Με εκβιασμούς στρώνουν το έδαφος για νέα μέτρα (Πριν, 31 Δεκέμβρη 2010)

Να ανοίξουν τα βιβλία του δημόσιου χρέους, στοιχειώδες δημοκρατικό αίτημα

 Μεγαλώνει η συμμετοχή μισθωτών – συνταξιούχων στα φορολογικά έσοδα, μικραίνει των βιομηχάνων

Με το ενδεχόμενο των πρόωρων εκλογών τον Απρίλη θα επιχειρήσει ο πρωθυπουργός να επιβάλλει τα ακραία αντιλαϊκά μέτρα που ζητούν κεφάλαιο, ΔΝΤ και ΕΕ για να εκταμιευτεί η τέταρτη δόση του δανείου, ύψους 15 δισ. ευρώ. Ήδη τα παπαγαλάκια του Μαξίμου έχουν αρχίσει να σείουν απειλητικά το ενδεχόμενο της πρόωρης προσφυγής στις κάλπες σε μια προσπάθεια οι κοινωνικές αντιδράσεις να παραμείνουν καθηλωμένες και υποτονικές. Στην πραγματικότητα ακόμη και να ήθελε ο Γιωργάκης Τσολάκογλου τις εκλογές (πιθανότητα αδύνατη δεδομένης της παθολογικής του πρόσδεσης στην πρωθυπουργική καρέκλα) ποτέ δεν θα τον άφηναν να τις προκηρύξει τα διεθνή κέντρα που αποφασίζουν για το παρόν και το μέλλον της Ελλάδας από τον Οκτώβρη του 2009. Ξέρουν πολύ καλά πως η πολιτική τους δεν χαίρει της ελάχιστης καν κοινωνικής νομιμοποίησης και όπως παντού αλλού στον κόσμο (Λατινική Αμερική, Νοτιοανατολική Ασία) εφαρμόζεται με την μέθοδο του σοκ. Γιατί να διακινδυνεύσουν την εφαρμογή της θέτοντάς την στην κρίση του κόσμου;

Ακόμη κι έτσι ωστόσο, μένοντας δηλαδή το ενδεχόμενο των πρόωρων εκλογών στο επίπεδο του εκβιασμού, η νέα χρονιά και για την ακρίβεια το πρώτο τετράμηνο της θα συνοδευτεί από πρωτοφανείς πολιτικούς σεισμούς. Οι κλυδωνισμοί που θα δεχτεί το πολιτικό σύστημα θα είναι εφάμιλλοι των αλλαγών που θα επιχειρήσει η αστική τάξη να εφαρμόσει. Το μυστικό αντικείμενο του πόθου της θα είναι η επόμενη, τέταρτη δόση του δανείου των 110 δισ. ευρώ, που η χορήγησή της είναι τόσο επισφαλής όσο καμία άλλη. Το κατέστησαν σαφές και οι εκπρόσωποι της τρόικας στην τελευταία τους επίσκεψη στην Αθήνα. Σε αυτήν δε την πορεία θεωρείται βέβαιη η επιβολή ενός νέου πακέτου φορολογικών μέτρων, ύψους τουλάχιστον 14 δισ. ευρώ, που θα αυξήσει τα δημόσια έσοδα. Το πόσο κοντά δε είναι τα δύο αυτά ποσά (της δόσης του δανείου, 15 δισ., και της νέας αφαίμαξης, 14 δισ.) μόνο τυχαίο δεν είναι. Επιβεβαιώνεται έτσι ποιος πληρώνει τον λογαριασμό σε ΔΝΤ – ΕΕ: μισθωτοί και συνταξιούχοι, που κάθε χρόνο βλέπουν το μερίδιό τους στα δημόσια έσοδα να αυξάνεται.

Προς επίρρωση, στοιχεία από την επεξεργασία των φορολογικών δηλώσεων του 2009 που δημοσίευσε ο Ελεύθερος Τύπος την Τετάρτη. Όπως προκύπτει, η μέση φορολογική επιβάρυνση των συνταξιούχων αυξήθηκε κατά 10%, πληρώνοντας πολύ ακριβά μια αύξηση στο δηλωθέν εισόδημά τους κατά 4%. Στην άλλη πλευρά, έμποροι, βιοτέχνες και βιομήχανοι που είδαν το εισόδημά τους να αυξάνεται κατά 1% πλήρωσαν 5% λιγότερο φόρο σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά! Ο εντεινόμενος ταξικός χαρακτήρας της φορολογίας υπογραμμίζεται επίσης από την αυξημένη συμμετοχή των μισθωτών και συνταξιούχων στο συνολικό φόρο εισοδήματος (φυσικών και νομικών προσώπων) που από 48% το 2008 έφθασε το 2009 το 53%. Από την άλλη, τα νομικά πρόσωπα είδαν την δική τους συμμετοχή να μειώνεται από 35% το 2008 σε 31% το 2009! Η ίδια, φρικτή κοινωνική εικόνα αποτυπώνεται αν απομακρυνθούμε από το επίπεδο των ποσοστών και σταθούμε στα ίδια τα μεγέθη, τους φόρους δηλαδή που πληρώνει κάθε κοινωνική τάξη: Η συμμετοχή μισθωτών και συνταξιούχων ανήλθε σε 7 δισ. ευρώ όταν επιχειρήσεις και υπόλοιπα νομικά πρόσωπα πλήρωσαν μόνο 4 δισ.!

Η εικόνα της κατάφωρης κοινωνικής αδικίας των δημόσιων οικονομικών (που οξύνεται αν στους παραπάνω άμεσους φόρους προσθέσουμε και τους έμμεσους) συμπληρώνεται αν δούμε ότι τα έσοδα από την άμεση και έμμεση φορολογία κυρίως εξυπηρετούν το δημόσιο χρέος που το 2011 αναμένεται να απορροφήσει 15,9 δισ. ευρώ. Είναι ένα ποσό που αντιστοιχεί στο 80% των δαπανών για αποδοχές δημοσίων υπαλλήλων και συντάξεων (19,8 δισ.) και στο 22% του συνόλου των δαπανών του προϋπολογισμού (71,8 δισ.). Ένας ελέφαντας στο καθιστικό που αποκλείει την άσκηση αναδιανεμητικής πολιτικής, μετατρέποντας το στόχο της παύσης πληρωμών σε όρο εκ των ων ουκ άνευ για την βελτίωση της θέσης των εργαζομένων. Η δυνατότητα της παύσης πληρωμών (πέραν της αναγκαιότητας, που θεωρείται αδήριτη) υπογραμμίζεται αν δούμε πως από τον κρατικό προϋπολογισμό του 2011 το σύνολο των δαπανών για παιδεία (6,5 δισ. ευρώ), υγεία (7,2 δισ.), χρηματοδότηση ασφαλιστικών ταμείων (13,2 δισ.) και αποδοχές – συντάξεις (19,8 δισ.), συμπεριλαμβανομένων των επικαλύψεων, υπολείπεται των συνολικών φορολογικών εσόδων που ισούνται με 53 δισ. ευρώ, έχοντας αποκλειστεί μάλιστα η αστική τάξη και η εκκλησία από την φορολογία. Κατά συνέπεια η παύση πληρωμών είναι εφικτή. Ακόμη και τα σημερινά έσοδα του δημοσίου φτάνουν και περισσεύουν για να συνεχίσουν να εξυπηρετούνται οι πραγματικές ανάγκες της οικονομίας, χωρίς να κινδυνεύει δηλαδή από ασφυξία αν προς στιγμή κλείσουν οι στρόφιγγες του δανεισμού, υπό έναν όρο φυσικά: να σταματήσει να εξυπηρετείται το δημόσιο χρέος.

Αίτημα – κλειδί, που μπορεί να απελευθερώσει τις διαδικασίες σε αυτή την κατεύθυνση είναι η συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου που θα θέσει το αίτημα ανοίγματος των βιβλίων του δημοσίου χρέους, ώστε να ξέρει ο ελληνικός λαός τι πληρώνει, σε ποιόν και υπό ποιους όρους. Πρόκειται για ένα βαθιά δημοκρατικό αίτημα που δεν θα κριθεί στους διαδρόμους της Βουλής και τις εντελώς αναξιόπιστες Επιτροπές της – κολυμβήθρες του Σιλωάμ, όπως επιδιώκει ο πρόεδρος του Συνασπισμού, Αλέξης Τσίπρας, ευνουχίζοντας την δυναμική του, αλλά στους δρόμους, στους εργασιακούς χώρους και τις εργατικές, συνδικαλιστικές, ενώσεις. Το άνοιγμα έτσι των βιβλίων του δημόσιου χρέους στην κοινωνία από κοινού με μαζικούς αγώνες για την απόκρουση και την ανατροπή της αντιλαϊκής επίθεσης μπορούν να ακυρώσουν τα σχέδια επιστροφής στον Μεσαίωνα και να κάνουν το 2011 να είναι η δική μας χρονιά!

