Οδηγούν τη Ρωσία σε στάση πληρωμών στο δημόσιο χρέος της

Επεκτείνουν τις κυρώσεις οι ΗΠΑ σε βάρος της Ρωσίας, προσπαθώντας να την αποκόψουν ακόμη κι από τις αγορές κεφαλαίων

Σε νέα επίπεδα οδηγούν την προσπάθεια οικονομικής εξόντωσης της Ρωσίας οι Αμερικάνοι, μέσω των κυρώσεων, που επιβάλλονται με αφορμή την στρατιωτική εισβολή στην Ουκρανία.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η τελευταία κίνηση της Ουάσιγκτον ανακοινώθηκε την Δευτέρα 4 Απριλίου. Αφορά, βάσει ρεπορτάζ του Reuters, την απαγόρευση στην κυβέρνηση της Ρωσίας να αποπληρώσει δημόσιο χρέος ύψους 600 εκ. δολ. χρησιμοποιώντας τα αποθεματικά της σε αμερικανικές τράπεζες.

Ως τώρα, παρά τα ασυνήθιστα αυστηρά μέτρα που εφαρμόστηκαν εναντίον της Ρωσίας, είχαν εξαιρεθεί από το «πάγωμα» των καταθέσεων εκείνες οι πληρωμές που αφορούσαν λήξεις δημόσιου χρέους σε δολάρια. Κατά τ’ άλλα, περιλάμβαναν την έξοδο της Ρωσίας από το σύστημα διεθνών τραπεζικών συναλλαγών SWIFT, «πάγωμα» σε καταθέσεις ύψους 630 δισ. δολ. στα ισχυρότερα νομίσματα του κόσμου, κ.α.

Η κατάσχεση των συναλλαγματικών αποθεμάτων της Ρωσίας, όπως αποφασίστηκε την Κυριακή 27 Φεβρουαρίου από ΗΠΑ, Καναδά, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ισοδυναμεί με το μεγαλύτερο ριφιφί που έχει πραγματοποιηθεί στην ιστορία του καπιταλισμού. Μακροπρόθεσμα δε, πλήττει το κύρος του δολαρίου και του ευρώ γιατί αποδεικνύει ότι, στο τέλος της ημέρας, η πολιτική και τα γεωπολιτικά συμφέροντα ΗΠΑ και ΕΕ και όχι η αγορά αποφασίζουν ακόμη και για τις τραπεζικές καταθέσεις.

Την κατάσχεση του μεγαλύτερου μέρους των ρωσικών τοποθετήσεων δεν απέτρεψε ούτε η διασπορά τους σε μια μακρά σειρά κεντρικών τραπεζών, εκ των οποίων διαθέσιμα είναι μόνο όσα βρίσκονται στην κεντρική τράπεζα της Κίνας και ανέρχονται στο 17,67% του συνόλου, βάσει του Atlantic Council. Τα υπόλοιπα που βρίσκονται στις κεντρικές τράπεζες των ακόλουθων χωρών έχουν κατασχεθεί: Γαλλία 15,62%, Ιαπωνία 12,8%, Γερμανία 12,16%, ΗΠΑ 8,45%, Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 6,4%, Αγγλία 5,76%, κοκ.

Η κατάσχεση των ρωσικών συναλλαγματικών αποθεμάτων δεν ήταν και η μοναδική περίπτωση που οι Δυτικές χώρες έγραψαν στα παλαιότερα των υποδημάτων τους τους νόμους της ιδιωτικής οικονομίας, χάρη στους οποίους εκμεταλλεύονται τους εργαζόμενους και συνθλίβουν μικρές επιχειρήσεις και κράτη. Το Βερολίνο ανακοίνωσε επίσης την κρατικοποίηση, μέσω της γερμανικής Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας, της Gazprom Germania GmbH, που έχει υπό την ιδιοκτησία της τον ενεργειακό πάροχο Wingas GmbH, την μεγαλύτερη μονάδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στο κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας και μονάδες στην Αγγλία, την Ελβετία και τη Σιγκαπούρη. Η εθνικοποίηση της γερμανικής Gazprom από το 4ο Ράιχ, προφανώς χαρακτηρίστηκε παράνομη και απαράδεκτη από την Μόσχα…

Η κυριαρχία της πολιτικής επί της αγοράς, και η εξόφθαλμη διαχείρισή της σε βαθμό εργαλειοποίησης της, αποδείχθηκε εκ νέου με αφορμή τα κρατικά ομόλογα. Μέχρι και την Δευτέρα 4/4 η Ρωσία εξυπηρετούσε κανονικά το δημόσιο χρέος της, χρεώνοντας τους λογαριασμούς που δεν είχαν μπλοκαριστεί από τις ΗΠΑ, ως τιμωρία της για την επέμβαση στην Ουκρανία. Επί της ουσίας βέβαια, στόχος των ΗΠΑ και των συμμάχων τους δεν ήταν η διαφύλαξη του διεθνούς δικαίου. Αν τα κίνητρα των ΗΠΑ ήταν ανθρωπιστικά θα είχανε επιβάλει κυρώσεις επίσης στη Σαουδική Αραβία για την σφαγή στην Υεμένη, στο Ισραήλ για την εθνοκάθαρση σε βάρος των Παλαιστίνιων, στη Γαλλία για τα εγκλήματα πολέμου στο Μάλι, κ.λπ. Στόχος των ΗΠΑ είναι να εξαντλήσουν οικονομικά έναν απρόβλεπτο ανταγωνιστή και να αποσπάσουν τις αγορές που ελέγχει, όπως του φυσικού αερίου. Γι’ αυτό επιβάλουν τις κυρώσεις και το εμπάργκο.

Σεβασμός στις δανειακές υποχρεώσεις

Η Ρωσία μέχρι τώρα έδειχνε ότι ήθελε να εξυπηρετεί το δημόσιο χρέος της και να μην κηρύξει στάση πληρωμών. Να μην επαναλάβει δηλαδή ότι συνέβη το 1998, όταν στο πλαίσιο της τότε παγκόσμιας κρίσης προέβη σε παύση πληρωμών, με αποτέλεσμα να μείνει εκτός αγορών για 12 χρόνια· μέχρι δηλαδή να ρυθμιστεί νομικά και η τελευταία πληρωμή έναντι των πιστωτών της. Ως ένδειξη πλήρους σεβασμού στις δανειακές υποχρεώσεις της, από την κήρυξη του πολέμου μέχρι και την Πέμπτη 31 Μαρτίου προχώρησε στην αποπληρωμή πέντε κουπονιών ισάριθμων ομολόγων. Τότε πλήρωσε κουπόνι αξίας 447 εκ. δολ. για ομόλογο που λήγει το 2030. Εκτιμάται δε ότι το συνολικό της δημόσιο χρέος σε δολάρια ανέρχεται σε 40 δισ. που περιέχεται σε 15 ομόλογα.

Την Δευτέρα 4 Οκτωβρίου ωστόσο διάταγμα του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών που εξαιρούσε τις πληρωμές χρέους από τα μέτρα κατάσχεσης των ρωσικών καταθέσεων ακυρώθηκε. Εντολή πληρωμής χρεολυσίων ύψους 552,4 εκ. ευρώ και τόκων ύψους 884 εκ. ευρώ ακυρώθηκε, βάσει ανακοίνωσης του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, αφήνοντας στο εξής ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα.

