Φινλανδία: «Διόρθωσέ το», δηλαδή έξοδο από το ευρώ

finΗ προηγούμενη φορά που τα εργατικά συνδικάτα στη Φινλανδία βγήκαν στους δρόμους ήταν το 1992 συγκεντρώνοντας 300.000 μέλη τους. Η προηγούμενη όμως φορά που προχώρησαν σε γενική απεργία ήταν το 1956(!), όταν 400.000 εργαζόμενοι διαδήλωσαν κάτω από τις σημαίες τους. Όταν επομένως σε μια χώρα όπως τη Φινλανδία, που οι εργατικοί αγώνες είναι τόσο σπάνιοι, ορίζεται γενική απεργία όπως έγινε το Σεπτέμβριο κάτι σοβαρό συμβαίνει.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η αγανάκτηση ξεχείλισε λόγω των αντεργατικών μέτρων που επέβαλε ο δεξιός κυβερνητικός συνασπισμός, με υπουργό Οικονομικών τον Όλι Ρεν που επέστρεψε στην πατρίδα του για να πει και κει «καλό κουράγιο Φινλανδοί». Μόνο που τώρα πρέπει να νιώθει λιγάκι άβολα, επειδή είναι κάθε άλλο παρά εύκολο να διατυπώσει τη συνηθισμένη επιχειρηματολογία της ΕΕ βάσει της οποίας οι αιτίες της κρίσης εντοπίζονται στο δημοσιονομικό εκτροχιασμό. Πώς να ισχυριστείς κάτι τέτοιο όμως σε μια χώρα που το 2014 το δημόσιο χρέος ήταν 59,3%; Πολύ περισσότερο σε μια χώρα που θεωρούταν υποδειγματικός μαθητής της ΕΕ και πολλές φορές λειτουργούσε σαν μαντρόσκυλο του Βερολίνου το 2012 όταν η κρίση ήταν στο αποκορύφωμά της…

Η οργή των Φιλανδών ξεχειλίζει πολύ περισσότερο όταν συγκρίνουν τη χώρα τους με τις γειτονικές σκανδιναβικές, καθώς τα μεγέθη είναι αποκαλυπτικά. Για παράδειγμα η Σουηδία από το 2008 έχει δει το ΑΕΠ της να αυξάνει κατά 8%, ενώ η Φινλανδία να μειώνεται κατά 6%. Τα πιο πρόσφατα δε στοιχεία, με τη μείωση της βιομηχανικής παραγωγής το Σεπτέμβριο κατά 31%, προοιωνίζουν ότι η Φινλανδία εισέρχεται στον τέταρτο χρόνο ύφεσης.

Για την ύφεση υπάρχουν προφανώς σοβαρές αιτίες που σχετίζονται με το εσωτερικό της Φινλανδίας, όπως η κατάρρευση της Νόκια, των τιμών των βασικών εμπορευμάτων που επηρεάζει τη χώρα λόγω των εξαγωγών ξυλείας και η ύφεση στη Ρωσία που ανέκαθεν απορροφούσε σημαντικό μέρος των εξαγωγών της. Οι επιπτώσεις ακόμη κι αυτών των σοβαρών λόγων θα είχαν μετριαστεί ωστόσο αν η Φιλανδία διέθετε νομισματική ανεξαρτησία, όπως οι άλλες σκανδιναβικές χώρες, που είχαν το προνόμιο να κάνουν δημοψήφισμα και να απορρίψουν την υιοθέτηση του ευρώ. Στη Φινλανδία αντίθετα, η αστική τάξη της χώρας επέβαλε την ένταξη στο ευρώ επισείοντας την «αρχέγονη» ρωσική απειλή. Τώρα ωστόσο, η στοίχιση πίσω από το ευρώ αμφισβητείται και πυκνώνουν οι φωνές που ζητούν την έξοδο. Επικεφαλής είναι το κίνημα Fixit (που σημαίνει «διόρθωσέ το» πέρα από το να δηλώνει την έξοδο της Φιλανδίας κατά το Grexit και το Brexit) που μετά τη συγκέντρωση 50.000 υπογραφών επέβαλε να συζητηθεί στη Βουλή το 2016 η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα.

Δημοσιονομικός μεγάλος αδελφός (Πριν, 8/11/2015)

sel 23 kentroΤη δημιουργία ενός ανεξάρτητου δημοσιονομικού συμβουλίου της ευρωζώνης, που παραμένοντας ανεπηρέαστο από τις κυβερνήσεις ακόμη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ελέγχει τους κρατικούς προϋπολογισμούς και θα εισηγείται περικοπές, ζήτησε ο Ντέιζελμπλουμ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

 

Μέχρι πρόσφατα ξέραμε ότι εμπόδιο στη …ορθή οικονομική διαχείριση και τη δημοσιονομική σταθερότητα αποτελούσαν, σύμφωνα με το νεοφιλελεύθερο ευαγγέλιο που κηρύσσει η ΕΕ, οι εκλεγμένες κυβερνήσεις. Γι’ αυτό ο λόγο από τη διοίκηση των κεντρικών τραπεζών μέχρι και των γενικών γραμματειών που ασχολούνται με την συγκέντρωση των δημοσίων εσόδων, όπως πρόσφατα μάθαμε, Βρυξέλλες και Φρανκφούρτη ήθελαν μη πολιτικά πρόσωπα, έτσι ώστε να περιοριστεί η επιρροή των κυβερνήσεων, που έχουν ταυτιστεί με το νεποτισμό και τη διαφθορά.

Την προηγούμενη εβδομάδα μάθαμε, δια στόματος μάλιστα του επικεφαλής της Ευρωομάδας, Γερούν Ντέιζελμπλουμ, ότι εξ ίσου αποτελεσματικά αποκομμένες οι εν λόγω αρχές πρέπει να είναι και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη γνωστή μας Κομισιόν, που κι αυτή πλέον ταυτίζεται με την ευνοιοκρατία αποτελώντας κόκκινο πανί για τον Ολλανδό προστατευόμενο του Σόιμπλε. Αναγκαίο να ειπωθεί εδώ πως η σύναξη των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, η Ευρωομάδα, όπως αποκαλείται, δεν είναι θεσμοθετημένο όργανο, όπως μάθαμε την άνοιξη με αφορμή τη σύγκρουση του τότε έλληνα υπουργού Οικονομικών Γ. Βαρουφάκη με τους συναδέλφους του της ευρωζώνης.

Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία στο στόχαστρο του ολλανδού υπουργού Οικονομικών

Παρότι λοιπόν η Ευρωομάδα, που έχει λάβει βαρύτατες αποφάσεις, που αφορούν για παράδειγμα την εκταμίευση των δόσεων από τα δάνεια διάσωσης, κι έχει επιφορτιστεί με σημαντικότατες αρμοδιότητες ντε φάκτο, είναι κανονική παράγκα, δεν διστάζει να βάλει στο στόχαστρό της πλέον και την ίδια Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ένα όργανο εξ ίσου ανεξέλεγκτο, που δεν λογοδοτεί πουθενά, διαθέτει όμως το προνόμιο να δρα με πολιτικά κριτήρια, παραβιάζοντας το γράμμα των δημοσιονομικών κανόνων. Όπως για παράδειγμα συνέβη τον Μάρτιο όταν δόθηκε στη Γαλλία παράταση δύο ετών για να μειώσει το έλλειμμά της κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Αντίστοιχη ελαστικότητα επιδείχθηκε κι απέναντι στην Ιταλία και την Ισπανία, που αποφάσισαν να αυξήσουν το λεγόμενο δομικό έλλειμμα, γι’ αυτή τη χρονιά. Αυτό απ’ ότι φαίνεται ήταν αρκετό για να κηρύξει ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών πόλεμο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να ζητήσει τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης επιτροπής που θα είναι επιφορτισμένη με την αυστηρή και απαρέγκλιτη τήρηση των δημοσιονομικών  κανόνων.