Μονόδρομος η Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου του δημόσιου χρέους (Δρόμος της Αριστεράς, 1/1/11)

Χωρίς προηγούμενο είναι οι θυσίες που ζητά από τους εργαζόμενους ο προϋπολογισμός του 2011 και μαζί οι δεσμεύσεις που επιβάλλει το νέο, τρίτο κατά σειρά, Μνημόνιο της τρόικας ΠΑΣΟΚ – ΕΕ – ΔΝΤ. Πολύ επιλεκτικά, μόνο και μόνο για να φανεί η έκταση  της οπισθοδρόμησης που μας επιφυλάσσουν, ξεχωρίζουμε: Μείωση των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων και των συνταξιούχων κατά 2,1% (19,8 δις. από 20,2 δις. ευρώ) όταν και το 2010 είχε καταγραφεί μείωση της τάξης του 9,3%. Αύξηση των άμεσων φόρων κατά 2,2% (20,9 δις. από 20,4) που προκύπτει μάλιστα από ένα ταξικά σκανδαλώδη, λεόντειο επιμερισμό αύξησης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων κατά 6,5% από την μια και της μείωσης του φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων κατά 16% από την άλλη! Την ίδια ώρα οι έμμεσοι φόροι που πληρώνονται στο συντριπτικό τους μέρος από τους μισθωτούς, τη νεολαία και τους συνταξιούχους αυξάνονται κατά 1,6% όταν και πέρυσι είχαν αυξηθεί κατά 11,2%, κ.ο.κ. Με λίγα λόγια μια βαθιά αφαίμαξη που οξύνει σε βαθμό πρωτοφανή την λεηλασία της κοινωνικής πλειοψηφίας από το κράτος.

Η λεηλασία που επιβάλει ο κρατικός προϋπολογισμός (και σε αυτό το σκέλος δεν θα αποδειχθεί «αναξιόπιστος», όπως έσπευσε να τον χαρακτηρίσει η Βάσω Παπανδρέου) γίνεται ακόμη πιο προκλητική αν δούμε ότι ως στόχο έχει την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Οι αριθμοί, όσο κι αν κουράζουν, είναι σοκαριστικοί, πολύ περισσότερο στην εξέλιξή τους όπως δείχνει ο πίνακας που παραθέτουμε. Με βάση τις προβλέψεις που διατυπώνονται στην εισηγητική έκθεση του κρατικού προϋπολογισμού για το 2011, την επόμενη χρονιά θα πληρώσουμε για τόκους που αφορούν το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης 15,9 δις. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 7% του ΑΕΠ, της αξίας δηλαδή όλων των αγαθών και υπηρεσιών που θα παραχθούν στη χώρα.

Όσο κι αν η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, αλλά και η Νέα Δημοκρατία που κατά τ’ άλλα διαφοροποιείται από το καθεστώς κατοχής του Μνημονίου, θεωρούν την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους θέσφατο της δημοσιονομικής και ευρύτερης οικονομικής πολιτικής, η διεθνής εμπειρία δείχνει το αντίθετο. Ο ελληνικός λαός δεν είναι υποχρεωμένος να αποπληρώσει το δημόσιο χρέος, πριν τουλάχιστον ανοίξει τα βιβλία του, πριν μάθει σε ποιόν χρωστάει, πόσα ακριβώς και με τι όρους συνάφθηκε κάθε δανεισμός ή έκδοση ομολόγου του ελληνικού δημοσίου.

Η διεθνής ρήτρα περί απεχθούς χρέους, όπως περιγράφηκε την δεκαετία του ’20 από τον διακεκριμένο νομικό Αλεξάντερ Σακ, ήδη έχει διευκολύνει άλλους λαούς και κυβερνήσεις να ξεφορτωθούν από τους ώμους τους χρέος που δεν εξυπηρέτησε τα πραγματικά συμφέροντά τους. Αναφέρει συγκεκριμένα ο Σακ: «Αν μια δεσποτική εξουσία συνάπτει ένα χρέος όχι σύμφωνα με τις ανάγκες και τα συμφέροντα του κράτους, αλλά για να ενισχύσει το δεσποτικό της καθεστώς, για να καταστείλει τον πληθυσμό που την πολεμάει, αυτό το χρέος είναι απεχθές για τον πληθυσμό ολόκληρου του κράτους. Αυτό το χρέος δεν είναι υποχρεωτικό για το έθνος: είναι ένα καθεστωτικό χρέος, προσωπικό χρέος της εξουσίας που το σύναψε. Κατά συνέπεια εκπίπτει μαζί με την πτώση αυτής της εξουσίας». Ο Αλεξάντερ Σακ συγκρότησε τη θεωρία του αξιοποιώντας ιστορικά παραδείγματα με πρώτο απ’ όλα την άρνηση των ΗΠΑ το 1898, μόλις είχαν καταλάβει την Κούβα, να επωμιστούν χρέος που είχε αναλάβει η Ισπανία εξ ονόματος της νησιώτικης χώρας της Καραϊβικής όσο την είχε υπό την κατοχή της. Το συγκεκριμένο παράδειγμα δεν ήταν και το μοναδικό. Πλήθος άλλων παραδειγμάτων, από την άρνηση της Μ. Βρετανίας να αναλάβει τα δάνεια που είχε συνάψει για τις ανάγκες του πολέμου η Ν. Αφρική την οποία κατέλαβε, μέχρι και το πρόσφατο παράδειγμα του Ιράκ όπου μετά την ιμπεριαλιστική εισβολή του 2003 παραγράφηκε το 80% του δημόσιου χρέους, βεβαιώνουν ότι τα ανεξάρτητα κράτη διατηρούν το δικαίωμα ελέγχου του χρέους τους.

Στη βάση όλων αυτών ο πρόεδρος του Ισημερινού, Ραφαέλ Κορέα, συνέστησε το 2007 Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου του δημόσιου χρέους που απαρτιζόταν από αξιωματούχους της χώρας, εκπροσώπους κοινωνικών οργανώσεων και διεθνείς προσωπικότητες οι οποίοι εγγυώνταν το αδιάβλητο των διαδικασιών. Ο έλεγχος που έγινε επέτρεψε να γίνει ένα «κούρεμα» του χρέους που είχε συναφθεί με έκδοση ομολόγων της τάξης του 70%. Το γεγονός μάλιστα ότι η μείωση αφορούσε ομολογιακό χρέος έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον για την Ελλάδα, που το συντριπτικό μέρος του δημόσιου χρέους, το 79,1% συγκεκριμένα είναι αυτής της μορφής (με βάση στοιχεία της 31ης Οκτώβρη 2010 που περιέχονται στον κρατικό προϋπολογισμό). Φαίνεται έτσι ότι οι πέρα για πέρα υπαρκτές δυσκολίες συσχέτισης των ατασθαλιών (από το C4I και το κεκλημένο υποβρύχιο Παπανικολής, μέχρι τα swaps της Goldman Sachs) με συγκεκριμένες ομολογιακές εκδόσεις δεν είναι ανυπέρβλητες. Αν κάτι απαιτείται είναι πολιτική βούληση κι ακόμη περισσότερο μαζικός λαϊκός εκβιασμός που θα πιέσει για την δημιουργία Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου και θα επιβάλλει να ανοίξουν τα βιβλία του δημόσιου χρέους, για να ξεκινήσει η παύση πληρωμών, όρος εκ των ων ούκ άνευ ώστε να μπει ένα τέρμα στη σημερινή βαρβαρότητα και να ξεκινήσει η ριζική αναδιανομή του κοινωνικού πλούτου.

         Ύψος   δαπανώνγια τόκους χρέους κεντρικής κυβέρνησης

   (σε εκ. ευρώ)

 
           2006  2007        2008*     2009        2010*       2011**
Τόκοι 9.589 9.796 11.207 12.325 13.260 15.920
ως % του ΑΕΠ 4,50% 4,30% 4,70% 5,20% 5,70% 7%
* Εκτιμήσεις, **Προβλέψεις        
Πηγή: Υπουργείο Οικονομικών, Εισηγητική έκθεση κρατικού προϋπολογισμού2011

Σοφία Σακοράφα: «Έλεγχος του ελληνικού δημόσιου χρέους»! (Επίκαιρα, 23-29/12/2010)

Τη σύσταση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου του δημοσίου χρέους ζήτησε η Σοφία Σακοράφα με αφορμή τη συζήτηση στη Βουλή για τον κρατικό προϋπολογισμό του 2011. Η ανεξάρτητη βουλευτής που διαγράφηκε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα με αφορμή την καταψήφιση του Μνημονίου και έκτοτε έχει διαφοροποιηθεί από όλες τις αντιλαϊκές πολιτικές της κυβέρνησης Παπανδρέου, του ΔΝΤ και της ΕΕ, ζητάει να ανοίξουν τα βιβλία του δημόσιου χρέους για να γίνει γνωστό ποιο μέρος του χρέους είναι απεχθές και να μην πληρωθεί. Επίσης κατηγορεί την κυβέρνηση ότι έχει μετατρέψει την Βουλή σε σωματείο – σφραγίδα και υπογραμμίζει τη ιστορική ευθύνη όλων μας για το αν η ιστορία θα γεννήσει τέρατα ή αγγέλους.

–  Ο Ντομινίκ Στρος Καν μίλησε περισσότερη ώρα στη Βουλή απ’ όση ώρα μίλησαν οι Έλληνες βουλευτές για το πολυνομοσχέδιο. Τελικά η άγρια λιτότητα με την περικοπή της δημοκρατίας πάνε μαζί;

– Στην πολιτική, η μορφή είναι στενά συνδεδεμένη με το περιεχόμενο.

Είναι πάγια πολιτική πρακτική αυτής της κυβέρνησης να νομοθετεί την πιο αιματηρή λιτότητα, μετατρέποντας τη βουλή σε σωματείο σφραγίδα, μετατρέποντας την πολιτική ευθύνη του βουλευτή σε υπαλληλική σχέση διεκπεραιωτή των εντολών του ΔΝΤ.

Και η βασική φιλοσοφία αυτής της πρακτικής έχει δύο αποδέκτες. Ο ένας είναι ο ελληνικός λαός, με στόχο να δημιουργηθεί μια νέα πολιτική κουλτούρα μεταξύ κυβέρνησης και λαού, αυτή της άνωθεν επιβολής, της άνευ όρων και ορίων υπερεξουσίας. Ο δεύτερος είναι το ΔΝΤ. Η παλιά εξομολόγηση «ιδού ο στρατός σας» βρίσκει σήμερα την τραγικότερη επανάληψή της και δυστυχώς σήμερα αυτή η εξομολόγηση αφορά το ελληνικό κοινοβούλιο.

Η διαφοροποίησή σας απέναντι στο μνημόνιο ήταν εν πολλοίς μοναχικός δρόμος καθώς συγκρουστήκατε ευθέως με την πολιτική της θεραπείας-σοκ και δεν αποφύγατε τα προσχήματα. Νιώθετε ότι δικαιωθήκατε έκτοτε;

– Μοναχικό αυτό το δρόμο δεν τον ένιωσα ποτέ. Βρέθηκα στη Βουλή ως εντολοδόχος του ελληνικού λαού και όχι ως εντολοδόχος του ΔΝΤ. Η κοινωνία είναι εκεί έξω και όχι στους κλειστούς θαλάμους κάποιων πολιτικών ιερατείων, κάποιων οικονομικών διευθυντηρίων.

Η κυβέρνηση είναι αυτή που βρίσκεται σε κατάσταση απόλυτης πολιτικής μοναξιάς, καθώς βρίσκεται σε πλήρη πολιτική αναντιστοιχία με τα αιτούμενα της κοινωνίας.

Προς το παρόν λοιπόν, μιλάω για επαλήθευση, η οποία ήρθε γρήγορα και είναι πικρή. Ύφεση, αύξηση του χρέους, υπο- και απο-ανάπτυξη, ανεργία, πληθωρισμός και ο ελληνικός λαός ρημαγμένος και εξουθενωμένος.

Η δικαίωση θα έρθει όταν μια άλλη πολιτική πρόταση αποκτήσει σάρκα και οστά, όταν αποκτήσει μεγάλη κοινωνική αναφορά, όταν αποτελέσει και την πολιτική λύση.

– Η κυβέρνηση πάντως εξακολουθεί να υποστηρίζει πως η προσφυγή στο μηχανισμό δανειοδότησης ήταν μονόδρομος καθώς τα επιτόκια δανεισμού είχαν ξεφύγει στα ύψη.

– Η προσφυγή κατηγορηματικά δεν ήταν μονόδρομος. Σε καμιά περίπτωση δεν αρκούν τα ελλείμματα για να οδηγηθεί μια χώρα σε χρεοκοπία. Χρησιμοποιώ ήδη δημοσιευμένα στοιχεία. Η ευρωζώνη έχει έλλειμμα 6,6% για το 2010 και 6,2% για το 2009. Πολύ χειρότερη είναι η κατάσταση στις ΗΠΑ: έλλειμμα 10% το 2010 και 12,5% το 2009. Στην Ιαπωνία δε, ακόμη χειρότερα τα πράγματα: 10,5% το 2009 ή 10,2% το 2010! Για ολόκληρη τη δεκαετία, τα ελλείμματα της Ιαπωνίας ήταν σαφώς χειρότερα από αυτά της Ελλάδας.

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα δεν έχει μόνο υψηλά ελλείμματα έχει και υψηλό δημόσιο χρέος. Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το συνολικό χρέος της Ελλάδας είναι στο ύψος του 179% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 175%.

Η χώρα μας, είτε από άγνοια, είτε από σκοπιμότητα, αφέθηκε και έγινε το επίκεντρο κερδοσκοπικών επιθέσεων. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Η προσωπική πολιτική κρίση μπαίνει στο εάν αυτό έγινε από άγνοια ή από σκοπιμότητα. Θα το δείξει η ιστορία και θα επιβεβαιώσει εάν η κυβέρνηση υπήρξε αφελής και ακούσια χειραγωγούμενη ή εάν υπήρξε ο έτερος πόλος ενός deal με καταστρεπτικές συνέπειες για το λαό και τη χώρα μας.

Η δική μου πολιτική άποψη είναι ότι αυτές οι συνέπειες δεν υπήρξαν το αποτέλεσμα μιας επιλογής, αλλά το ζητούμενο μιας πολιτικής. Η κυβέρνηση επέλεξε τους συμμάχους της, επέλεξε με ποιους θα πάει και ποιους θα αφήσει πίσω. Διάβασα σε ένα άρθρο και συμφωνώ απόλυτα ότι μπαίνουμε στην εποχή όπου καταργούνται οι αθώοι. Όπου η άγνοια δεν είναι εξήγηση και η αδράνεια δεν είναι δικαιολογία.

– Έχω στα χέρια μου την ομιλία σας στη Βουλή για τον προϋπολογισμό όπου ζητάτε να συσταθεί Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου για το χρέος. Ποιο είναι το σκεπτικό του αιτήματος;

– Καταρχήν δεν ανακαλύπτουμε τον τροχό… Πολλές χώρες, με πιο πρόσφατη το Εκουαδόρ, προχώρησαν στη σύσταση αυτής της Επιτροπής, άρα δε μιλάμε στη βάση υποθέσεων, αλλά στη βάση μιας εφικτής, εφαρμοσμένης λύσης, με εντυπωσιακά αποτελέσματα και με συστηματοποιημένη μεθοδολογία.

Η Επιτροπή πραγματοποιεί λογιστικό έλεγχο του διεθνούς και εγχώριου χρέους, λογιστικό έλεγχο όλων των συμβάσεων που πραγματοποιήθηκαν από τη μεταπολίτευση και μετά. Συμβάσεις που αφορούν όλους τους τομείς, της ασφάλειας, των εμπορικών πιστώσεων, των τραπεζών, όλα τα διμερή δάνεια που σύναψε η χώρα μας. Εξετάζουμε καθετί που αφορά το δανεισμό, τα επιτόκια, ανοίγουμε προσωπικούς τραπεζικούς λογαριασμούς αυτών που υπέγραφαν και παραλάμβαναν δάνεια.

Εξετάζουμε δάνεια που δίνονται με σκοπό να υποστηριχθεί η αγορά προϊόντων αιχμής, όπως της Ζίμενς. Κυρίως εξετάζουμε όλες τις τερατώδεις συμβάσεις των Ολυμπιακών Αγώνων.

Σκοπός μας να βρούμε ποιό κομμάτι αυτού του χρέους είναι προϊόν διαφθοράς, επομένως απεχθές. Σκοπός λοιπόν είναι η διαφάνεια.

Η βάση αυτού του σκεπτικού είναι η άρνηση του απεχθούς χρέους, με την έννοια ότι πυρήνας αυτής της πρότασης δεν είναι το εάν μπορεί η Ελλάδα να πληρώσει το χρέος, αλλά τι πρέπει να πληρώσει από το χρέος.

Αυτή η Επιτροπή αποτελείται από ειδικούς, από προσωπικότητες υψηλού κύρους, που προέρχονται από το εξωτερικό. Την Επιτροπή συνδράμουν τα όργανα του κράτους, το υπουργείο Δικαιοσύνης, Οικονομικών, το Γενικό Λογιστήριο, το Ελεγκτικό Συνέδριο, νομικοί, ορκωτοί λογιστές, συνταγματολόγοι.

Και δε μιλώ για Επιτροπή πεφωτισμένων, αλλά για επιτροπή ειδικών που με τη συνδρομή συλλογικοτήτων θα δημιουργήσουμε ένα ενιαίο μέτωπο ανασυγκρότησης. Τα σωματεία και οι εργαζόμενοι για παράδειγμα από τα ναυπηγεία και την πολεμική βιομηχανία να πάρουν στα χέρια τους τις συμβάσεις τύπου Παπανικολή ή οι εργαζόμενοι στις ΔΕΚΟ τα ζητήματα της Siemens.

Κλείνοντας να τονίσω, για αυτούς που θα πουν ότι το Εκουαδόρ είναι μια τελείως διαφορετική χώρα, ότι αυτή η διαφορά αποτελεί και το στρατηγικό μας πλεονέκτημα. Το Εκουαδόρ, όπως πολύ χαρακτηριστικά ανέφερε ο οικονομολόγος Ερίκ Τουσέν (που υπήρξε μέλος αυτής της Επιτροπής) σε συνέντευξη του στα Επίκαιρα πριν δύο εβδομάδες, δεν έχει καν δικό του νόμισμα, κατά συνέπεια είναι πολύ πιο εκτεθειμένο στις διεθνείς αγορές, το Ακαθάριστο Εθνικό του εισόδημα αντιστοιχεί στο 12% του ελληνικού και το κατά κεφαλήν του ΑΕΠ στο 10% του ελληνικού.

Η αναγκαία, η ζωτική προϋπόθεση για αυτήν την πολιτική επιλογή είναι να υπάρχει πολιτική βούληση με ένα διαφορετικό προσανατολισμό.

Τι αντίκτυπο είχε στην κυβέρνηση η πρότασή σας; Ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου που έχει επανειλημμένως υποστηρίξει την ανάγκη διαφάνειας με πρωτοβουλίες όπως το opengov.gr, η « Διαύγεια» θα δεχτεί;

– Η πρόταση για διαφάνεια, αυτονόητα απευθύνεται προς όλους. Τόνισα όμως και νωρίτερα ότι αναγκαίο συστατικό της είναι η πολιτική βούληση. Η διαφάνεια δεν είναι μια έννοια ηθική, αλλά μια έννοια πολιτική. Έχει στόχο, προϋποθέτει σύγκρουση και φυσικά έχει «θύματα» τους συνήθεις ύποπτους, που δε συχνάζουν βέβαια σε πλατείες, αλλά είναι οι ισχυροί πυλώνες του πολιτικού συστήματος.

Η διαφάνεια λοιπόν δεν μπορεί να εξαντλείται στη …δημοσίευση των νομοσχεδίων, αλλά να αποτελεί τον κεντρικό στόχο μιας κυβέρνησης.

Ιδού η ρόδος…

– Πιστεύετε ότι αυτή είναι η οδός και για άλλες χώρες της περιφέρειας της Ευρωζώνης που πλήττονται από την κρίση χρέους;

– Δεν είναι μόνον δρόμος, αλλά πολιτική αναγκαιότητα. Ο σχηματισμός παρόμοιων επιτροπών στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και αλλού είναι ένα πρώτο καθοριστικό βήμα. Ένα πρώτο τακτικό βήμα.

Ένα βήμα που θα συμβάλλει όχι μόνο στη διαφάνεια, αλλά το σημαντικότερο στην απελευθέρωση δυνάμεων που θα πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους. Το χρέος, μην ξεχνάμε, ότι είναι ένας παραγόμενος από τις κοινωνίες πλούτος, που υφαρπάχτηκε.

Αυτές λοιπόν έχουν τον πρώτο λόγο. Και ο τελικός στρατηγικός στόχος μιας απελευθερωμένης κοινωνίας είναι η κοινωνικοποίηση του πλούτου αυτού.

– Η σοσιαλδημοκρατία σήμερα σέρνει το χορό της επιστροφής στο Μεσαίωνα και στη βαρβαρότητα όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε πολλές ακόμη ευρωπαϊκές χώρες. Τι επιπτώσεις θα έχει αυτή η στάση της μακροπρόθεσμα;

– Οι κοινωνίες υφίστανται αυτή τη στιγμή μια πρωτοφανή, μια συσσωρευμένη βία. Το κύμα δε θα σκάσει πριν σαρώσει. Και θα σαρώσει αυτούς που το παρήγαγαν. Το ζήτημα είναι ότι σε κάποιες χώρες αυτό το κύμα θέριεψε το αυγό του φιδιού, θέριεψε πραιτοριανούς φασίστες.

Σήμερα η ιστορία κοιλοπονάει και χρειάζεται μαμή. Έχουμε όλοι την ευθύνη για το εάν τελικά θα γεννήσει τέρατα ή αγγέλους.

Ερίκ Τουσέν: «Ανοίξτε τα βιβλία του δημόσιου χρέους»! (Επίκαιρα, 9-15/12/2010)

Στη δημιουργία Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου που θα δώσει τα νομικά και ηθικά επιχειρήματα για την παύση πληρωμών του δημοσίου χρέους καλεί ο διακεκριμένος επιστήμονας και αγωνιστής Ερίκ Τουσαίν στη βαρυσήμαντη συνέντευξη που παραχώρησε στα Επίκαιρα. Ο Ερίκ Τουσαίν δεν μιλάει στη βάση υποθέσεων. Έχοντας ενεργή συμμετοχή στην Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου που συγκρότησε ο πρόεδρος του Ισημερινού, Ραφαέλ Κορέα, πριν τρία χρόνια μεταφέρει την πολύτιμη εμπειρία του από τις καθόλα νόμιμες μεθόδους που χρησιμοποίησε ο πρόεδρος του Ισημερινού για να απαλλαγεί από ένα μεγάλο μέρος του δημοσίου χρέους. Μέχρι και την δευτερογενή αγορά χρησιμοποίησε ο Κορέα με τις κατάλληλες κινήσεις για να μειώσει το δημόσιο χρέος. Υπήρχε όμως πολιτική βούληση, όχι άνευ όρων παράδοση στους ξένους πιστωτές και διαπόμπευση της χώρας, όπως στην Ελλάδα!

Ο Ερίκ Τουσαίν είναι ιστορικός και πολιτικός επιστήμονας, ιδρυτής και πρόεδρος της Επιτροπής για την Κατάργηση του Χρέους του Τρίτου Κόσμου (CADTM, www.cadtm.org). Έχει συγγράψει πολλά βιβλία για συναφή θέματα (Your money or your life! The tyranny of global finance, The World Bank: a never ending coup d’ etat, και άλλα). Το πιο πρόσφατο βιβλίο του που έγραψε μαζί με την Νταμιέν Μιλιέτ κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβρη του 2010 και καταπιάνεται με το θέμα του παγκόσμιου χρέους και τις ευθύνες του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Τίτλος του: The debt, the IMF and the World Bank, sixty questions sixty answers (εκδόσεις Monthly Review).

–         Ποια είναι τα ειδικά χαρακτηριστικά της κρίσης δημοσίου χρέους που έχει ξεσπάσει εδώ και έναν χρόνο στην ευρωζώνη, διαφοροποιώντας την από άλλες κρίσεις χρέους που έχουν εμφανιστεί στο παρελθόν σε χώρες του Τρίτου Κόσμου;

–         Το βασικό χαρακτηριστικό αυτής της κρίσης είναι ότι αποτελεί δημιούργημα των ιδιωτικών τραπεζών κυρίως της Γερμανίας και της Γαλλίας που πλήττει τις χώρες της περιφέρειας (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία, κ.α.) και του πρώην Σοβιετικού μπλοκ που εντάχθηκε στην ΕΕ την προηγούμενη δεκαετία. Πρόκειται λοιπόν για μια κρίση που εξελίχθηκε εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτή η κρίση αποτελεί επίσης δημιούργημα, κι αυτό είναι ένα δεύτερο χαρακτηριστικό της, των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που εφαρμόστηκαν τις δεκαετίες ’80 – ’90 κι ως βασικό τους χαρακτηριστικό είχαν την μείωση των φόρων που πλήρωναν οι επιχειρήσεις και οι πλούσιοι. Το αποτέλεσμα στη συνέχεια ήταν να μειωθούν απότομα τα κρατικά έσοδα και να ανοίξει ο δρόμος για την σημερινή δημοσιονομική κρίση. Ανεξάρτητα δηλαδή από τις επιπλέον συγκυριακές αιτίες, η κρίση προετοιμάστηκε από τις φιλο-επιχειρηματικές πολιτικές των προηγούμενων δύο δεκαετιών.

Η τρίτη αιτία, που αποτέλεσε και τη σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, ήταν το κόστος για τη διάσωση των ιδιωτικών τραπεζών σε χώρες όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία.

– Όπως συνέβη και στην Ελλάδα. Οι κυβερνήσεις της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ έχουν θέσει στη διάθεση των τραπεζιτών την τελευταία τριετία, υπό την μορφή ρευστού και εγγυήσεων, 78 δισ. ευρώ!

– Σε αυτή την κατηγορία της Ισπανίας, της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ελλάδας θα ενταχθεί εντός λίγων εβδομάδων και η δική μου χώρα, το Βέλγιο. Κι αυτό λόγω της διάσωσης από το κράτος των τριών μεγάλων ιδιωτικών τραπεζών της Fortis, της Dexia και της KBC που είχε εκτεθεί πάρα πολύ στην ανατολική Ευρώπη και επίσης στην Ιρλανδία, κατέχοντας κρατικά ομόλογα ύψους 20 δισ. ευρώ.

– Κι ο λογαριασμός τώρα μεταβιβάζεται στους πολίτες;

– Ακριβώς! Τα ιδιωτικά χρέη μεταβιβάζονται στις δημόσιες αρχές και γι αυτό έχουμε την απογείωση του δημοσίου χρέους. Ως συνέπεια η έκρηξη του δημοσίου χρέους γίνεται μια πολύ καλή αφορμή για ένα νέο κύμα νεοφιλελεύθερων πολιτικών, πρωτοφανούς αγριότητας. Κι εννοώ αυτό που γίνεται στη χώρα σας, το οποίο μπορεί κάλλιστα να συγκριθεί με ότι συνέβη στις χώρες του Τρίτου Κόσμου από τη δεκαετία του ’80 μέχρι σήμερα με τη συμμετοχή του ΔΝΤ το οποίο έχει μια τεράστια εμπειρία σε αυτό τον τομέα. Οι ίδιες καταστροφικές, εγκληματικές πολιτικές εφαρμόζονται και σήμερα στην Ελλάδα, όπου μεταφέρεται αυτούσια όλη αυτή η αρνητική εμπειρία.

– Ο εφιάλτης πάντως του ΔΝΤ και του δημοσίου χρέους δεν αποτελεί μονόδρομο και χώρες όπως ο Ισημερινός απαλλάγηκαν από τα δεσμά τους. Πως έγινε αυτό;

– Στο τέλος του 2006 ο Ραφαέλ Κορέα κέρδισε τις προεδρικές εκλογές με βασική του εξαγγελία να τερματιστεί η απαράδεκτη κατάσταση με το εξωτερικό χρέος που απομυζούσε τους σπουδαιότερους πόρους της οικονομίας. Τον Ιούλιο του 2007 δημιούργησε με προεδρικό διάταγμα μια Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου του δημοσίου χρέους – εγχώριου και διεθνούς. Η έρευνα αφορούσε 30 ολόκληρα χρόνια από το 1976 μέχρι το 2006. Ο λογιστικός έλεγχος έγινε επίσης με την ουσιαστική συμμετοχή 12 ατόμων που προέρχονταν από την κοινωνία των πολιτών, από την κοινότητα των ιθαγενών που αποτελούν το 50% του πληθυσμού και αλλού. Επίσης 6 άτομα, ειδικοί για την ακρίβεια, προέρχονταν από το εξωτερικό.

– Ήσασταν ένας εξ αυτών…

– Ναι. Το κοινό χαρακτηριστικό όλων μας ήταν η μεγάλη εμπειρία που είχαμε από την ανάλυση του διεθνούς χρέους. Τεράστια σημασία είχε επίσης η απόφαση του Ραφαέλ Κορέα να υποστηρίξουν το έργο και τις αποφάσεις της Επιτροπής όλα τα όργανα του κράτους και αναφέρομαι στο υπουργείο Δικαιοσύνης, Οικονομικών, στις ανεξάρτητες αρχές κατά της διαφθοράς, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, το Ελεγκτικό Συνέδριο, κ.α. Όλοι αυτοί συμμετείχαν στις συνεδριάσεις μας. Δουλέψαμε εντατικά επί 14 μήνες, από τον Ιούλιο του 2007 μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2008. Αναλύσαμε κάθε είδους σύμβαση που είχε υπογραφεί στους τομείς της ασφάλειας, των εμπορικών πιστώσεων, μεταξύ τραπεζών – ακόμη και του ιδιωτικού τομέα, με το ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα και άλλους πολυμερείς οργανισμούς. Βάλαμε επίσης στο μικροσκόπιο όλα τα διμερή δάνεια που είχε υπογράψει ο Ισημερινός με χώρες όπως η Ισπανία και η Γερμανία, ακόμη και τους όρους υπό τους οποίους συνάφθηκε το εσωτερικό χρέος. Σε αυτή τη δουλειά είχαμε τη βοήθεια 15 νομικών, ορκωτών λογιστών ελεγκτών, ειδικών στα δημόσια οικονομικά. Εξετάσαμε όχι μόνο όλα τα έγγραφα, αλλά και κάθε τι που αφορούσε το δανεισμό. Θέταμε για παράδειγμα το ερώτημα γιατί αυτό το δάνειο να συναφθεί με το συγκεκριμένο επιτόκιο και όχι με κάποιο άλλο, ποιο μέρος του αποπληρώθηκε, είχαμε το δικαίωμα να ανοίγουμε προσωπικούς τραπεζικούς λογαριασμούς αυτών που υπέγραφαν και παραλάμβαναν τα δάνεια. Επίσης ζητήσαμε παραστατικά από όλες τις τράπεζες για τα δάνεια που είχαν δοθεί ή υποτίθεται πως είχαν αποπληρωθεί γιατί έπρεπε να επιβεβαιωθεί κατά πόσο πραγματικά είχαν εξοφληθεί ακόμη και εκείνα τα δάνεια που θεωρητικά είχαν αποπληρωθεί.

– Η συμβολή των νομικών ποια ήταν;

– Ήταν αναντικατάστατη καθώς με τη βοήθειά τους εξετάσαμε τη νομιμότητα κάθε σύμβασης και των επιμέρους όρων της, τη συμβατότητά τους με το σύνταγμα της χώρας, το διεθνές δίκαιο και επίσης με το συμφέρον του έθνους. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε σε συγκεκριμένες οικονομικές συμβάσεις, έργων ασυνήθιστα μεγάλων διαστάσεων για τα μέτρα του Ισημερινού, όπως π.χ. μεγάλα φράγματα. Σε αυτή την περίπτωση μάλιστα δεν αρκεστήκαμε στις τυπικότητες. Με επίσημο τρόπο ρωτήσαμε την γνώμη των ντόπιων για τις επιπτώσεις που είχε στην καθημερινότητά τους η κατασκευή των φραγμάτων. Εξετάσαμε ακόμη και τους όρους που έγινε η χρηματοδότηση της κατασκευής τους κι αν όλα αυτά (κόστος, χρηματοδότηση) ήταν συγκρίσιμα με τις διεθνείς τιμές που επικρατούσαν για αντίστοιχες εργασίες.

Εξετάσαμε ακόμη και τους όρους των εμπορικών πιστώσεων που χορήγησαν στον Ισημερινό χώρες όπως η Γερμανία, με απώτερο στόχο να αγοραστούν γερμανικά προϊόντα για να ενισχυθούν οι γερμανικές εξαγωγές. Είναι δάνεια που δίνονται με σκοπό να υποστηριχθεί η αγορά προϊόντων αιχμής, όπως π.χ. της Ζίμενς. Καθήκον μας εμάς ήταν να ελέγξουμε τις τιμές με τις οποίες αγοράστηκε ο εξοπλισμός της Ζίμενς, κατά πόσο δηλαδή η τιμή ανταποκρινόταν στην ποιότητα. Κι αυτό γιατί σε πλήθος περιπτώσεων που εμπλέκονταν πολυεθνικές εταιρείες βρήκαμε ακραία φαινόμενα διαφθοράς. Αναφέρομαι για παράδειγμα σε κρατικές αγορές που δεν είχαν καμιά σχέση με τις ανάγκες της χώρας, αλλά αποτελούσαν αφορμές για να δοθούν μίζες.

–         Ανακαλύψατε συγκεκριμένες περιπτώσεις που πολυεθνικές επιχειρήσεις έδιναν μίζες;

–         Φυσικά. Οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις ήταν των αμερικανικών τραπεζών Citibank και JPMorgan. Αυτές οι τράπεζες συστηματικά δωροδοκούσαν κρατικούς υπαλλήλους σε όλη την κλίμακα του δημοσίου – ακόμη και τον υπουργό Οικονομικών – για να πεισθούν να υπογράψουν συμβάσεις που εξόφθαλμα έβλαπταν το δημόσιο συμφέρον και με προκλητικό τρόπο ευνοούσαν τα συμφέροντα των τραπεζών.

–         Γι’ αυτό ο Κορέα ήθελε την ενεργό συμμετοχή και των δημόσιων αρχών στην Επιτροπή σας…

–         Πράγματι. Στην Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου του Ισημερινού συμμετείχε ο ίδιος ο υπουργός Δικαιοσύνης και για κάθε ύποπτη περίπτωση που βρίσκαμε και αφορούσε όχι μόνο υπαλλήλους του υπουργείου Οικονομικών αλλά ακόμη και πρώην υπουργούς Οικονομικών εξέδιδε εντολή για δικαστική διερεύνηση. Η Δικαιοσύνη του Ισημερινού προχώρησε σε μηνύσεις ακόμη και εναντίον αμερικανικών τραπεζών γιατί αυτές οργάνωσαν τις επιχειρήσεις, αυτές δωροδοκούσαν.

Υπογραμμίζω πάντως ότι δεν ελέγξαμε μόνο τους όρους χρηματοδότησης αλλά όλη τη σκοπιμότητα κάθε κρατικής οικονομικής δοσοληψίας.

Μετά τα παραπάνω ο ίδιος ο πρόεδρος Ραφαέλ Κορέα δύο μόλις μήνες μετά την ολοκλήρωση των εργασιών μας, στις 14 Νοέμβρη 2008, ανακοίνωσε και επίσημα ότι στη βάση των ευρημάτων μας είναι υποχρεωμένος να προβεί στην παύση πληρωμών του δημοσίου χρέους ύψους, 3 δισ. δολ. που αντιπροσώπευε το 70% του χρέους υπό τη μορφή ομολόγων. Αιτιολόγησε την απόφασή του λέγοντας πως το χρέος δεν ήταν νόμιμο, αλλά ήταν προϊόν διαφθοράς και δωροδοκιών. Κατά συνέπεια δεν ήταν υποχρεωμένη η κυβέρνησή του να σεβαστεί τις διεθνείς δεσμεύσεις. Τους επόμενους πέντε μήνες ολόκληρους μήνες η κυβέρνηση τήρησε στάση σιωπής, δεν προέβη σε καμιά δημόσια ανακοίνωση για το θέμα, παρά το ενδιαφέρον που υπήρχε.

– Και να υποθέσουμε ότι δεν συνέβη λόγω φόρτου εργασιών…

– Ακριβώς! Ήταν μια τακτική. Οι πιστωτές ήταν ιδιαίτερα ανήσυχοι καθώς δεν ήξεραν τι θα συμβεί από κει και πέρα. Η αντίδρασή τους ήταν να αρχίσουν να ξεπουλούν μανιωδώς στην δευτερογενή αγορά τα ομόλογα του Ισημερινού. Και ξέρετε σε τι τιμή; Στο 20% της ονομαστικής τους αξίας! Τότε ακριβώς η κυβέρνηση του Ισημερινού, τον Απρίλη του 2009 απευθύνθηκε στους πιστωτές με την εξής πρόταση: «Προτιθέμεθα να αγοράσουμε όλα τα ομόλογα με έκπτωση 65%. Πληρώνουμε δηλαδή 35 σεντς το δολάριο. Συμφωνείτε ή όχι;» Οι κάτοχοι του 91% των ομολόγων δέχθηκαν αμέσως την ανταλλαγή. Επρόκειτο για μια τεράστια επιτυχία της κυβέρνησης καθώς επέβαλε κούρεμα της τάξης του 65%.

– Λόγω αυτής της πολύ σπουδαίας και χρήσιμης εμπειρίας σας να υποθέσω έχετε υποστηρίξει ότι η μόνη λύση για την Ελλάδα είναι να προσφύγει σε στάση πληρωμών του δημοσίου χρέους και δημιουργίας Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου που θα προσδιορίσει τις ευθύνες των πιστωτών για την εκτίναξή του η οποία θα επιτρέψει την σοβαρή του μείωση;

– Ακριβώς! Αυτή η επιλογή αποτελεί μονόδρομο πλέον για την Ελλάδα!

– Κατά πόσο όμως η Ελλάδα, δεδομένων των ιδιαιτεροτήτων της, μπορεί να ακολουθήσει αυτό το παράδειγμα;

– Οι διαφορές που υπάρχουν με τον Ισημερινό δείχνουν ότι για την Ελλάδα τα πράγματα είναι πιο εύκολα. Αν φυσικά υπάρχει πολιτική βούληση. Πάρτε για παράδειγμα υπ’ όψη σας ότι ο Ισημερινός είναι μια μικρή χώρα, που δεν έχει καν δικό της νόμισμα. Χρησιμοποιεί το δολάριο, αυτό είναι το επίσημο νόμισμά της. Κατά συνέπεια είναι πολύ πιο έντονα εκτεθειμένη σε διεθνείς οικονομικές πιέσεις. (σ.σ.: Το Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα του Ισημερινού αντιστοιχεί στο 12% του Ελληνικού και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ του Ισημερινού στο 10% του Ελληνικού). Το αίτημά της έγινε όμως δεκτό λόγω του ότι είχε πολύ ισχυρά νομικά και ηθικά ερείσματα και γι αυτό άλλωστε δεν συνοδεύτηκε από δικαστικές προσφυγές των πιστωτών κατά της κυβέρνησης.

– Λέγεται ωστόσο μετ’ επιτάσεως ότι οι αγορές θα τιμωρήσουν όποιες χώρες δεν σεβαστούν τις υποχρεώσεις τους…

– Πράγματι, αλλά πουθενά στην πράξη δεν έχει επιβεβαιωθεί αυτή η απειλή. Ο οικονομολόγος Κώστας Λαπαβίτσας στην τελευταία μελέτη του βρετανικού ινστιτούτου Research on Money and Finance (σ.σ. κι η οποία αναμένεται να κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Λιβάνη τις επόμενες μέρες) δείχνει πως ούτε η Ρωσία το 1998, ούτε η Αργεντινή το 2001 τιμωρήθηκαν από τις αγορές. Αντίθετα, η μετέπειτα πορεία της οικονομίας τους έδειξε πόσο επιτυχημένη και επωφελής ήταν η επιλογή τους, να προβούν δηλαδή σε αθέτηση πληρωμών.

– Τι πρέπει άμεσα να κάνει η Ελλάδα κατά τη γνώμη σας για να δραπετεύσει απ’ αυτό το φαύλο κύκλο;

– Άμεσα πρέπει να συγκροτηθεί Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου με προσωπικότητες αναγνωρισμένου κύρους και εμπειρία. Η συμβουλή μου είναι μία: Ανοίξτε τα βιβλία! Εξετάστε με διαφανείς διαδικασίες και την παρουσία της κοινωνίας όλες τις κρατικές συμβάσεις – από τις πιο μεγάλες όπως για παράδειγμα των πρόσφατων Ολυμπιακών Αγώνων μέχρι τις πιο μικρές – και βρείτε ποιο μέρος του χρέους είναι προϊόν διαφθοράς, επομένως παράνομο και απεχθές κατά τη διεθνή νομική ορολογία και αρνηθείτε το!

Περί απεχθούς χρέους

Η θεωρητική θεμελίωση του όρου «απεχθές χρέος» οφείλεται στον ρώσο καθηγητή Νομικής, Αλεξάντερ Σακ. Η συμβολή του Σακ, ο οποίος την εποχή εκείνη – τη δεκαετία του ’20 – δίδασκε στο Παρίσι και δεν συγκαταλέγεται στους ριζοσπάστες διανοούμενους, έγκειται στις τρεις προϋποθέσεις που έθεσε έτσι ώστε ένα χρέος να χαρακτηρισθεί απεχθές οπότε κατά συνέπεια μια κυβέρνηση παύει να δεσμεύεται να το πληρώσει.

Οι τρεις όροι για να χαρακτηρισθεί απεχθές ένα χρέος ήταν: Πρώτο, να έχει συναφθεί χωρίς τη συγκατάθεση του έθνους. Δεύτερο, τα ποσά που εισέρευσαν από το δάνειο να σπαταλήθηκαν με τρόπο που αντιβαίνει στα συμφέροντα του έθνους και, τρίτο, ο πιστωτής να ήταν ενήμερος των παραπάνω. Να αναφερθεί πως η συνεισφορά του Σακ δεν έγινε σε κενό αέρα. Αντίθετα, αξιοποίησε πολύ συγκεκριμένα παραδείγματα όπου η παύση πληρωμών του δημοσίου χρέους αποφασίσθηκε με την παραπάνω αιτιολογική βάση. Το πρώτο παράδειγμα αφορούσε την άρνηση πληρωμής από τις ΗΠΑ το 1898 των χρεών που είχε αναλάβει η Κούβα όσο ήταν υπό ισπανική κατοχή και τα οποία οι ΗΠΑ στη συνέχεια αρνήθηκαν να επωμιστούν. Το δεύτερο παράδειγμα εξελίχθηκε είκοσι χρόνια αργότερα και πάλι πριν ο ρώσος νομικός δώσει περιεχόμενο στη ρήτρα του «απεχθούς χρέους». Αφορούσε ειδικότερα την απόφαση της κυβέρνησης της Κόστα Ρίκα να μην πληρώσει ένα δάνειο που είχε συνάψει η προηγούμενη δικτατορική εξουσία με την τράπεζα Royal Bank of Canada.

Η τεράστια συμβολή του Σακ έγκειται στην μετατόπιση του κέντρου βάρους της επιχειρηματολογίας υπέρ της παύσης πληρωμών του δημοσίου χρέους, η οποία παύει να επικεντρώνεται στην ηθική διάσταση του προβλήματος και μετατοπίζεται στη νομική. Το ερώτημα δηλαδή δεν είναι αν πλέον μπορεί μια χώρα να πληρώσει το δημόσιο χρέος της, αλλά αν πρέπει. Η συγκεκριμένη δυνατότητα αξιοποιήθηκε κατά κόρον τις τελευταίες δεκαετίες από πολλές κυβερνήσεις και κινήματα πολιτών.

Λ.Β.

Επιμήκυνση χρέους, φτώχειας και λιτότητας (Πριν, 5 Δεκέμβρη 2010)

Συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου και άνοιγμα των βιβλίων

του δημοσίου χρέους για να φανεί ποιο μέρος προέρχεται από διαφθορά και

είναι απεχθές

Μόνο από την Ελλάδα, η Γερμανία θα επωφελείται μέχρι και 600 εκ. ευρώ ετησίως λόγω του ότι η Ελλάδα θα πρέπει να πληρώνει τόκους για το κεφάλαιο που της προσφέρθηκε! Τα λόγια αυτά, όπως ειπώθηκαν στην γερμανική εφημερίδα Μπιλντ πριν δύο εβδομάδες, ανήκουν στον Κλάους Ρέγκλιγκ, επικεφαλή του λεγόμενου ταμείου διάσωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και φέρνουν στην επιφάνεια μία από τις πολλές πλευρές της εκμετάλλευσης του μηχανισμού δανειοδότησης. Αυτή ειδικότερα που απορρέει από τους τοκογλυφικούς όρους του δανεισμού, μια και η Γερμανία χαρακτηριστικά που δανείζεται με ένα επιτόκιο της τάξης του 2% στη χειρότερη περίπτωση (γιατί κανονικά δεν δανείζεται, οπότε το κόστος του χρήματος για το Βερολίνο ισούται με μηδέν) δανείζοντας στη συνέχεια την Ελλάδα με 5,2% αυτόματα κερδίζει πάνω από 3%! Και διαμαρτύρονται κιόλας!

Οι υπάρχοντες όροι θα επιδεινωθούν ακόμη περισσότερο με την απόφαση που ελήφθη την προηγούμενη Κυριακή στις Βρυξέλλες βάση της οποίας «η ευρωζώνη θα εξετάσει σύντομα την ανάγκη ευθυγράμμισης της περιόδου αποπληρωμής της χρηματοδότησης της Ελλάδας με αυτήν προς την Ιρλανδία». Πρακτικά δηλαδή αυτό που αποφασίστηκε είναι η αποπληρωμή των δανείων που έλαβε και πρόκειται να λάβει η Ελλάδα συνολικού ύψους 110 δισ. ευρώ αντί για το 2015 οπότε θα έληγε κανονικά (περιλαμβάνοντας μια 3ετή περίοδο χάριτος και μια 2ετή περίοδο αποπληρωμής) να φθάσει το 2021 (περιλαμβάνοντας πλέον μια 4ετή περίοδο χάριτος και 7 χρόνια περίοδο αποπληρωμής). Οι επακριβείς όροι της νέας αυτής ρύθμισης θα αποφασιστούν το πρώτο δίμηνο του 2011, όταν ο νέος διακανονισμός θα εγκριθεί από τα εθνικά κοινοβούλια των υπολοίπων κρατών μελών της ευρωζώνης, οπότε και η Γερμανία θα κάνει γνωστούς τους όρους υπό τους οποίους δέχθηκε αυτή την αλλαγή. Καθόλου τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι στην επίμαχη συνεδρίαση ο γερμανός υπουργός Οικονομικών εισήλθε διαφωνώντας και στη συνέχεια άλλαξε γνώμη. Τι διαβεβαιώσεις του δόθηκαν; Λεπτομέρειες των όρων επιμήκυνσης δεν αποκλείεται να συζητηθούν και κατά την επίσκεψη στην Αθήνα την εβδομάδα που ξεκινάει αύριο του Ντομινίκ Στρος Καν. Είναι το στέλεχος του Σοσιαλιστικού Κόμματος Γαλλίας που μετακομίζοντας στην ηγεσία του ΔΝΤ στο πλαίσιο μιας ξεχειλίζουσας αυτοθυσίας, ιεραποστολικής θα τη χαρακτηρίζαμε επιχείρησης, μετέτρεψε το ΔΝΤ από λύκο σε πρόβατο… Θυμάστε τη σχετική επιχειρηματολογία, βάση της οποίας δεν πρέπει να δαιμονολογούμε το ΔΝΤ γιατί έχει αλλάξει, κ.λπ., κ.λπ. Κατά συνέπεια, για να γυρίσουμε στον πραγματικό κόσμο, όταν έσπευσε η κυβέρνηση μέσω του εκπροσώπου της Γ. Πεταλωτή να αποκλείσει το ενδεχόμενο παράτασης της λιτότητας που επέβαλε το Μνημόνιο, έλεγε ψέματα για μια ακόμη φορά.

Ο αρνητικός χαρακτήρας αυτής της αλλαγής (παρά μάλιστα τις επευφημίες κυβερνητικών και φερέφωνων που μέχρι πριν ένα μήνα χαρακτήριζαν προδότη όποιον μίλαγε για αναδιάρθρωση και τώρα οι ίδιοι την χαρακτηρίζουν ανενδοίαστα ως μάνα εξ ουρανού και επιβράβευση των προσπαθειών της)  υπογραμμίζεται από δύο γεγονότα.

Αρχικά από το γεγονός ότι το ελληνικό δημόσιο, δηλαδή οι έλληνες φορολογούμενοι καλούνται να καταβάλλουν περισσότερα χρήματα στους δανειστές. Παρότι δεν είναι ακόμη γνωστοί οι όροι, θεωρείται βέβαιο ότι «κολλώντας» την ελληνική περίπτωση δίπλα στην ιρλανδική η ΕΕ δεν περνάει μόνο την 11ετή περίοδο αποπληρωμής που δόθηκε στο Δουβλίνο αλλά μαζί με αυτή και το ιρλανδικό επιτόκιο της τάξης του 6% σχεδόν που είναι υψηλότερο από το ελληνικό, το οποίο είναι της τάξης του 5,2%. Θεωρώντας όλα τα άλλα σταθερά, εικάζοντας δηλαδή το απίθανο ότι δεν πρόκειται να επέλθει κάποια ουσιώδη μεταβολή στους υπόλοιπους όρους δανειοδότησης, η «διευκόλυνση» σημαίνει ότι το όφελος της Γερμανίας και όλων φυσικά των υπόλοιπων χωρών της ευρωζώνης που δάνεισαν την Ελλάδα και μαζί του ΔΝΤ, πρόκειται να αυξηθεί κατά το ποσό που αντιστοιχεί στο επαυξημένο επιτόκιο. Πρόκειται επομένως για μια μεταβολή των όρων δανεισμού που θα αποδειχθεί επικερδέστατη για τους πιστωτές μας και άκρως επιζήμια για τους φορολογούμενους.

Ακόμη πιο σημαντικό, από τα εκατοντάδες εκατομμύρια που θα κερδίσουν οι Γερμανοί από την επιμήκυνση, είναι ότι αυτή θα παραχωρηθεί υπό τους πολύ αυστηρούς όρους ενός νέου δρακόντειου προγράμματος λιτότητας. Ήδη εις εκ των κηφήνων, και κατά κόσμο πρωθυπουργικός σύμβουλος, που μας φορτώθηκαν στο σβέρκο μαζί με τον Γιωργάκη και την Τρόικα, ο ιταλός Πάντοα Σκιόπα, είπε ότι «θα απαιτηθεί το ένα τρίτο μιας γενιάς, δηλαδή 10 με 15 χρόνια» για να ξεπεραστεί η κρίση!!! Ποιο 2012 και 2013 που τάζουν τα εγχώρια Τρόικα-μπόις (Γιωργάκης, Παπακωνσταντίνου, Λοβέρδος κ.α.) ότι θα ξαναγίνουν θετικοί οι ρυθμοί μεγέθυνσης; Το 2025 τους διορθώνει ο Σκιόπα, που μπορεί να λέει τα πράγματα με το όνομά τους, χωρίς να επωμίζεται το τρισκατάρατο πολιτικό κόστος των δηλώσεών του. Γιατί τον πληρώνουν άλλωστε; Περιττό να πούμε πως το νέο πρόγραμμα λιτότητας που θα απαιτήσει η Γερμανία μέσω του Γιούρογκρουπ θα οδηγήσει στη φτώχεια την εργαζόμενη πλειοψηφία και θα καταστήσει την Ελλάδα μια νεοφιλελεύθερη έρημο: με τα πάντα ιδιωτικά – από παιδεία, υγεία μέχρι κοινωνική ασφάλιση – και την πλειοψηφία να ζει σε συνθήκες Ζερμινάλ, αποφασίζοντας για το μεροκάματό της ο κάθε αποτυχημένος επιχειρηματίας που πουλάει την επιχείρησή του για να το γυρίσει στην τοκογλυφία και εξακολουθεί παρόλα αυτά ενερυθρίαστα να εμφανίζεται ως εκπρόσωπος των επιχειρηματιών.

Και οι δύο παραπάνω πλευρές (νέα τοκογλυφικά κέρδη για τους πιστωτές, νέα βάρη για τους εργαζόμενους) αποτελούν κατά τη γνώμη μας παράπλευρες ωφέλειες της επιμήκυνσης, αν και ακρογωνιαίοι λίθοι της επιχειρούμενης ιστορικών διαστάσεων αναδιανομής πλούτου προς όφελος του κεφαλαίου, σε συνθήκες μάλιστα συρρίκνωσης του εισοδήματος και του προϊόντος που την καταστούν πιο επώδυνη. Δεν είναι όμως το βασικό ζητούμενο. Ο στόχος της σχεδιαζόμενης επιμήκυνσης είναι να καταστεί το δημόσιο χρέος βιώσιμο, να μπορεί δηλαδή να αποπληρωθεί, έστω και με μεταχρονολογημένες επιταγές, που δεν θα εκδοθούν άλλωστε αχρεωστήτως. Γιατί διαφορετικά το ελληνικό δημόσιο απλώς θα αδυνατούσε να αποπληρώσει τις υποχρεώσεις του για τα επόμενα έτη και θα έπρεπε να προβεί σε στάση πληρωμών. Πρόκειται μάλιστα για τις υποχρεώσεις που ανέλαβε μόλις τον περασμένο Μάη, υπογράφοντας το Μνημόνιο της ντροπής. Γεννάται λοιπόν το φυσιολογικό ερώτημα: Δεν έβλεπαν τι υπέγραφαν; Νύχτα το υπέγραψαν; Κάτι τη γνώμη μας οι απατεώνες του ΠΑΣΟΚ ήξεραν πάρα πολύ καλά τι υπέγραφαν. Ουσιώδες συστατικό στοιχείο όμως της προπαγάνδάς τους ήταν ο βραχυπρόθεσμος χαρακτήρας των επώδυνων μέτρων. «Για λίγα χρόνια θα ζοριστούμε και μετά όλα μέλι – γάλα», ήταν η επωδός τους. Διαφορετικά ο κίνδυνος να τους παίρναμε με τις πέτρες θα αύξανε στο κατακόρυφο. Από τη στιγμή όμως που έγινε δεκτή η θεραπεία – σοκ και επιβλήθηκε τον Μάιο το πρώτο Μνημόνιο, τον Αύγουστο το δεύτερο και μόλις πρόσφατα το τρίτο Μνημόνιο διαπίστωσαν και οι ίδιοι, δηλαδή ΔΝΤ, ΕΕ, και οι τζουτζέδες τους στην κυβέρνηση Γιωργάκη Τσολάκογλου ότι απλώς… τους παίρνει. Από τη στιγμή δηλαδή που πέρασε η πρώτη εκδοχή της τριετούς θεραπείας σοκ, είπαν γιατί να μην την παρατείνουμε; Αβίαστα επομένως προκύπτει ότι αν περάσει και αυτό το χρονοδιάγραμμα της νέας, 11ετούς λιτότητας, θα είναι θέμα χρόνου να επιβληθεί και ένα νέο χρονοδιάγραμμα 15ετούς ή 20ετούς λιτότητας.

Η επιμήκυνση επομένως καθιστά εξυπηρετήσιμο και βιώσιμο το χρέος προς όφελος των πιστωτών και επιχειρεί ταυτόχρονα να αφαιρέσει το έδαφος της συζήτησης για παύση πληρωμών. «Περισσεύει πια η συζήτηση για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους με ταυτόχρονη παύση πληρωμών όπως πολλοί Αριστερά και Δεξιά ζητούν» έγραφε στην Καθημερινή προβεβλημένος αρθρογράφος της φανατικός υπέρμαχος του Μνημονίου.

Στην πραγματικότητα το αίτημα παύσης πληρωμών και διαγραφής όλου ή έστω μέρους του χρέους αποκτά ακόμη πιο επείγοντα χαρακτήρα δεδομένου ότι η επιμήκυνση μπορεί να μεταθέτει χρονικά, επιδεινώνει όμως το πρόβλημα μια και το ωθεί σε νέα, δυσθεώρητα ύψη. Τουλάχιστον για αυτούς που δεν θα φύγουν από την Ελλάδα όπως ο Γιωργάκης και η υπόλοιπη κυβέρνηση του μόλις ολοκληρώσει τη βρόμικη δουλειά.

Προϋπόθεση, ένα έστω πρώτο πρακτικό βήμα, για να ανοίξει ο δρόμος για την επαναδιαπραγμάτευση και την άμεση παραγραφή μέρους του χρέους είναι η συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου που θα αποτελείται από οικονομολόγους και νομικούς ακόμη και με τη συμμετοχή διεθνών προσωπικοτήτων (με τεράστια εμπειρία σε αυτό το μέτωπο) που θα ανοίξει τα βιβλία του ελληνικού δημόσιου χρέους. Έτσι θα βγει στην επιφάνεια ποιο μέρος του είναι προϊόν διαφθοράς ή αναγκών ξένων προς αυτές του ελληνικού λαού, θα αποδειχθεί δηλαδή ότι τουλάχιστον ένα μεγάλο μέρος του δεν το δημιούργησαν οι εργαζόμενοι, μπορεί επομένως να χαρακτηριστεί «απεχθές χρέος» κατά τη διεθνή νομολογία και να παραγραφεί. Αυτό φυσικά το έργο που θα στρέφεται ενάντια στην κυβέρνηση και τους πιστωτές δεν μπορεί να είναι υπόθεση πεφωτισμένων, που θα λειτουργούν ερήμην των άμεσα ενδιαφερομένων. Οφείλει να είναι υπόθεση του ίδιου του εργατικού και λαϊκού κινήματος, του κόσμου που έχει δραστηριοποιηθεί με πρωτοπόρο τρόπο μέχρι στιγμής κατά του Μνημονίου ΔΝΤ – ΕΕ και της κυβέρνησης Παπανδρέου.