Οι επιλογές συγκεκριμένα της Ρωσίας είναι δύο:

Η πρώτη επιλογή είναι να αποπληρώσει τις επόμενες υποχρεώσεις από άλλους λογαριασμούς: τα χρήματα που εξακολουθεί να συγκεντρώνει ως αντάλλαγμα για τις εξαγωγές αερίου και πετρελαίου. Και δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητα. Σύμφωνα με πολύ πρόσφατες εκτιμήσεις, που έχουν λάβει υπ’ όψη τους τις μειωμένες παραγγελίες από την Δύση, αλλά και την ανέλπιστη άνοδο της τιμής του πετρελαίου, η Ρωσία το 2022 αναμένεται να συγκεντρώσει 321 δισ. δολ. Μόνον από εξαγωγές ενέργειας. Τα έσοδα της μάλιστα θα είναι αυξημένα κατά ένα τρίτο σε σχέση με το 2021. Πρόκειται ωστόσο για ποσά που, σε ότι αφορά την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, δηλαδή ευρώ και δολάρια θα είναι διαρκώς και απότομα μειούμενα, λόγω των κυρώσεων. Σε κάθε περίπτωση έχει την δυνατότητα να πληρώσει τα τοκοχρεολύσια ακόμη και σε συνάλλαγμα από τα τρέχοντα έσοδα της. Δεν γεννιέται δηλαδή θέμα αδυναμίας πληρωμών.

Ένδειξη της ανθεκτικότητας που επιδεικνύει η ρωσική οικονομία, παρά τη σφοδρότητα των κυρώσεων είναι η αξία του ρουβλιού. Η συναλλαγματική ισοτιμία του έναντι του δολαρίου από 76,90 ρούβλια στις 7 Απριλίου 2021 έπεσε μόλις στα 83,26 ρούβλια έναντι 1 δολαρίου. Πρακτικά λοιπόν η ρωσική οικονομία έμεινε ανεπηρέαστη από τις κυρώσεις των Δυτικών!

Συναλλαγματική ισοτιμία ρουβλιού έναντι δολαρίου

Επίδειξη δύναμης της Ρωσίας είναι και η πρόθεσή της να διευρύνει τη λίστα των εξαγώγιμων προϊόντων της, πέραν των ενεργειακών, για τα οποία απαιτεί η πληρωμή να διεξάγεται στο εξής σε ρούβλια, από τις μη φιλικές χώρες. Από εκείνες δηλαδή τις χώρες που επέβαλαν κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Και σε κάθε περίπτωση είναι μια μειοψηφία…

Με κίτρινο χρώμα τα κράτη που επέβαλαν κυρώσεις στη Ρωσία. Με χρώμα γκρι τα κράτη που δεν επέβαλαν κυρώσεις…

Δοθείσης της αδυναμίας των Δυτικών να πλήξουν την οικονομία της Ρωσίας, δεν προκαλεί καμία έκπληξη η πρόθεσή τους να επιβάλουν νέο πακέτο κυρώσεων, εκμεταλλευόμενοι την αμφιλεγόμενη δολοφονία αμάχων στην πόλη Μπούτσα, την οποία οι Ουκρανοί αποδίδουν στους Ρώσους. Ερμηνεία φυσικά που συνοδεύεται από πολλά αναπάντητα ερωτηματικά…

Αυτό που προκαλεί έκπληξη είναι το γεγονός ότι Ευρωπαίοι και Αμερικάνοι εντείνουν τις κυρώσεις όταν πλέον είναι εμφανές πώς οι μοναδικοί χαμένοι είναι οι πολίτες και η οικονομία τους. Το ομολόγησε ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Κρίστιαν Λίντνερ, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Μπιλντ: «Ο πόλεμος στη Ουκρανία μας κάνει όλους φτωχότερους, επειδή για παράδειγμα πρέπει να πληρώνουμε περισσότερα για εισαγόμενη ενέργεια», ήταν τα λόγια του. Αν δε, έλεγε κι όλη την αλήθεια, ότι δηλαδή οι κυρώσεις στη Ρωσία και όχι ο ίδιος ο πόλεμος μας κάνει φτωχότερους, τότε δεν θα διαφωνούσε κανείς με τα λόγια του. Παρόλα αυτά στο τραπέζι των συζητήσεων τέθηκε και το πλήρες εμπάργκο στο ρωσικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο. Είναι πρόταση την οποία υποστήριξαν οι Αμερικάνοι και μαζί τους οι Γερμανοί Πράσινοι, όπως η επικεφαλής της Μπούντεσβερ, γερμανίδα υπουργός Άμυνας, Κριστίν Λάμπρεχτ

Απέναντι στην αμερικανικής κοπής γραμμή για μετωπική σύγκρουση με τη Ρωσία βρίσκεται ο γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς και οι επικεφαλής των αμερικανικών γερμανικών ομίλων. Εντελώς ενδεικτικά, ο διευθύνων σύμβουλος της Ντόιτσε Μπανκ προειδοποίησε ότι σε περίπτωση άμεσης απαγόρευσης των ρωσικών εισαγωγών αερίου η Γερμανία θα βρεθεί αντιμέτωπη με σημαντική ύφεση. Πολλοί την εκτιμούν ακόμη και στο 6% του ΑΕΠ!

Η αλήθεια είναι ότι σε κάθε περίπτωση η Γερμανία θα πληρώσει πολύ ακριβά το ενεργειακό διαζύγιο με τη Ρωσία καθώς οι φθηνοί ρωσικοί ενεργειακοί πόροι θα κατευθύνονται ολοένα και περισσότερο στην Ασία, ενώ η Ευρώπη θα προμηθεύεται τους πολύ ακριβότερους αμερικανικούς.

Οι ΗΠΑ ταυτόχρονα, την ίδια ώρα που πιέζουν τους Ευρωπαίους να διαρρήξουν πλήρως τους δεσμούς τους με τη Ρωσία, για να κερδίσουν την ευρωπαϊκή αγορά, οι ίδιοι αυξάνουν τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου! Την τελευταία εβδομάδα του Μαρτίου συγκεκριμένα οι αμερικανικές εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 43%, σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, βάσει όσων δήλωσε σε ρωσική εφημερίδα στέλεχος του Ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας! Ας ελπίσουμε οι Αμερικανοί να μην «αμερικανοποιούν» το ρωσικό πετρέλαιο και το πουλούν στη συνέχεια ως αμερικανικό στην βραδυκίνητη και αργόστροφη γραφειοκρατία των Βρυξελλών ενώ θα παιανίζει καταγγελίες στη Ρωσία…

Τελικά, το σχέδιο απαγόρευσης των ρωσικών αγωγών αερίου απορρίφθηκε όχι λόγω της ύφεσης και της ανεργίας που θα προκαλούσε. Βάσει δήλωσης της γερμανίδας υπουργού Εξωτερικών, Αναλένα Μπέρμποκ, που κάλλιστα μπορεί να χαρακτηριστεί ως η φωνή της Αμερικής στην Ευρώπη, απορρίφθηκε επειδή «μια τέτοια απαγόρευση θα οδηγούσε την τιμή αυτού του πολέμου ακόμη υψηλότερα». Έστω κι εκ των υστέρων κατάλαβαν τις παράπλευρες συνέπειες του εμπάργκο που προστίθεται σε μια μακρά σειρά κυρώσεων κατά της Ρωσίας, οι οποίες ξεκίνησαν το 2014. Αφορμή τότε ήταν η προσάρτηση της Κριμαίας.