Μάλιστα, ο Γερούν Ντέιζελμπλουμ επιχείρησε να αντλήσει νομιμοποίηση για τη νέα του πρωτοβουλία, υποστηρίζοντας ότι με αυτό τον τρόπο θα υπηρετήσει τα συμφέροντα των μικρών κρατών, καθώς είναι τα μεγάλα κράτη εκείνα που συστηματικά παραβιάζουν τις προβλέψεις του Δημοσιονομικού Συμφώνου. «Είμαι λίγο ανήσυχος ότι οι άνθρωποι νιώθουν πως όχι μόνο η τελική απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι μια πολιτική απόφαση, αλλά επίσης πολιτικοποιείται και η αξιολόγηση του προϋπολογισμού», ήταν τα λόγια του Ντέιζελμπλουμ όπως τα μετέφεραν οι Φαινάνσιαλ Τάιμς την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2015. Για να συνεχίσει: «Ως πρόεδρος της Ευρωομάδας, δε θέλω χώρες να σχηματίζουν την εντύπωση ότι υπάρχει μεγαλύτερη αυστηρότητα απέναντι σε μένα σε σχέση με τον μεγάλο μου γείτονα», εννοώντας τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία. Η δήλωση που έκανε στη βρετανική εφημερίδα ήταν πιο αποκαλυπτική των σχεδίων του: «Δε θέλω μια διαμάχη για το κατά πόσο οι κανόνες εφαρμόζονται τίμια κι αν όλοι μας είμαστε ίσοι. Δημιουργεί ανησυχία… Είναι σημαντικό για την πολιτική και τη δημόσια υποστήριξη του Συμφώνου Μεγέθυνσης και Σταθερότητας να καταστήσουμε βέβαιο πως το σεβόμαστε όλοι μας, ότι το παίρνουμε σοβαρά»!

Οι δηλώσεις του Ολλανδού είναι σίγουρο ότι εκπορεύτηκαν από τη Γερμανία. Το Βερολίνο για λόγους σεβασμού στις πολιτικές του συμμαχίες και ξέροντας τον εύθραυστο χαρακτήρα των συμμαχιών των Ολάντ, Ραχόι και Ρέντσι επεδίωξε να βάλει τον Ντέιζελμπλουμ να τρίξει τα δόντια σε Παρίσι, Ρώμη και Μαδρίτη, που μπορεί να εμφανίζονται ως βασιλικότεροι του βασιλέως όταν πρέπει δημόσια να υπεραμυνθούν της λιτότητας, ιδιωτικώς και διμερώς όμως, όπως αποδεικνύεται, δεν έχουν κανέναν ενδοιασμό να ζητούν και να εξασφαλίζουν δημοσιονομική ασυλία από την Μέρκελ.

Αυτή ακριβώς την ελαστική ερμηνεία των κανόνων επιχειρεί να απαγορεύσει ο επικεφαλής των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης, υποστηρίζοντας την ανάγκη ενός δημοσιονομικού συμβουλίου της ευρωζώνης, που όπως δήλωσε σε μια ανεξάρτητη, τεχνική, μαθηματική βάση θα εξετάζει τους προϋπολογισμούς. Η πρότασή του, είναι εμφανές πως θα αποτελέσει μια αγχόνη η οποία θα οδηγήσει σε στραγγαλισμό και το τελευταίο ίχνος ανεξαρτησίας των αστικών κυβερνήσεων, απέναντι στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, εξαλείφοντας κάθε περιθώριο επηρεασμού της οικονομικής πολιτικής από το εργατικό κίνημα και τους αγώνες. Επίσης θα αποτελέσει και το τέλειο άλλοθι καθώς ούτε ο Ολάντ, ούτε ο Ρέντσι, ούτε πολύ περισσότερο ο Ραχόι θα ορρωδούσαν να επικαλεστούν το δημοσιονομικό συμβούλιο του Ντέιζελμπλουμ για να σηκώσουν τους ώμους ψηλά λέγοντας «εμείς θέλουμε αλλά δεν μας αφήνουν να αυξήσουμε τις δαπάνες για υγεία, παιδεία και συντάξεις. Τι άλλο να κάνουμε;»…

Οι συμφωνίες δεν τηρούνται! (Unfollow, Φεβρουάριος 2015)

schauble«Οι συμφωνίες έχουν νόημα μόνο εφόσον τηρούνται. Σε διαφορετική περίπτωση, η εμπιστοσύνη καταστρέφεται». Τα συγκεκριμένα λόγια ειπώθηκαν από τον υπουργό Οικονομικών της Γερμανίας λίγες μέρες μετά την ανάληψη των πρωθυπουργικών καθηκόντων από τον Αλ. Τσίπρα και τις φιλολαϊκές δηλώσεις των πρωτοκλασάτων υπουργών του, σε μια προσπάθεια να αποσύρει η ελληνική πλευρά το αίτημα της επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους και του προγράμματος λιτότητας.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη 

Είναι όμως έτσι; Πράγματι, οι συμφωνίες γράφονται για να τηρούνται;

Οι συμφωνίες πριν καν γραφτούν δεν είναι ποτέ, ή σχεδόν ποτέ, προϊόν της ελεύθερης βούλησης των μερών που την υπογράφουν. Σε κάθε τους παράγραφο κι ειδικά στα πιο επίμαχα σημεία τους αποτυπώνεται ο συσχετισμός δύναμης κι οι άνισες σχέσεις των συμβαλλομένων, έστω κι αν αυτή η ωμή πραγματικότητα συγκαλύπτεται πίσω από εύηχες κενολογίες που υμνούν τη συνεργασία, την αλληλεγγύη, κ.α. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ευρωζώνη. Η εικονική πραγματικότητα των ισότιμων κρατών κονιορτοποιείται από την διαφορά μεγεθών μεταξύ των κρατών, προϊόν διαφορετικής κλίμακας οικονομιών, ιστορικών καταβολών, κ.α. Ο ισχυρισμός πως η Γερμανία με ένα πληθυσμό 81 εκ. κι η πρόσφατα εισαχθείσα στην ευρωζώνη Λιθουανία των 3 εκ. μοιράζονται την ίδια επιρροή μεταξύ των 19 κρατών μελών της, θυμίζει το παλιό ανέκδοτο με την Αλβανία που επαιρόταν για τον πληθυσμό που έχει μαζί με την …Κίνα. Κι αν από μόνη της η διαφορά μεγεθών δεν φαντάζει πειστική για να προβλεφθούν τα αποτελέσματα της νομισματικής ενοποίησης, αρκεί μια ματιά στην διαίρεση της ευρωζώνης σε ένα πολλαπλώς κερδισμένο κέντρο και μια πολλαπλώς χαμένη περιφέρεια για να αποδειχθεί ότι η συμφωνία της ευρωζώνης έμοιαζε με την Φάρμα των ζώων του Όργουελ, όπου όλα τα ζώα ήταν ίσα μεν, αλλά μερικά ήταν πιο ίσια από τ’ άλλα.

Λεόντειες συμφωνίες

Ο διαφορετικός συσχετισμός δύναμης που αποτυπώνεται στις συμφωνίες κι οι βλάβες που εισάγουν ενίοτε …προκαλούν. Αρκεί μια ματιά στην συμφωνία Δουβλίνο 2 βάσει της οποίας, σε τελική ανάλυση, ανατίθεται στην «υπερδύναμη» της Ελλάδας η διαφύλαξη των εξωτερικών συνόρων όλης της ΕΕ, για να μπορούν να κοιμούνται ήσυχοι οι Γερμανοί ξέροντας πώς η Ελλάδα θα αποτελεί το μαντρόσκυλο τους. Γιατί η Ελλάδα να συνεχίσει να σέβεται μια συμφωνία που την καταδικάζει να κρατάει αιχμάλωτους στο εσωτερικό της εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες που εισήλθαν στην Ελλάδα απλώς και μόνο για να φύγουν;

Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα λεόντειας συμφωνίας είναι η Κοινή Αγροτική Πολιτική, με την οποία θυσιάστηκε η ελληνική γεωργία και κτηνοτροφία. Το ντιλ μεταξύ ελληνικών κυβερνήσεων και ΕΕ ήταν εμφανές από χιλιόμετρα μακριά: Σας δίνουμε χρηματοδοτήσεις, που θα τις πάρει υπό μορφή ζεστού χρήματος η διαπλοκή δηλαδή οι χρηματοδότες σας, κι εσείς καταστρέψετε την γεωργία, μέσω πχ των ποσοστώσεων, για να μπορούν να εξάγουν οι γερμανικές και βορειοευρωπαϊκές βιομηχανίες γάλακτος. Όπερ και εγένετο, με την Ελλάδα να μπορεί να παράξει το γάλα που έχει ανάγκη η εσωτερική αγορά αλλά να μην επιτρέπεται λόγω ποσοστώσεων κι έτσι να εισάγει…

Η άπειρη ελαστικότητα του κανόνα που θέλει τις συμφωνίες να τηρούνται φαίνεται επίσης και στις ιδιωτικοποιήσεις, που πριν (και για να) γίνουν ιερός κανόνας για κάθε συντηρητική κυβέρνηση επιβλήθηκαν από χιλιάδες, κυριολεκτικά, οδηγίες της ΕΕ, στο όνομα της απελευθέρωσης της αγοράς, και ειδικές αποφάσεις της αρμόδιας Επιτροπής Ανταγωνισμού. Μοναδική κι εύκολα προβλέψιμη εξαίρεση η Γερμανία που αψηφώντας τον κανόνα όχι μόνο διατηρεί πανίσχυρα κρατικά μονοπώλια, αλλά επεκτείνει τα οικονομικά της σύνορα μέσα από ένα χορό βίαιων εξαγορών σε βάρος των ασθενέστερων κρατών. Έτσι ο ελληνικός ΟΤΕ ιδιωτικοποιήθηκε από την, επί της ουσίας, κρατική Ντόιτσε Τέλεκομ, τα ελληνικά δημόσια περιφερειακά αεροδρόμια συμφωνήθηκε να πουληθούν στην κρατική Λουφτχάνσα, κι η κρατική ΔΕΗ ετοιμαζόταν να πουληθεί στο όνομα του «ανοίγματος της αγοράς σε νέους παίκτες» στην κρατική γερμανική εταιρεία ενέργειας RWE.

Αυτές οι συμφωνίες, που αποδεδειγμένα πλέον, είναι σκανδαλωδώς άνισες και ετεροβαρείς γιατί να γίνουν σεβαστές, όταν ο μόνος που κερδίζει είναι, εν προκειμένω, η Γερμανία;

Παραβίαση των συμφωνιών από τους πιστωτές

Ακριβώς το ίδιο ισχύει για τις δανειακές συμφωνίες και τα μνημόνια που υπέγραψαν οι τρεις προηγούμενες ελληνικές κυβερνήσεις (Παπανδρέου, Παπαδήμος, Σαμαράς) αρχής γενομένης από το 2010. Τυπικά, δημιουργούν σαφείς υποχρεώσεις σε κάθε ελληνική κυβέρνηση για να εφαρμόσουν μέτρα λιτότητας, μείωσης κοινωνικών δαπανών και μισθών, μέσα σε αυστηρά μάλιστα χρονοδιαγράμματα ως αντάλλαγμα για τα δάνεια που δόθηκαν. Αξίζει να επισημανθεί πως τα χρονοδιαγράμματα αυτά συχνότατα παραβιάζονταν από όλες τις προηγούμενες υποτελείς κυβερνήσεις, συνήθως για να μην αναλάβουν το πολιτικό κόστος της ψήφισης αντιλαϊκών μέτρων, παραπέμποντάς τα στις επόμενες. Έτσι φτάσαμε για παράδειγμα κατά την έναρξη της τρέχουσας διαπραγμάτευσης το φθινόπωρο του 2014 να υπενθυμίζουν οι Τροϊκανοί πως υπάρχουν περισσότερα από 1.000 μέτρα τα οποία ψηφίστηκαν μεν στο πλαίσιο των Μνημονίων, ουδέποτε όμως έγιναν εφαρμοστικοί νόμοι. Πουκάμισο αδειανό κατέστησαν τις συμφωνίες και πιο ειδικά τα χρονοδιαγράμματα που τις συνοδεύουν κι οι ίδιοι οι πιστωτές, που όταν έπρεπε να εκβιάσουν την ψήφιση από την Βουλή των Μνημονίων έβαζαν, με την βοήθεια των ΜΜΕ, το πιστόλι στον κρόταφο κυβερνήσεων και πολιτών με το δίλημμα «Μνημόνιο ή χρεοκοπία». Όταν όμως είχαν την κυβέρνηση στο τσεπάκι τους, όπως συνέβη με την τρικομματική ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ μετά τις εκλογές του 2012, μπορούσαν κάλλιστα να περιμένουν, οι αυστηρές προθεσμίες να πάνε περίπατο και οι δόσεις να αργήσουν να καταβληθούν αρκετούς μήνες. Καθυστέρηση που κάλλιστα μπορούσε να στοιχειοθετήσει από την μεριά της Ελλάδας το αίτημα της αθέτησης των δεσμεύσεων των πιστωτών, προχωρώντας σε μονομερή καταγγελία τους και ακύρωση των υποχρεώσεων μας, δηλαδή την αποπληρωμή του χρέους.

Το σημαντικότερο ωστόσο, είναι ότι οι συμφωνίες που ζητά ο Σόιμπλε να σεβαστούμε είναι διάτρητες! Κομμένες και ραμμένες στα συμφέροντα των πιστωτών, δίνουν κάθε δικαίωμα σε μια κυβέρνηση που θέλει να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα, όπως είναι θεμελιωμένα στο διεθνές και εθνικό δίκαιο, να τις καταγγείλει και μονομερώς να αποσυρθεί από τις υποχρεώσεις που προβλέπουν.

Για παράδειγμα, η πρώτη δανειακή σύμβαση (Μάιος 2010) ουδέποτε κυρώθηκε από την ελληνική Βουλή. Ούτε καν με απλή πλειοψηφία των 151 βουλευτών. Κι αυτό το γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα οι Γερμανοί που τότε πίεζαν ασφυκτικά τη ΝΔ να συναινέσει στο πρώτο Μνημόνιο και τώρα ζητούν να τηρηθούν τα συμφωνημένα. Λόγω αυτού του νομικού κενού μάλιστα η απάντηση της ελληνικής κυβέρνησης κάλλιστα θα μπορούσε να ήταν …«ποια συμφωνία;» Η δεύτερη δανειακή σύμβαση χαρακτηρίστηκε ως αντισυνταγματική από τους σοβαρότερους έλληνες συνταγματολόγους σε μια μακροσκελή και υποδειγματικά τεκμηριωμένη ανακοίνωσή τους τον Φεβρουάριο του 2010.

Συμφωνία για άρνηση πληρωμής κερδοσκόπων

Παραπέρα, αν είναι θέμα αρχής η τήρηση των συμφωνιών, υπάρχουν άλλες συμφωνίες, ισχυρότερες των δανειακών ή των μνημονίων, που θα έπρεπε να γίνουν σεβαστές στη σημερινή συγκυρία από την Ελλάδα και τους πιστωτές της. Όπως είναι για παράδειγμα η συμφωνία που επήλθε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, τον Σεπτέμβριο του 2014, βάσει της οποίας τα κράτη διατηρούν το δικαίωμα να προστατεύονται από τις αξιώσεις και τις επιθέσεις των «αρπακτικών κεφαλαίων» που διακρατούν ομόλογα τα οποία έχουν αρνηθεί να υπαγάγουν σε συμφωνίες κουρέματος. Η απόφαση, την οποία καταψήφισε η Γερμανία εγκρίνοντας το σημερινό χάος των παντελώς αρρύθμιστων αγορών ομολόγων, λήφθηκε με πρωτοβουλία της Αργεντινής για να νομιμοποιηθεί η γενναία απόφασή της να μην πληρώσει μέρος των πιστωτών της που κρατούσαν μη κουρεμένα ομόλογα (holds out). Κάλλιστα όμως μπορεί να εφαρμοστεί και στην περίπτωση της Ελλάδας και η κυβέρνηση Τσίπρα να την επικαλεστεί και να μην πληρώσει τα ομόλογα αξίας 80 εκ. ευρώ που λήγουν στις 3 Μαρτίου 2015, τα οποία οι κάτοχοί τους είχαν αρνηθεί να εντάξουν στην ανταλλαγή του Φεβρουαρίου του 2012 (PSI). Η Γερμανία άραγε θα στηρίξει την ελληνική κυβέρνηση στην τήρηση της συμφωνίας του ΟΗΕ, δεδομένου μάλιστα ότι ως κράτος δεν έχει να λαβαίνει από τις συγκεκριμένες πληρωμές, δείχνοντας έτσι τον σεβασμό της στις συμφωνίες; Η ερώτηση είναι προφανώς ρητορική δεδομένου ότι όλοι οι πιστωτές της Ελλάδας συμφώνησαν να πληρωθούν οι κερδοσκόποι που αρνήθηκαν την αναδιάρθρωση του 2012 και διακρατούσαν τότε ομόλογα συνολικής αξίας άνω των 6 δισ. ευρώ. Αν έπρεπε να γίνονται σεβαστές οι συμφωνίες έπρεπε από κοινού να συμφωνήσουν στην μη πληρωμή όσων ομολογιούχων δεν συμφώνησαν με το κούρεμα…

Εν κατακλείδι οι συμφωνίες δεν τηρούνται πάντα κι αυτό το διδάσκουν πρώτοι απ’ όλους όσοι έχουν δύναμη να τις παραβιάζουν, όταν δεν τις φτιάχνουν στα μέτρα τους! Κάθε φορά ο συσχετισμός δύναμης αποφασίζει αν θα γίνουν σεβαστές ή όχι. Σήμερα, το ασυνήθιστο προνόμιο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ είναι η ευρεία αποδοχή που συνάντησε στην κοινωνία η πρώτη κόντρα της με τους δανειστές, με αίτημα την εκδίωξη της Τρόικας και την συμφωνία σε ένα νέο πρόγραμμα, η οποία της ανοίγει τον δρόμο να αρνηθεί την υλοποίηση των συμφωνημένων, σεβόμενη και υλοποιώντας την ριζοσπαστική απόφαση του συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ για διαγραφή του χρέους μέσω λογιστικού ελέγχου! Επαφίεται στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα και το οικονομικό του επιτελείο…

Το έγκλημα του χρέους (Unfollow, Μάρτιος 2014)

collegedebtΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΚΡΑΥΓΑΛΕΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΚΑΝΔΑΛΩΝ ΤΟΣΟ ΠΡΙΝ ΟΣΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ «ΔΙΑΣΩΣΗΣ». ΑΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΤΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΔΙΟΓΚΩΘΗΚΕ ΣΕ ΤΟΣΟ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟ ΒΑΘΜΟ, Η ΜΟΝΟΜΕΡΗΣ ΠΑΥΣΗ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ ΜΟΝΟΔΡΟΜΟΣ

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Καμία, μα καμία συζήτηση για το τι μέλλει και πολύ περισσότερο για το τι δέον γεννέσθαι σχετικά με το δημόσιο χρέος δεν μπορεί να γίνει αν δεν ξεκινήσουμε από το παρελθόν. Αν, με άλλα λόγια, δεν αμφισβητήσουμε το πώς φτάσαμε ως εδώ, επιμένοντας να θυμίζουμε ότι η διαχείριση του δημόσιου χρέους την τελευταία 4ετία, τουλάχιστον, ήταν μία από τις πολλές δυνατές επιλογές. Ήταν μάλιστα όχι μόνο η χειρότερη επιλογή (από άποψη αποτελεσματικότητας) αλλά κι η επιλογή των χειρότερων (όσων ευθύνονταν για την αύξησή του μέχρι το 2009 κι έπρεπε εκ προοιμίου να έχουν αποκλειστεί από την σχετική συζήτηση).

ΤΑ ΕΠΤΑ ΘΑΝΑΣΙΜΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ

Επιστρέφοντας λοιπόν στο 2009 η άνοδος του δημόσιου χρέους στο επίπεδο του 129% του ΑΕΠ, κατόπιν διαδοχικών αναθεωρήσεων από την ελληνική και την ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία (που αποτελούν θέμα εισαγγελικής έρευνας), ήταν αποτέλεσμα μιας σειράς αιτιών που φέρουν ανάγλυφο το αποτύπωμα της ελληνικής αστικής τάξης και κορυφαίων, στρατηγικών επιλογών της. Είναι τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα του ελληνικού καπιταλισμού.

Εν συντομία: Πρώτο, ο εθισμός της ελληνικής ελίτ στις κρατικές επιχορηγήσεις που είχαν μετατρέψει τα δημόσια ταμεία σε δανειστή έσχατης ανάγκης για το κεφάλαιο. Κορυφαία και πιο πρόσφατα τότε παραδείγματα οι Ολυμπιακοί Αγώνες, επίσημου (και άγνωστου πραγματικού) κόστους 9 δισ. ευρώ και η στήριξη των τραπεζών επί Καραμανλή με 28 δισ. Τα 4,5 δισ. ευρώ που πρέπει να πληρωθούν τον Μάιο είναι μέρος αυτού του χρέους, τα λεγόμενα ομόλογα Αλογοσκούφη.

Δεύτερο, οι υψηλές στρατιωτικές δαπάνες που είχαν καταστήσει την Ελλάδα Μέκκα του στρατιωτικού κεϋνσιανισμού, με την τουρκική απειλή να αποτελεί το τέλειο προπέτασμα καπνού. Μάρτυρας η νεκρανάσταση το 2009 της Ελλάδας «των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών» 90 σχεδόν χρόνια μετά την περίφημη ρήση του Ελ. Βενιζέλου, όπως φαίνεται από το ύψος των στρατιωτικών δαπανών που έφταναν το 3,2% του ΑΕΠ, όταν η Γαλλία, η Αγγλία και η Γερμανία έδιναν αντίστοιχα το 2,9%, 2,7% και 1,4% του ΑΕΠ τους …μόνο!

Η τρίτη αιτία του δημοσιονομικού ναυαγίου σχετιζόταν με την θεσμοθετημένη, επίσημη φορο-αποφυγή του κεφαλαίου. Ποιος ξεχνάει τον Κ. Καραμανλή να ανακοινώνει τον Σεπτέμβρη του 2004 από την ΔΕΘ την μείωση των συντελεστών φορολόγησης των ΑΕ κατά 10 ολόκληρες ποσοστιαίες μονάδες, από το 35% στο 25%; Η απλοχεριά συνεχίστηκε και επί ΓΑΠ για να φτάσουμε το 2011 και 2012 όταν είχε πέσει και το φουγάρο του Τιτανικού στα κεφάλια των ναυαγών ο ανώτατος συντελεστής φορολόγησης των ΑΕ στην Ελλάδα να είναι 20% όταν κατά μέσο όταν στην ευρωζώνη των 17 ήταν 25,3% και 25,4% (TaxationTrendsintheEuropeanUnion, 2013 edition).

Η τέταρτη αιτία της αύξησης του δημόσιου χρέους αφορά το ίδιο το …δημόσιο χρέος. Η Ελλάδα με βάση τον κρατικό προϋπολογισμό του 2014 (όπως αναφέρεται στην Εισηγητική έκθεση) από το 1992 μέχρι και το 2013 έχει πληρώσει σε χρεολύσια, τόκους και παράλληλες δαπάνες 563,31 δισ. ευρώ. Για να διατηρούμε δηλαδή ένα χρέος στα 321 δισ. ευρώ έχουμε καταβάλει σχεδόν δύο φορές αυτά τα χρήματα την τελευταία 20ετία! Επομένως, το χρέος έφτασε στα επίπεδα που βρίσκεται σήμερα λόγω του εξωφρενικά υψηλού κόστους εξυπηρέτησής του, που με το πέρασμα του χρόνου πήρε μορφή χιονοστιβάδας!

Πέμπτο, το χρέος ποτέ δεν θα έφτανε σε αυτά τα επίπεδα αν η Ελλάδα δεν είχε ενταχθεί στην ΕΟΚ το 1981 και την ευρωζώνη το 2002. Το κοινό νόμισμα ειδικά μπορεί να έλυσε βραχυχρόνια προβλήματα χρηματοδότησης του σταθερά ελλειμματικού εμπορικού ισοζυγίου, το κόστος όμως αποδείχθηκε, μεσοπρόθεσμα, καταστροφικό: αύξηση των εισαγωγών και του ελλείμματος που σήμανε πτώση εγχώριας παραγωγής και απασχόλησης και επίσης μειωμένα φορολογικά και δημόσια έσοδα. Αδιάφορες επίσης αποδείχθηκαν και οι επιπτώσεις των χαμηλών επιτοκίων με τα οποία γινόταν για ένα σύντομο χρονικό διάστημα ο δημόσιος δανεισμός στους τόκους. Οι τόκοι που κατέβαλε το ελληνικό δημόσιο αυξάνονταν σταθερά: 2000: 9,5 δισ. ευρώ, 2001: 9,29 δισ., 2002: 8,53 δισ., 2003: 9,21 δισ., 2004: 9,28 δισ., 2005: 9,61 δισ., 2006: 9,44 δισ., 2007: 9,66 δισ., 2008: 11,1 δισ., 2009: 12,1 δισ. κι έπειτα η ιστορία είναι γνωστή…

Η έκτη αιτία σχετίζεται με την παγκόσμια κρίση, όπως ξέσπασε το 2008 στην αγορά υποβαθμισμένων στεγαστικών δανείων των ΗΠΑ. Ο κίνδυνος που σήμανε για τις τράπεζες, σε Αμερική και Ευρώπη, άνοιξε διάπλατα τα κρατικά θησαυροφυλάκια οδηγώντας σε πρωτοφανή επίπεδα τα δημοσιονομικά ελλείμματα και το δημόσιο χρέος, μέχρι και τώρα. Σε όλες τις προηγμένες οικονομίες (ΗΠΑ, Ευρωζώνη, Ιαπωνία, Αγγλία, Καναδάς) το δημόσιο χρέος αυξήθηκε από 81,5% του ΑΕΠ το 2008, σε 93% το 2009, 99,3% το 2010, 103,5% το 2011 και 106,5% το 2012 (FiscalMonitor, April 2012, IMF). Η Ελλάδα επομένως δεν αποτελούσε εξαίρεση.

Τέλος, η κρίση του δημόσιου χρέους ήταν επιπλέον και μορφή έκφρασης μιας βαθύτερης, δομικής κρίσης του ελληνικού καπιταλισμού, όπως εκδηλωνόταν με την έλλειψη επενδύσεων, την υψηλή ανεργία, κ.α. και στην αφετηρία της έχει την πτώση του ποσοστού κέρδους.

Το παραπάνω εκρηκτικό μείγμα έσκασε κι επισήμως το 2010 προκαλώντας την πέμπτη χρεοκοπία στην ιστορία του ελληνικού κράτους, από την ίδρυσή του.

Έκτοτε οι βίαιες λύσεις που δόθηκαν, μέσω των αλλεπάλληλων Μνημονίων, μπορεί να μην αντιμετώπισαν το πρόβλημα του δημοσίου χρέους όπως αποδεικνύει περίτρανα το γεγονός ότι από 299 δισ. ευρώ το 2009 (και 129% του ΑΕΠ) έφτασε τα 321 δισ. στις 31 Δεκέμβρη του 2013 (176% του ΑΕΠ), δημιούργησαν ωστόσο τους όρους για να ξεπερασθεί η κρίση σε βάρος των εργαζομένων και της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας. Τα αδιέξοδα που συσσωρεύτηκαν εν τω μεταξύ, μετατρέποντας σε γόρδιο δεσμό την διαχείριση του δημόσιου χρέους το επόμενο διάστημα, επ’ ουδενί δεν σηματοδοτούν αποτυχία.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΜΠΛΟΦΑ ΓΑΛΛΙΑΣ, ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ

Κορυφαία στιγμή σε αυτή την διαδικασία ήταν η αναδιάρθρωση του χρέους τον Μάρτιο του 2012, όταν πλέον οι ευρωπαϊκές τράπεζες που ήταν εκτεθειμένες στα ελληνικά ομόλογα τα έχουν «αδειάσει» στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τις ελληνικές (διαδικασία που την απέκλειαν ρητά και κατηγορηματικά οι αντιπρόσωποι Γαλλίας, Γερμανίας και Ολλανδίας κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του ΔΝΤ τον Μάιο του 2010, όπως πρόσφατα μάθαμε με την διαρροή διαβαθμισμένου πρακτικού των συζητήσεων) και μπόρεσε έτσι, επιτέλους, να ξεκινήσει το κάθε άλλο παρά εθελοντικό κούρεμα τους. Σε επίρρωση του …βαριά καταναγκαστικού χαρακτήρα του κουρέματος τα 2,2 δισ. ευρώ που ήταν η ονομαστική αξία των ομολόγων 15.000 φυσικών προσώπων, κατ’ εξοχήν συντηρητικών επενδυτών, που τα έχασαν σχεδόν όλα, όπως και περισσότεροι από 3.000 πρώην υπάλληλοι της Ολυμπιακής που είχαν αποζημιωθεί με ομόλογα. Επίσης, τα 14 δισ. ευρώ που έχασαν τα ασφαλιστικά ταμεία και πολλά ακόμη δισ. τα οποία αποχαιρέτησαν, με ευθύνη του Βενιζέλου, νοσοκομεία, πανεπιστήμια, ΤΕΙ και κάθε είδους ΝΠΔΔ που τηρούσαν αναγκαστικά λογαριασμούς στην Τράπεζα Ελλάδας, όπως το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων.

Για να μην μείνει καμιά εντύπωση πως τα μέτρα μείωσης του χρέους είχαν μόνο χαμένους, πως …όλοι μαζί τα χάσαμε, αξίζει να θυμίσουμε την περίπτωση του κερδοσκοπικού κεφαλαίου Third Pointτο οποίο σε 6 μήνες έβγαλε από τα ελληνικά ομόλογα μισό δισ.! Το κατάφερε όταν αγόρασε μαζικά το καλοκαίρι του 2012 ελληνικά ομόλογα, την εποχή που η τιμή τους εν μέσω φημών για έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη, είχε φτάσει στα 17 λεπτά ανά ευρώ, και τα πούλησε τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου όταν το συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης συμφώνησε, ως ένα μέτρο ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους, στην επαναγορά ομολόγων από την δευτερογενή αγορά, στο ύψος των 34 λεπτών. Η χαρά των αρπακτικών! Έτσι, κερδοσκόποι όπως το Third Point έβγαλαν 500 εκ. ευρώ, πίνοντας στην υγεία της μείωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους που μπορεί αυτό να παραμένει στο ύψος του τέσσερα χρόνια μετά, η μείωσή του ωστόσο αποδείχθηκε μια από τις πιο συναρπαστικές μπίζνες· προφανώς για πολύ λίγους. Μεταξύ αυτών κι οι έλληνες τραπεζίτες που αποζημιώθηκαν στο ακέραιο όχι μόνο για τις ζημιές που υπέστησαν από το κούρεμα ύψους 55% στα ομόλογα αξίας 56 δισ. ευρώ που κατείχαν, αλλά και για τις ζημιές που υπέστησαν λόγω ύφεσης. Στο απόγειο δε της πρόκλησης, 8,5 δισ. ευρώ που περίσσεψαν από τα 50 δισ. έμειναν «κάβα» και τους περιμένουν, μέχρι να αποσαφηνιστούν οι ανάγκες μιας νέας ανακεφαλαιοποίησης…

ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΔΑΝΕΙΟ

Οι πολλοί, αντίθετα, αλέθονται από τον οδοστρωτήρα των Μνημονίων: σαρωτικές και αδιαφανείς ιδιωτικοποιήσεις που θα οδηγήσουν στα ύψη τα τιμολόγια (ΔΕΠΑ, ΟΠΑΠ, δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικού, αεροδρόμια, Ελληνικό, ακίνητα, εργοστάσια απορριμμάτων, εταιρείες ύδρευσης, λιμάνια, κλπ), κατάργηση συλλογικών συμβάσεων εργασίας, οριζόντια μείωση μισθών κατά 22%, και πολλά άλλα. Όροι τόσο δυσβάστακτοι που κρίνονται απαράδεκτοι ακόμη και αν συνόδευαν την διαγραφή του δημόσιου χρέους. Η ελληνική πολιτική και οικονομική ελίτ όμως τους δέχτηκε αδιαμαρτύρητα, ευλογία τους χαρακτήρισε στο αποκορύφωμα της υποτέλειάς της, παρότι αύξαναν το χρέος και επέβαλαν ένα καθεστώς χρεοκρατίας στο διηνεκές: το 2057 θα αποπληρωθεί η τελευταία δόση, ύψους 1,1 δισ. ευρώ, από τα δάνεια του Μηχανισμού Στήριξης. Και στο ενδιάμεσο, το χειρότερο σενάριο που πάντα ανακαλύπτεται μπροστά στο γκισέ, εκ των υστέρων, όταν πια είναι αργά. Φέτος πρέπει να πληρωθούν 24,9 δισ. ευρώ στον μηχανισμό υπό την μορφή χρεολυσίων, ποσό που ισούται με το σύνολο των εσόδων του ελληνικού δημοσίου από την έμμεση φορολογία, πέραν των 15 δισ. που είναι ο βραχυχρόνιος δανεισμός του ελληνικού δημοσίου (και το 2015 άλλα 16,1 δισ. ευρώ)! Για να φανεί το παράλογο του πράγματος να αναφέρουμε τα ποσά που πρέπει να καταβληθούν τα επόμενα χρόνια. Το 2016: 7,1 δισ. ευρώ, το 2017: 7,5 δισ., το 2018: 4,2 δισ., το 2019: 8,2 δισ., το 2020 4,4 δισ. κοκ. Καμία, μα καμία άλλη χρόνια μέχρι το 2057 δεν έχει το ελληνικό δημόσιο να πληρώσει στον μηχανισμό τέτοιο υπέρογκο ποσό, που να υπερβαίνει έστω τα 20 δισ. ευρώ, όπως φέτος που (οποία σύμπτωση!) λήγουν τυπικά τα Μνημόνια και τέσσερα χρόνια μετά τερματίζεται επίσημα το πρόγραμμα προσαρμογής. Η κατανομή των βαρών, φαίνεται έτσι, δεν έγινε καθόλου τυχαία. Δεν πρόκειται για μια ακόμη αποτυχία της Τρόικας, αλλά για ένα νέο επίτευγμα που καθιστά μονόδρομο για την ελληνική ολιγαρχία ένα νέο, τρίτο δάνειο, που θα συνοδεύεται από όρους εξαθλίωσης της πλειοψηφίας και εκμηδένισης των κυριαρχικών δικαιωμάτων, το οποίο ήδη συζητιέται στα αρμόδια γραφεία του υπουργείου Οικονομικών της Γερμανίας με την ελληνική πολιτική ελίτ να παρακολουθεί άβουλη τα σενάρια που διαδέχονται και συχνά αναιρούν το ένα το άλλο. Στην πιο πρόσφατη εκδοχή τους, η λύση θα ανακοινωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2014. Μετά δηλαδή τις ευρωεκλογές. Το σίγουρο είναι πως θα περιλαμβάνει επιμήκυνση της εξόφλησης, μείωση του επιτοκίου με το οποίο επιβαρύνεται η αποπληρωμή του πρώτου δανείου κι ένα νέο δάνειο ύψους γύρω στα 20 δισ. ευρώ που θα επιτρέψει την αποπληρωμή των χρεολυσίων του 2014 και 2015. Ανοιχτό παραμένει αν θα περιλαμβάνει και κούρεμα μέρους του χρέους που διατηρεί ο λεγόμενος επίσημος τομέας, δηλαδή Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και εθνικές κεντρικές τράπεζες (πρόκειται για το λεγόμενο ευρωσύστημα που με βάση ανακοίνωση της 20ης Φεβρουαρίου στις 31/12/2013 κατείχε ελληνικά ομόλογα ύψους 25,4 δισ. ευρώ), Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας κι επιπλέον το ΔΝΤ. Με βάση μια πρώτη διάκριση του δημόσιου χρέους, όπως είχε διαμορφωθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2013 (321,478 δισ. ευρώ), το χρέος στον Μηχανισμό Στήριξης ανέρχεται σε 213.152 δισ. (66,3%), γενικά το επίσημο ή διακρατικό χρέος σε 230.210 δισ. (71,6%) και το ομολογιακό μαζί με τους βραχυχρόνιους τίτλους σε 91.267 δισ. (28,4%).

ΚΑΜΙΑ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΑΪΛΟΚ

Στη βάση των παραπάνω, καθόλου ασήμαντων γεγονότων είναι προφανές πως το δημόσιο χρέος, αρχής γενομένης από τα δάνεια του Μηχανισμού Στήριξης δεν πρέπει να πληρωθούν! Ούτε ευρώ! «Μα ποτέ και κανένας στο παρελθόν δεν έχει αθετήσει υποχρεώσεις απέναντι στο ΔΝΤ», αντιτείνουν οι γραικύλοι. Η Ελλάδα λοιπόν, που λόγω των πολιτικών της Τρόικας υπέστη την μεγαλύτερη ύφεση σε καιρό ειρήνης, θα είναι η πρώτη που δεν θα πληρώσει. Ρήτρες του διεθνούς δικαίου υπάρχουν, όπως και η δυνατότητα του λογιστικού ελέγχου που θα αποδείξει ότι το χρέος μπορεί να μην πληρωθεί. Αν επιμένουν, τότε η Ελλάδα να στείλει τον λογαριασμό στην Γερμανία, την Γαλλία και την Ολλανδία, οι αντιπρόσωποι των οποίων στο ΔΝΤ – κορυφαίοι απατεώνες! – διαβεβαίωναν ότι δεν θα αξιοποιήσουν τα χρήματα του πρώτου δανείου για να ξεφορτωθούν οι τράπεζες τους τα ελληνικά ομόλογα. Αποδείχθηκε ότι λειτουργούσαν σαν βαποράκια των τραπεζών, σαν έμμισθα όργανά τους. Μαζί φυσικά κι η ΕΚΤ που σαν κλεπταποδόχος παραλάμβανε τα προϊόντα της απάτης, όταν Ντόιτσε Μπανκ και λοιπά …ευαγή ιδρύματα ξεφόρτωναν στα τερματικά της τα ελληνικά ομόλογα, ολοκληρώνοντας έτσι την απάτη. Οι διάλογοι κι οι σχετικές διαβεβαιώσεις των αντιπροσώπων Γαλλίας, Γερμανίας και Ολλανδίας είναι πλέον καταγεγραμμένες και έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Δεν μπορούμε να σφυρίζουμε αδιάφοροι σαν να είναι ένα θέμα αδιάφορο για το σήμερα, που αφορά την ιστορία.

Η πρώτη ενέργεια που θα πρέπει να γίνει από μια κυβέρνηση, που δεν θα είναι τυφλό και αδίστακτο όργανο των πιστωτών όπως η κυβέρνηση Σαμαρά και Βενιζέλου, είναι η μονομερής παύση πληρωμών. Κανένας διάλογος για το χρέος με αυτούς που το οδήγησαν στο 176% του ΑΕΠ, με αυτούς που ευθύνονται για την εκτίναξη της ανεργίας στο 29%, την μείωση των μισθών κατά 35%, το ρεκόρ αυτοκτονιών και την κατάργηση εργατικών κατακτήσεων ενός ολόκληρου αιώνα! Κάθε άλλο σχέδιο, αργά ή γρήγορα θα οδηγήσει σε υποταγή στους πιστωτές.

Γερμανία, μόνιμο βαρίδι στα πόδια της Ευρώπης (Επίκαιρα, 20-26/3/2014)

germanyΔεν είναι μόνο η προκλητική και κατά παράβαση κάθε νομιμότητας (εσωτερικής και διεθνούς) επιμονή του Βερολίνου να μην καταβάλει στην Ελλάδα όλα όσα αναγνωρισμένα της οφείλει λόγω της γερμανικής κατοχής. Το Τέταρτο Ράιχ με την οικονομική πολιτική που ακολουθεί, αποτελεί μια διαρκή και επιβλαβή, για όλους τους άλλους, εξαίρεση σε όλα όσα ισχύουν ακόμη και στην ΕΕ αποτελώντας την πιο πειστική απόδειξη για το πόσα λίγα χωρίζουν το «κοινό», κατά τ’ άλλα, «σπίτι των λαών» με την φάρμα των ζώων του Τζορτζ Όργουελ, όπου όλοι είναι ίσοι, αλλά ορισμένα ζώα και στην περίπτωσή μας το εξής ένα …η Γερμανία, είναι πιο ίσα από τα άλλα!

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Το πιο καυτό θέμα το οποίο κυριαρχεί στις συζητήσεις και τις ζυμώσεις που είναι σε εξέλιξη στην ΕΕ αυτή την περίοδο αφορά την τραπεζική ένωση. Οι σχετικές αντιπαραθέσεις ελάχιστα φτάνουν στην Ελλάδα, εν μέρει δικαιολογημένα: λόγω των οξύτατων προβλημάτων βιωσιμότητας που αντιμετωπίζει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Τυπικά όμως αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που έρχεται να επιλύσει η τραπεζική ένωση: Η δημιουργία μηχανισμών εποπτείας και έγκαιρης παρέμβασης ώστε σε μια επόμενη έξαρση της κρίσης να μην επιστρέψει το φάντασμα του 2008-2012 όταν οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες κινδύνευσαν με κατάρρευση. Λέμε τυπικά, γιατί επί της ουσίας η τραπεζική ένωση, άρρητα, επιταχύνει την επέκταση των γερμανικών τραπεζών σε όλη την Ευρώπη. Αυτό είναι το διπλό σχέδιο της Γερμανίας: Πρώτο, να ανασχέσει την τάση εθνικού κατακερματισμού των τραπεζών. Πρόκειται για μια δυναμική που ενισχύεται απότομα τα τελευταία χρόνια όπως έδειξε πρόσφατη έκθεση της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, με ημερομηνία 9 Μαρτίου. Εκεί αναφέρεται κατά λέξη πως «ο διασυνοριακός διεθνής δανεισμός έπεσε από 22,7 τρις. δολ. (στα τέλη Μαρτίου 2008) στα 17 τρις. δολ. στα τέλη Σεπτεμβρίου 2013. Καθώς η συρρίκνωση επηρέασε τις περισσότερες χώρες παγκοσμίως ήταν πολύ μεγαλύτερη για τους χρεώστες στην Ευρώπη, ειδικότερα στη ευρωζώνη. Οι απαιτήσεις επί των τραπεζών που περιλαμβάνονται στην ΤΔΔ στην ευρωζώνη έπεσαν κατά 2,6 τρις δολ., μια μείωση της τάξης του 31%». Προς μεγάλη δυσαρέσκεια επομένως όσων ποντάρουν στην παγκοσμιοποίηση η τραπεζική ακολουθεί μια αντίστροφη τάση! Το σχέδιο της Γερμανίας στην πλήρη του ανάπτυξη, κι αυτό είναι το δεύτερο σκέλος, περιλαμβάνει την έκφραση και στον χρηματοπιστωτικό τομέα των τάσεων που έχουν κυριαρχήσει στην παραγωγή και το εμπόριο από την μια άκρη της ΕΕ ως την άλλη, δηλαδή την άλωση των αγορών από τα γερμανικά πάντσερ! Στο τέλος της ημέρας, με άλλα λόγια, η τραπεζική ένωση θα έχει καταφέρει εκατοντάδες μικρές και μεσαίες τράπεζες της ΕΕ να εξαγοραστούν από τις γερμανικές. Στο ενδιάμεσο όμως το Βερολίνο αρνείται πεισματικά κάθε σχέδιο συνεργασίας έτσι ώστε με κανέναν τρόπο να μην εκληφθεί οποιοδήποτε παρεμφερές σχέδιο ως μηχανισμός που θα υποχρεώνει την Γερμανία να παρεμβαίνει με κεφάλαια διάσωσης υπέρ τραπεζών που βρίσκονται στο χείλος της καταστροφής. Σε αυτό το πλαίσιο η τελευταία συμφωνία που επιτεύχθηκε στο Βερολίνο προβλέπει ότι το «κεφάλαιο διάσωσης» που θα δημιουργηθεί θα αφορά το κάθε ξεχωριστό κράτος και θα αποκτήσει αμοιβαίο, κοινό χαρακτήρα έτσι ώστε πχ τα κεφάλαια της Γερμανίας να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την διάσωση τραπεζών άλλων χωρών, μόνο μετά από δέκα χρόνια.

Γερμανική ..τραπεζική ένωση

Η απροθυμία της Γερμανίας θα μπορούσε να γίνει ανεκτή αν η ίδια δεν κράταγε ερμητικά κλειστές τις κουρτίνες της σε οποιονδήποτε έλεγχο των δικών της τραπεζών, κι αν οι φήμες δεν βοούσαν για τα μαύρα χάλια στα οποία βρίσκονται οι μικρές κρατιδιακές της τράπεζες. Καθόλου τυχαία δεν μπορεί να είναι για παράδειγμα η απόφασή εξαίρεσης από τον έλεγχο στα στοιχεία ενεργητικού που διενεργεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μεγάλων γερμανικών τραπεζών όπως η Commerzbank και η HSH Nordbank, σύμφωνα με αναλυτικό ρεπορτάζ των Financial Timesστις 11 Μαρτίου, υπό τον τίτλο «Οι γερμανικές τράπεζες εξασφαλίζουν διακριτικότερο έλεγχο από την ΕΚΤ». Πολύ περισσότερο καχύποπτοι μάλιστα γινόμαστε αν λάβουμε υπ’ όψη μας τις αυξανόμενες ανησυχίες στην Γερμανία για την δημιουργία φούσκας ακινήτων και των αρνητικών της επιπτώσεων επί των αξιών. Τον Οκτώβριο του 2013 ακόμη κι η κεντρική τράπεζα της Γερμανίας επεσήμανε τους κινδύνους που δημιουργούνται από τις αυξήσεις ακόμη και άνω του 25% (σε σχέση με το 2010) οι οποίες καταγράφονται στις επτά μεγαλύτερες πόλεις της Γερμανίας: Βερολίνο, Μόναχο, Αμβούργο, Κολονία, Φρανκφούρτη, Στουτγάρδη και Ντίσελντορφ. Η άνοδος των τιμών στα ακίνητα της Γερμανίας (όπως ακριβώς συμβαίνει και στην Αγγλία και αντίθετα με ό,τι παρατηρείται στις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας) είναι αποτέλεσμα της πτώσης των επιτοκίων του ευρώ που οδηγεί επενδυτικά κεφάλαια σε εναλλακτικές τοποθετήσεις.

Ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, επίσης αρνήθηκε πεισματικά ακόμη και την λύση που πρότεινε ο γάλλος ομόλογός του, Πιέρ Μοσκοβισί, να μπορεί ο ευρωπαϊκός μηχανισμός διάσωσης να δανείζεται από τις αγορές ώστε να διαθέτει τα απαραίτητα κεφάλαια που ενδέχεται να χρειαστούν για να σώσει μια τράπεζα. Η απάντηση του Βερολίνου ήταν πως μόνο το «εθνικό σκέλος» θα μπορεί να προβαίνει σε τέτοιο δανεισμό με την ευθύνη και την κάλυψη της εθνικής του κυβέρνησης. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η γερμανική λύση για τις τράπεζες, ομοιάζει φριχτά με την «τελική λύση» που πρόκρινε για την Ευρώπη η προηγούμενη γενιά Γερμανών. Οι όροι υπό τους οποίους θα δανειζόταν για παράδειγμα σήμερα το ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για να στηρίξει τις τράπεζες θα ήταν απαγορευτικοί και απλώς θα επιτάχυναν την κατάρρευσή τους και την αλλαγή ιδιοκτησίας τους προς όφελος των γερμανικών τραπεζών, που είναι κι απώτερος στόχος της Γερμανίας. Το μήνυμα άλλωστε το έστειλε με όσο το δυνατόν πιο ωμό τρόπο, η Ντανιέλ Νουί, επικεφαλής του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού που θα ξεκινήσει επίσημα τις εργασίες του το Νοέμβριο ανοίγοντας τον δρόμο για την τραπεζική ένωση με τον εξονυχιστικό έλεγχο των 120 μεγαλύτερων τραπεζών, σε συνέντευξή που έδωσε στις 9 Φεβρουαρίου στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς. Ο τίτλος ήταν «Αφήστε τις αδύναμες τράπεζες να πεθάνουν»! Μαζί τους όμως πλέον θα παρασέρνουν και τα κράτη, πολύ πιο γρήγορα απ’ ότι συνέβαινε μέχρι σήμερα, καθώς στην αξιολόγηση των επενδυτικών τους χαρτοφυλακίων οι τοποθετήσεις σε κρατικά ομόλογα θα βαθμολογούνται πιο αυστηρά. Το αποτέλεσμα θα είναι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που σώθηκαν με χρήματα των φορολογουμένων να αποδεικνύονται από επιφυλακτικά έως αρνητικά στην αγορά ομολόγων ακόμη και των δικών τους κρατών. Έτσι η ζητούμενη αποκόλλησή τους από τα εθνικά κράτη θα γίνει με δραματικούς όρους για τα δημόσια οικονομικά τους, καθώς θα οδηγήσει στην αύξηση του κόστους κάλυψης των χρηματοδοτικών αναγκών των κυβερνήσεων. Με αυτό τον τρόπο οι τράπεζες θα γίνουν ένας επιπλέον παράγοντας που θα πιέζει στην κατεύθυνση μεγαλύτερης λιτότητας, αυξανόμενης φτωχοποίησης των πληθυσμών.

Η ακράδαντη βεβαιότητα της Γερμανίας ότι οι κανόνες που ισχύουν για όλους δεν μπορούν να ισχύουν και για την ίδια αποκαλύπτεται και στον τομέα της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Το (καλά κρυμμένο) μυστικό που βεβαιώνει την γερμανική παραβατικότητα (όσο κι αν ακούγεται παράδοξο) σχετίζεται με απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που λήφθηκε το 2011 και προβλέπει την επιβολή ενός ήπιου καθεστώτος επιτήρησης για όσες χώρες διατηρούν πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών που υπερβαίνει το 6% του ΑΕΠ. Το πλεόνασμα της Γερμανίας πέρυσι ανήλθε σε 7,4% του ΑΕΠ και φέτος θα φτάσει το 7,3%. Όσο κι αν πρόκειται για μια απόφαση που ως στόχο έχει να κατευνάσει τις αντιδράσεις των υπόλοιπων κρατών μελών, κυρίως της ευρωζώνης, λόγω του ότι τα γερμανικά πλεονάσματα είναι η άλλη όψη των δικών τους ελλειμμάτων, φέρνει στην επιφάνεια με επίσημο πια τρόπο την βαθύτερη αιτία των ανισορροπιών στην ευρωζώνη: Την εκμετάλλευση από την Γερμανία του κοινού νομίσματος με το οποίο σάρωσε τα εμπορικά ισοζύγια των άλλων κρατών. Περιττό να ειπωθεί ότι παρά τη σχετική νύξη που έγινε πριν ένα χρόνο από την μεριά του Όλι Ρεν στις ευθύνες της Γερμανίας, τα μέτρα που προβλέπονται περιορίστηκαν σε μια φραστική σύσταση προς το Βερολίνο να εφαρμόσει μέτρα που στηρίζουν την εγχώρια ζήτηση…

Να ‘ναι καλά το ευρώ…

Το Τέταρτο Ράιχ βέβαια αντιτείνει ότι οι εξαγωγικές επιδόσεις του, που το 2013 κορυφώθηκαν όπως βεβαιώνει το γεγονός ότι το πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (260 δις. δολ.), όπου περιλαμβάνονται και το εμπορικό πλεόνασμα, ξεπέρασε ακόμη και της Κίνας (195 δις. δολ.) που είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο, δεν οφείλονται στις επιτυχίες που καταγράφει εντός της ευρωζώνης, αλλά εκτός αυτής. Ακόμη κι έτσι (με την συγκράτηση των γερμανικών εισαγωγών στην ευρωζώνη να οφείλεται όμως στην πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης λόγω λιτότητας κι όχι σε κέρδη ανταγωνιστικότητας των περιφερειακών πχ κρατών) η αλήθεια είναι πως οι γερμανικής εξαγωγικές επιδόσεις ουδέποτε θα είχαν επιτευχθεί χωρίς το ευρώ. Οφείλονται σημαντικά στο κοινό νόμισμα, λόγω του ότι αν η Γερμανία είχε δικό της εθνικό νόμισμα (ακόμη κι ένα κοινό νόμισμα με άλλες βορειοευρωπαϊκές χώρες, συγκρίσιμης υψηλής παραγωγικότητας) αυτό θα ήταν σημαντικά υπερτιμημένο, κατά 30-40%, με αποτέλεσμα τα αναμφισβήτητα παραγωγικά πλεονεκτήματα της γερμανικής οικονομίας να ακρωτηριάζονταν στον διεθνή ανταγωνισμό και τα κέρδη να έμεναν δυνητικά, να μην μεταφράζονταν σε υλοποιημένα κέρδη. Το Τέταρτο Ράιχ έτσι σήμερα καταφέρνει να διατηρεί όχι μόνο μια οικονομία υψηλής παραγωγικότητας (στηριγμένη εν πολλοίς στους χαμηλούς μισθούς) αλλά και λόγω του κοινού νομίσματος να έχει απαλλαγεί από ένα απαραίτητο συνήθως συμπλήρωμα που είναι η υψηλή συναλλαγματική ισοτιμία του νομίσματος. Χάρη σε αυτό τον συνδυασμό πέτυχε τις εντυπωσιακές εξαγωγικές επιδόσεις.

Με τη σειρά τους τα ασυνήθιστα υψηλά έσοδα από τις εξαγωγές (οι οποίες αυξήθηκαν κατά 2,6% το 2013 όταν η οικονομία μεγεθύνθηκε μόνο κατά 0,3%) τροφοδοτούν, μέσω των φόρων για παράδειγμα, και τα αυξημένα δημοσιονομικά έσοδα (ύψους 1,23 τρις. ευρώ) επιτρέποντας την δημοσιονομική πειθαρχία, με έναν τρόπο λιγότερο κοινωνικά οδυνηρό σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες. Καθόλου τυχαία έτσι η Γερμανία το 2013 εμφάνισε για δεύτερη συνεχή χρονιά δημοσιονομικό πλεόνασμα ύψους 300 εκ. ευρώ, με την σημαντικότερη ώθηση να προέρχεται από τον εξαγωγικό τομέα. Τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ευρωζώνης ως μοναδική οδό επίτευξης των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών έχουν την λιτότητα και τις περικοπές, πασχίζοντας να κερδίσουν σε ένα παιχνίδι όπου η τράπουλα είναι σημαδεμένη. Σε αυτή την κούρσα η δέσμευση για δημοσιονομική ισορροπία που επιβάλλει η Γερμανία σημαίνει διαρκώς αυξανόμενη λιτότητα.