Το υπερκράτος των υπηρεσιών σαρώνει την Ευρώπη (Πριν, 10 Μαΐου 2015)

sur«Κι αν αυτά τα εργαλεία τα είχε ο Πετέν;» έγραφε ένα από τα πλακάτ που κρατούσαν οι διαδηλωτές στο Παρίσι την Δευτέρα 4 Μαΐου. Το ερώτημα των συγκεντρωμένων αφορούσε τις υπερεξουσίες που αποκτούν πλέον οι μυστικές υπηρεσίες της Γαλλίας, μετά το νόμο που πέρασε με τις ψήφους των Σοσιαλιστών και της Δεξιάς, βάσει του οποίου ανοίγει ο δρόμος για μαζική κατασκοπεία όχι μόνο όποιου θεωρείται ύποπτος αλλά κι όσων έρχονται σε επαφή μαζί του: από πολιτικούς και δημοσιογράφους, μέχρι δικαστές και συγγενείς. Το μεγαλύτερο «επίτευγμα» ωστόσο του νόμου είναι η δυνατότητα που δίνει στις μυστικές υπηρεσίες να εγκαθιστούν ένα «μαύρο κουτί» σε δίκτυα και σέρβερς καταγράφοντας την ψηφιακή κυκλοφορία και τη συμπεριφορά των χρηστών με την βοήθεια συνδυαστικών αλγορίθμων. Μάλιστα όσο ανεκτικός είναι ο νέος νόμος απέναντι στην ασυδοσία των μυστικών υπηρεσιών, τόσο αμείλικτος είναι απέναντι σε όσους απειλούν την δεσποτεία τους, προβλέποντας για παράδειγμα αυστηρότατες ποινές σε όποιον προχωρήσει σε αποκαλύψεις για τα έργα και τις ημέρες τους, όπως έκανε προ διετίας ο Έ. Σνόουντεν για την Αμερικανική Εθνική Υπηρεσία Ασφάλειας (NSA). Ο νόμος του Ολάντ, που πολύ γρήγορα χαρακτηρίστηκε εξ ίσου δρακόντειος με τον αντιτρομοκρατικό νόμο που ψηφίστηκε στις ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτέμβρη (Πάτριοτ Ακτ), ήταν επί δύο χρόνια στα συρτάρια της κυβέρνησης, μέχρι που εμφανίστηκαν οι «χρήσιμοι ηλίθιοι» που επιτέθηκαν στην Σαρλί Εμπντό.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Το τραγικό με την Γαλλία, είναι πώς την ίδια ώρα που εγκαθιστά κράτος Μεγάλου Αδελφού απέναντι στους πολίτες της, αποδεικνύεται «σουρωτήρι» από τους υποτιθέμενους συμμάχους της. Η αποκάλυψη πως η γερμανική υπηρεσία πληροφοριών, BND, έδινε στις αμερικάνικες υπηρεσίες πληροφορίες όχι μόνο για την γαλλική προεδρία αλλά και για την Αίρμπας, ασκούσε δηλαδή βιομηχανική κατασκοπία προς όφελος τρίτων ακόμη και για επιχειρήσεις στις οποίες συμμετέχει το γερμανικό κράτος, έχουν δώσει νέα τροπή στο σκάνδαλο των υποκλοπών και της ασυδοσίας της BND, όπως ξέσπασε προ διετίας με αφορμή τις αποκαλύψεις του Σνόουντεν, όταν μάθαμε πως οι Αμερικανοί παρακολουθούν ακόμη και το κινητό της Μέρκελ. Ξέρουν δηλαδή ακόμη και τι μέγεθος λουκάνικο προτιμάει η καγκελάριος… Το πρόβλημα όμως πλέον αποδεικνύεται πολύ σοβαρότερο καθώς η αντιτρομοκρατική υστερία κι η προτεραιότητα που έδωσαν τα παρακράτη παγκοσμίως στην αντιμετώπιση της ισλαμικής τρομοκρατίας, από την επομένη της 11ης Σεπτεμβρίου όταν στόχος ήταν η Αλ Κάιντα μέχρι σήμερα που τη θέση της έχει πάρει το Ισλαμικό Κράτος, με το σύμβολο του κακού να ανανεώνεται αλλάζοντας κάθε φορά μορφή και εμφάνιση, είχαν ως αποτέλεσμα το αμερικάνικο συγκριτικό πλεονέκτημα να μετατραπεί σε απόλυτο! Κι οι αμερικανικές υπηρεσίες να εμβαθύνουν την παρουσία τους, αποκτώντας μάλιστα πιο διαβρωτικό ρόλο.

Ενδεικτικό παράδειγμα για τον κίνδυνο που αντιπροσωπεύει η γιγάντωση των μυστικών υπηρεσιών αποτελεί η διπλανή ΠΓΔΜ, που από τον Ιανουάριο συγκλονίζεται από μια πολιτική κρίση η οποία αποτελεί να τερματίσει 3 χρόνια πριν τις προγραμματισμένες εκλογές του 2008, την πολιτική καριέρα του Νικολά Γκρουέφσκι ο οποίος κυβερνά από το 2006. Αφορμή στάθηκε η αποκάλυψη από την αντιπολίτευση της μαζικής παρακολούθησης 20.000 και πλέον τηλεφώνων για λογαριασμό της κυβέρνησης, με την ίδια πάντως να επιμένει ότι είναι έργο ξένων υπηρεσιών που απεργάζονται την ανατροπή της…

Σε κάθε περίπτωση ο Γκρουέφσκι, όπως η Μέρκελ κι ο Ολάντ κατάλαβε πως δεν παίζει μόνος του…

Ευρωπαϊκό εξάμηνο: Έλεγχος των προϋπολογισμών από τις Βρυξέλλες (Unfollow, Οκτώβριος 2014)