Η δεύτερη επιλογή της Ρωσίας, απέναντι στην απόφαση της Ουάσιγκτον, είναι να ανακοινώσει παύση πληρωμών στο χρέος της, είτε ευθέως και δημόσια, είτε έμμεσα. Να οδηγήσει δηλαδή τη σύγκρουσή της με την Δύση στα άκρα, δηλώνοντας για παράδειγμα στους πιστωτές ότι η πληρωμή θα γίνει σε ρούβλια, με αποτέλεσμα οι πιστωτές να απορρίψουν την μονομερή αλλαγή των όρων αποπληρωμής.

Ως τώρα η Μόσχα έχει δείξει ότι δεν επιθυμεί αυτή την προοπτική. Το πώς ακριβώς θα απαντήσει ωστόσο στη νέα πρόκληση των ΗΠΑ, θα φανεί τις επόμενες 30 ημέρες που έχει περιθώριο η Μόσχα να αποπληρώσει τις δανειακές υποχρεώσεις οι οποίες έληγαν την Δευτέρα 4/4/2022.

Οι ΗΠΑ επιδιώκουν διαιώνιση του αποκλεισμού 

Τυχόν άρνησή της και κήρυξη της χώρας σε στάση πληρωμών θα σημάνει τον αποκλεισμό της από τις αγορές. Η αδυναμία της να δανειστεί ισοδυναμεί με ακόμη βαρύτερες κυρώσεις που πλέον θα φύγουν από την αρμοδιότητα της πολιτικής και θα περάσουν στην αρμοδιότητα των αγορών. Με άλλα λόγια, ακόμη και στην εξαιρετική εκείνη περίπτωση της άρσης των κυρώσεων που επιβλήθηκαν από τις κυβερνήσεις μετά την επέμβαση στην Ουκρανία, η επιστροφή της Ρωσίας στις αγορές κεφαλαίου θα απαιτούσε άλλου τύπου διευθετήσεις και συμφωνίες με πιστωτές, που είναι εξ ορισμού χρονοβόρες και περίπλοκες.

Οι στόχοι των ΗΠΑ ωστόσο είναι και πιο άμεσοι. Θέτοντας την Ρωσία σε κατάσταση χρεοκοπίας, η αξιολόγηση όχι μόνο της χώρας αλλά και των ιδιωτικών εταιρειών της από τις εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας θα οδηγηθεί στα Τάρταρα. Ακόμη και επιχειρήσεις κολοσσοί, με προδιαγεγραμμένα έσοδα για δεκαετίες, θα κατέβαλαν πολλαπλάσιο κόστος από το σημερινό για να δανειστούν από τις δυτικές αγορές οι ίδιες ή θυγατρικές τους, δεδομένης μάλιστα της αποχώρησης των εταιρειών αξιολόγησης από την Μόσχα.

Στη δίνη της αδυναμίας πληρωμής βρέθηκε ήδη η ρωσική εταιρεία Severstal που αν και κατέβαλε έγκαιρα την δόση του δανείου της (σε ξένο νόμισμα) στην Citigroup, η τράπεζα μπλόκαρε τη συναλλαγή. Παρότι μάλιστα η συγκεκριμένη εταιρεία δεν περιλαμβανόταν στην λίστα με τις εταιρείες που έχουν ενταχθεί σε κυρώσεις. Περιλαμβανόταν ωστόσο ο πρόεδρος και μεγαλομέτοχός της, Αλεξέι Μορντάσοφ. Το γεγονός μάλιστα ότι περιλαμβανόταν στην λίστα κυρώσεων της Αγγλίας και της ΕΕ κι όχι των ΗΠΑ δεν εμπόδισε σε τίποτε την τράπεζα να αφήσει έκθετη την πολυεθνική που δραστηριοποιείται στο χάλυβα και τις μεταλλευτικές εξορύξεις, είναι εισηγμένη στο Λονδίνο και την Μόσχα κι έχει θυγατρικές από την Ιταλία και τη Γαλλία μέχρι την Αφρική…

Κυρώσεις: η συνέχεια του οκονομικού ανταγωνισμού

Ο πόλεμος στην Ουκρανία αξιοποιείται επομένως από ΗΠΑ και ΕΕ ως μια χρυσή ευκαιρία για να ξεκαθαρίσουν τον επιχειρηματικό χάρτη οδηγώντας στη χρεοκοπία τους ανταγωνιστές από τη Ρωσία. Η πίεση των Αμερικανών προς την Ρωσία να κηρύξει στάση πληρωμών, στόχο έχει να υποβαθμιστούν και να οδηγηθούν σε ζημιές ακόμη και σε χρεοκοπία «επιχειρήσεις – εθνικοί πρωταθλητές» της Ρωσίας.

Η ευρωπαϊκή οικονομία πρώτο θύμα του πολέμου στην Ουκρανία

Οικονομική ύφεση και πληθωρισμό στην ΕΕ θα φέρουν οι κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας

Οι οικονομικές κυρώσεις που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση εναντίον της Ρωσίας, δεν είναι απλώς και μόνο ό,τι ακριβώς μάς …έλειπε, μιας κι αν κάτι προείχε ήταν η εκτόνωση.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Διπλωματικές παρεμβάσεις, με άλλα λόγια, απαιτούνται που θα μεσολαβούν μεταξύ των δύο πλευρών κι όχι άλλο λάδι στη φωτιά. Οι οικονομικές κυρώσεις, παρότι μένει να αποδειχθεί σε ποιο βαθμό θα πλήξουν την Ρωσική οικονομία, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα πλήξουν άμεσα την ευρωπαϊκή οικονομία. Οι κυρώσεις ενδέχεται να αποδειχθούν η χαριστική βολή που θα ακυρώσει οποιαδήποτε ελπίδα για μια οικονομική άνοδο διαρκείας και από κοινού με την ευρύτερη κλιμάκωση να εισάγουν την Ευρώπη σε μια εποχή φτώχειας και πολέμου!

Το πρώτο και σημαντικότερο πεδίο των κυρώσεων, πέραν του χρηματοπιστωτικού τομέα, είναι τα ενεργειακά αγαθά. Η Ρωσία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου, ενώ μέχρι και το 2021 προμήθευε το ένα τέταρτο περίπου της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου. Οι κυρώσεις της ΕΕ θα επηρεάσουν άμεσα τις εξαγωγές και τις τιμές των δύο αυτών αγαθών. Ειδικότερα στον τομέα του πετρελαίου στοχεύουν να κάνουν αδύνατο για την Ρωσία την αναβάθμιση των διυλιστηρίων της.

Η τιμή του πετρελαίου, από την ημέρα της ρωσικής επίθεσης υπερέβη τα 100 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά την τελευταία 5ετία. Ήδη η κούρσα που καταγράφει η τιμή του μαύρου χρυσού έχει οδηγήσει το σχετικό ρωσικό κεφάλαιο (wealth fund) να αυξήσει το ενεργητικό του από 32 δισ. δολ. το 2008 σε 175 δισ. τον Φεβρουάριο του 2022· ποσό που αντιστοιχεί στο 10% του ρωσικού ΑΕΠ. Κέρδη καταγράφουν όλες οι πετρελαιοεξαγωγικές χώρες, από την Μέση Ανατολή μέχρι την Λατινική Αμερική.

Στα ύψη η τιμή του πετρελαίου

Οι ευρωπαϊκές οικονομίες από την άλλη καταβάλουν αδρά ποσά κάθε χρόνο για εισαγωγές αργού πετρελαίου! Πχ. μόνο το 2019 η Ολλανδία πλήρωσε 54,2 δισ., η Ιταλία 35,1 δισ., η Γερμανία 29,4 δισ., η Ισπανία 27,8 δισ. δολ. κοκ. Το 2019 ωστόσο το κόστος του πετρελαίου ήταν 30% χαμηλότερα από τα σημερινά επίπεδα.

Τιμή αργού πετρελαίου

Η ίδια δραματική κατάσταση παρατηρείται και στο φυσικό αέριο. Οι τιμές του στο χρηματιστήριο της Ολλανδίας μπορεί να  έχον αποκλιμακωθεί σε σχέση με τα επίπεδα του Δεκεμβρίου 2021 όταν είχε φτάσει τα 137 ευρώ, παραμένει ωστόσο στη ζώνη των 90 ευρώ! Δηλαδή, πέντε φορές υψηλότερα από τα επίπεδα του 2018 και δέκα φορές υψηλότερα από τα επίπεδα του 2020.

Η τιμή του φυσικού αερίου

Η Ρωσία από την άλλη μπορεί να είδε το ρούβλι να κατακρημνίζεται την Δευτέρα 28 Φεβρουαρίου, χάνοντας το ένα τρίτο της αξίας του – απώλειες που παραμένουν μέχρι και σήμερα, στον ενεργειακό τομέα ωστόσο μάλλον θα περάσει από τη βροχή των κυρώσεων χωρίς να βραχεί.

Αμερικανικό δολάριο / Ρωσικό ρούβλι

Στις 4 Φεβρουαρίου, όταν η Ουκρανία έκανε επίδειξη αδιαλλαξίας, ο ρώσος πρόεδρος Πούτιν με τον κινέζο ομόλογό του Σι υπέγραψαν μια συμφωνία – μαμούθ διάρκειας 30 ετών για την κατασκευή ενός αγωγού που θα διασχίζει την Σιβηρία και θα μεταφέρει στην Κίνα 10 δισ. κυβ. μέτρα αερίου ετησίως. Για να υπάρχει μέτρο σύγκρισης η χωρητικότητα του Nord Stream 2 είναι 5,5 φορές μεγαλύτερη: ανέρχεται σε 55 δισ. κυβ. μέτρα ετησίως.

Ωστόσο οι ευρωπαϊκές κυρώσεις, από κοινού με το «πάγωμα» της λειτουργίας του αγωγού Nord Steam 2 και την επιθετική διείσδυση του ακριβότερου αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ακυρώνουν τα σενάρια πτώσης της τιμής του φυσικού αερίου το τρίτο τρίμηνο του 2022. Η παραμονή της τιμής του φυσικού αερίου σε υψηλά επίπεδα θα οδηγήσει σε νέα ύψη τον πληθωρισμό, ενώ θα επιβραδύνει τους ρυθμούς μεγέθυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Κι αυτό φυσικά δεν αφορά μόνο τις ευρωπαϊκές οικονομίες. 

Ήδη, στις προβλέψεις του ΔΝΤ του Ιανουαρίου οι προοπτικές μεγέθυνσης για το τρέχον έτος σε όλες τις προηγμένες οικονομίες μειώθηκαν: από 4,5% σε 3,9% του ΑΕΠ. Στην ευρωζώνη από 4,3% σε 3,9%, στη Γερμανία από 4,6% σε 3,8%, κοκ. Στο σενάριο βάσης μάλιστα, η τιμή του πετρελαίου κυμαινόταν στα 77 δολ. το βαρέλι! Η υιοθέτηση νέων, αυξημένων τιμών για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα αυξήσει περαιτέρω τον πληθωρισμό και θα μειώσει περαιτέρω την οικονομική ανάπτυξη. Η επιδείνωση των προβλέψεων για το 2022 συμβαίνει σε ένα περιβάλλον έντονα καθοδικών τάσεων στην παγκόσμια οικονομία. Στην ευρωζώνη για παράδειγμα η μεγέθυνση από 5,2% το 2021, μειώνεται σε 3,9% το 2022 και σε 2,5% το 2023.

Προοπτικές μεγέθυνσης κατά περιοχή

Βάση εκτίμησης των Capital Economics μια τιμή στο πετρέλαιο από 120 ως 140 δολάρια το βαρέλι, θα αυξήσει τον πληθωρισμό κατά δύο (επιπλέον) ποσοστιαίες μονάδες, ενώ θα οδηγήσει τα επιτόκια ορισμένων χωρών λίγο πριν το 10%! Είναι προφανές ότι σε ένα τόσο ρευστό περιβάλλον τα σχέδια σκλήρυνσης της νομισματικής πολιτικής θα αναθεωρηθούν. Τα μέτρα χαλάρωσης θα παραταθούν. Ειδάλλως, κρατικές και εταιρικές χρεοκοπίες θα λάβαιναν τη μορφή χιονοστιβάδας. Το ερώτημα είναι αν ακόμη κι αυτή η παράταση θα αποδειχθεί ικανή να απορροφήσει τα αλλεπάλληλα σοκ… Για παράδειγμα, η ΕΚΤ άραγε θα συνεχίσει το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων μέχρι το τέλος του 2022, όπως ζήτησε ο πρόεδρος της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας;

Οι οικονομικές επιπτώσεις της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία θα γίνουν αισθητές σε όλο τον κόσμο. Άμεσα μάλιστα! Αρκεί μια ματιά στις εξαγωγές της Ουκρανίας, που παραμένει ο σιτοβολώνας πολλών χωρών. Για παράδειγμα από την Ουκρανία εισάγει το 50% του σιταριού που καταναλώνει ο Λίβανος, το 43% η Λιβύη, το 22% η Υεμένη, το 21% το Μπαγκλαντές, κοκ. Η Κίνα, που αποδοκίμασε τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας επειδή αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο, εισάγει το ένα τρίτο του καλαμποκιού που χρησιμοποιεί ως ζωοτροφή από την Ουκρανία. Η εφοδιαστική και διατροφική αλυσίδα έχει ήδη διαρραγεί επειδή το 90% των εξαγωγών της Ουκρανίας διεξάγεται μέσω της Μαύρης θάλασσας. Η κυκλοφορία των πλοίων ωστόσο έχει σχεδόν εκμηδενιστεί…

Κρατικοί προϋπολογισμοί στα …χακί

Το βαρύτερο και πλέον μακροπρόθεσμο πλήγμα ωστόσο θα επέλθει από την στρατιωτικοποίηση των ευρωπαϊκών κρατικών προϋπολογισμών. Μέχρι πρόσφατα, όλες σχεδόν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απέφευγαν σταθερά να ικανοποιήσουν το αμερικανικό αίτημα για αύξηση του πολεμικού τους προϋπολογισμού στο 2% του ΑΕΠ. Εξαίρεση αποτελεί μόνιμα η Ελλάδα που είναι το καλύτερο …πελατάκι της παγκόσμιας βιομηχανίας πολέμου, με πρόσχημα την τουρκική απειλή.

Η ανακοίνωση ωστόσο του Όλαφ Σολτς ότι η Γερμανία θα διαθέσει 100 δισ. ευρώ για πολεμικές δαπάνες και η ρητή του αναφορά για εκπλήρωση του στόχου του 2% δεν είναι τίποτε άλλο από υπόκλιση της Γερμανίας στις ΗΠΑ και δήλωση συμμόρφωσης αν όχι υποταγής. Η σημασία των 100 δισ. ευρώ που θα καταθέσει το Τέταρτο Ράιχ στην βιομηχανία του πολέμου υπογραμμίζεται καλύτερα αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι το 2022 ο πολεμικός προϋπολογισμός ισούταν «μόλις» με 53 δισ. ευρώ. Ήταν δε αυξημένος σε σχέση με το 2001 (όταν ανερχόταν σε 51,4 δισ. ευρώ) κατά 3,2%. Με την εξαγγελία του Σολτς ωστόσο τετραπλασιάστηκε! Η Γερμανία έτσι, χάρη στην Ουκρανία, κλείνει την παρένθεση που άνοιξε η συντριβή της το 1945 και εξοπλίζεται ξανά!

Ο επανεξοπλισμός της Γερμανίας ωστόσο θα έχει ένα διπλό και αντιφατικό με την πρώτη ματιά αποτέλεσμα. Άμεσα η Γερμανία θα πληροί όλους εκείνους τους όρους για να γίνει μια πολεμική υπερδύναμη και να επεμβαίνει παντού ανά τον κόσμο. Από την άλλη όμως, έχοντας μια οικονομία πληγωμένη (όταν η αμερικανική οικονομία αποδεικνύεται για πολλοστή φορά μονωμένη) και ενεργειακά εξαρτημένη από τις ΗΠΑ (απ’ όπου θα εισάγει όλο και περισσότερο υγροποιημένο φυσικό αέριο) θυσιάζει για πάντα τις ευρύτερες στρατηγικές της φιλοδοξίες! Από την ομιλία του Σολτς στην Γερμανική Βουλή την Κυριακή 27 Μαρτίου, όταν ανήγγειλε την αύξηση του πολεμικού προϋπολογισμού, πέρασε σχετικά απαρατήρητο  ένα άλλο σημείο: η ανακοίνωση κατασκευής δύο νέων τερματικών σταθμών υποδοχής πλοίων μεταφοράς υγροποιημένου αερίου από τις ΗΠΑ! Επομένως, η ενεργειακή εξάρτηση από τις ΗΠΑ θα βαθύνει!

Σχέδια επί σχεδίων που κατέληγαν στην διεκδίκηση από την Ευρώπη ενός ανεξάρτητου ρόλου στο πλαίσιο της νέας γεωπολιτικής ισορροπίας που δημιουργεί η οικονομική συρρίκνωση των ΗΠΑ (έστω με σχετικούς όρους) ενταφιάζονται πλέον κι επισήμως. Η Γερμανία επανεξοπλίζεται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και με την έγκριση των ΗΠΑ κι έτσι καταδικάζεται σε ρόλο βοηθού και υπεργολάβου της αμερικανοκρατίας, που θα μαζεύει τα ψίχουλα από το ξαναμοίρασμα του κόσμου.

Η Γερμανία αρνούμενη να αναλάβει έναν διαμεσολαβητικό ρόλο στη Ουκρανία, στην κατεύθυνση εξεύρεσης μιας διπλωματικής λύσης, και ταυτιζόμενη με τους εξτρεμιστικούς κύκλους υπονομεύει τις δυνατότητες δημιουργίας ενός πολυ-πολικού κόσμου. Τασσόμενη με τους Αμερικάνους ωστόσο το μόνο που καταφέρνει δεν είναι να ξανατονώσει τον …σάπιο κόσμο εκεί που σάπιζε. Εισάγει την φτώχεια, την ανεργία και την κοινωνική δυστυχία στους λαούς της Ευρώπης…

«Γιατί οι ΗΠΑ κερδίζουν από την κρίση Ρωσίας – Ουκρανίας και τα “δικαιώματα” στον Πούτιν», συνέντευξη Λ. Βατικιώτη στον Π. Καρβουνόπουλο

Για τη στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ένοχο είναι το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ.

Πηγή:  MilitaireNews

Ο δημοσιογράφος Λεωνίδας Βατικιώτης αναλύει την κατάσταση στην κρίση Ρωσίας – Ουκρανίας, μετά την εισβολή, δείχνοντας μας ότι δεν υπάρχει μόνο «άσπρο-μαύρο» , αλλά και υπάρχει και το γκρι. Αναφέρεται στα λάθη που έκανε η Δύση, στα εγκληματικά λάθη που διέπραξε η Ουκρανία και στις ευκαιρίες που χάθηκαν για διπλωματική λύση. Όλα αυτά που εκμεταλλεύθηκε ο Πούτιν.

Τέλος, αναφέρεται στα μεγάλα κέρδη που έχουν οι ΗΠΑ από αυτή την κρίση.

Ποιος ακύρωσε τις συμφωνίες ειρήνης του Μινσκ στην Ουκρανία;

Ο πόλεμος στην Ουκρανία θα είχε αποφευχθεί αν είχε σεβαστεί και εφαρμόσει τη δεύτερη Συμφωνία ειρήνης του Μινσκ

Η Ουκρανία φέρει ακέραια την ευθύνη αθέτησης των συμφωνιών του Μινσκ, που υπογράφτηκαν το 2014 και 2015 στην πρωτεύουσα της Λευκορωσίας. Η υλοποίηση αυτών των συμφωνιών θα είχε λύσει από τότε το Ουκρανικό αποτρέποντας την πρόσφατη κλιμάκωση.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η αναγνώριση από την Ρωσία την Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου της ανεξαρτησίας των δημοκρατιών του Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ σίγουρα έβαλε το τελευταίο καρφί στο φέρετρο των συμφωνιών.

Ωστόσο, το Κίεβο και όχι η Μόσχα ευθύνεται για τη συστηματική ναρκοθέτηση των συμφωνιών. Σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι κενό γράμμα. Είναι ενδεικτικό πώς από τους 14.000 περίπου νεκρούς αυτά τα οκτώ χρόνια, οι περισσότεροι πέθαναν μετά την υπογραφή των συμφωνιών.

Διαβάζοντας τους ακριβείς όρους που περιέχονται στη δεύτερη συμφωνία ειρήνης είναι αλήθεια ότι οι ευθύνες αθέτησης βαραίνουν και τις δύο πλευρές. Η δεύτερη συμφωνία ειρήνης του Μινσκ υπογράφτηκε στις 12 Φεβρουαρίου. Ανακοινώθηκε δε από τους ηγέτες της Ρωσίας, της Ουκρανίας, της Γερμανίας και της Γαλλίας και, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει:

Πρώτο, άμεση κατάπαυση του πυρός. Δεύτερο, απόσυρση του βαρύ οπλισμού που θα ξεκινούσε την επομένη και θα ολοκληρωνόταν σε δύο εβδομάδες. Τρίτο, απελευθέρωση όλων των φυλακισμένων και αμνηστία για όλους του μαχητές. Τέταρτο, απόσυρση όλων των ξένων στρατευμάτων από τα ουκρανικά εδάφη και αφοπλισμό όλων των παράνομων ομάδων. Πέμπτο, άρση των περιορισμών που είχε επιβάλει η Ουκρανία στις δημοκρατίες του Ντονμπάς. Έκτο, και καθοριστικής σημασίας σημείο, για την Ρωσία και του ρωσόφωνους αντάρτες, συνταγματική μεταρρύθμιση μέχρι το τέλος του 2015, που θα επέτρεπε την αποκέντρωση. Θα εκχωρούσε επίσης ακόμη και το δικαίωμα του βέτο στις αποσχισθείσες νοτιοανατολικές δημοκρατίες, με άμεσα ωφελημένο τη Ρωσία. Γιατί, όπως σωστά ερμηνεύθηκε, η Μόσχα θα μπορούσε να επιβάλει, μέσω του Ντονμπάς, ακόμη και βέτο σε κρίσιμους νόμους. Όπως για παράδειγμα στο ενδεχόμενο πρότασης νόμου για την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, που αποτελεί για την Μόσχα κόκκινη γραμμή. Ο αποκλεισμός μάλιστα του ενδεχομένου διεύρυνσης του ΝΑΤΟ προς ανατολικά συμφωνήθηκε ρητώς από του πρωτεργάτες του τέλους του ψυχρού πολέμου. Ο επόμενος, έβδομος όρος μπορεί να θεωρηθεί συνέχεια του έκτου. Προέβλεπε την απόκτηση από την Ουκρανία του ελέγχου των συνόρων με τη Ρωσία στο τέλος του 2015, εάν και μόνο εάν υλοποιούνταν οι παραπάνω όροι ως τότε.

Οι όροι της συμφωνίας

Η δεύτερη συμφωνία του Μινσκ ήταν μια αποτυχία, όπως και η πρώτη που υπογράφτηκε τον Σεπτέμβριο του 2014. Τότε γιατί υπογράφτηκε… είναι η ερώτηση που αβίαστα τίθεται. Γιατί επίσης το Κίεβο δέχθηκε να αναγνωρίσει στην Μόσχα το δικαίωμα του βέτο συμφωνώντας να προχωρήσει σε συνταγματική μεταρρύθμιση;
Κι όλα αυτά μάλιστα λιγότερο από έναν χρόνο μετά το πραξικόπημα του Μαϊντάν, όταν νεοναζί με την στήριξη ΗΠΑ και ΕΕ, ανέτρεψαν πραξικοπηματικά τη νόμιμα εκλεγμένη φιλορωσική κυβέρνηση… Έκτοτε μάλιστα οι νεοναζί δεν σταμάτησαν να είναι οργανικά ενταγμένοι στην κυβέρνηση, αναλαμβάνοντας ακόμη και την άμυνα της χώρας. Είναι αποκαλυπτική πρόσφατη σχετική έρευνα του Al Jazeera.

Η μαγική λέξη που απαντάει στα παραπάνω ερωτήματα είναι …Ντεμπαλτσέβε! Άρει δε κάθε μυστήριο γύρω από το περίφημο «αίνιγμα του Μινσκ», όπως συχνά αποκαλείται η συνθήκη ειρήνης. Η πόλη Ντεμπαλτσέβε είναι ένας θύλακας, μια σφήνα μεταξύ των Λαϊκών Δημοκρατιών του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ. Το Κίεβο θεώρησε στρατηγικής σημασίας την κατάληψή της, μιας και είναι ξεχωριστής σημασίας σιδηροδρομικός και οδικός κόμβος.

Έτσι, ξεκίνησε ένας ανηλεής μαζικός βομβαρδισμός της από τον ουκρανικό στρατό, που ευνοούταν από την μετατροπή του Ντεμπαλτσέβε σε πόλη – φάντασμα. Καταστήματα κλειστά και άδεια σπίτια βεβαίωναν ότι όλοι οι κάτοικοι την είχαν εγκαταλείψει. Ο βομβαρδισμός ξεκίνησε στα μέσα του Ιανουαρίου. Τέλη Ιανουαρίου ξεκίνησε η είσοδος των ουκρανών στρατιωτών στο Ντεμπαλτσέβε κι αμέσως μετά άρχισε η αντεπίθεση των λαϊκών πολιτοφυλακών. Στις 27 Ιανουαρίου επιχείρησαν πρώτη φορά να εισέλθουν στην Ντεμπελτσέβε και απέτυχαν. Στην επόμενη προσπάθεια όμως, στις 30 Ιανουαρίου 2015, όχι απλώς τα κατάφεραν, θριάμβευσαν! Έκοψαν τις γραμμές ανεφοδιασμού των Ουκρανών ναζί και εγκλώβισαν 6.000 στρατιώτες της Ουκρανίας! Η εκκένωση της πόλης συνεχιζόταν, ενώ σταδιακά κοβόταν το νερό και το ηλεκτρικό.  Στις 3 Φεβρουαρίου οι αντιμαχόμενοι συμφώνησαν σε κατάπαυση πυρός, με ένα στόχο τον απεγκλωβισμό των αμάχων και την εκκένωση της πόλης. Στις 6 Φεβρουαρίου δημιουργήθηκαν ανθρωπιστικοί διάδρομοι και στις 7 Φεβρουαρίου ξεκίνησαν πάλι σφοδρές μάχες. Στις 11 Φεβρουαρίου ο ουκρανικός στρατός μέτρησε εντός 24 ωρών 19 νεκρούς και 78 βαριά τραυματίες. Άλλα ρεπορτάζ, φιλο-ουκρανικά μάλιστα ανέβαζαν τον αριθμό των απωλειών ακόμη ψηλότερα. Συνειδητοποίησε δε πώς είχε εγκλωβιστεί και κινδύνευε το Ντεμπελτσέβε να μετατραπεί σε Στάλινγκτραντ των Ουκρανών ναζί…

Ο τότε δε αμερικανός πρέσβης στο Κίεβο Τζέφρι Πάιατ για να γλυκάνει τον πόνο απέδωσε με tweet την ήττα στη Ρωσία. Λες και οι Ουκρανοί δεν πολεμούσαν με όπλα τελευταίας τεχνολογίας και αθρόα υποστήριξη από τις ΗΠΑ…

Τότε ακριβώς υπογράφτηκε η δεύτερη συμφωνία του Μινσκ. Με άλλα λόγια, ο τότε πρόεδρος της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο συναίνεσε μόνο και μόνο για να αποφύγει μια ταπεινωτική στρατιωτική συντριβή. Αποδεικνύεται έτσι ότι η δεύτερη συμφωνία του Μινσκ ήταν σε βάρος των ΝΑΤΟϊκών σχεδιασμών γι’ αυτό και ποτέ το Κίεβο δεν την εφάρμοσε. Από μία άλλη οπτική γωνία, είναι αδιάφορο πόσες αθετήσεις έχουν γίνει από την μια ή την άλλη πλευρά. Ο υπαίτιος των αθετήσεων δεν βρίσκεται εξετάζοντας την εφαρμογή της όρο – όρο, όπως κάνει το Κίεβο, επιρρίπτοντας την ευθύνη στη Ρωσία. Ενώ την ίδια ώρα θεωρεί απαραβίαστο δικαίωμά της την ένταξη στο ΝΑΤΟ, όπως δηλώνει με κάθε ευκαιρία ο υπουργός Εξωτερικών της, Ντίμτρο Κούλεμπα. Η δεύτερη συμφωνία του Μινσκ επέτρεψε στους Ουκρανούς στρατιώτες και ναζί να επιστρέψουν στις βάσεις τους ζωντανοί κι εκτός σακούλας, με αντάλλαγμα το βέτο της Ρωσίας. Ο τεχνικός όρος ωστόσο, δηλαδή η συνταγματική μεταρρύθμιση, δεν υλοποιήθηκε ποτέ με ευθύνη του Κιέβου. Αν κάποιος επομένως έχει δικαίωμα να μιλάει για την αθέτησή της είναι η Μόσχα και οι ρωσόφωνες δημοκρατίες και όχι οι ΗΠΑ και οι φιλοαμερικάνοι πολιτικοί στο Κίεβο.

Δοθέντων των παραπάνω αξίζει να θαυμάσουμε τη συνέπεια στην φιλοπολεμική πολιτική του ΝΑΤΟ και των Αμερικανών. Τον Μπάρακ Ομπάμα που κυβερνούσε επί πραξικοπήματος στο Μεϊντάν, τον διαδέχθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ που επέβαλε τις εξαγωγές αμερικανικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη κι αυτόν ο Τζο Μπάιντεν που δεν διστάζει να μετατρέψει την Ουκρανία σε καμένη γη για χάρη της ενεργειακής και πολεμικής του βιομηχανίας.

Οι πρόεδροι φεύγουν. Ποτέ όμως τα συμφέροντα της επέκτασης των πολιτικών και οικονομικών σφαιρών επιρροής…

Αφγανιστάν: Προσυμφωνημένη παράδοση σκυτάλης στους μεταλλαγμένους Ταλιμπάν

Ούτε Αβάνα του 1959, ούτε Σαϊγκόν του 1975, ούτε Τεχεράνη του 1979. Παρά τις επιφανειακές ομοιότητες, η Καμπούλ του 2021 περισσότερο θυμίζει τις πρωτεύουσες των ανατολικών χωρών από το Βερολίνο μέχρι την Βαρσοβία κι από την Πράγα μέχρι τη Σόφια την περίοδο 1989-1990, όταν η μετάβαση από το ένα καθεστώς στο άλλο έγινε στο πλαίσιο αναίμακτων και προσυμφωνημένων διαδικασιών, παρά την ορμητική εισβολή των λαών στο προσκήνιο της ιστορίας στην Κούβα, το Βιετνάμ και το Ιράν.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η κατάληψη της Καμπούλ ήταν θέμα χρόνου και αντικείμενο εξαντλητικών διαπραγματεύσεων με άπειρα μπρος πίσω εδώ και τουλάχιστον μία διετία. Εδώ περιγράφονται ακόμη και οι όροι της αλλαγής σκυτάλης που συζητιόταν σε γνώση του Τύπου από το 2019 κι υλοποιούνται σήμερα.

Προφανώς, η κατάληψη της Καμπούλ από τους Ταλιμπάν δεν ήταν ευκταία εκ μέρους των Αμερικανών. Ούτε μάλιστα ήταν προβλέψιμη σε ό,τι αφορά το χρόνο που εκδηλώθηκε, με μια ταχύτητα που παρέπεμπε στο περίφημο blitzkrieg. Κι εδώ έγκειται μια από τις πολλές αποτυχίες των Αμερικανών: η ικανότητά τους να αξιολογήσουν την ταχύτητα με την οποία προέλαυναν στην χώρα οι Ταλιμπάν, κατακτώντας την μια πόλη μετά την άλλη, μέχρι την Κυριακή 15 Αυγούστου που εισήλθαν στην Καμπούλ. Αυτή ωστόσο ήταν η μικρότερη σε σημασία αποτυχία τους.

Η μεγαλύτερη αποτυχία τους ήταν να εγκαθιδρύσουν στο Αφγανιστάν μετά την εισβολή τους το 2001 μια κυβέρνηση που θα μετέτρεπε την ορεινή ασιατική χώρα σε προπύργιο του ιμπεριαλισμού στην Κεντρική Ασία: ένα είδος προκεχωρημένου φυλακίου και απόρθητης στρατιωτικής βάσης που θα απειλούσε τη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν, θα βοηθούσε να πάρουν υπό τον έλεγχό τους τα ενεργειακά αποθέματα της περιοχής και θα επέτρεπε να αλλάξουν άρδην οι γεωπολιτικοί συσχετισμοί σε όλη την Ασία. Όλα τ΄ άλλα περί εθνογένεσης (nation building), σε μια χώρα φυλετικά και γλωσσικά κατακερματισμένη, δεν ήταν παρά προπέτασμα καπνού και υλικό για να έχει να συζητάει η ευρωπαϊκή και αμερικανική διανόηση…

Το σχέδιο των Αμερικάνων νεοσυντηρητικών δε έχαιρε πρωτοτυπίας. Από την μετεμφυλιακή Ελλάδα και την μεταπολεμική Γερμανία μέχρι την Ιαπωνία και την Κορέα, δεκάδες φορές ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα ανέτρεψε βίαια με τη χρήση στρατιωτικών μέσων φιλικές προς τους πολίτες κυβερνήσεις και καθεστώτα, εγκαθιδρύοντας αισχρά μειοψηφικές μεν αλλά αρεστές πολιτικές ελίτ που με την πάροδο του χρόνου, τις απαραίτητες συμμαχίες και πακτωλούς χρημάτων εδραιώθηκαν οι ίδιες και συνέβαλαν στην εδραίωση της Pax Americana.

Το τι πήγε στραβά στην περίπτωση του Αφγανιστάν το περιέγραψε απόρρητη έκθεση των αμερικανικών Αρχών που είδε το φως της δημοσιότητας από την εφημερίδα Washington Post (τα περίφημα Afghanistan Papers) τον Δεκέμβριο του 2019. Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο (που αποτέλεσε επίσης τη βάση βιβλίου) το οποίο συντάχθηκε από το Γραφείο του αμερικανού Ειδικού Επιθεωρητή για την Γενική Ανοικοδόμηση του Αφγανιστάν. Στις σελίδες του απεικονίζεται η ανατομία ενός αποτυχημένου κράτους υπό αμερικανική επιτήρηση και πλήρη ευθύνη. Ποτάμια αίματος μεταξύ αμάχων και άκρατη διαφθορά μεταξύ των κυβερνητικών σε βαθμό τέτοιο ώστε οι Αφγανοί να αναρωτιούνται αν το μεγαλύτερο κακό είναι οι Ταλιμπάν ή η κυβέρνησή τους…

Οι αιτίες της αμερικανικής υποχώρησης δηλώθηκαν ωστόσο με την μεγαλύτερη δυνατή σαφήνεια από τον ίδιο τον αμερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν την επομένη της κατάληψης της Καμπούλ από τους Ταλιμπάν: «Ως πρόεδρος των ΗΠΑ είμαι αμετάπειστος ότι συγκεντρώνουμε την προσοχή μας στις απειλές που αντιμετωπίζουμε σήμερα, το 2021 και όχι στις απειλές του χθες». Οι απειλές του χθες συμπυκνώνονται στους στόχους του πολέμου κατά της «διεθνούς τρομοκρατίας» που κήρυξε ο Μπους, την επομένη των τρομοκρατικών επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, πριν δηλαδή 20 χρόνια. Οι «απειλές του σήμερα» δεν είναι τίποτε άλλο από την Κίνα. Ο Τραμπ άλλωστε που τροχιοδρόμησε την συμφωνία με τους Ταλιμπάν προ διετίας και δεν έχανε ευκαιρία να χαρακτηρίζει τα θερμά μέτωπα της Μέσης Ανατολής και της Κεντρικής Ασίας σαν «πολέμους των Δημοκρατικών» κρατώντας τις αποστάσεις του ήταν ο πρώτος που αναγόρευσε την Κίνα σε υπ’ αριθμόν ένα και στρατηγικό αντίπαλο των ΗΠΑ. Υπ’ αυτό το πρίσμα αν σε κάποιον ανήκουν τα εύσημα για τη στρατηγικής σημασίας σύλληψη απεγκλωβισμού των Αμερικανών από το Αφγανιστάν είναι στον Τραμπ, κι όχι στους Δημοκρατικούς. Ο Ομπάμα μάλιστα που εξελέγη χαρακτηρίζοντας ως δίκαιο πόλεμο αυτό του Αφγανιστάν θα μείνει στην ιστορία ως ο πρόεδρος που διέταξε την μεγαλύτερη αποστολή αμερικανών στρατιωτών στο Αφγανιστάν πολλαπλασιάζοντας τα αδιέξοδα της υπερδύναμης.

Μαζί με την αναβάθμιση της κινέζικης απειλής οφείλουμε επίσης να πάρουμε υπ’ όψη μας δύο ακόμη λόγους που συνέβαλαν εξ ίσου σοβαρά στην παράδοση της σκυτάλης στους Ταλιμπάν: Πρώτο, η οικονομική κρίση στο εσωτερικό των ΗΠΑ και το πρόγραμμα των Δημοκρατικών που προτάσσει την αθρόα οικονομική στήριξη των αμερικανικών νοικοκυριών. Ως σήμερα ο πόλεμος στο Αφγανιστάν στοίχισε το ασύλληπτο ποσό των 2 τρισ. δολ! Κάθε παραπάνω ημέρα παραμονής στο Αφγανιστάν είναι ένα επίδομα που δεν θα δοθεί σε μια οικογένεια φτωχών. Δεύτερο, η ενεργειακή μετάβαση. Η στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλάζει άρδην και τον χάρτη των στρατιωτικών επεμβάσεων, ανατρέποντας προτεραιότητες της μεταπολεμικής εποχής, όταν μήλο της έριδας αποτελούσαν χώρες με κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ποτέ ωστόσο η βελούδινη μετάβαση του Αφγανιστάν δεν θα είχε συμβεί αν οι Ταλιμπάν δεν υπόσχονταν ότι η διακυβέρνησή τους στο εξής δεν πρόκειται επ’ ουδενί να θυμίζει την περίοδο 1996-2001. Η πρώτη τους και σημαντικότερη δέσμευση έναντι των Δυτικών είναι ότι το έδαφός τους δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ποτέ ξανά ως εφαλτήριο για την εξαπόλυση διεθνών τρομοκρατικών ενεργειών. Επαναλήφθηκε τόσες πολλές φορές από δυτικούς ηγέτες (για τους οποίους είναι θέμα χρόνου η διπλωματική αναγνώριση του νέου καθεστώτος) που μάλλον ήταν το πρώτο άρθρο της συμφωνίας που σε λίγα χρόνια θα ανακαλύψουν δημοσιογράφοι και ιστορικοί. Με αυτή τη διαβεβαίωση ξεκίνησε την ομιλία του προς τους δημοσιογράφους κι ο εκπρόσωπος Τύπου των Ταλιμπάν, στην πρώτη συνέντευξη που παραχώρησε. Μεταξύ άλλων διαβεβαιώσεών του για ελευθερία του Τύπου, γενική αμνηστία και δικαιώματα των γυναικών, πάντα στο πλαίσιο του Ισλάμ 🙂  έστειλε και το ακόλουθο μήνυμα προς τον Λευκό Οίκο: «Θέλω να διαβεβαιώσω τη διεθνή κοινότητα περιλαμβανομένων και των ΗΠΑ ότι κανείς δεν πρόκειται να ζημιωθεί. Δε θέλουμε ούτε εσωτερικούς ούτε εξωτερικούς εχθρούς».

Είναι αυτονόητο πώς κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι ακριβώς θα γίνει. Κατά πόσο δηλαδή οι Ταλιμπάν θα τηρήσουν την υπόσχεσή τους και θα μεταλλαχθούν σε μια ισλαμική δικτατορία όπως η Σαουδική Αραβία, που δε χορταίνουν να αγαπάνε όλες οι Δυτικές κυβερνήσεις, ανεξαρτήτως των εγκλημάτων που διαπράττει στην Υεμένη κι εναντίον ακόμη και πολιτικών αντιπάλων της όπως ο δημοσιογράφος Κασόγκι που ακρωτηριάστηκε με αλυσοπρίονο κατόπιν εντολής του δικτάτορα Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν.

Με άλλα λόγια, το ζητούμενο για τις ΗΠΑ δεν είναι να χτίσουν μια κοινοβουλευτική δημοκρατία στο Αφγανιστάν. Ποτέ δεν ήταν! Το ζητούμενο είναι να αποκτήσουν ένα ακόμη φιλικό καθεστώς, που μπορεί κάλλιστα να συνεχίσει να επιβάλει μαντήλα ή μπούρκα και να απαγορεύει  τη συμμετοχή των γυναικών σε πολλές δραστηριότητες, από την εκπαίδευση μέχρι την  πολιτική, όπως κάνουν όλες σχεδόν οι πετρομοναρχίες του Κόλπου, υπό την ανοχή όχι μόνο των ΗΠΑ αλλά κι όλων των ευρωπαϊκών ηγεσιών.

Το μέλλον των Ταλιμπάν δεν θα κριθεί από τα δημοκρατικά δικαιώματα που θα παραχωρήσουν για τα οποία κόπτονται τώρα Μέσα και πολιτικοί της Δύσης, αλλά (πέραν των όρων της συμφωνίας) από την στήριξη που θα προσφέρουν στις ΗΠΑ στους θερμούς ή ψυχρούς πολέμους εναντίον του Ιράν, της Ρωσίας και της Κίνας. Είναι ακριβώς αυτή η βάση πάνω στην οποία χτίστηκε η ιερή συμμαχία ΗΠΑ και Μουζαχεντίν αρχικά και Ταλιμπάν στη συνέχεια τις δεκαετίες του ’70 και ‘80. Γιατί όχι και τώρα;

Αρέσει σε %d bloggers: