Αριστερή στροφή στην Ιρλανδία

Ως μια νέα εποχή χαρακτηρίζουν την περίοδο μετά τις εκλογές της 7ης Φεβρουαρίου στην Ιρλανδία αναλυτές απ’ όλη την Ευρώπη. Το εκλογικό αποτέλεσμα του Sinn Fein ανατρέπει ισορροπίες και σταθερές που διήρκεσαν έναν σχεδόν αιώνα!

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Το κόμμα που εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται ακόμη και σήμερα από τους ορκισμένους εχθρούς του ως ο πολιτικό βραχίονας του ΙΡΑ κατάφερε να διπλασιάσει την επιρροή του συγκεντρώνοντας το 24,5% των ψήφων. Τα δύο κεντροδεξιά κόμματα που ανέκαθεν μονοπωλούσαν την εξουσία, Fine Gael του μέχρι πρότινος πρωθυπουργού Λεό Βαραντκάρ και Fiana Fail συγκέντρωσαν το 20,9% και 22,2% αντίστοιχα των ψήφων. Έκπληξη προκάλεσαν επίσης και οι επιδόσεις του Πράσινου Κόμματος που τριπλασίασε τις ψήφους του συγκεντρώνοντας 7,4%.

Το Sinn Fein και το Πράσινο Κόμμα είχαν ένα ακόμη κοινό χαρακτηριστικό: Την προτίμηση των νέων ψηφοφόρων. Με βάση δημοσκοπήσεις που πραγματοποιήθηκαν έξω από τα εκλογικά κέντρα την ημέρα των εκλογών, το 32% των νέων από 18 ως 34 ετών ψήφισε το αριστερό κόμμα, ενώ στους άνω των 65 ετών η επιρροή του έπεσε κάτω από 20%. Παράλληλα, η ηλικιακή ομάδα μεταξύ 18 και 24 ετών ψήφισε κατά 14,4% το Πράσινο Κόμμα.

Οι εκλογές της 7ης Φεβρουαρίου στην Ιρλανδία συνοδεύονται από δύο παράδοξα. Το πρώτο είναι ίδιον των ιρλανδικών εκλογών και θέλει τους ψηφοφόρους να ψηφίζουν περισσότερες από μία φορές σταυρώνοντας βουλευτές πρώτης, δεύτερης και τρίτης επιλογής. Το ποσοστό του Sinn Fein επομένως δεν πρόκειται να μεταφραστεί αυτούσιο σε βουλευτικές έδρες. Η απόκλιση θα είναι ακόμη μεγαλύτερη για έναν ακόμη λόγο: επειδή το κόμμα δεν περίμενε να τα πάει τόσο καλά δεν κατέβασε υποψηφίους σε όλες τις περιφέρειες. Περιορίστηκε σε μόλις 42 υποψηφίους για 160 έδρες, που σημαίνει ότι οι έδρες που τελικά θε κερδίσει θα είναι γύρω στις 37. Τα κεντροδεξιά κόμματα Fine Gael και Fianna Fail αναμένεται πώς θα εκλέξουν αντίστοιχα 29 και 27 βουλευτές.

Το Sinn Fein διατήρησε ψηλά στην ατζέντα του το αίτημα της ένωσης με την Βόρεια Ιρλανδία που εξακολουθεί να τελεί υπό βρετανική κατοχή. Ζήτησε μάλιστα μέχρι το 2025 να διεξαχθεί δημοψήφισμα για να αποφασίσουν οι Ιρλανδοί αν θέλουν το νησί ενωμένο. Αν ήταν αδιαμφισβήτητο το δικαίωμα των Άγγλων να αποφασίσουν με δημοψήφισμα για την συμμετοχή της χώρας τους στην ΕΕ, γιατί να μην είναι και των Ιρλανδών να αποφασίσουν κάτι ακόμη πιο πρωταρχικό; Οι ηγέτες των δύο κυρίαρχων κεντροδεξιών κομμάτων δεν αρνούνται την προοπτική της ένωσης, χωρίς ωστόσο να δεσμεύονται σε ένα τόσο αυστηρό χρονοδιάγραμμα…

Δεν ήταν όμως το άλυτο εθνικό ζήτημα που χάρισε τη νίκη στο Sinn Fein, που από το 2018 έχει στην ηγεσία του την 50χρονη Μέρι Λου ΜακΝτόναλντ η οποία κατά γενική ομολογία έχει ανανεώσει το πολιτικό προφίλ του κόμματος χωρίς να το στρέψει δεξιά. Την επιτυχία του το Sinn Fein την οφείλει στη σημασία που έδωσε στο οξυμένα κοινωνικά ζητήματα, όπως είναι το συνταξιοδοτικό, η κρίση του συστήματος υγείας και το στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ιρλανδία. Στην προμετωπίδα του Sinn Fein ήταν η μείωση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 66 στα 65 έτη και η ακύρωση των προβλεπόμενων αυξήσεων από τα 66 έτη στα 67 το 2021 και στα 68 το 2028.

Το στεγαστικό πρόβλημα, που αξίζει ξεχωριστής αναφοράς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως κληρονομιά των χρόνων των Μνημονίων και απόδειξη ότι η μνημονιακή περίοδος, όπως και στην Ελλάδα, μπορεί να έκλεισε τυπικά αλλά εξακολουθεί να κατατρώγει τα εισοδήματα των Ιρλανδών και να καθηλώνει το βιοτικό τους επίπεδο. Η Ιρλανδία αντίθετα με άλλες χώρες της Βόρειας Ευρώπης, όπως η Αγγλία, η Γερμανία ή η Γαλλία, είχε ανέκαθεν υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης. Σε τέτοιο βαθμό ώστε το ιδιόκτητο σπίτι να θεωρείται δομικό στοιχείο του άρρητου κοινωνικού συμβολαίου της Ιρλανδίας. Τα τελευταία λίγα χρόνια όμως έχουν συμβεί μια σειρά αλλαγές που ανέτρεψαν πλήρως αυτή την εικόνα. Στη βάση τους είχαν την πώληση των στεγαστικών δανείων από τις τράπεζες σε ξένα funds, που πυροδότησε μια άγρια κερδοσκοπία στα ακίνητα. Ως αποτέλεσμα το Δουβλίνο έγινε μαζί με το Τόκιο, το Σύδνεϋ και τη Σιγκαπούρη, μια από τις 10 πόλεις με τα ακριβότερα ενοίκια. Χαρακτηριστικά, την προηγούμενη διετία τα ενοίκια σε εθνικό επίπεδο αυξήθηκαν κατά 14%, ενώ όλες οι προβλέψεις συντείνουν ότι την επόμενη τριετία θα αυξηθούν παραπέρα φτάνοντας το 17%. Οι ενοικιαστές έγιναν πιο ευάλωτοι στις πιέσεις των ιδιοκτητών εξ αιτίας και μιας σειράς μέτρων, πίσω από τα οποία βρίσκονται οι κεντροδεξιές κυβερνήσεις. Για παράδειγμα δόθηκε η δυνατότητα στους ιδιοκτήτες να επιβάλλου έξωση επικαλούμενοι πώληση, ανακαίνιση ή την μεταβίβαση σε κάποιο μέλος της οικογένειας τους. Κοινή συνισταμένη των παραπάνω ήταν ο τετραπλασιασμός των αστέγων την προηγούμενη πενταετία που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, έφτασαν τους 10.523 στους οποίους συμπεριλαμβάνονται 1.700 οικογένειες με 3.749 παιδιά…

Οι μέχρι σήμερα κυβερνήσεις προσπερνούσαν τα αιτήματα μαζικής ανέγερσης νέων κατοικιών (ακόμη και 35.000 νέων διαμερισμάτων ετησίως, που με βάση εκτιμήσεις απαιτούνται για να αντιμετωπιστεί η κρίση) υποστηρίζοντας ότι έτσι θα δημιουργηθεί ξανά μια νέα φούσκα, ανάλογη του 2008. Και το πλήρωσαν…

Πηγή : Νέα Σελίδα

Σύννεφα στις οικονομικές σχέσεις ΕΕ – ΗΠΑ

f04da2db1122193065e90eΗ εκδίκηση είναι κρύο πιάτο κι αν την προσφέρουν Γερμανοί μπορεί να σερβιριστεί ακόμη και παγωμένο… Προς επιβεβαίωση το πρόστιμο ύψους 13 δις. ευρώ που κρέμεται πάνω από τον κολοσσό της Apple. Είναι ένα ποσό προφανώς άσχετο με το διασυρμό που υπέστη η αυτοκινητοβιομηχανία Volkswagen πριν λίγους μήνες, όταν οι αμερικάνικες αρχές αποκάλυψαν στα οχήματά της λογισμικό που αλλοιώνει τα αποτελέσματα των ελέγχων εκπομπών ρύπου μειώνοντας τις πραγματικές τιμές, αλλά είναι παραπάνω από βέβαιο ότι το πλήγμα στον κατασκευαστή των δημοφιλών κινητών τηλεφώνων iphone αποτέλεσε την απάντηση του Βερολίνου στον εντεινόμενο οικονομικό ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η αποκάλυψη ωστόσο για το θεσμοθετημένο καθεστώς φοροαποφυγής που απολάμβανε στην Ιρλανδία η εταιρεία που ίδρυσε η Στιβ Τζομπς άνοιξε ξανά τη συζήτηση για τα σκανδαλώδη φορολογικά προνόμια των πολυεθνικών. Το πρόβλημα με την Apple δεν είναι ότι επέλεξε την Ιρλανδία για να εκμεταλλευθεί το πολύ χαμηλό φορολογικό της συντελεστή, ύψους 12,5%, όταν στη Σουηδία είναι 22%, στη Γερμανία 30% και στη Γαλλία 33%, κοκ. Η Apple φορολογούταν στη βάση μιας ειδικής συμφωνίας που είχε υπογράψει με την Ιρλανδία το 1991 κι η οποία ανανεώθηκε το 2007, βάσει της οποίας ο φορολογικός συντελεστής που προκύπτει στα 16 δις. ευρώ κέρδη για το 2011 της μίας από τις δύο θυγατρικές που είχε αναλάβει το …επίμοχθο έργο της φοροαποφυγής (Apple Sales International) ανέρχεται στο δυσθεώρητο ύψος του 0,05%. Το 2014 η αμερικανική πολυεθνική ανταμείφθηκε για την άνοδο των κερδών της και ο φορολογικός συντελεστής μειώθηκε ακόμη παρακάτω στο 0,005%. Τα στοιχεία που δείχνουν τις λεπτομέρειες του ειδικού καθεστώτος φορολόγησης της Apple ήρθαν στο φως της δημοσιότητας μετά την έρευνα που διεξήγαγε ομάδα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με αφορμή τα όσα δημοσιεύτηκαν στο πλαίσιο έρευνας που υποεπιτροπής της αμερικανικής Γερουσίας. Στο πλαίσιο λοιπόν των ευρωπαϊκών ερευνών έγινε γνωστό ότι όλα τα κέρδη μεταφέρονταν σε μια οντότητα που δεν διέθετε καν εργαζομένους και υπήρχε μόνο στα χαρτιά. Από τα πρακτικά δε των γενικών συνελεύσεων φάνηκε ότι η διάρκεια τους δεν ξεπερνούσε ποτέ τα 20 λεπτά και τα θέματα με τα οποία κάθε φορά ασχολούνταν όσοι συμμετείχαν – προφανώς μέσω τηλεδιάσκεψης – είχαν σχέση με τη διαχείριση των ρευστών διαθεσίμων και την πολιτική μερισμάτων.

Στο στόχαστρο η Apple

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της αρμόδιας επιτρόπου για θέματα ανταγωνισμού Μαργκρίτ Βέσταγκερ, η οποία κατηγόρησε την Ιρλανδία ότι ενισχύει τον αθέμιτο ανταγωνισμό και απαίτησε από το Δουβλίνο να ζητήσει πίσω από την αμερικανική εταιρεία 13 δις. ευρώ, δεν είναι ούτε η μοναδική, ούτε η πρώτη ευρωπαϊκή αρχή που βάζει στο στόχαστρό της την Apple. Το 2015 κατέβαλε στο ιταλικό δημόσιο 318 εκ. ευρώ τα οποία της επιδίκασε επειδή θεώρησε φοροδιαφυγή τη φορολόγηση των κερδών της στην Ιρλανδία κι όχι στην Ιταλία, εκεί όπου πραγματοποιούνταν οι αγορές. Το δαιδαλώδες οργανωτικό σύστημα που έχει στήσει η Apple απασχόλησε και τις αμερικανικές φορολογικές αρχές που επέλεξαν τελικά το συμβιβασμό επιβάλλοντας στην εταιρεία να πληρώνει ένα μεγαλύτερο μερίδιο από τα κέρδη της για έρευνα και ανάπτυξη. Θα άξιζε πάντως να μάθουμε απέναντι στην Apple, η οποία όλη την προηγούμενη δεκαετία με βάση ρεπορτάζ των Φαϊνάνσιαλ Τάιμς κατέγραψε στην Ευρώπη λειτουργικά κέρδη ύψους 87 δις. ευρώ από πωλήσεις ύψους 250 δις. ευρώ, που απ’ ότι φαίνεται εκμεταλλεύεται κατά κόρον τις συμφωνίες αποφυγής της διπλής φορολογίας για να φορολογείται με τους προαναφερθέντες προκλητικούς όρους στην Ιρλανδία, τι μέτρα έλαβαν οι ελληνικές φορολογικές αρχές. Εκτός κι αν η Ελλάδα κρίνει ότι δεν τα χρειάζεται αυτά τα ποσά…

Η αλήθεια ωστόσο είναι ότι η Apple δεν είναι μόνη της. Στην έκθεση της Επιτροπής αναφέρονται 10 ακόμη εταιρείες (μεταξύ των οποίων και η Microsoft) που έχουν προχωρήσει σε ανάλογες συμφωνίες με την Ιρλανδία, που απ’ ό,τι φαίνεται επιδιδόταν συστηματικά στην κερδοφόρα δραστηριότητα ανάδειξης της χώρας σε φορολογικό επί της Ευρώπης παράδεισο. Να θυμίσουμε ότι λίγο – πολύ το ίδιο έκανε και το Λουξεμβούργο, όπως είχε αποκαλυφθεί με τα Luxleaks, επί πρωθυπουργίας μάλιστα του Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ, σημερινού προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δε θυμόμαστε παρόλα αυτά η Επιτροπή να πήρε τη σκυτάλη των ερευνών και πολύ περισσότερο να υποχρέωσε στη συνέχεια το Λουξεμβούργο να απαιτήσει από τις πολυεθνικές οι οποίες ευνοήθηκαν να επιστρέψουν τους φόρους που γλίτωσαν. Η Ιρλανδία προφανώς χρησιμοποιείται για μια ακόμη φορά ως σάκος του μποξ. Αξίζει όμως να δούμε τη δικομματική συμφωνία που υπάρχει πίσω από την μετατροπή της Ιρλανδίας σε μαύρη φορολογική τρύπα. Την Τετάρτη 31 Αυγούστου κι ενώ η κυβέρνηση μειοψηφίας του Φάιν Γκέιλ διαπραγματευόταν κατά πόσο θα υπακούσει στην υπόδειξη της Επιτροπής, ο μεγαλύτερος αντίπαλος του σημαντικότερου κυβερνώντος κόμματος, το Φιάνα Φέιλ, προθυμοποιήθηκε ακόμη και να απέχει από την ψηφοφορία στη Βουλή αν υπάρχει περίπτωση να καταψηφιστεί το ειδικό καθεστώς φορολογικών συμφωνιών με εταιρείες.

Νίκη των λαών το ναυάγιο της ΤΤΙΡ

Οι εξελίξεις στην Ιρλανδία δεν είναι καθόλου άσχετες με το ναυάγιο στις διαπραγματεύσεις για τη Διατλαντική Συμφωνία Εμπορίου και Επενδύσεων (ΤΤΙΡ), καθώς υπογραμμίζουν ότι ένα πολλά υποσχόμενο και για το μέλλον κλίμα ρύθμισης των μεταξύ τους ανταγωνισμών ανήκει στο παρελθόν. Το τελευταίο καρφί στη Διατλαντική Συμφωνία το έβαλε ο γερμανός υπουργός Οικονομικών, αντι-καγκελάριος και ηγέτης του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, Σίγκμαρ Γκάμπριελ, δηλώνοντας ότι «οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ έχουν ντε φάκτο αποτύχει ακόμη κι αν κανείς δεν το αποδέχεται στην πραγματικότητα». Το τέλος των συνομιλιών μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, που διήρκεσαν 3 χρόνια στο πλαίσιο 14 γύρων διαπραγματεύσεων και διεξήχθησαν σε καθεστώς απόλυτης μυστικότητας, είχε προαναγγελθεί από τη Γαλλία. Ακόμη κι ο πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, απευθυνόμενος στους διπλωμάτες της χώρας του, δήλωσε ξεκάθαρα ότι «οι διαπραγματεύσεις έχουν τελματώσει, οι θέσεις δεν έχουν γίνει σεβαστές και δεν υπάρχει καμιά ισορροπία»! Πρόκειται για ισχυρισμούς με βαρύνουσα σημασία, που ξεφεύγουν των τόσο συνηθισμένων στη διπλωματία λεκτικών ακροβασιών.

Το ναυάγιο της ΤΤΙΡ (που δυσαρέστησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όπως έδειξε η επίτροπος θεμάτων Εμπορίου, Σεσίλια Μάλμστρομ, υπογραμμίζοντας έτσι την απόσταση που χωρίζει τις Βρυξέλλες από τους λαούς) επιβλήθηκε λόγω των κοινωνικών αντιδράσεων των προηγούμενων ετών. Το κλείσιμο των διαπραγματεύσεων είναι νίκη των λαών, που απέρριψαν τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ως κερκόπορτα για την κατάργηση των κανόνων ασφαλείας σε τρόφιμα και γεωργία και την απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων. Είναι ενδεικτικά τα αποτελέσματα πρόσφατης δημοσκόπησης για το ίδρυμα Μπέρτελσμαν βάσει της οποίας μόνο το 17% των Γερμανών πιστεύουν ότι η Διατλαντική Συμφωνία είναι θετική, όταν πριν δύο χρόνια την έκρινε θετική το 55%. Οι κυβερνήσεις Γαλλίας – Γερμανίας έκλεισαν την αυλαία ξέροντας ότι θα αναλάβουν ένα μεγάλο πολιτικό κόστος στις εκλογές του 2017. Επίσης, η μικρή έστω πιθανότητα εκλογής του ακροδεξιού μεγιστάνα Ντόναλντ Τραμπ στις προσεχείς εκλογές στις ΗΠΑ ωθεί τις ευρωπαϊκές ελίτ σε ανασύνταξη, μιας και ξέρουν ότι οι «ήσυχες μέρες» του Ομπάμα ανήκουν στο παρελθόν. Κι αν οι ευρωπαϊκές θέσεις δε γίνονταν σεβαστές όσο στο τιμόνι των ΗΠΑ βρισκόταν ο Ομπάμα, όπως διαμαρτυρήθηκε ο Ολάντ, τι θα συμβεί αν παρ’ ελπίδα εκλεγεί ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών;

Εν κατακλείδι τόσο η επίδειξη πυγμής της Επιτροπής απέναντι στην Apple, όσο και η υπαναχώρηση των Ευρωπαίων στο θέμα της ΤΤΙΡ προμηνύονται όξυνση των ευρω-ατλαντικών αντιθέσεων. Κι είναι γνωστό τι παθαίνουν τα βατράχια όταν τσακώνονται τα βουβάλια…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 2 Σεπτεμβρίου 2016

Τέλος των αυταπατών φέρνουν οι κάλπες στην Ιρλανδία

sel 24 basiΚανέναν ηρωικό συνειρμό που να παραπέμπει στην ιρλανδική επανάσταση που ξεκίνησε ακριβώς πριν εκατό χρόνια σηματοδοτώντας το τέλος της βρετανικής κυριαρχίας για το μεγαλύτερο τουλάχιστον μέρος της χώρας, δεν πρόκειται να γεννήσουν οι εκλογικές κάλπες στην Ιρλανδία, που παραμένουν κλειστές την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές. Το ερώτημα ωστόσο που συνόδευσε την ψηφοφορία την Παρασκευή 23 Φεβρουαρίου είναι κατά πόσο τα κόμματα που ως τώρα κυβερνούσαν (συνασπισμός Φίανα Γκάελ και Εργατικών) θα υποστούν την ήττα που τους αξίζει λόγω των πολιτικών λιτότητας που εφάρμοσαν από το 2011 που εκλέχτηκαν και, από την άλλη, πόσο υψηλά θα είναι τα αποτελέσματα που θα καταγράψουν τα κόμματα που τάσσονται κατά της λιτότητας (Σιν Φέιν, Συμμαχία κατά της λιτότητας και Οι άνθρωποι πριν τα κέρδη). Τα πρώτα έξιτ πολς μας φέρνουν της εφημερίδας Irish Times φέρνουν το Φίανα Γκάελ και τους Εργατικούς από 36,1% και 19,5% το 2011 να κερδίζουν 26,1% και 8% αντίστοιχα, ενώ το Σιν Φέιν από 10% φαίνεται να κερδίζει 14% και η Συμμαχία 3,6%.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η προσπάθεια της προηγούμενης κυβέρνησης να δείξει πως η λήξη του προγράμματος διάσωσης (ύψους 67,5 δισ. ευρώ) τον Δεκέμβριο του 2013 κι οι υψηλοί ρυθμοί μεγέθυνσης του ΑΕΠ (ύψους 7% για το πρώτο εννιάμηνο του 2015) είναι νίκη των Ιρλανδών ελάχιστους πείθει. Αυτό που αντίθετα βαραίνει στη συνείδηση των Ιρλανδών είναι πως η ανεργία παρότι μειώθηκε από το ρεκόρ της κρίσης (15%) ουδέποτε επέστρεψε στα προηγούμενα επίπεδα, όπως φαίνεται στο διάγραμμα, η αύξηση των αστέγων τον Ιανουάριο του 2016 σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2015 κατά 101%, η ιδιωτικοποίηση του νερού που προκάλεσε επιπλέον επιβαρύνσεις κοκ.

Παρότι έχουν ξεχωριστό ενδιαφέρον τα αποτελέσματα που θα καταγράψει κάθε κόμμα, πιο μεγάλη σημασία έχει πως οι κάλπες της Ιρλανδίας διαλύουν τις αυταπάτες που μαζικά διαδίδονταν με σημείο αναφοράς τις εκλογικές αναμετρήσεις στην περιφέρεια της ευρωζώνης. Το κεντροαριστερό αφήγημα, πριν ένα χρόνο, ήθελε τις εκλογές στην Ιρλανδία να παίρνουν τη σκυτάλη από την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία, ανατρέποντας τις πολιτικές της λιτότητας και δημιουργώντας ένα πολιτικό ρήγμα στην ευρωζώνη με πρωταγωνιστή τις χώρες που υπέστησαν το μαρτύριο των Μνημονίων. Όλα αυτά μάλιστα χωρίς να υπάρξει σύγκρουση με την Γερμανία, χωρίς να διεκδικηθεί η έξοδος από ευρωζώνη κι ΕΕ, χωρίς εργατικό κίνημα. Η πραγματικότητα εξελίχθηκε εντελώς διαφορετικά για τις τρεις πρώτες χώρες. Ο ΣΥΡΙΖΑ παραδόθηκε πλήρως στις πολιτικές της λιτότητας υπογράφοντας νέο δάνειο και Μνημόνιο, ο πορτογάλος σοσιαλιστής πρωθυπουργός Αντόνιο Κόστα με τον αναμορφωμένο από την Κομισιόν προϋπολογισμό ανά χείρας δηλώνει περιχαρής ότι «μεταξύ του αρχικού προϋπολογισμού και της εξόδου από το ευρώ ή με το νέο προϋπολογισμό κι εντός του ευρώ προτιμάει το δεύτερο» κι ας είναι προϋπολογισμός συνέχειας και λιτότητας, ενώ η επικοινωνιακή φούσκα των Ποδέμος παρακαλάει ατυχώς να μπει στην κυβέρνηση, χωρίς να θέτει κανένα όρο. Τι διαφορετικό μπορεί να βγάλουν οι ιρλανδικές κάλπες υπό τις παρούσες συνθήκες;

Το άρθρο δημοσιεύεται στο Πριν, στις 28 Φεβρουαρίου 2016

Το νερό …νεράκι θα πουν οι Ιρλανδοί (Επίκαιρα, 26/11-3/12/2014)

waterΕάν παίρναμε στα σοβαρά τον Αντώνη Σαμαρά και τον Βαγγέλη Βενιζέλο, οι Ιρλανδοί που εξήλθαν της μνημονιακής εντατικής ακριβώς πριν ένα χρόνο, αρχές Δεκεμβρίου 2013, θα έπρεπε να ζουν σε ένα ατελείωτο πάρτι. Η αλήθεια είναι πως πράγματι βρίσκονται στους δρόμους, κατά χιλιάδες μάλιστα. Όχι όμως επειδή γιορτάζουν, αλλά επειδή διαδηλώνουν εναντίον της Τρόικας!

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Εδώ και μήνες χιλιάδες Ιρλανδοί έχουν βγει στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν απέναντι στα σχέδια της κυβέρνησης να επιβάλει χρεώσεις στους πολίτες για την κατανάλωση νερού. Η Ιρλανδία, όσο κι αν ακούγεται παράξενο, ήταν μέχρι πρόσφατα η μοναδική χώρα μέλος του ΟΟΣΑ όπου το νερό προσφερόταν δωρεάν, χωρίς καμία επιβάρυνση. Η πολιτική αυτή θεωρήθηκε απαράδεκτη από την νεοφιλελεύθερη λογική της Τρόικας, βάσει της οποίας δεν υπάρχει «δωρεάν γεύμα» (για να χρησιμοποιήσουμε μια αγαπημένη φράση μεταξύ των συντηρητικών οικονομολόγων), που απαίτησε από το 2010 κιόλας την επιβολή τιμολογίων στο νερό. Δέσμευση που το Δουβλίνο, ορθά προβλέποντας την θύελλα που θα προκαλούσε, ανέβαλε διαρκώς και ξεκίνησε να εφαρμόσει το 2014. Μάλιστα, η κυβέρνηση πιέζεται να ολοκληρώσει την εγκατάσταση των υποδομών (πχ ρολόγια – μετρητές) που θα επιτρέψουν να ξεκινήσουν οι χρεώσεις από τα τέλη ακόμη του τρέχοντος έτους, λόγω της αναμενόμενης επίσκεψης της Τρόικας αυτές τις μέρες. Κρατάμε λοιπόν ότι η Τρόικα συνεχίζει τις επισκέψεις της στην Ιρλανδία, εξακολουθώντας μάλιστα να επιβάλλει αντιλαϊκές οικονομικές πολιτικές… Ας σταματήσει επομένως η συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ να κοροϊδεύει την κοινωνία υποσχόμενη ταχεία απεμπλοκή της Τρόικας και τερματισμό της επιτήρησης της ελληνικής οικονομίας…

Πορείες διαμαρτυρίας

Η αντίσταση που προβάλλουν οι Ιρλανδοί είναι σθεναρή. Το αρχικό σχέδιο της κυβέρνησης πρόβλεπε πως το μέσο νοικοκυριό θα πλήρωνε 240 ευρώ τον χρόνο. Ωστόσο, η πρωτοβουλία που δημιουργήθηκε (εδώ το σχετικό λινκ) ενάντια στο χαράτσι (right2water, δικαίωμα στο νερό) αντέτεινε ότι υπάρχουν περιπτώσεις που το τιμολόγιο θα φθάσει ακόμη και 800 ευρώ τον χρόνο! Μετά τις οξύτατες αντιδράσεις που έχουν εκδηλωθεί και κάνουν εμφανή την παρουσία τους με αλλεπάλληλες πορείες διαμαρτυρίας, επιθέσεις σε τεχνικούς που εγκαθιστούν ρολόγια, ειδικά στα εργατικά προάστια του Δουβλίνου απ’ όπου δεν πέρασε ποτέ ο Κέλτικος Τίγρης, ακόμη και την περικύκλωση του αναπληρωτή πρωθυπουργού που έμεινε κλεισμένος μέσα στο αυτοκίνητό του για 2 ώρες, η κυβέρνηση οδηγήθηκε σε υποχώρηση. Έτσι, στις 19 Μαΐου ο αρμόδιος υπουργός εξήγγειλε μειώσεις στα τιμολόγια, με αποτέλεσμα η μέση χρέωση να ανέρχεται στα 160 ευρώ τον χρόνο, κατά τα λεγόμενά του, ή 3 ευρώ την εβδομάδα, όπως δήλωσε για να μειώσει την σημασία της επιβάρυνσης. Επίσης δεσμεύτηκε πως οποιοδήποτε σχέδιο για ιδιωτικοποίηση της εταιρείας ύδρευσης πρώτα θα υποβληθεί σε δημοψήφισμα.

Ireland unemploymentΟι Ιρλανδοί ωστόσο παραμένουν αμετάπειστοι κι έχουν ορίσει για τις 10 Δεκέμβρη μεγάλη διαδήλωση, ελπίζοντας μάλιστα μέχρι τότε να έχουν συγκεντρώσει 50.000 υπογραφές ενάντια στο χαράτσι. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση καταγράφτηκε και σε δημοσκόπηση που διενεργήθηκε για λογαριασμό μεγάλου ραδιοφώνου, βάσει της οποίας το 71% των 15.000 ερωτηθέντων έκριναν ως απαράδεκτες ακόμη και τις νέες, μειωμένες χρεώσεις. Το επιχείρημα των Ιρλανδών είναι πως από τη στιγμή που θα επιβληθεί η τιμολόγηση, μετά θα είναι θέμα χρόνου οι αυξήσεις ανά λίτρο ή η κατάργηση της δωρεάν ποσότητας, που χορηγείται σε κάθε σπίτι. Επίσης, πώς ακόμη και τα Ηνωμένα Έθνη (64/292, Ιούλιος 2010) «αναγνωρίζουν το δικαίωμα στο ασφαλές και καθαρό πόσιμο νερό και την αντίστοιχη υγιεινή ως ανθρώπινο δικαίωμα που είναι ουσιώδες για την πλήρη απόλαυση της ζωής και όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Υποστηρίζουν επίσης πως τα τιμολόγια στο νερό θα προκαλέσουν 2.500 απολύσεις σε μια συγκυρία που η ανεργία, όπως φαίνεται στο διάγραμμα που παραθέτουμε, μπορεί να έχει μειωθεί από τα επίπεδα ρεκόρ του 2012 (15%), βρίσκεται όμως στο 11%, επίπεδο υπερδιπλάσιο του ιστορικού προηγούμενου (4%). Επίσης 80.000 νέοι άνθρωποι κάθε χρόνο οδηγούνται στην μετανάστευση – μια χρόνια πληγή της Ιρλανδίας, ενώ, το σημαντικότερο επιχείρημά τους, είναι πως για το νερό πληρώνουν μέσω της φορολογίας τους. Γιατί να πληρώσουν επιπλέον;

Συσσωρευμένη οργή κατά της λιτότητας

Ireland public debtΣτη βάση όλων αυτών που συμπληρώνονται αν λάβουμε επίσης υπ’ όψη μας ότι όλα τα προηγούμενα χρόνια με αφορμή την κρίση χρέους επιβλήθηκαν μέτρα, με την μορφή περικοπών κοινωνικών δαπανών ή νέων φόρων, ύψους 28 δις. ευρώ (ή 20% του ΑΕΠ), φαίνεται ότι τα τιμολόγια στο νερό αποτέλεσαν την σταγόνα που ξεχείλισε στο ποτήρι. Η απορία που εξέφραζε ο ιρλανδός συνδικαλιστής στις 16 Νοεμβρίου στους Financial Times, λέγοντας «δεν έχω ξαναδεί κάτι παρόμοιο στο παρελθόν, δεν υποκινείται από συνδικαλιστές, ούτε από πολιτικά κόμματα. Υπάρχει κάτι διαφορετικό εδώ», λύνεται στη βάση των ματαιωμένων προσδοκιών που γέννησε η έξοδος από τα Μνημόνια.

Ο κόσμος βγαίνει στους δρόμους της ιρλανδικής πρωτεύουσας, όχι προς επίρρωση της ρήσης του τελευταίου σπουδαίου γιουγκοσλάβου λογοτέχνη, Ντανίλο Κις, ότι «το Δουβλίνο είναι το σημαντικότερο εκτροφείο εκκεντρικών σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο», αλλά για κάτι πολύ πιο …γήινο. Επειδή βλέπει ότι κι η επόμενη μέρα των Μνημονίων μοιάζει με την προηγούμενη σε ό,τι αφορά το επίπεδο ζωής των καθημερινών ανθρώπων, ενώ η οικονομία συνεχίζει να βρίσκεται σε εκτροχιασμό με το δημόσιο χρέος να αυξάνεται σταθερά (όπως φαίνεται και στο διάγραμμα σε απόλυτους αριθμούς) από 91,2% του ΑΕΠ το 2010 σε 123,7% το 2013, ως αποτέλεσμα των πακτωλών που οικειοποιήθηκαν οι ιρλανδικές τράπεζες. Από τα 67,5 δις. ευρώ του δανείου της Τρόικας, στους τραπεζικούς ισολογισμούς κατέληξαν τα 64 δισ. Για τους ιρλανδούς τραπεζίτες υπήρχε δωρεάν γεύμα και συνεχίζει να προσφέρεται…

Ιρλανδία: Επιτυχία με χρέος 124% και έλλειμμα 7,4%! (Επίκαιρα 16-22/1/2014)

An Irish flag flies next to an EU flag in Brussels Η πρώτη φορά ήταν επί πρωθυπουργίας Κ. Σημίτη όταν η Ελλάδα καλούταν να ακολουθήσει το παράδειγμα του «κέλτικου τίγρη», μειώνοντας την φορολογία των επιχειρήσεων, για να εισέλθει ανεπιστρεπτί(!) στον θαυμαστό κόσμο των εξαγωγικών και αναπτυξιακών του επιδόσεων. Η δεύτερη φορά ήταν όταν η Ελλάδα βυθιζόταν στην κόλαση της ευρω-λιτότητας που οδήγησε τελικά στα Μνημόνια. Τότε, τον Δεκέμβρη του 2009 ο επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν Κλοντ Τρισέ, καλούσε από το βήμα του ευρω-κοινοβουλίου την Ελλάδα να κάνει ότι έκανε κι η Ιρλανδία για να ξεπεράσει την κρίση. Κι ερχόμαστε τώρα, για τρίτη φορά, με αφορμή την επιτυχημένη ομολογιακή έκδοση του Δουβλίνου που ακούμε το ίδιο κάλεσμα: «κάνε το όπως η Ιρλανδία», χωρίς εν τω μεταξύ να απαντηθεί το απλό ερώτημα: αν η Ιρλανδία ήταν τόσο επιτυχημένη, τότε γιατί χρεοκόπησε; Προσπερνώντας αυτό το ερώτημα η υπερπροβολή της Ιρλανδίας έρχεται να υπονοήσει πως τα μνημόνια ήταν μια παρένθεση που κλείνει, υπάρχει φως στο τούνελ, και λίαν συντόμως όλα ή σχεδόν όλα θα είναι όπως παλιά... Τίποτε απ' όλα αυτά όμως δεν ισχύει!

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ
Αφορμή για να μπορεί η Τρόικα να καυχιέται ό,τι δεν αφήνει μόνο δάκρυα και πόνο στο πέρασμά της αποτέλεσε η έξοδος της Ιρλανδίας στις αγορές, όπως συντελέστηκε με την επιτυχημένη έκδοση ομολόγων. Τα σχετικά χαμηλά επιτόκια με τα οποία δανείστηκε το Δουβλίνο, ύψους 3,75% όταν δύο χρόνια πριν, στο αποκορύφωμα της κρίσης είχαν αγγίξει το 14,6%, αναμφισβήτητα σηματοδοτούν μια επιτυχία, παρότι κανείς μέχρι στιγμής δεν έχει αποδείξει την σκοπιμότητα της επιστροφής στις διεθνείς αγορές για την κάλυψη των δανειακών αναγκών των κυβερνήσεων, όταν το πλέγμα συμφερόντων που τις συγκροτεί είχε τεράστιες ευθύνες, λόγω σύγκρουσης συμφέροντος, στην δημιουργία και την όξυνση της κρίσης την κρίσιμη διετία 2010-2011. Το ερώτημα λοιπόν παραμένει ακόμη και τώρα χωρίς απάντηση: Γιατί τα κράτη, μαθαίνοντας από τα λάθη τους, να μη ζητήσουν μέσω του εσωτερικού δανεισμού από τις εγχώριες αγορές να καλύψουν τις δανειακές ανάγκες τους και πρέπει να στρέφονται στους εμπόρους του χρήματος, που βαρύνονται με εγκληματικές ευθύνες για όσα έγιναν στην Ευρώπη την προηγούμενη 5ετία; 

Πουλάνε καλές ειδήσεις 

Επιστρέφοντας στην Ιρλανδία, η πετυχημένη ομολογιακή έκδοση, που τυπικά τερμάτισε την περίοδο κατά την οποία η χώρα του Τζέιμς Τζόυς είχε αποκλειστεί από τις αγορές κι εξαρτιόταν από τον μηχανισμό διάσωσης για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών της, έδωσε τροφή για μια σειρά αισιόδοξων προβλέψεων που ως κατάληξη είχαν το τέλος της κρίσης. Το κλίμα της ευφορίας που καλλιεργήθηκε ακόμη κι από τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μανουέλ Μπαρόζο, διέκοψε απότομα ο ίδιος ο επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, που στις 9 Ιανουαρίου ξεκαθάρισε ότι είναι πολύ νωρίς για να ανακοινώσουμε την έξοδο από την κρίση. Το ίδιο ακριβώς είχε τονίσει κι η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, πριν δύο εβδομάδες, στρεφόμενη στην από δω μεριά του Ατλαντικού και κόβοντας απότομα έτσι την σχετική συζήτηση. Η κρίση στην ευρωζώνη επομένως εξακολουθεί να είναι εδώ.  Η κρίση εξακολουθεί να είναι παρούσα όμως κι εκεί ...στην Ιρλανδία, έστω κι αν μπόρεσε να δανειστεί με χαμηλά επιτόκια. Το δείχνει η ανησυχητική πορεία θεμελιωδών οικονομικών στοιχείων (δημόσιο χρέος για παράδειγμα στο 124,4% του ΑΕΠ για το 2013 και δημοσιονομικό έλλειμμα ύψους 7,4%) που δεν εμπνέουν καμία αισιοδοξία. Η αντίφαση μεταξύ αυτής της πραγματικότητας και του εορταστικού κλίματος δεν έμεινε ασχολίαστη από τους Φαϊνάσιαλ Τάιμς οι οποίοι στις 15 Δεκεμβρίου φιλοξενούσαν δήλωση επικεφαλής θινκ τανκ που κατέληγε πως οι εξελίξεις στην Ιρλανδία «είναι ένα ακόμη παράδειγμα για τον πως οι μακροχρόνιες πολιτικές υπονομεύουν τα ουσιώδη οικονομικά της ευρωζώνης. Οι διαμορφωτές πολιτικής αναγνωρίζουν ότι τα θεμελιώδη μεγέθη συνεχίζουν να είναι σε κρίσιμη κατάσταση, ανάλογοι προβληματισμοί όμως μπήκαν σε δεύτερη μοίρα δεδομένης της πολιτικής ανάγκης να πουλήσουν καλές ειδήσεις». Η ίδια δε η εφημερίδα συνέχιζε με τα εξής: «Η έλλειψη συζήτησης αντανακλά την σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία της ΕΕ να πουλήσει την Ιρλανδία σαν ένα επιτυχημένο παράδειγμα και τις ανησυχίες των τεχνοκρατών για την οικονομική υγεία του Δουβλίνου». 

Ακόμη κινδυνεύουν οι τράπεζες 

Η ανησυχία ωστόσο δεν προέρχεται μόνο από την κακή κατάσταση των μακροοικονομικών στοιχείων. Κι οι τράπεζες ακόμη βρίσκονται στην ίδια θλιβερή κατάσταση, «αποτελώντας μια σημαντική απειλή για την ευρύτερη οικονομική ανάκαμψη», όπως τόνιζε η βρετανική εφημερίδα στις 15 Δεκεμβρίου. «Οι δύο μεγαλύτεροι δανειστές Bank of Ireland και Allied Irish Banks ακόμη μάχονται να πείσουν ότι είναι χρηματοοικονομικά υγιείς. Καθώς οι αναλυτές λένε ότι οι δύο τράπεζες έχουν κάνει σημαντική πρόοδο επαναφέροντας τους κατεστραμμένους τους ισολογισμούς μετά την διάσωσή τους το Νοέμβριο του 2010, κι οι δύο αναμένεται να εμφανίσουν ζημιές αυτό το χρόνο, ασκώντας ακόμη μεγαλύτερη πίεση στην ήδη επισφαλή κεφαλαιακή τους θέση».  Η δεινή οικονομική θέση των ιρλανδικών τραπεζών (όπως φαίνεται μεταξύ άλλων κι από την αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν φτάσει στο 25%), αποτελεί σκάνδαλο και κορυφαία αποτυχία της Τρόικας δεδομένου ότι η διάσωση της Ιρλανδίας ήταν αποδεδειγμένα πλέον το προκάλυμμα κι επί της ουσίας επρόκειτο για μια επιχείρηση διάσωσης των τραπεζών. Όχι της Ιρλανδίας. Όπως άλλωστε κι η χρεοκοπία της Ιρλανδίας, χρεοκοπία των τραπεζών ήταν πριν απ' όλα και μετατράπηκε στη συνέχεια σε χρεοκοπία του κράτους όταν η κυβέρνηση ανέλαβε να σώσει τις τράπεζες με δημόσιο χρήμα. Το δημόσιο χρέος της Ιρλανδίας το 2008 ήταν 44,2% (όταν ο μέσος όρος του χρέους στην ευρωζώνη έφτανε το 70,1%!), το 2009 ανήλθε σε 64,8%, το 2010 σε 92,1%, το 2011 σε 106,4% και το 2012 σχεδόν τριπλασιάστηκε φτάνοντας το 117,6%. Φαίνεται δηλαδή πεντακάθαρα πως η Ιρλανδία έχαιρε άκρας δημοσιονομικής υγείας μέχρι που ανέλαβε να σώσει τις τράπεζες. Οι τράπεζες ωστόσο μπορεί να μην χρεοκόπησαν, αλλά ούτε και σώθηκαν.  

Φτώχεια, ανεργία, πείνα, μετανάστευση  

Από την άλλη μεριά όμως ο ιρλανδικός λαός μάτωσε, καθώς από το 2008 στις τράπεζες κατευθύνθηκαν πολύ περισσότερα χρήματα απ' ότι εισέρρευσαν στη χώρα μέσω του μηχανισμού διάσωσης που διαχειρίστηκε 67,5 δισ. ευρώ. Απ' αυτά μάλιστα τα χρήματα τα 40,2 δισ. ήρθαν από ευρωπαϊκές πηγές (17,7 από τον EFSF και 22,5 από τον EFSM), τα 22,5 από το ΔΝΤ, 4,8 δισ. ευρώ από διμερή δάνεια (Αγγλία, Δανία, Σουηδία), ενώ 17,5 δισ. ευρώ προήλθαν από το ασφαλιστικό σύστημα της Ιρλανδίας (NPRF) κι από αποθεματικά της κεντρικής τράπεζας. Επί της ουσίας δηλαδή οι Ιρλανδοί έχασαν τις συντάξεις και τις ασφαλιστικές παροχές τους για να σωθούν οι τράπεζες. Έχασαν επιπλέον κι άλλα. Για παράδειγμα, τα επιδόματα ανεργίας των νέων μειώθηκαν στο μισό, ο ΦΠΑ αυξήθηκε στο 23%, τα επιδόματα για τα παιδιά μειώθηκαν σημαντικά, ο ένας στους τρεις, με βάση ευρωπαϊκές στατιστικές, βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ο ένας στους δέκα υποφέρει από πείνα, κι η ανεργία παραμένει στο 13%. Ποσοστό που μπορεί να φαίνεται μικρό σε σχέση με τις ελληνικές επιδόσεις, δεν παύει όμως να είναι ασήμαντα μικρότερο από το ρεκόρ του 2011 και 2012 (15%) και σημαντικά μεγαλύτερο, σχεδόν διπλάσιο, από το επίπεδο της ανεργίας πριν την κρίση (7% το 2009). Η κρίση δεν επηρέασε επίσης όλους τους Ιρλανδούς το ίδιο. Ενώ το διαθέσιμο εισόδημα του φτωχότερου 10% μειώθηκε κατά 26% μέσα μόλις σε ένα χρόνο, τον ίδιο αυτό χρόνο το εισόδημα του πλουσιότερου 10% αυξήθηκε κατά 8%. Η κρίση επομένως, μέσω των εξοντωτικών προγραμμάτων λιτότητας, έκανε τους πλούσιους πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους, ενώ ανάγκασε και 300.000 νέους μέσα σε 4 χρόνια να μεταναστεύσουν.  Επομένως χρειάζεται πολύ θράσος για να χαρακτηρίσει κάποιος την Ιρλανδία πετυχημένο παράδειγμα. Εκτός κι αν ο στόχος ήταν εξ αρχής η εξαθλίωση των πολλών κι ο περαιτέρω, προκλητικός πλουτισμός των λίγων. Τότε ναι, η Ιρλανδία αποτελεί επιτυχία...