Η μείωση των δαπανών για υγεία και παιδεία και η Ευκλείδειος μαγειρική

Την επομένη της Πρωτομαγιάς δόθηκε στη δημοσιότητα από το υπουργείο Οικονομικών το Πρόγραμμα Σταθερότητας (εδώ) που υπέβαλε η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή όπου προδιαγράφεται (κι όχι απλώς περιγράφεται) η οικονομική πολιτική της επόμενης τριετίας. Όλες οι προβλέψεις, πολλές εκ των οποίων βρίθουν υπεραισιοδοξίας όπως για παράδειγμα ότι το ΑΕΠ θα αυξάνεται κατά 2,3%, 2,1% και 2% για τα έτη 2020, 2021 και 2022, εκτείνονται μέχρι το 2022.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Πριν λοιπόν ασχοληθούμε με τις κατανομές των κονδυλίων οφείλουμε να αναρωτηθούμε από κι ως που μια κυβέρνηση με εντολή μέχρι τον Οκτώβριο του 2019 «κλειδώνει», υποβάλλοντας προς έγκριση στις Βρυξέλλες, την οικονομική πολιτική των επόμενων χρόνων που μπορεί να μην είναι κυβέρνηση. Πρόκειται για μια διαδικασία εμφανώς αντιδημοκρατική που επιβάλλεται από το πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και υπακούει στη νεοφιλελεύθερη λογική αντιμετώπισης και αδρανοποίησης του «πολιτικού κύκλου». Εν συντομία ότι επειδή εκλογές, κοινωνικές πιέσεις κι άλλα τέτοια …σιχαμερά απρόοπτα  για την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να πιέσουν στην κατεύθυνση εφαρμογής μια φιλολαϊκής πολιτικής παροχών, έρχεται ο μακροχρόνιος σχεδιασμός μιας ΜΑΚΡΟ-οικονομικής (με το πρώτο συνθετικό με κεφαλαία) πολιτικής να θωρακίσει μια κυβέρνηση που θα μπορεί να αντιτείνει αμυνόμενη ότι η οικονομική πολιτική έχει προαποφασιστεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ επομένως αναλαμβάνει την τεράστια πολιτική ευθύνη νομιμοποίησης και εξωραϊσμού μιας διαδικασίας χάραξης οικονομικής πολιτικής που αποτελεί αρχέτυπο των νεοφιλελεύθερων θεωρητικών οι οποίοι ανήγαγαν σε ύψιστο κίνδυνο για την οικονομία (δηλαδή το κεφάλαιο) την πολιτική (δηλαδή την παρέμβαση των κοινωνικών και πολιτικών αγώνων).

Πολάκης ο …πολύτιμος

Σε αυτό το πλαίσιο όμως είμαστε μάρτυρες μια ουσιώδους μετάλλαξης και υποβάθμισης της αστικής πολιτικής! Όταν η κατανομή των σημαντικότερων κονδυλίων του κρατικού προϋπολογισμού προαποφασίζεται ερήμην της Βουλής και μακριά από το δημόσιο διάλογο τελώντας μόνο υπό την έγκριση και τον έλεγχο ενός παντελούς ανεξέλεγκτου Δημοσιονομικού Συμβουλίου τότε είναι εμφανές ότι οι σημαντικότερες παράμετροι της πολιτικής έχουν τεθεί σε έναν αυτόματο πιλότο, μακριά από την κοινωνία. Εδώ μάλιστα είναι εντυπωσιακή η σιγή ιχθύος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, που εμφανίζεται με βάση όλες τις δημοσκοπήσεις ότι θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές. Είχε επομένως, θεωρητικά μιλώντας, έναν λόγο παραπάνω  να αντιδράσει σε κάθε προσπάθεια να βρεθεί προ τετελεσμένων και να κληθεί να εφαρμόσει προαποφασισμένες πολιτικές. Αντίθετα όμως η Νέα Δημοκρατία, σοφά ποιούσα, συνέχισε να ασχολείται με τον …Πολάκη!  Η πλήρης έλλειψη αντίδρασης εκ μέρους της απέναντι στο Πρόγραμμα Σταθερότητας του ΣΥΡΙΖΑ είναι για πολλούς λόγους αποκαλυπτική. Πρώτο, δείχνει ότι συναινεί στην αφαίρεση αρμοδιοτήτων από την  πολιτική και τη μετάθεσή τους στους σκοτεινούς διαδρόμους των Βρυξελλών. Δεύτερο, δείχνει ότι συμφωνεί με όσα αντιλαϊκά προβλέπει ο ΣΥΡΙΖΑ για την οικονομία τα επόμενα χρόνια. Και, τρίτο, και το σημαντικότερο, δείχνει τη βαθιά συμφωνία ΣΥΡΙΖΑ – ΝΔ στο περιεχόμενο της ακολουθούμενης πολιτικής. Τούτων δοθέντων ο Πολάκης ακόμη κι αν δεν υπήρχε έπρεπε να εφευρεθεί για να καλύπτει τη συμφωνία ΝΔ – ΣΥΡΙΖΑ στα πιο ουσιώδη όπως είναι η μείωση στα κονδύλια για παιδεία και υγεία.

Το Πρόγραμμα Σταθερότητας, επί της ουσίας, είναι φορομπηχτικό και αντιλαϊκό.

Είναι φορομπηχτικό επειδή προβλέπει την εμφάνιση πρωτογενών πλεονασμάτων μέχρι το 2022, ύψους 3,5% του ΑΕΠ. Πρόκειται για κονδύλια που αφαιρούνται από τις Δημόσιες Επενδύσεις και την κατανάλωση καταδικάζοντας την απασχόληση και την ευημερία. Ο ΣΥΡΙΖΑ μάλιστα όχι μόνο αφαιρεί 3,5% του ΑΕΠ κάθε χρόνο, αλλά επάνω σε αυτή την κλοπή προσθέτει άλλη μία, του υπερπλεονάσματος: 0,6% για το 2019 (1,14 δισ.), 0,4% για το 2020 (800 εκ.), 0,6% για το 2021 (1,22 δισ.) και 1,1% για το 2022 (2,33 δισ.) με βάση τα οποία θα ασκήσει μια υποτιθέμενη κοινωνική πολιτική. Συνολικά πρόκειται για 5,5 δισ. ευρώ ή 2,7% του ΑΕΠ που θα αφαιρεθούν από το εισόδημα της κοινωνίας για να διανεμηθούν ξανά. Στην πραγματικότητα θα είναι μια μάχη εντυπώσεων. Μόνο κατ’ ευφημισμόν μπορεί να χαρακτηρισθεί κοινωνική πολιτική γιατί ως προαπαιτούμενο, όρο εκ των ων ουκ άνευ, έχει την υπερ-φορομπηξία! Εάν και μόνο εάν υλοποιηθεί με επιτυχία η υπερ-αφαίμαξη θα μπορούν ΝΔ ή ΣΥΡΙΖΑ να διανείμουν στη συνέχεια τα ψίχουλα.

Το Πρόγραμμα Σταθερότητας είναι επίσης αντιλαϊκό επειδή προβλέπει μείωση δαπανών. Για την υγεία συγκεκριμένα από 5,2% του ΑΕΠ το 2017 θα μειωθούν τα κονδύλια σε 4,7% το 2022, για την παιδεία από 3,9% του ΑΕΠ σε 3,5% και για κοινωνική προστασία από 19,4% του ΑΕΠ σε 17,4%. Οι συνολικές δημόσιες δαπάνες σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σταθερότητας του ΣΥΡΙΖΑ, που θα το ζήλευε και η ΝΔ,  θα μειωθούν από 47,3% σε 42,5%. Πρόκειται επομένως για ένα σχεδιασμό που προβλέπει συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους και των σχετικών δαπανών ως ποσοστό του παραχθέντος προϊόντος. Με άλλα λόγια, τα κονδύλια που, κατά τεκμήριο, διευκολύνουν τις εργατικές οικογένειες απαλλάσσοντας τις από ένα σοβαρό κόστος πρόκειται να μειωθούν ως ποσοστό του ΑΕΠ. Περιττό να ειπωθεί ότι αν μειωθούν τα κονδύλια για σχολεία και την πρωτοβάθμια υγεία κάποια άλλοι λογαριασμοί θα αβγατύνουν…

Εκεί που μας χρωστούσαν…

Αντί λοιπόν η κυβέρνηση να απολογηθεί για τη νεοφιλελεύθερη πολιτική που εφαρμόζει, αναζητώντας το χρίσμα των Ευρωπαίων και διευκολύνοντας την ΝΔ, στο πλαίσιο άτυπης ενημέρωσης με ημερομηνία 3 Μαΐου το υπουργείο Οικονομικών επιχειρεί να κάνει το άσπρο …μαύρο. Με απύθμενο θράσος επιτίθεται «σε διάφορα μέσα που κάνουν λόγο για μείωση των δαπανών σε υγεία και παιδεία τα επόμενα χρόνια», αντιτείνοντας ότι «η υποτιθέμενη μείωση των δαπανών σε υγεία και παιδεία είναι στην πραγματικότητα αύξηση κατά 600 εκ. ευρώ για την υγεία και πάνω από 400 εκ. ευρώ στην παιδεία. Απλά η αύξηση αυτή είναι μικρότερη από την αύξηση του ΑΕΠ».

Η ευκλείδειος αριθμητική ισοδυναμεί με πολιτική απάτη και μαγειρική, γιατί η μείωση των δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ (που είναι το μέγεθος το οποίο εξετάζεται σε όλες τις διεθνείς συγκρίσεις, καταδικάζοντας την Ελλάδα στις χειρότερες θέσεις διεθνώς ως τώρα και σε ακόμη χειρότερες στο μέλλον) δεν αναιρεί την αύξησή τους ως απόλυτο μέγεθος, όπως υποστηρίζει το υπουργείο.  Αυτή όμως η αριθμητική αύξηση σε απόλυτα μεγέθη θα υπολείπεται της αύξησης που θα έχει καταστήσει δυνατή η αύξηση του κοινωνικού πλούτου! Έτσι, το μεγάλωμα της πίτας κατά πώς λέγεται, με βάση το σχεδιασμό του ΣΥΡΙΖΑ κι όχι της Δεξιάς, θα επιφέρει μια σχετική επιδείνωση του μεριδίου των κοινωνικών δαπανών, αποδεικνύοντας ότι το λεγόμενο κοινωνικό μέρισμα ακόμη κι αν αυξάνεται κατά 1 δισ. μπορεί να μειώνεται σε σχετικούς όρους…

Τα πράγματα μάλιστα θα εξελιχθούν χειρότερα γιατί οι προβλεπόμενοι ρυθμοί μεγέθυνσης τελικά θα μείνουν στα χαρτιά. Κι αυτό που στο τέλος θα ισχύσει θα είναι η μείωση των δαπανών για υγεία και παιδεία από 5,2% και 3,9% το 2017 σε 4,7% και 3,5% αντίστοιχα…

Πηγή: Kommon

Καταργήστε πλεονάσματα, ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς!

Καθόλου τυχαία ή άσχετη με τη συζήτηση που διεξάγεται στην Ευρώπη δεν ήταν η αναφορά του ευρωπαίου επιτρόπου για την Οικονομία, Πιέρ Μοσκοβισί, από το βήμα μάλιστα της Ελληνικής Βουλής για μια πιθανή, μελλοντική αναθεώρηση των δυσθεώρητων πρωτογενών πλεονασμάτων που έχει αναλάβει η Ελλάδα.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τα συγκεκριμένα πλεονάσματα ύψους 3,5% μέχρι το 2002 και 2,2% από το 2023 μέχρι το 2060, συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του Γιούρογκρουπ, τελευταία φορά τον Ιούνιο του 2018 κι αποτέλεσαν όρο για την εκταμίευση των δόσεων. (Εδώ αναλυτικά η απόφαση του Γιούρογκρουπ) Επιπλέον αυστηρή προϋπόθεση για την έξοδο από τα Μνημόνια τον Αύγουστο του 2018 και την μη ενεργοποίηση άλλων σχεδίων όπως η προληπτική γραμμή.

Τα δημοσιονομικά δεσμά που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα είναι συνέχεια και προέκταση σειράς μέτρων που ψηφίσθηκαν στο απόγειο της πρόσφατης κρίσης και συμπυκνώθηκαν στο λεγόμενο Ευρωπαϊκό εξάμηνο. Αιχμή του δόρατος της νέας αυτής διαδικασίας άγριας λιτότητας κι επιτήρησης είναι οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί. Η άλλη όψη τους είναι η μείωση των κοινωνικών δαπανών και η στασιμότητα των μισθολογικών δαπανών στον δημόσιο τομέα.

Πλέον όμως σειρά ευρωπαίων οικονομολόγων και διανοουμένων, που ανήκουν στις ηγετικές ελίτ της Ευρώπης, έχουν αρχίσει κι αμφισβητούν δημόσια τόσο την αναγκαιότητα όσο και την αποτελεσματικότητα των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Ένας εξ αυτών είναι κι ο γερμανός Πίτερ Μπόφινγκερ, που συμπεριλαμβάνεται στους πέντε σοφούς της γερμανικής οικονομίας, τους οποίους συμβουλεύεται η καγκελαρία. Ο Μπόφινγκερ δεν είναι η πρώτη φορά που ξαφνιάζει με τις απόψεις του. Το έχει κάνει κατ’ επανάληψη επικρίνοντας για παράδειγμα το ευρώ. Αυτή τη φορά αμφισβήτησε τον έτερο πυλώνα της ευρωπαϊκής οικονομικής ορθοδοξίας: τους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Εδώ το πλήρες άρθρο. Ή, το «μαύρο μηδενικό», όπως τους αποκαλεί, καλώντας μάλιστα το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα να τους απορρίψει, όπως δειλά αρχίζει και κάνει με τις αντεργατικές μεταρρυθμίσεις του 2005, το περίφημο πακέτο «Χαρτζ 4».

Ο 64χρονος γερμανός οικονομολόγος, που στο παρελθόν μάλιστα είχε εργαστεί στην κεντρική τράπεζα της Γερμανίας, με άρθρο του που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα Social Europe (και ήταν το πρώτο μιας σειράς σχετικών παρεμβάσεων) αρχικά απορρίπτει τον ευρέως διαδεδομένο ισχυρισμό ότι οι επιτυχίες της Γερμανίας στην παγκόσμια αγορά οφείλονται στη μείωση των επιδομάτων ανεργίας. «Αν αυτή η μεταρρύθμιση άλλαξε τους όρους του παιχνιδιού, οι οικονομίες της Ιταλίας και της Ελλάδας θα ανθούσαν, επειδή εκεί οι μακροχρόνια άνεργοι δεν λαβαίνουν καμιά κρατική υποστήριξη», είναι το …συντριπτικό επιχείρημά του.

Ερχόμενος στα δημοσιονομικά υποστηρίζει ότι ακόμη και οι πιο σοβαρές έρευνες τις οποίες επικαλείται η ορθόδοξη σκέψη για να καταλήξει σε ένα ιδανικό επίπεδο χρέους, μετά το οποίο έρχεται η …συντέλεια του κόσμου, βρίθουν λαθών. Τέτοια για παράδειγμα ήταν η επιστημονική ανακοίνωση των Κάρμεν Ράινχαρτ και Κένεθ Ρογκόφ στο American Economic Review το 2010, που όριζε το χρηστό επίπεδο του χρέους στο 90% του ΑΕΠ. (Εδώ το πρωτότυπο επιστημονικό άρθρο). Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται κανόνας για το ποιο είναι το ανεκτό επίπεδο χρέους.

Περνώντας στη Γερμανία ο Μπόφινγκερ υπενθυμίζει ότι το δημόσιο χρέος της ανέρχεται στο 56% του ΑΕΠ. Υπολείπεται δηλαδή ακόμη και του κριτηρίου του Μάαστριχτ που είχε θέσει την «κόκκινη γραμμή» στο 60% του ΑΕΠ, βάζοντας τους όρους για τα δεινά που ακολούθησαν την εισαγωγή του ευρώ. Καμία άλλη χώρα μεταξύ των 7 πλουσιότερων του πλανήτη (G7) δεν έχει τόσο χαμηλό χρέος. Ο Καναδάς έχει 85%, η Αγγλία 87%, η Γαλλία 96%, οι ΗΠΑ 108%, η Ιταλία 129% και η Ιαπωνία 237 του ΑΕΠ! Η Γερμανία υποστηρίζει ο νεο-κεϋνσιανός οικονομολόγος θα μπορούσε κάλλιστα να δαπανά κάθε χρόνο 60 δισ. ευρώ επιπλέον σε κάθε είδους δημόσια επένδυση χωρίς καν να υπερβεί το όριο χρέους του Μάαστριχτ. Ο συλλογισμός του είναι απλός και προκύπτει από έναν ευρέως διαδεδομένο τύπο: Πολλαπλασιάζοντας τους ρυθμούς της προβλεπόμενης μεγέθυνσης του ΑΕΠ (3% για την περίπτωση της Γερμανίας) επί το λόγο του (επιθυμητού έστω) χρέους προς το ΑΕΠ (60%) συνάγεται ότι ένα ετήσιο έλλειμα της τάξης του 1,8% δεν αυξάνει το χρέος! Έτσι, το έλλειμμα  της Γερμανίας θα συμβάδιζε με το έλλειμμα των άλλων χωρών του G7: Καναδάς 1,1%, Αγγλία και Ιταλία 1,7%, Ιαπωνία 2,8% και ΗΠΑ 5%. Το αίτημά του, για αύξηση του δημόσιου χρέους ώστε να χρηματοδοτηθούν αναγκαίες επενδύσεις, συμβαδίζει ακόμη και με την άποψη του συντηρητικού, όπως το χαρακτηρίζει ο ίδιος ο Μπόφινγκερ, Γερμανικού Συμβουλίου Οικονομικών Ειδικών που υποστήριξε ότι «η απαίτηση μιας γενικής απαγόρευσης χρέους θα ήταν οικονομικά τόσο παράλογη όπως η απαγόρευση του δανεισμού σε ιδιώτες ή εταιρείες».

Τα πολιτικά διακυβεύματα ωστόσο από την ριζοσπαστική πρόταση του Μπόφινγκερ είναι πολύ πιο σημαντικά από τα οικονομικά κι αφορούν τρία πεδία: Την αντιμετώπιση της πολιτικής αστάθειας που κλυδωνίζει τη Γερμανία με την άνοδο της ακροδεξιάς Εναλλακτικής, την ισορροπία της ευρωζώνης καθώς θα μειωθούν οι ανισορροπίες που προκαλούν τα γερμανικά πλεονάσματα και την βελτίωση των γερμανο-αμερικανικών σχέσεων μιας και οι ΗΠΑ δεν είναι διατεθειμένες να ανεχθούν για πολύ ακόμη το σταθερά πλεονασματικό γερμανικό ισοζύγιο.

Η κριτική του Πίτερ Μπόφινγκερ, όσο κι αν εμπεριστατωμένη και πειστική, δυστυχώς δε συνάδει με το κυρίαρχο ιδεολογικό και πολιτικό κλίμα που συντείνει σε ακόμη πιο αυστηρή λιτότητα, εκφράζοντας τα συμφέροντα της χρηματοπιστωτικής ολιγαρχίας που έχει αναδείξει σε υπ’ αριθμόν ένα εχθρό τον πληθωρισμό. Ακόμη κι έτσι ωστόσο αναδεικνύει ότι η έμπλεη εκρηκτικών αντιθέσεων σημερινή πολιτική της φτωχοποίησης δεν αποτελεί μονόδρομο, αλλά μια βαθιά πολιτική επιλογή…

Πηγή: Νέα Σελίδα

Κοινοβουλευτικό πραξικόπημα του Ολάντ (Επίκαιρα, 25/2-4/3/2015)

MacronΣοβαρά εκτεθειμένος εξέρχεται ο πρόεδρος της Γαλλίας, Φρανσουά Ολάντ, από την μάχη που έδωσε στη γαλλική εθνοσυνέλευση για να επιβάλλει ένα σύνολο αντεργατικών μέτρων, που παραπέμπει στα ελληνικά Μνημόνια. Η χρήση μάλιστα κι ανάλογων εργαλείων, πραξικοπηματικών δηλαδή μεθόδων, δείχνει ότι και στην Γαλλία τα (αντιδημοκρατικά) μέσα συνάδουν με τον (αντικοινωνικό) σκοπό, επιβεβαιώνοντας την ασυμβατότητα μεταξύ νεοφιλελευθερισμού και δημοκρατίας.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Ο «νόμος Μακρόν», όπως πολύ σύντομα ονομάστηκε το πακέτο των αντεργατικών μεταρρυθμίσεων που πήρε το όνομά του από τον 37χρονο υπουργό Οικονομίας, μοιάζει με αντιγραφή και επικόλληση στη Γαλλία των μέτρων που εισήγαγε η Τρόικα στην Ελλάδα από το 2010 κιόλας. Η αιτιολογία που χρησιμοποιήθηκε στη Γαλλία για να νομιμοποιηθούν στη συνείδηση της κοινωνίας ήταν η αντιμετώπιση της ανεργίας που έχει ξεπεράσει το 10%. Εν συντομία απελευθέρωση των αγορών. Η καθαρά νεοφιλελεύθερη συνταγή που υιοθέτησε η σοσιαλιστική κατά τ’ άλλα κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μανουέλ Βαλς περιλαμβάνει: δυνατότητα στα μαγαζιά ν’ ανοίγουν 12 Κυριακές το χρόνο από 5 που λειτουργούν σήμερα, απελευθέρωση του επαγγέλματος του νομικού, του συμβολαιογράφου και των υπεραστικών λεωφορείων, ενώ επίσης περιορίζονται οι αρμοδιότητες των διαιτητικών θεσμών που μεσολαβούν μεταξύ μισθωτών κι εργοδοτών σε περίπτωση εργατικών διαφορών – μεταβολή που, όπως ακριβώς συνέβη και στην Ελλάδα, διευκολύνει την εργοδοσία, ενώ πιθανότατα επιβλήθηκε κατόπιν δικής της πρότασης.

Μέτρα κοινωνικής οπισθοδρόμησης

Τα θατσερικής έμπνευσης μέτρα προκάλεσαν ένα μικρό σεισμό στο εσωτερικό της κοινοβουλευτικής ομάδας των Σοσιαλιστών, με την Μαρτίν Ομπρί, την κόρη του πρώην προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζακ Ντελόρ, που ηγείται της αριστερής πτέρυγας του κόμματος να τα χαρακτηρίζει πολύ εύστοχα ως «κοινωνική οπισθοδρόμηση». Οι αντιδράσεις κορυφώθηκαν εξ αιτίας και του βιογραφικό του εμπνευστή τους, υπουργού Οικονομικών, που είναι το νεώτερο μέλος της γαλλικής κυβέρνησης: με πολύχρονη προϋπηρεσία στον τραπεζικό οίκο Ρότσιλντ και εξειδίκευση στις εξαγορές και συγχωνεύσεις μεγάλων επιχειρήσεων αποτελεί την ενσάρκωση της πιο ακραίας χρηματοπιστωτικής κερδοσκοπίας… Ποιόν να πείσει μετά για τις προθέσεις του; Αντιδράσεις προήλθαν επίσης και από την δεξιά του UMP, που κατόπιν εισήγησης του Νικολά Σαρκοζύ φάνηκε απρόθυμη να δώσει την θετική της ψήφο στην εθνοσυνέλευση. Με την αριστερή πτέρυγα των σοσιαλιστών να τα χαρακτηρίζει ως νεοφιλελεύθερα και την δεξιά να αρνείται να τα ψηφίσει (για εντελώς μάλιστα μικροπολιτικούς λόγους καθώς με αυτό τον τρόπο επεδίωκε να επιτείνει την αστάθεια της κυβέρνησης) κι αφού είχε προηγηθεί μια αντιπαράθεση στη Βουλή που διήρκεσε 200 ώρες, το πρωί της Τρίτης 17 Φεβρουαρίου συγκλήθηκε στο προεδρικό μέγαρο μια έκτακτη κυβερνητική σύσκεψη. Εκεί αποφασίστηκε για πρώτη φορά μετά από εννιά χρόνια να χρησιμοποιηθεί το άρθρο του συντάγματος 49.3 που δίνει στην κυβέρνηση την δυνατότητα να νομοθετήσει όταν δεν διαθέτει την απαραίτητη πλειοψηφία. Κάτι αντίστοιχο με τις δεκάδες πράξεις νομοθετικού περιεχομένου που εκδόθηκαν στην Ελλάδα από τις μνημονιακές κυβερνήσεις για να θέσουν σε ισχύ εντολές της Τρόικας, παρακάμπτοντας την Βουλή, με την τελευταία να τίθεται σε ισχύ την Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου για να δοθεί δίμηνη παράταση στη δανειακή σύμβαση, όπως ζήτησε ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς από τους δανειστές.

Η επιλογή του Ολάντ να γράψει στα παλαιότερα των υποδημάτων του την γνώμη της γαλλικής εθνοσυνέλευσης, των εκλεγμένων δηλαδή αντιπροσώπων του γαλλικού λαού, αποτελεί την πιο ηχηρή επιβεβαίωση της έλλειψης νομιμοποίησης που αντιμετωπίζουν ανάλογης έμπνευσης μέτρα τα οποία επιδιώκουν να μεταφέρουν στις πλάτες των εργαζομένων την κρίση, επιβάλλοντας ένα καθεστώς απορρύθμισης στην οικονομία. Μοναδικό ζητούμενο αυτών των μέτρων είναι η βελτίωση των κερδών των επιχειρήσεων κι όχι η άνοδος των ρυθμών μεγέθυνσης της οικονομίας. Προοπτική που φαντάζει πιθανότατη σε ένα περιβάλλον ραγδαίας πτώσης των τιμών του πετρελαίου, των επιτοκίων και της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ έναντι των ανταγωνιστικών του νομισμάτων, ενώ ακόμη κανείς δεν έχει πείσει σε θεωρητικό επίπεδο ότι η κατάργηση των περιορισμών στις άδειες των δικηγόρων κι η συνακόλουθη πτώση των χρεώσεων τους μπορεί να συμβάλλει στην οικονομική μεγέθυνση, πέρα από την άνοδο των κερδών των εταιρειών που προσφεύγουν στις υπηρεσίες τους. Σε πρακτικό δε επίπεδο, η σημαντικότερη επίπτωση αυτών των μέτρων ενδέχεται να είναι η ύφεση, με βάση τουλάχιστον την πολύ πρόσφατη, κι εξόχως τραυματική, εμπειρία της Ελλάδας.

Την πραξικοπηματική επιβολή του «νόμου Μακρόν», που ουδέποτε έγινε νόμος, ακολούθησε πρόταση μομφής εναντίον της κυβέρνησης του Μανουέλ Βαλς από τη Δεξιά, χωρίς ωστόσο αποτέλεσμα. Παρότι ωστόσο ο Ολάντ φαίνεται να πέρασε και τον δεύτερο κάβο, κερδίζοντας την ψήφο εμπιστοσύνης, η ειλημμένη απόφαση της κυβέρνησης του να φέρει στην εθνοσυνέλευση κι άλλα τέτοια μέτρα προδικάζει νέες πολιτικές κρίσεις. Θέμα μηνών θεωρείται για παράδειγμα να έλθει για ψήφιση νόμος που θα περιορίζει την εργατική συμμετοχή σε επιχειρήσεις που απασχολούν άνω των 49 εργαζομένων. Νόμος που δέχεται τακτικότατα την σφοδρή επίθεση των μεγάλων επιχειρήσεων, για χάρη των οποίων προφανώς θα νομοθετήσει η γαλλική κυβέρνηση.

Πιέσεις από ΕΕ

Θα περιορίζαμε ωστόσο πολύ την οπτική μας αν τους υπαίτιους αυτής της σημαντικής κοινωνικής οπισθοδρόμησης που εξελίσσεται στη Γαλλία τους περιορίζαμε αποκλειστικά και μόνο στα Ηλύσια Πεδία, που πλέον αξιοποιούν το καθεστώς έκτακτης ανάγκης που επιβλήθηκε με αφορμή την δολοφονική επίθεση στην εφημερίδα Charlie Hebdo, εναντίον του εσωτερικού εχθρού. Και οι ίδιοι άλλωστε οι γάλλοι πολιτικοί που ανέλαβαν να νομοθετήσουν για χάρη των γαλλικών επιχειρήσεων, καταργώντας σχεδόν την αυτοτέλεια που παραδοσιακά χαρακτήριζε τους δύο ρόλους, πολλές φορές εμφάνισαν το «νόμο Μακρόν» ως παραχώρηση στις Βρυξέλλες και το αντίτιμο που κλήθηκαν να πληρώσουν λόγω της αδυναμίας τους να μειώσουν για πολλοστή φορά το δημοσιονομικό έλλειμμα κάτω του 3%. Η πραγματικότητα είναι πως φέτος τέθηκε για πρώτη φορά σε εφαρμογή το φθινόπωρο η διαδικασία αυστηρού κι εξονυχιστικού ελέγχου των κρατικών προϋπολογισμών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στο πλαίσιο αυτής της επιτήρησης σε επτά χώρες (μεταξύ των οποίων η Ιταλία, το Βέλγιο κι άλλες) δόθηκε κίτρινη κάρτα, με την Γαλλία να βρίσκεται πιο κοντά απ’ όλες τις υπόλοιπες στην κόκκινη. Τελικά, η συμβιβαστική φόρμουλα που δόθηκε μετά από ανταλλαγή επιστολών μεταξύ του γάλλου πρωθυπουργού και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπου η τελευταία υπέδειξε απροσχημάτιστα τις κοινωνικές δαπάνες (κονδύλια για την υγεία και τις συντάξεις) ως αιτία του δημοσιονομικού «κακού», μετέθετε για τον Μάρτιο τις κρίσιμες αποφάσεις στις οποίες περιλαμβάνεται ακόμη και το πρόστιμο! Την πρώτη χρονιά άλλωστε προβλέπεται και μια σχετική επιείκεια…  Έτσι, τώρα η γαλλική κυβέρνηση εμφάνισε την αντεργατική μεταρρύθμιση ως ένα μέσο εξευμενισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Σε κάθε περίπτωση αυτό που βλέπουμε στη Γαλλία είναι σκηνές από τα «προσεχώς» μιας ταινίας που θα έχει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε ετήσια βάση στο εξής, να αξιοποιεί στο έπακρο τις αλλαγές που εισήχθησαν με την οικονομική διακυβέρνηση, το ευρωπαϊκό εξάμηνο και τους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, για να επιβάλλει στο εσωτερικό των κρατών μελών άγριες νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις που συχνότατα δεν θα έχουν καν την σύμφωνη γνώμη των κοινοβουλίων. Παρόλα αυτά θα ενσωματώνονται στο δίκαιο ακόμη και με πραξικοπηματικές μεθόδους, όπως συνέβαινε κατά κόρον στην Ελλάδα από το 2010 μέχρι πρόσφατα κι όπως έγινε στην Γαλλία τώρα, υπό την σκανδαλώδη ανοχή αν όχι την παρότρυνση της ΕΕ, παραβιάζοντας κατάφωρα το Σύνταγμα και τους νόμους…

Ευρωπαϊκό εξάμηνο: Έλεγχος των προϋπολογισμών από τις Βρυξέλλες (Unfollow, Οκτώβριος 2014)

???????????????????????????????????????????Στο μέσο ενός πρωτοφανούς καταιγισμού νέων όρων κι εννοιών είχε βρεθεί ο ανταποκριτής των Financial Times στις Βρυξέλλες τον Ιούνιο του 2011, με αφορμή την συζήτηση που διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών μεταξύ των προέδρων και πρωθυπουργών της ΕΕ. Θέμα ήταν η αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης ενώ είχε προηγηθεί η παρουσίαση 14 διαφανειών από τον τότε πρόεδρο της Επιτροπής Μανουέλ Μπαρόζο για τις διαφορές μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις και τον χειρισμό της κρίσης. «Ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Ζαν Κλοντ Τρισέ, ζητούσε ένα “υπουργείο Οικονομικών για την ένωση”. Ο γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζύ ζητούσε μια “αληθινή ευρωπαϊκή κυβέρνηση”. Ακόμη κι ο βρετανός υπουργός Οικονομικών, Τζορτζ Όσμπορν, είχε συγχρονιστεί, υποστηρίζοντας ότι η δημοσιονομική ένωση ήταν η “ανελέητη λογική” ενός ενιαίου νομίσματος», περιέγραφε στο ρεπορτάζ του στην βρετανική εφημερίδα στις 21 Αυγούστου 2011. Και συνέχιζε: «Ο Μ. Μπαρόζο πρόσφατα αποκάλυψε, με πολλές τυμπανοκρουσίες, έναν όρο που προκαλεί σύγχυση, το “Ευρωπαϊκό Εξάμηνο”, όπου για πρώτη φορά θα δοθεί στις Βρυξέλλες η εξουσία να αναπροσαρμόζουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς και ανά χώρα να παραγγέλνουν νέα μέτρα για να εναρμονίζονται οι εθνικές πολιτικές».

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Τρία χρόνια μετά κι ενώ το αρχικό σάστισμα των ηγετών της ΕΕ έχει αντικατασταθεί από επίδειξη αποφασιστικότητας και πυγμής, έχουν αλλάξει πολλά. Το σημαντικότερο είναι πως όσα εν πολλοίς δοκιμαστικά λέγονταν τότε πλέον έχουν ψηφιστεί κι αποτελούν ακόμη κι εθνική νομοθεσία. Όχι μόνο ευρωπαϊκή. Μεταξύ αυτών και το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Η καθοριστική σημασία που θα έχει στο εξής στην ευρωπαϊκή ατζέντα ήρθε στην επιφάνεια με αφορμή την σύνθεση της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το καθήκον του ελέγχου και αναμόρφωσης, όπου είναι αναγκαίο, των κρατικών προϋπολογισμών, όπως εν συντομία μπορεί να περιγραφεί το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, ανατέθηκε στον πρώην Λετονό πρωθυπουργό, Βαλντίς Ντομπρόβσκι, που αναγκάστηκε να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία στη χώρα του εξ αιτίας της οργής των συμπολιτών του απέναντι στο πρόσωπό του. Παρότι η Λετονία είναι το νεώτερο μέλος της ευρωζώνης, του ανατέθηκε η θέση του αντιπροέδρου για το ευρώ λόγω της προθυμίας του να υπεραμυνθεί κάθε γερμανικής ιδέας. Μια επιλογή που παραμένει σταθερή στον χρόνο για τις ελίτ των Βαλτικών χωρών από την εποχή που επάνδρωναν τα τάγματα των SS, μέχρι σήμερα που η γερμανοδουλεία ενδύεται τα γκρίζα κουστούμια της τεχνοκρατίας. Το εύρος των αρμοδιοτήτων του φαίνεται από τους Επιτρόπους που θα υπάγονται και θα λογοδοτούν στον Λετονό: Μαριάν Τίσεν (Απασχόλησης, κοινωνικών υποθέσεων, ειδίκευσης και εργατικής κινητικότητας), Τζόναθαν Χιλ (Χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και ένωση κεφαλαιαγορών), Ελζμπιέτα Μπένκοβσκα (Εσωτερικής αγοράς, βιομηχανίας, καινοτομίας και μικρομεσαίων επιχειρήσεων), Τιμπόρ Ναβρασίτς (Εκπαίδευσης, πολιτισμού, νεολαίας και ιθαγένειας), Κορίνα Κρέτου (περιφερειακής πολιτικής) και – το …καλύτερο – Πιέρ Μοσκοβισί (Οικονομικών και χρηματοοικονομικών υποθέσεων, φορολογίας και τελωνείων). Η Γαλλία εξασφάλισε μεν το πόστο που διακαώς επιθυμούσε αλλά σε ένα τέτοιο πλαίσιο (υπαγωγής στον Λετονό) που όχι μόνο μετριασμό της λιτότητας δεν υπόσχεται, αλλά ισοδυναμεί και με προσβολή στη Γαλλία. Όχι απλά κρύο, σαπισμένο πιάτο η εκδίκηση των ηττημένων του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου…

Κανόνας τα πρόστιμα

Η ευρεία γκάμα των θεμάτων που άπτονται του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπεύθυνου για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο είναι δηλωτική της έκτασης των αλλαγών που θα επιφέρει η εφαρμογή του μέτρου για πρώτη φορά φέτος. Η αλήθεια είναι πως το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο μπορεί να θεσμοθετήθηκε στο πλαίσιο του Δημοσιονομικού Συμφώνου που αποφασίστηκε σε Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 2 Μαρτίου 2012 και να τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2013, ωστόσο πολύ πριν είχε διαμορφωθεί ένα σύστημα συντονισμού της γενικής οικονομικής πολιτικής και δημοσιονομικής πειθαρχίας με τη Συνθήκη της Λισαβόνας και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (1997, 2005). Η αυστηροποίηση του πλαισίου δηλαδή που αποφασίστηκε στο αποκορύφωμα της κρίσης δεν χρειάστηκε να κάνει τίποτε άλλο από το να ενεργοποιήσει όρους που είχαν ήδη συμφωνηθεί και να καθορίσει τις διαδικασίες τιμωρίας των «απείθαρχων κρατών-μελών». Η ουσιώδης διαφορά που επιτεύχθηκε εδώ σε σχέση με το παρελθόν είναι η αρχή της «αντίστροφης πλειοψηφίας». Μέχρι πρόσφατα μπορούσαν όλα μαζί τα κράτη – μέλη της ΕΕ και το καθένα ξεχωριστά να παραβιάζουν τις συνθήκες ωστόσο οι κυρώσεις ενεργοποιούνταν εάν ένα κράτος μέλος έθετε θέμα. Και τότε μάλιστα απαιτούταν ειδική, αυξημένη πλειοψηφία για να επιβληθούν κυρώσεις. Τώρα γίνεται ακριβώς το αντίθετο: Οι κυρώσεις θα επιβάλλονται αυτόματα και η μη επιβολή τους θα επιτυγχάνεται μόνο αν το αποφασίζει η πλειοψηφία των υπουργών Οικονομικών.

Περνώντας στην ουσία των αλλαγών, πρώτα και κύρια είναι ο κανόνας του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού, που χαρακτηρίζεται και «χρυσός κανόνας». Στο πλαίσιο του το διαρθρωτικό έλλειμμα των προϋπολογισμών περιορίζεται στο 0,5% του ΑΕΠ. Το δεύτερο μέτρο σχετίζεται με την δέσμευση όσων κρατών μελών έχουν δημόσιο χρέος άνω του 60%, να μειώνουν το υπερβάλλον χρέος κάθε χρόνο κατά 1/20 (άρθρο 4 Δημοσιονομικού Συμφώνου). Ποσό που για την Ελλάδα ισοδυναμεί με 12 δισ. ευρώ περίπου ετησίως ή τα δύο τρίτα των δαπανών για μισθούς στο δημόσιο. Για να υλοποιηθεί επομένως ο στόχος μείωσης του χρέους κατά 1/20 πρέπει να απολυθούν σε μία χρονιά τα δύο τρίτα των δημοσίων υπαλλήλων! Σε αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή συνεχίσουν να εμφανίζονται ελλείμματα τότε όχι μόνο επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το 0,2% του ΑΕΠ, αλλά διακόπτεται κι η χορήγηση πόρων από τα ευρωπαϊκά ταμεία. Επομένως ο έλεγχος των προϋπολογισμών σε ένα καθεστώς ενισχυμένης και προληπτικής εποπτείας θα γίνεται με κριτήριο την υλοποίηση των παραπάνω στόχων: εκμηδένιση ουσιαστικά του ελλείμματος και γενναία μείωση του δημόσιου χρέους.

Η διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου που έχει αποφασιστεί και θα μπει για πρώτη φορά φέτος σε λειτουργία κάνει την χειρότερη ελληνική γραφειοκρατία να φαντάζει με βόλτα στο πάρκο της Βουλόνης. Προκαλεί ζαλάδα όσες φορές κι αν το διαβάσεις, πείθοντας τους πάντες ότι είναι ένα σχέδιο 100% γερμανικής έμπνευσης. (Εδώ ανάρτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Τυπικά ξεκινάει το Νοέμβριο όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιεύει την Ετήσια Επισκόπηση Μεγέθυνσης (Annual Growth Survey) και την Έκθεση του Μηχανισμού Επαγρύπνησης (Alert Mechanism Report). Ολοκληρώνεται τον Μάιο όταν η Επιτροπή προτείνει τις Ειδικές συστάσεις για κάθε χώρα (Country Specific Recommendations), τις οποίες τον Ιούνιο οι υπουργοί και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τις συζητούν και αποδέχονται τα συμπεράσματά τους ενώ από τον Αύγουστο μέχρι τον Οκτώβριο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαμβάνει την εφαρμογή τους.

Διαρκής λιτότητα

Στα βουνά της χαρτούρας και τις χιλιάδες ώρες συνεδριάσεων θα συνθλιβούν οι τελευταίες κοινωνικές δαπάνες που έχουν απομείνει στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο δεν είναι παρά ένας μηχανισμός διαρκούς λιτότητας, έξωθεν μάλιστα επιβαλλόμενης έτσι ώστε να θωρακίζονται οι κυβερνήσεις των κρατών μελών από την πίεση της κοινωνίας και τις διεκδικήσεις του εργατικού κινήματος για αυξήσεις στους μισθούς, περισσότερα σχολεία και νέες προσλήψεις στα νοσοκομεία. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο σώζει τον κάθε Σαμαρά και Βενιζέλο καθώς με την μεγαλύτερη άνεση στο εξής θα υποδεικνύουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Λετονό ως υπαίτιους της λιτότητας. Δημιουργεί επίσης το περιθώριο για άφθονη δημαγωγία, όπως έκανε για παράδειγμα ο υπουργός Οικονομικών Γκίκας Χαρδούβελης, στο Βήμα την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου, δηλώνοντας ότι «ο κύκλος των μνημονίων φτάνει στο τέλος του». Μα αν θα έπρεπε η Ελλάδα να εμφανίσει ισοσκελισμένο προϋπολογισμό το 2013 όφειλε να εξαφανίσει από τις δημόσιες δαπάνες έξοδα ύψους 23,1 δισ. ευρώ (12,7% του ΑΕΠ). Τόσο ήταν το έλλειμμα, σύμφωνα με την οριστική ανακοίνωση της Eurostat (23 Απριλίου 2014), που αποτελεί σημείο αναφοράς. Ισοσκελισμένος προϋπολογισμός για το 2013 σήμαινε να καταργηθούν ολοσχερώς οι δαπάνες του υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλειας και Πρόνοιας (14,25 δις. ευρώ), του υπουργείου Υγείας (5,48 δισ. ευρώ) και του Υπουργείου Εσωτερικών (3,61 δις. ευρώ).

Η λιτότητα επομένως θα συνεχίζεται επ’ άπειρον ακόμη και χωρίς μνημόνια λόγω των μηχανισμών εποπτείας και διαρκούς παρέμβασης που δημιουργήθηκαν κάτω από την ταμπέλα της «νέας οικονομικής διακυβέρνησης» που κάτω από τον τεχνοκρατικό μανδύα κρύβει την πιο αιματηρή λιτότητα. Το αυστηρό πλαίσιο που εισήχθη εν κρυπτώ στην ελληνική νομοθεσία (έτσι ώστε όλες οι κυβερνήσεις που συμφώνησαν να μην αναλάβουν το πολιτικό κόστος) περιγραφόταν με σαφή τρόπο στην τριμηνιαία έκθεση Οκτώβρη-Δεκέμβρη 2013 του Γραφείου προϋπολογισμού της Βουλής (εδώ η έκθεση) όπου έγραφε: «στο μέλλον κάθε ελληνική κυβέρνηση, ανεξάρτητα αν υπογραφεί νέο μνημόνιο, θα πρέπει να κινείται εντός των νέων κανόνων οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής» (σελ. 68). Στην επόμενη δε σελίδα αναφέρει πως: «η παραμονή στη ευρωζώνη οριοθετεί σήμερα τις δυνατότητες της χώρας με διαφορετικό τρόπο από το παρελθόν λόγω των θεσμικών (και άλλων) εξελίξεων. Η επιλογή αυτή έχει αναμφίβολα υψηλό κόστος».

Εν κατακλείδι, το τέλος της λιτότητας δεν ισοδυναμεί με το τέλος των Μνημονίων, ούτε με εύηχες υποσχέσεις «να μη ζήσουμε σαν δούλοι» που περιορίζουν την ανακούφιση από την λαίλαπα της λιτότητας στην αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, εκφυλίζοντας την αριστερή πολιτική σε φιλανθρωπικό έργο. Αυστηρή προϋπόθεση για το τέλος της λιτότητας είναι η σύγκρουση κι η έξοδος από την ευρωζώνη και την ΕΕ. Η απόκρυψη αυτής της πραγματικότητας κι η ωραιοποίηση της κατάστασης στρώνει το δρόμο για την αποδοχή και την υιοθέτηση της δρακόντειας λιτότητας.