???????????????????????????????????????????Στο μέσο ενός πρωτοφανούς καταιγισμού νέων όρων κι εννοιών είχε βρεθεί ο ανταποκριτής των Financial Times στις Βρυξέλλες τον Ιούνιο του 2011, με αφορμή την συζήτηση που διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών μεταξύ των προέδρων και πρωθυπουργών της ΕΕ. Θέμα ήταν η αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης ενώ είχε προηγηθεί η παρουσίαση 14 διαφανειών από τον τότε πρόεδρο της Επιτροπής Μανουέλ Μπαρόζο για τις διαφορές μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις και τον χειρισμό της κρίσης. «Ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Ζαν Κλοντ Τρισέ, ζητούσε ένα “υπουργείο Οικονομικών για την ένωση”. Ο γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζύ ζητούσε μια “αληθινή ευρωπαϊκή κυβέρνηση”. Ακόμη κι ο βρετανός υπουργός Οικονομικών, Τζορτζ Όσμπορν, είχε συγχρονιστεί, υποστηρίζοντας ότι η δημοσιονομική ένωση ήταν η “ανελέητη λογική” ενός ενιαίου νομίσματος», περιέγραφε στο ρεπορτάζ του στην βρετανική εφημερίδα στις 21 Αυγούστου 2011. Και συνέχιζε: «Ο Μ. Μπαρόζο πρόσφατα αποκάλυψε, με πολλές τυμπανοκρουσίες, έναν όρο που προκαλεί σύγχυση, το “Ευρωπαϊκό Εξάμηνο”, όπου για πρώτη φορά θα δοθεί στις Βρυξέλλες η εξουσία να αναπροσαρμόζουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς και ανά χώρα να παραγγέλνουν νέα μέτρα για να εναρμονίζονται οι εθνικές πολιτικές».

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Τρία χρόνια μετά κι ενώ το αρχικό σάστισμα των ηγετών της ΕΕ έχει αντικατασταθεί από επίδειξη αποφασιστικότητας και πυγμής, έχουν αλλάξει πολλά. Το σημαντικότερο είναι πως όσα εν πολλοίς δοκιμαστικά λέγονταν τότε πλέον έχουν ψηφιστεί κι αποτελούν ακόμη κι εθνική νομοθεσία. Όχι μόνο ευρωπαϊκή. Μεταξύ αυτών και το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Η καθοριστική σημασία που θα έχει στο εξής στην ευρωπαϊκή ατζέντα ήρθε στην επιφάνεια με αφορμή την σύνθεση της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το καθήκον του ελέγχου και αναμόρφωσης, όπου είναι αναγκαίο, των κρατικών προϋπολογισμών, όπως εν συντομία μπορεί να περιγραφεί το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, ανατέθηκε στον πρώην Λετονό πρωθυπουργό, Βαλντίς Ντομπρόβσκι, που αναγκάστηκε να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία στη χώρα του εξ αιτίας της οργής των συμπολιτών του απέναντι στο πρόσωπό του. Παρότι η Λετονία είναι το νεώτερο μέλος της ευρωζώνης, του ανατέθηκε η θέση του αντιπροέδρου για το ευρώ λόγω της προθυμίας του να υπεραμυνθεί κάθε γερμανικής ιδέας. Μια επιλογή που παραμένει σταθερή στον χρόνο για τις ελίτ των Βαλτικών χωρών από την εποχή που επάνδρωναν τα τάγματα των SS, μέχρι σήμερα που η γερμανοδουλεία ενδύεται τα γκρίζα κουστούμια της τεχνοκρατίας. Το εύρος των αρμοδιοτήτων του φαίνεται από τους Επιτρόπους που θα υπάγονται και θα λογοδοτούν στον Λετονό: Μαριάν Τίσεν (Απασχόλησης, κοινωνικών υποθέσεων, ειδίκευσης και εργατικής κινητικότητας), Τζόναθαν Χιλ (Χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και ένωση κεφαλαιαγορών), Ελζμπιέτα Μπένκοβσκα (Εσωτερικής αγοράς, βιομηχανίας, καινοτομίας και μικρομεσαίων επιχειρήσεων), Τιμπόρ Ναβρασίτς (Εκπαίδευσης, πολιτισμού, νεολαίας και ιθαγένειας), Κορίνα Κρέτου (περιφερειακής πολιτικής) και – το …καλύτερο – Πιέρ Μοσκοβισί (Οικονομικών και χρηματοοικονομικών υποθέσεων, φορολογίας και τελωνείων). Η Γαλλία εξασφάλισε μεν το πόστο που διακαώς επιθυμούσε αλλά σε ένα τέτοιο πλαίσιο (υπαγωγής στον Λετονό) που όχι μόνο μετριασμό της λιτότητας δεν υπόσχεται, αλλά ισοδυναμεί και με προσβολή στη Γαλλία. Όχι απλά κρύο, σαπισμένο πιάτο η εκδίκηση των ηττημένων του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου…

Κανόνας τα πρόστιμα

Η ευρεία γκάμα των θεμάτων που άπτονται του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπεύθυνου για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο είναι δηλωτική της έκτασης των αλλαγών που θα επιφέρει η εφαρμογή του μέτρου για πρώτη φορά φέτος. Η αλήθεια είναι πως το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο μπορεί να θεσμοθετήθηκε στο πλαίσιο του Δημοσιονομικού Συμφώνου που αποφασίστηκε σε Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 2 Μαρτίου 2012 και να τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2013, ωστόσο πολύ πριν είχε διαμορφωθεί ένα σύστημα συντονισμού της γενικής οικονομικής πολιτικής και δημοσιονομικής πειθαρχίας με τη Συνθήκη της Λισαβόνας και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (1997, 2005). Η αυστηροποίηση του πλαισίου δηλαδή που αποφασίστηκε στο αποκορύφωμα της κρίσης δεν χρειάστηκε να κάνει τίποτε άλλο από το να ενεργοποιήσει όρους που είχαν ήδη συμφωνηθεί και να καθορίσει τις διαδικασίες τιμωρίας των «απείθαρχων κρατών-μελών». Η ουσιώδης διαφορά που επιτεύχθηκε εδώ σε σχέση με το παρελθόν είναι η αρχή της «αντίστροφης πλειοψηφίας». Μέχρι πρόσφατα μπορούσαν όλα μαζί τα κράτη – μέλη της ΕΕ και το καθένα ξεχωριστά να παραβιάζουν τις συνθήκες ωστόσο οι κυρώσεις ενεργοποιούνταν εάν ένα κράτος μέλος έθετε θέμα. Και τότε μάλιστα απαιτούταν ειδική, αυξημένη πλειοψηφία για να επιβληθούν κυρώσεις. Τώρα γίνεται ακριβώς το αντίθετο: Οι κυρώσεις θα επιβάλλονται αυτόματα και η μη επιβολή τους θα επιτυγχάνεται μόνο αν το αποφασίζει η πλειοψηφία των υπουργών Οικονομικών.

Περνώντας στην ουσία των αλλαγών, πρώτα και κύρια είναι ο κανόνας του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού, που χαρακτηρίζεται και «χρυσός κανόνας». Στο πλαίσιο του το διαρθρωτικό έλλειμμα των προϋπολογισμών περιορίζεται στο 0,5% του ΑΕΠ. Το δεύτερο μέτρο σχετίζεται με την δέσμευση όσων κρατών μελών έχουν δημόσιο χρέος άνω του 60%, να μειώνουν το υπερβάλλον χρέος κάθε χρόνο κατά 1/20 (άρθρο 4 Δημοσιονομικού Συμφώνου). Ποσό που για την Ελλάδα ισοδυναμεί με 12 δισ. ευρώ περίπου ετησίως ή τα δύο τρίτα των δαπανών για μισθούς στο δημόσιο. Για να υλοποιηθεί επομένως ο στόχος μείωσης του χρέους κατά 1/20 πρέπει να απολυθούν σε μία χρονιά τα δύο τρίτα των δημοσίων υπαλλήλων! Σε αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή συνεχίσουν να εμφανίζονται ελλείμματα τότε όχι μόνο επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το 0,2% του ΑΕΠ, αλλά διακόπτεται κι η χορήγηση πόρων από τα ευρωπαϊκά ταμεία. Επομένως ο έλεγχος των προϋπολογισμών σε ένα καθεστώς ενισχυμένης και προληπτικής εποπτείας θα γίνεται με κριτήριο την υλοποίηση των παραπάνω στόχων: εκμηδένιση ουσιαστικά του ελλείμματος και γενναία μείωση του δημόσιου χρέους.

Η διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου που έχει αποφασιστεί και θα μπει για πρώτη φορά φέτος σε λειτουργία κάνει την χειρότερη ελληνική γραφειοκρατία να φαντάζει με βόλτα στο πάρκο της Βουλόνης. Προκαλεί ζαλάδα όσες φορές κι αν το διαβάσεις, πείθοντας τους πάντες ότι είναι ένα σχέδιο 100% γερμανικής έμπνευσης. (Εδώ ανάρτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Τυπικά ξεκινάει το Νοέμβριο όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιεύει την Ετήσια Επισκόπηση Μεγέθυνσης (Annual Growth Survey) και την Έκθεση του Μηχανισμού Επαγρύπνησης (Alert Mechanism Report). Ολοκληρώνεται τον Μάιο όταν η Επιτροπή προτείνει τις Ειδικές συστάσεις για κάθε χώρα (Country Specific Recommendations), τις οποίες τον Ιούνιο οι υπουργοί και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τις συζητούν και αποδέχονται τα συμπεράσματά τους ενώ από τον Αύγουστο μέχρι τον Οκτώβριο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαμβάνει την εφαρμογή τους.

Διαρκής λιτότητα

Στα βουνά της χαρτούρας και τις χιλιάδες ώρες συνεδριάσεων θα συνθλιβούν οι τελευταίες κοινωνικές δαπάνες που έχουν απομείνει στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο δεν είναι παρά ένας μηχανισμός διαρκούς λιτότητας, έξωθεν μάλιστα επιβαλλόμενης έτσι ώστε να θωρακίζονται οι κυβερνήσεις των κρατών μελών από την πίεση της κοινωνίας και τις διεκδικήσεις του εργατικού κινήματος για αυξήσεις στους μισθούς, περισσότερα σχολεία και νέες προσλήψεις στα νοσοκομεία. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο σώζει τον κάθε Σαμαρά και Βενιζέλο καθώς με την μεγαλύτερη άνεση στο εξής θα υποδεικνύουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Λετονό ως υπαίτιους της λιτότητας. Δημιουργεί επίσης το περιθώριο για άφθονη δημαγωγία, όπως έκανε για παράδειγμα ο υπουργός Οικονομικών Γκίκας Χαρδούβελης, στο Βήμα την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου, δηλώνοντας ότι «ο κύκλος των μνημονίων φτάνει στο τέλος του». Μα αν θα έπρεπε η Ελλάδα να εμφανίσει ισοσκελισμένο προϋπολογισμό το 2013 όφειλε να εξαφανίσει από τις δημόσιες δαπάνες έξοδα ύψους 23,1 δισ. ευρώ (12,7% του ΑΕΠ). Τόσο ήταν το έλλειμμα, σύμφωνα με την οριστική ανακοίνωση της Eurostat (23 Απριλίου 2014), που αποτελεί σημείο αναφοράς. Ισοσκελισμένος προϋπολογισμός για το 2013 σήμαινε να καταργηθούν ολοσχερώς οι δαπάνες του υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλειας και Πρόνοιας (14,25 δις. ευρώ), του υπουργείου Υγείας (5,48 δισ. ευρώ) και του Υπουργείου Εσωτερικών (3,61 δις. ευρώ).

Η λιτότητα επομένως θα συνεχίζεται επ’ άπειρον ακόμη και χωρίς μνημόνια λόγω των μηχανισμών εποπτείας και διαρκούς παρέμβασης που δημιουργήθηκαν κάτω από την ταμπέλα της «νέας οικονομικής διακυβέρνησης» που κάτω από τον τεχνοκρατικό μανδύα κρύβει την πιο αιματηρή λιτότητα. Το αυστηρό πλαίσιο που εισήχθη εν κρυπτώ στην ελληνική νομοθεσία (έτσι ώστε όλες οι κυβερνήσεις που συμφώνησαν να μην αναλάβουν το πολιτικό κόστος) περιγραφόταν με σαφή τρόπο στην τριμηνιαία έκθεση Οκτώβρη-Δεκέμβρη 2013 του Γραφείου προϋπολογισμού της Βουλής (εδώ η έκθεση) όπου έγραφε: «στο μέλλον κάθε ελληνική κυβέρνηση, ανεξάρτητα αν υπογραφεί νέο μνημόνιο, θα πρέπει να κινείται εντός των νέων κανόνων οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής» (σελ. 68). Στην επόμενη δε σελίδα αναφέρει πως: «η παραμονή στη ευρωζώνη οριοθετεί σήμερα τις δυνατότητες της χώρας με διαφορετικό τρόπο από το παρελθόν λόγω των θεσμικών (και άλλων) εξελίξεων. Η επιλογή αυτή έχει αναμφίβολα υψηλό κόστος».

Εν κατακλείδι, το τέλος της λιτότητας δεν ισοδυναμεί με το τέλος των Μνημονίων, ούτε με εύηχες υποσχέσεις «να μη ζήσουμε σαν δούλοι» που περιορίζουν την ανακούφιση από την λαίλαπα της λιτότητας στην αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, εκφυλίζοντας την αριστερή πολιτική σε φιλανθρωπικό έργο. Αυστηρή προϋπόθεση για το τέλος της λιτότητας είναι η σύγκρουση κι η έξοδος από την ευρωζώνη και την ΕΕ. Η απόκρυψη αυτής της πραγματικότητας κι η ωραιοποίηση της κατάστασης στρώνει το δρόμο για την αποδοχή και την υιοθέτηση της δρακόντειας λιτότητας.

Άγρια λιτότητα υπό την επίκληση του ΔΝΤ (Πριν, 25/1/2009)

Χρονιά βαθιάς κρίσης το 2008

ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ ΤΟ 2009

Ούτε και οι πιο δυσοίωνες προβλέψεις που είχαν διατυπωθεί κατά την έναρξη του 2008 δεν μπόρεσαν να περιγράψουν το βάθος και την έκταση που προσέλαβε η οικονομική κρίση τη χρονιά που πέρασε. Πέρα για πέρα αντιπροσωπευτική του ευρύτερου κλίματος ήταν η κατακρήμνιση των χρηματιστηριακών δεικτών. Από τη Νέα Υόρκη μέχρι το Τόκιο, την Ευρώπη και τους αναδυόμενους γίγαντες της Βραζιλίας, Ρωσίας, Ινδίας και Κίνας οι απώλειες που κατέγραψαν οι χρηματιστηριακοί δείκτες ξεπέρασαν το 40%. Η δε χρηματιστηριακή αξία, η κεφαλαιοποίηση των αγορών κατέγραψε ελεύθερη πτώση. Μόνο στη Νέα Υόρκη κατά το χρόνο που πέρασε παρατηρήθηκε η μεγαλύτερη «εξαΰλωση» κεφαλαιακής αξίας από την εποχή της Μεγάλης Κρίσης του 1929, ύψους 6,9 τρισ. δολ. Στο σύνολο των διεθνών χρηματιστηρίων οι ζημιές που καταγράφηκαν ξεπερνούν τα 30 δισ. δολ., ποσό διπλάσιο από το ΑΕΠ των ΗΠΑ! Το συμπέρασμα πως η τρέχουσα κρίση είναι δομική και ιστορικού χαρακτήρα, κατά πολύ βαθύτερη από αυτή της δεκαετίας του ’70 επιβεβαιώνεται και από μια σειρά άλλα μεγέθη που εκφράζουν περισσότερο ευθύγραμμα τις τάσεις στο παραγωγικό κεφάλαιο και την ευρύτερη, πραγματική λεγόμενη οικονομία. Έτσι, αρνητικοί ρυθμοί μεγέθυνσης – συρρίκνωση δηλαδή του παραγόμενου προϊόντος, τεράστιες ζημιές ακόμη και χρεοκοπίες κολοσσών πολύ πέραν των τραπεζών, κάθετη πτώση της καταναλωτικής ζήτησης, απολύσεις, μειώσεις μισθών και απότομη όξυνση του κοινωνικού ζητήματος μαζί με αλλεπάλληλες χρεοκοπίες τύποις πλέον κυρίαρχων κρατών συνθέτουν το πιο ζοφερό παζλ το οποίο δυστυχώς θα μας συντροφεύει και το νέο χρόνο. Η αιτία βρίσκεται στο γεγονός ότι το 2009 θα κάνει την εμφάνισή του ένα νέο, μαζικό κύμα χρεοκοπιών, πολύ μαζικότερο σε σχέση με το 2008 όταν έγιναν για πρώτη φορά ορατά τα αποτελέσματα της κρίσης, καθώς η παρατεταμένη χαμηλή καταναλωτική ζήτηση και τα συνεχή προβλήματα ρευστότητας θα έχουν εξαντλήσει και τα τελευταία αποθέματα αντοχής των επιχειρήσεων. Το σαρωτικό κύμα χρεοκοπιών θα παρασύρει και τις τράπεζες καθώς τα προβληματικά δάνεια θα προσθέσουν ένα επιπλέον βαρίδι πλάι στις ζημιές που καταγράφουν εδώ και ένα χρόνο από τις κερδοσκοπικές τοποθετήσεις τους σε επενδυτικά προϊόντα υψηλού κινδύνου. Εντελώς δικαιολογημένα λοιπόν η ελπίδα για ανάκαμψη μετατίθεται για μετά το 2011.

 Με το φόβητρο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου επιδιώκουν να κάμψουν τις αντιστάσεις και να γίνει δεκτό από τους εργαζόμενους ένα πρόγραμμα αντιδραστικών μέτρων βάρβαρης λιτότητας από την Ευρωπαϊκή Ένωση με τον μανδύα της κοινοτικής επιτήρησης και αφορμή την αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος πάνω από το 3%.

Παραμύθι η «θωρακισμένη» κι η «ισχυρή Ελλάδα»

 Η οικονομική πραγματικότητα στην Ελλάδα είναι πολύ χειρότερη απ’ αυτήν που παρατηρείται διεθνώς στο βαθμό που τα αποτελέσματα της σφοδρότατης οικονομικής κρίσης διαπλέκονται με τα μόνιμα διαρθρωτικά προβλήματα του ελληνικού καπιταλισμού παράγοντας ένα μίγμα πραγματικά εκρηκτικό. Η πορεία του ελληνικού χρηματιστηρίου το 2008 ισοδυναμούσε με την απόλυτη καταστροφή. (Η αξία της αναφοράς πηγάζει από την σημασία που είχε το ΧΑΑ στη χρηματοδότηση της αφρόκρεμας του ελληνικού κεφαλαίου, η οποία μάλιστα σε περιόδους έλλειψης κεφαλαίων και τραπεζικής στενότητας, όπως η σημερινή, καθίσταται πιο έντονη). Καμία άλλη χρονιά δεν χάθηκαν τόσα κεφάλαια, ενώ αυτή η εικόνα είναι πολύ χειρότερη απ’ ότι παρατηρήθηκε κατά μέσο όρο διεθνώς. Από τις 5.207 μονάδες που βρισκόταν ο γενικός δείκτης στις 2 Ιανουαρίου του 2008 την τελευταία μέρα του χρόνου έφθασε τις 1.711, καταγράφοντας απώλειες πολύ πάνω του 60%. Από τα 197 δισ. ευρώ που ήταν η κεφαλαιοποίηση την τελευταία μέρα του 2007 συρρικνώθηκε στα 66 δισ., ενώ οι ρευστοποιήσεις μετοχών όλη τη χρονιά ξεπέρασαν τα 3,5 δισ. ευρώ ως αποτέλεσμα δύο συνισταμένων: Κατ’ αρχήν της αναζήτησης ασφαλέστερων τοποθετήσεων από επενδυτικά χαρτοφυλάκια σε κρατικά ομόλογα και δευτερευόντως των χαμηλών προσδοκιών κέρδους των μετοχών. Ρόλο ελκυστήρα στην ελεύθερη πτώση του χρηματιστηρίου έπαιξαν οι τραπεζικές μετοχές που κατέγραψαν πολύ μεγαλύτερες απώλειες. Κι εδώ οι προβλέψεις για το άμεσο μέλλον είναι πραγματικά καταστροφικές με κορυφαία τραπεζικά ιδρύματα, όπως η Alpha, να συστήνουν στους επενδυτές «να αποφύγουν τις μετοχές των τραπεζών για το πρώτο εξάμηνο του 2009», κι άλλα όπως, της Eurobank, να διαπιστώνουν ότι «δεν αποκλείεται νέα κορύφωση της κρίσης»! Το ποδαρικό για το νέο έτος συμπληρώνει η σημαντική πτώση, ισοδύναμη του σοκ, των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ σε λιγότερο από 1% από 3% που ήταν φέτος, η πτώση της κατανάλωσης και η αύξηση της ανεργίας. Σε αυτό ακριβώς το έδαφος εμφανίστηκε η δημοσιονομική κρίση που είναι άμεσο αποτέλεσμα δύο διαδικασιών που δημιούργησε η οικονομική κρίση. Αρχικά της υστέρησης των δημόσιων εσόδων, λόγω της υποχώρησης της φοροδοτικής ικανότητας. Όταν τα μαγαζιά κυνηγούν τους πελάτες με το ντουφέκι, τι ΦΠΑ να αποδώσουν στο τέλος του μήνα; Κατά δεύτερο, των μέτρων δημοσιονομικής επέκτασης που υλοποιεί το κράτος για να στηρίξει τις τράπεζες άμεσα (βλ. 28 δισ.) και το κεφάλαιο ευρύτερα μέσω μιας μεγάλης γκάμας παροχών. Ακόμη κι έτσι λοιπόν φαίνεται ότι η σταγόνα που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει δεν είναι «εισαγόμενη», όπως ισχυρίζεται σύσσωμη η κυβέρνηση Κ. Καραμανλή για να αποφύγει να αναλάβει τις πολιτικές ευθύνες που της αναλογούν, αλλά άμεσο αποτέλεσμα της οικονομικής πολιτικής της, που δεν είναι δυνατό να μην είχε προβλεφθεί… Άλλωστε, δεν είναι και η πρώτη φορά που τους συμβαίνει. Παρά τις κουραστικά επαναλαμβανόμενους όρκους αφοσίωσης στη δημοσιονομική πειθαρχία, από το 2004 μέχρι και το 2007, επί τέσσερα ολόκληρα χρόνια δηλαδή, μία μόνο χρονιά έπεσε το έλλειμμα κάτω από το όριο ασφαλείας του 3%, όπως έχει οριστεί από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Όλες τις υπόλοιπες χρονιές, περιλαμβανομένης κι αυτής που αποχαιρετήσαμε την Τετάρτη, το έλλειμμα ξεπερνούσε το 3%. Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι η απογείωση του επιτοκίου με το οποίο δανείζεται το ελληνικό δημόσιο, όπως μετράται ως η διαφορά του επιτοκίου του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου από το αντίστοιχο γερμανικό (spread). Μια διαφορά που έχει φθάσει το 2,25% (όταν η αντίστοιχη διαφορά του ιταλικού επιτοκίου που κι αυτό έχει πάρει την άγουσα είναι 1,36%), υπογραμμίζοντας τις αποκλίνουσες τροχιές που αναπτύσσονται στο έδαφος της κρίσης και την όξυνση του ενδοκρατικού ανταγωνισμού. Τώρα ωστόσο η κοινοτική επιτήρηση θέτει σε κίνηση μια πολύ διαφορετική ποιοτικά διαδικασία που ισοδυναμεί με την υποβάθμιση της θέσης της Ελλάδας και την όξυνση της δημοσιονομικής κρίσης – εξ ου και η συζήτηση περί ΔΝΤ. Συγκεκριμένα, οι ανακοινώσεις που θα γίνουν στις 19 Ιανουαρίου από τις Βρυξέλλες για την οικονομία των χωρών μελών της ΕΕ θα δώσει μεγαλύτερο βάθος στο πρόβλημα δανεισμού που αντιμετωπίζει το ελληνικό δημόσιο καθώς θα πρέπει να καταβάλλει διαρκώς μεγαλύτερο τίμημα για να συγκεντρώσει τα 60 δισ. που χρειάζεται το ελληνικό δημόσιο συνολικά (σύμφωνα με το ΙΟΒΕ) για το τρέχον έτος. Η αρνητική αυτή εξέλιξη αποδεικνύει πόσο κούφιες ήταν οι μεγαλόστομες διακηρύξεις περί «θωρακισμένης Ελλάδας» που διατυπώνονταν τόσο από τον αρμόδιο υπουργό όσο και από τον πρωθυπουργό μέχρι πριν λίγους μήνες. Το ίδιο ισχύει και για το ιδεολόγημα του αυτόκλητου σωτήρα, του Κ. Σημίτη, περί «ισχυρής Ελλάδας». Η τρέχουσα κρίση έφερε στην επιφάνεια όχι μόνο τα διαρθρωτικά προβλήματα του ελληνικού καπιταλισμού, αλλά και το σαθρό χαρακτήρα των ιδεολογημάτων που επιστράτευσαν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ για να νομιμοποιήσουν τις αντιλαϊκές οικονομικές πολιτικές τους. Απαιτούνται ωστόσο εδώ ορισμένες διευκρινίσεις που δείχνουν ότι η διαδικασία την οποία εμφανίζουν λίγο – πολύ ως φυσική και αναπότρεπτη, δεν είναι καθόλου τέτοια. Αυτό που με επιμέλεια κρύβουν όσοι επικαλούνται την δήθεν αυστηρότητα των αγορών δίνοντας τους το δικαίωμα να αξιολογούν το αξιόχρεο κάθε χώρας ή κάθε επιχείρησης είναι ότι αυτό το έργο έχει εναποτεθεί σε μια σφηκοφωλιά η οποία κατ’ επανάληψη έχει αποδείξει ότι είναι είτε ανίκανη, είτε «παπαγαλάκι» συμφερόντων, κραγμένο μάλιστα. Σε κάθε περίπτωση εντελώς αναρμόδια. Οι τρεις εταιρείες αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας (Fitch, S&P και Moody’s), αμερικανικές όλες, που εν είδει αδέκαστου κριτή αποφασίζουν πόσα αστεράκια θα συνοδεύουν τα ελληνικά ομόλογα και κατ’ επέκταση πόσα λεφτά θα πληρώσει ο κάθε εργαζόμενος στους νταβατζήδες του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου είναι αυτές ακριβώς που όλα τα προηγούμενα χρόνια χαρακτήριζαν ως …διαμάντια τα τιτλοποιημένα δάνεια της αμερικανικής κτηματικής αγοράς. Από πρόεδροι κρατών (Σαρκοζύ, Μέρκελ, κ.α.) μέχρι καθηγητές αλλά και παράγοντες της αγοράς τούς έριχναν επί μήνες την πέτρα του αναθέματος αποδίδοντάς τους την ευθύνη για την φούσκα επειδή στα τοξικά ομόλογα χάριζαν την υψηλότερη δυνατή βαθμολογία οδηγώντας και τα πιο συντηρητικά χαρτοφυλάκια να τα εντάξουν στις τοποθετήσεις τους ή να τα αποδεχτούν ως εγγύηση για να εγκρίνουν δάνεια. Αυτές λοιπόν οι εταιρείες, που δεν είδαν καμιά απάτη στην αμερικανική αγορά υποβαθμισμένων κτηματικών δανείων και κανονικά θα έπρεπε να είχαν κλείσει πληρώνοντας μάλιστα και πρόστιμα για τη ζημιά που προκάλεσαν, αποφαίνονται τώρα ότι το ελληνικό δημόσιο επειδή μπορεί να κηρύξει χρεοστάσιο θα πρέπει να πληρώνει κάτι τις περισσότερα για να δανείζεται! Αυτό που ωστόσο αποκαλύπτεται είναι δόλος και εξαπάτηση, καθώς ένας αποδεδειγμένα ανίκανος επισείει θεούς και δαίμονες έτσι ώστε οι αποδεδειγμένα απατεώνες να απαιτούν ληστρικά επιτόκια. Συνεργό σε αυτή τη διαδικασία έχουν και την ΕΕ. Γιατί, αν επιβληθεί το καθεστώς επιτήρησης της ελληνικής οικονομίας οι εταιρείες αξιολόγησης όχι απλά θα επιβεβαιώσουν τις «ανησυχίες» τους, αλλά θα αποκτήσουν κι άλλες – είναι εξαιρετικά επικερδής διαδικασία άλλωστε. Η διαδικασία της επιτήρησης επομένως, πέραν των όσων επικαλείται, θα οξύνει το δημοσιονομικό πρόβλημα, καθώς θα κάνει επαχθέστερους τους όρους δανεισμού του ελληνικού δημοσίου και το δρόμο επιστροφής στην δημοσιονομική ομαλότητα ακόμη πιο μακρύ και ακανθώδη. Να σημειωθεί επιπλέον ότι η διαδικασία της Οικονομικής και Νομισματικής Ενοποίησης στην Ευρώπη συνέβαλε καθοριστικά στην παράδοση του δημοσίου στις αρπακτικές διαθέσεις των αγορών χρήματος, καθώς με την εκκίνησή της, όπως αποφασίστηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, απαγορεύτηκε στις κεντρικές τράπεζες να εκτυπώνουν χρήμα για να καλύπτουν τις αυξανόμενες ανάγκες του δημοσίου και ορίστηκε ως μονόδρομος η προσφυγή στις αγορές δανείων για την κάλυψη των αναγκών. Προς όφελος φυσικά του διεθνούς χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου που είδε τις δουλειές του ν’ απογειώνονται με χορηγό τους δημόσιους προϋπολογισμούς, δηλαδή τα χρήματα των ευρωπαίων φορολογουμένων. Η αυξανόμενη συζήτηση ωστόσο για τον κίνδυνο προσφυγής της Ελλάδας στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (έτσι ώστε να παρακαμφθούν τα ληστρικά επιτόκια της αγοράς και να βρεθούν δάνεια με χαμηλό επιτόκιο) και την κοινοτική επιτήρηση (που εμφανίζεται μάλιστα κι ως σωτήρια επειδή έτσι θα γλιτώσουμε από το ΔΝΤ) έρχεται να εξοικειώσει τους εργαζόμενους με το αντίτιμο που θα πληρώσουν: Ένα πρόγραμμα λιτότητας, που χωρίς καμία υπερβολή θα είναι πρωτοφανούς αγριότητας, χωρίς κανένα προηγούμενο στην πρόσφατη οικονομική ιστορία της Ελλάδας. Ως συστατικά του στοιχεία θα περιλαμβάνει τρεις κατηγορίες μέτρων. Το πρώτο θα αφορά τους μισθούς. Όπως πολύ πιθανά έγινε και στη Λετονία, όπου το πρώτο μέτρο που επέβαλε το ΔΝΤ ήταν η γενική μείωση των μισθών κατά 15%, η κοινοτική επιτήρηση θα σημάνει μειώσεις πραγματικών μισθών ή μηδενικές αυξήσεις και πάγωμα συντάξεων κι επιδομάτων ανεργίας, σε ένα περιβάλλον φυσικά συνεχών ανατιμήσεων. Η δεύτερη κατηγορία μέτρων θα αφορά το ασφαλιστικό, στην κατεύθυνση μείωσης των συντάξεων, αύξησης των ηλικιακών ορίων και επιδείνωσης των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης και αύξησης των εισφορών. Η τελευταία θα αφορά νομοθετικές παρεμβάσεις με στόχο την απορύθμιση της αγοράς εργασίας και τη διευκόλυνση της εισόδου πολυεθνικών επιχειρήσεων (βλ. μέτρα απελευθέρωσης κλειστών επαγγελμάτων).

 Σχεδιάζουν νέο «σταθεροποιητικό πρόγραμμα»

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΘΑ ΕΠΙΒΑΛΕΙ Η ΣΥΖΗΤΟΥΜΕΝΗ «ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΕΧΝΟΚΡΑΤΩΝ»

Η κυβέρνηση ήδη στρώνει μεθοδικά το έδαφος για ένα νέο «σταθεροποιητικό πρόγραμμα» βαθιάς λιτότητας, ανάλογο αυτού που προσπάθησε να επιβάλλει ο Κ. Σημίτης ως υπουργός Οικονομίας στην κυβέρνηση του Α. Παπανδρέου τη διετία 1985 – 1987. Εκείνη η αποστροφή του λόγου του Γ. Αλογοσκούφη για παράδειγμα στο Βήμα της προηγούμενης Κυριακής «για την πολιτική της ήπιας δημοσιονομικής προσαρμογής που εφαρμόσαμε τα τελευταία χρόνια» πολύ φοβόμαστε ότι δεν αποσκοπεί μόνο να διασκεδαστούν οι εντυπώσεις για την άγρια πολιτική λιτότητας, αλλά προετοιμάζει τους όρους για δραματικά διαγγέλματα που λίγο – πολύ θα λένε «καλά φάγατε, καλά ήπιατε τόσα χρόνια τώρα περάστε απ’ το ταμείο». Όπως το έθεσε ο αρχιαποστάτης παραμονές Πρωτοχρονιάς: «Δεκαετίες ζήσαμε πάνω από τις δυνάμεις μας, δανειζόμενοι και καταδικάζοντας τις επόμενες γενιές, ενώ ταυτόχρονα με πείσμα αρνηθήκαμε τις μεταρρυθμίσεις τις οποίες η σημερινή ευρωπαϊκή και παγκόσμια πραγματικότητα απαιτεί και τις οποίες εφάρμοσαν όλες οι άλλες χώρες της Ευρώπης. Υπό τις συνθήκες αυτές είναι φυσικό η βαριά διεθνής οικονομική κρίση που ξέσπασε φέτος να μας προσγειώσει και να μας υποχρεώσει να αντιμετωπίσουμε τη σκληρή πραγματικότητα»! Η επιβολή αυτών ακριβώς των βαθιά αντιλαϊκών μέτρων είναι το πραγματικό ζητούμενο πίσω από την κινδυνολογία του εφιάλτη Κ. Μητσοτάκη για τη «βοήθεια ξένων διεθνών οργανισμών», πίσω από την πρόταση των Χρ. Βερελή και Θ. Πάγκαλου για ανάθεση των οικονομικών σε ένα πρόσωπο κοινής αποδοχής, πίσω την «ιδέα» του νεοφιλελεύθερου Αλ. Παπαδόπουλου να ζητήσει η Ελλάδα αυτοβούλως έξωθεν επιτήρηση της οικονομίας της λόγω εγγενούς αδυναμίας να χειριστεί τα του οίκου της και πίσω από το πλασάρισμα του πρώην διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας και νυν αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Λουκά Παπαδήμα, για να αναλάβει χρέη «τσάρου της Οικονομίας». Μια κυβέρνηση τεχνοκρατών δηλαδή, οικονομική χούντα στην πραγματικότητα, που θα αναλάβει να επιβάλλει τη λιτότητα χωρίς να πρέπει η ΝΔ ή το ΠΑΣΟΚ να πληρώσουν το τεράστιο πολιτικό κόστος που θα έχει ένα τέτοιο έκτακτο καθεστώς. Ειδικότερα όμως σ’ ότι αφορά τα παραπάνω στελέχη του ΠΑΣΟΚ, που έχουν εχθρικές σχέσεις με την ηγετική ομάδα του Γ. Παπανδρέου ή είναι παραγκωνισμένα, στόχος των προτάσεών τους ήταν να στερήσουν από το ΠΑΣΟΚ την διαφαινόμενη νίκη, που δεν θα επιτευχθεί φυσικά τόσο εύκολα όσο δείχνουν τα γκάλοπ. Με τη στήριξη διαπλεκομένων δηλαδή που προσχηματικά επικαλούνται την οικονομική κρίση για να ξαναμοιράσουν την πολιτική τράπουλα, η πρότασή τους δεν βάλει κατά της ΝΔ αλλά του «δικού τους» κόμματος. Για αυτό και μόνο τον λόγο τα πυρά της Χαρ. Τρικούπη ήταν πολύ σφοδρότερα από τα πυρά που δέχτηκαν από την κυβέρνηση.

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

 Σε κρίση το μοντέλο ανάπτυξης

ΣΙΩΠΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΙΤΙΕΣ

Όσο σίγουρο είναι ότι πίσω από κραυγές αγωνίας της αστικής τάξης κρύβεται ένα πρόγραμμα άγριας κι εξοντωτικής λιτότητας, άλλο τόσο σίγουρο είναι πως τα προβλήματα τα οποία επικαλείται, οι λεγόμενες μακροοικονομικές ανισορροπίες, είναι υπαρκτά και μάλιστα η όξυνσή τους λόγω της κρίσης λειτουργεί απειλητικά για τη θέση του ελληνικού καπιταλισμού στο διεθνή καταμερισμό εργασίας. Πρόκειται συγκεκριμένα για την αλματώδη αύξηση του ελλείμματος ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών που έχει φθάσει στο τριτοκοσμικό 14% του ΑΕΠ και την άνοδο του δημόσιου χρέους που ΝΔ και ΠΑΣΟΚ εδώ και 15 χρόνια όλο λένε πως το μειώνουν, αλλά αυτό εξακολουθεί να βρίσκεται στο 105% του ΑΕΠ. Οι αιτίες που επικαλούνται γι αυτή την κατάσταση είναι τόσο φαιδρές όσο και οι λύσεις που προτείνουν, αποκαλύπτοντας μια απίστευτη ένδεια. Ο Κ. Σημίτης για παράδειγμα στο πολυσυζητημένο άρθρό του στην Καθημερινή στις 21 Δεκεμβρίου 2008 έγραφε για το δημόσιο χρέος ότι «οι αιτίες της αύξησης είναι συναρτημένες με την πελατειακή νοοτροπία της κυβέρνησης και τη σταθερή επιδίωξη ενίσχυσης της εξουσίας της. Οι προσλήψεις την περίοδο 2004 – 2008 για παράδειγμα έφθασαν τις 60.000 περίπου με συνέπεια την αύξηση των μισθών που κατέβαλε η κυβέρνηση κατά 40%». Ο ιδρυτής της «ισχυρής Ελλάδας» δεν επικρίνει την κυβέρνηση για τα ρουσφέτια, αλλά επειδή κάνει προσλήψεις, παραβλέποντας τις τεράστιες ανάγκες ανθρώπινου δυναμικού που έχει ο δημόσιος τομέας αλλά και το γεγονός ότι το εν λόγω κονδύλι που το θεωρεί υπαίτιο της κρίσης στο σύνολο των δημόσιων δαπανών είναι αμελητέο! Οι προτάσεις του δε περιλαμβάνουν αυτά που έχει προγραμματίσει η ΝΔ, απλώς πιο γρήγορα. «Χρειάζεται ένα επεξεργασμένο σχέδιο συστηματικής και στοχευμένης ενίσχυσης της οικονομικής δραστηριότητας. Ενδεικτικά αναφέρω ορισμένες κατευθύνσεις. Η επιτάχυνση της κατασκευής των ήδη προγραμματισμένων έργων. Η προώθηση χωρίς καθυστέρηση των προγραμμάτων του Δ’ ΚΠΣ…». Στην πραγματικότητα αυτό που διέρχεται δομική κρίση είναι ένα μοντέλο ανάπτυξης του ελληνικού καπιταλισμού και ενσωμάτωσης του στον διεθνή καταμερισμό που υιοθετήθηκε από την πρώτη μεταπολεμική περίοδο μέχρι τις μέρες μας. Στην πιο πρόσφατη εκδοχή του, από τη δεκαετία του ’80 εμβρυακά και τη δεκαετία του ’90 ολοκληρωμένα και συνειδητά, περιελάμβανε την χωρίς όρους και στρατηγικές ανάδειξης «εθνικών πρωταθλητών» ενσωμάτωση του ελληνικού καπιταλισμού στην ευρωπαϊκή ιμπεριαλιστική ολοκλήρωση. Η διαδικασία αυτή όμως σε περιόδους κρίσης όπως η σημερινή αποδεικνύει τον ανταγωνιστικό της χαρακτήρα, την εγγενή τάση που έχει να οξύνει τις ανισομετρίες, διαλύοντας τις αυταπάτες που συνόδευαν τα πρώτα της βήματα για μια άμβλυνση των διακρατικών ακόμη και περιφερειακών αντιθέσεων. Η ΕΕ και κατ’ επέκταση η ΟΝΕ δεν αποτελούν επομένως ασπίδα προστασίας της ελληνικής οικονομίας όπως προβάλλονται αναδεικνύοντας μόνο την νομισματική – συναλλαγματική πλευρά των διμερών οικονομικών σχέσεων, αλλά παράγοντα διαιώνισης και όξυνσης των διαρθρωτικών προβλημάτων της. Αυτά ωστόσο μένουν ασχολίαστα. Όπως και η κρίση που διέρχεται πλέον, σε βαθμό να έχει κλείσει τον κύκλο του ως ατμομηχανή ανάπτυξης, το μοντέλο αλματώδους αύξησης του ιδιωτικού δανεισμού που χρηματοδοτούσε τον τομέα των κατασκευών, αντιπροσωπεύοντας ο τελευταίος τη σημαντικότερη πηγή αύξησης του ΑΕΠ. Με το συνολικό ιδιωτικό χρέος να φθάνει το 2008 τα 248 δισ. (εκ των οποίων μόνο τα 132 δισ. να είναι επιχειρηματικό) ξεπερνώντας (όπως και το δημόσιο) το ΑΕΠ της χώρας που φθάνει τα 246 δισ. και μετά από τις φούσκες που έχουν σκάσει, τυχόν σχέδια και προσδοκίες διαιώνισής του ισοδυναμούν με οικονομική αυτοκτονία. Η τραγική ειρωνεία όμως είναι ότι η αστική τάξη δεν έχει να αντιπαραβάλλει κανένα εναλλακτικό σχέδιο απέναντι σ’ αυτό το κοινωνικά καταστρεπτικό και βαθιά ανορθολογικό μοντέλο. Έχει την αυταπάτη ότι θα καλύψει τις αντιφάσεις του με ένα πρόγραμμα λιτότητας διαρκείας που θα αυξήσει τα φορολογικά έσοδα και θα μειώσει τις κοινωνικές παροχές, ενώ στην καλύτερη περίπτωση θα τις κουκουλώσει όπως – όπως και για λίγα χρόνια. Στη χειρότερη γι αυτούς, θα μείνει στα χαρτιά, όπως έμεινε και του Σημίτη το 1986, λόγω της εργατικής πάλης.

Αρέσει σε %d bloggers: