωνο. Τέταρτο, το σύμφωνο για το ευρώ-συν, που αυξάνει την εποπτεία. Πέμπτο, το πακέτο των δύο μεταρρυθμίσεων που ενισχύει την κεντρική εποπτεία των εθνικών προϋπολογισμών και τέλος, είναι η τροποποίηση των κανονισμών των διαρθρωτικών ταμείων ώστε να υπηρετούν την πολιτική της λιτότητας.

Ο πρώτος και απαράβατος κανόνας που εισάγεται σχετίζεται με τον ισοσκελισμένο προϋπολογισμό. Η εξίσωση των δαπανών με τα έσοδα σε όλη την κλίμακα της δημόσιας διοίκησης, ο «χρυσός κανόνας» της εποχής μας, έρχεται να εσωτερικεύσει στο εξής τους σιδερένιους νόμους της λιτότητας, σηματοδοτώντας την απόλυτη υποταγή στις υποδείξεις όχι μόνο της Γερμανίας αλλά και του κεφαλαίου. Γιατί, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί δεν ισοδυναμούν με έναν υποτιθέμενο κύκλο ενάρετης δημοσιονομικής διαχείρισης μακριά από τις υπερβολές του παρελθόντος, όπως λέγεται από δεξιά και αριστερά (με τον Γ. Δραγασάκη να έχει αναγορευτεί σε διαπρύσιο υποστηρικτή των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών). Ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί σημαίνει κατάργηση κοινωνικών παροχών, ακρωτηριασμός κοινωνικών κονδυλίων και απολύσεις, έτσι ώστε οι δημόσιοι πόροι να κατευθύνονται στο κεφάλαιο και την διευκόλυνση της διευρυμένης αναπαραγωγής του. Οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί επομένως δεν σηματοδοτούν μόνο λιτότητα, αλλά και την εφαρμογή μιας ταξικής πολιτικής προς όφελος του κεφαλαίου.

Ανυπολόγιστες αρνητικές επιπτώσεις στην κοινωνική ευημερία θα έχει επίσης και η δέσμευση όσων κρατών μελών έχουν λόγο χρέους προς ΑΕΠ άνω του 60% να μειώνουν το υπερβάλλον χρέος κατά 1/20 κάθε έτος. Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να διοχετεύει κάθε χρόνο στην μείωση του χρέους (δηλαδή στους λύκους της Γουόλ Στριτ και τους φίλους τους) 10,5 δισ. ευρώ! Το κονδύλι αυτό είναι διπλάσιο, με βάση τις προβλέψεις του προϋπολογισμού, των χρημάτων που θα δοθούν στο υπουργείο Παιδείας κι επίσης είναι διπλάσιο των χρημάτων που απορροφά το υπουργείο Υγείας. Άρα, εντός της ΕΕ η επόμενη κυβέρνηση θα πρέπει μέσα σε ένα χρόνο να μηδενίσει τον προϋπολογισμό της υγείας και της παιδείας, αν επιλέξει να σεβαστεί την ένταξή μας στην ΕΕ. Διαφορετικά θα επιβάλλεται πρόστιμο της τάξης του 0,2% του ΑΕΠ ή 366 εκ. ευρώ, δηλαδή όσα σχεδόν παίρνει το υπουργείο Πολιτισμού κάθε χρόνο. Το δόγμα των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών επομένως μεταφράζεται στο εξής δίλημμα: Ή κάθε χρόνο με δική της απόφαση κάθε κυβέρνηση να ανακοινώνει μηδενικούς προϋπολογισμούς για παιδεία και υγεία ή να μας επιβάλλουν μηδενικούς προϋπολογισμούς στον πολιτισμό.

Αυτό είναι το ακριβές περιεχόμενο της φράσης που υπάρχει στην έκθεση του γραφείου προϋπολογισμού, «η επιλογή αυτή (της παραμονής στην ευρωζώνη) έχει αναμφίβολα υψηλό κόστος». Μόνο που επιμελώς το αποσιωπούν…

Δρακόντειο επιπλέον γίνεται και όλο το πλαίσιο εποπτείας και ελέγχου των κρατικών προϋπολογισμών, όπως θεσμοθετείται στην δαιδαλώδη διαδικασία του «ευρωπαϊκού εξαμήνου». Πρόκειται για μια διαδικασία που παραβιάζει κατάφωρα κάθε κυριαρχικό δικαίωμα, μεταφέροντας το κέντρο λήψης κάθε σημαντικής απόφασης για τις δημόσιες δαπάνες και τα έσοδα εκτός χώρας. Το «ευρωπαϊκό εξάμηνο» θα αρχίζει κάθε χρόνο τον Ιανουάριο όταν η επιτροπή θα δημοσιεύει την έκθεση για την ετήσια ανάπτυξη και μετά από ένα συνεχές «πήγαινε – έλα» των στοιχείων μεταξύ Βρυξελλών και εθνικών κρατών θα δημοσιεύεται τελικά αυτό που θέλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στην πράξη έτσι ακόμη και η σύνταξη των κρατικών προϋπολογισμών περνάει σε όργανα που είναι εκτός δημοκρατικής νομιμοποίησης, μακριά από την βούληση και τον έλεγχο των πολιτών κάθε κράτους – μέλους.

Το κάθε άλλο παρά αόρατο χέρι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα παρεμβαίνει συνεχώς επιβάλλοντας περικοπές και αμφισβητώντας τα κυριαρχικά δικαιώματα μέσω επίσης του θεσμού της ενισχυμένης εποπτείας. Προβλέπεται συγκεκριμένα στον κανονισμό υπ. αρ. 472/2013 και ειδικότερα στο άρθρο 14 ότι «τα κράτη μέλη παραμένουν υπό εποπτεία μετά το πρόγραμμα εφόσον δεν έχει εξοφληθεί τουλάχιστον το 75% της χρηματοδοτικής συνδρομής που έχει ληφθεί από ένα ή περισσότερα άλλα κράτη μέλη, τον ΕΜΧΣ, τον ΕΜΣ ή το ΕΤΧΣ». Αναφέρεται επίσης ότι «το συμβούλιο, μετά από πρόταση της επιτροπής, μπορεί να παρατείνει τη διάρκεια της άσκησης εποπτείας μετά το πρόγραμμα σε περίπτωση που εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος για την δημοσιονομική βιωσιμότητα του οικείου κράτους μέλους. Η πρόταση της Επιτροπής θεωρείται ότι έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο, εκτός αν το Συμβούλιο αποφασίσει με ειδική πλειοψηφία να την απορρίψει μέσα σε 10 μέρες από την έγκρισή της από την Επιτροπή».

Εν κατακλείδι, η παραμονή στην ευρωζώνη και την ΕΕ συνεπάγεται μνημόνια και εξοντωτική λιτότητα για πάντα και την διαιώνιση των όσων ζούμε την τελευταία 4ετία. Πλέον, κανείς δεν μπορεί να επικαλείται άγνοια των όρων του παιχνιδιού… 

Αρέσει σε %d bloggers: