Το χρήμα στις τράπεζες, τα βάρη στους φορολογούμενους (Πριν, 16 Δεκεμβρίου 2012)

mer samΕπιδείνωση των όρων του Γιούρογκρουπ (27/10) περιλαμβάνει η αποικιοκρατική συμφωνία

«Σε μερικά χρόνια θα μιλάμε για ελληνικό οικονομικό θαύμα»! Αυτά τα λόγια δεν προέρχονται από κάποιον Γερμανό που ετοιμάζεται να βάλει χέρι στην ελληνική δημόσια περιουσία. Τα είπε ο Δημήτρης Μαύρος σε εκδήλωση με τίτλο «Χτίζοντας τη νέα Ελλάδα» που διοργάνωσε η Ελληνική Εταιρεία Διοίκησης Επιχειρήσεων, στην οποία είναι στέλεχος. Η εκδήλωση οργανώθηκε από κοινού με το ΙΟΒΕ στο Χίλτον την εβδομάδα που πέρασε παρουσία, προφανώς, και του Γκαουλάτερ του Χορστ Ράιχενμπαχ. Σημασία όμως δεν έχει το καθεστώς κηδεμονίας υπό το οποίο λειτουργούν αστοί και κηφήνες όπως η μεγάλη των μάνατζερ σχολή. Σημασία έχει πως αυτή τη στιγμή που οι αυτοκτονίες λόγω της απόγνωσης που προκαλεί η φτώχεια έχουν ξεπεράσει τις 3.000, η ανεργία έχει υπερτριπλασιαστεί κι η πτώση του ΑΕΠ σπάει όλα τα κοντέρ η αστική τάξη τρίβει τα χέρια της. Ανοίγει σαμπάνιες και κάνει πάρτι ξέροντας ότι από την φτώχεια, την υποτέλεια, το ξεπούλημα του δημόσιου πλούτου και την επιδείνωση της δημοσιονομικής κρίσης βγάζει λεφτά!

Γι’ αυτό άλλωστε υποδέχτηκαν με τέτοιο ενθουσιασμό και την απόφαση του Συμβουλίου υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης (Γιούρογκρουπ) για την εκταμίευση της δόσης που στηρίχθηκε στην ολοκλήρωση της επαναγοράς δημόσιου χρέους, με μέση τιμής επαναγοράς ομολόγων στο 33,8% της ονομαστικής τους. Οι προσφορές δε που κατατέθηκαν ανήλθαν σε 31,9 δισ. ευρώ, απαιτώντας κεφάλαια ύψους 11,29 δισ. Κατά τ’ άλλα η συμφωνία είναι επονείδιστη γιατί ως προϋπόθεση είχε το Τρίτο Μνημόνιο (δηλαδή απολύσεις και μειώσεις μισθών και συντάξεων) ενώ στην ανακοίνωση του συμβουλίου υπουργών Οικονομικών ορίζεται ότι η καταβολή της δόσης, που θα ολοκληρωθεί τον Μάρτιο, θα είναι συνάρτηση της υλοποίησης των αντιλαϊκών μεταρρυθμίσεων. Επιπλέον, με την ολοκλήρωση της συμφωνίας μάθαμε ότι πρώτο, οι όροι της στην πορεία επιδεινώθηκαν, δεύτερο, συνεπάγονται καθεστώς υποτέλειας και τρίτο, ωφελημένες θα είναι οι τράπεζες. Η επιδείνωση των όρων προέρχεται από την χρηματοδότηση της επαναγοράς όχι από κάποιο επιπλέον κονδύλι, όπως αρχικά συζητιόταν, αλλά μέσω των δανείων που ήταν προγραμματισμένα να διοχετευτούν στις ανάγκες του προϋπολογισμού. Κάποια στιγμή, επομένως, στο άμεσο μέλλον θα προκύψει θέμα με την πρόωρη εκταμίευση της δόσης. Πως θα καλυφθεί τότε εκείνο το κενό; Η δεύτερη επί τα χείρω αλλαγή της απόφασης της 27ης Νοεμβρίου σχετίζεται με τον όρο που λέει πως «σε περίπτωση μη συμμόρφωσης το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας μπορεί να αναστείλει ή να διακόψει εν όλω ή εν μέρει την αναβολή της καταβολής του τόκου». Αναβολή ή μορατόριουμ που να θυμίσουμε ότι θα συνεπάγεται επιπρόσθετο τοκισμό όταν λήξει η χαριστική περίοδος.

Η νέα δανειακή σύμβαση επίσης που περιλαμβάνεται στο Φύλο Εφημερίδας της Κυβέρνησης με αριθμό 240 και ημερομηνία 12 Δεκεμβρίου 2012 περιγράφει καθεστώς βαθιάς υποτέλειας. Στο άρθρο 4, παράγραφο 1 ορίζεται για παράδειγμα πως «η παρούσα σύμβαση τροποποίησης και κάθε εξωσυμβατική αξίωση που γεννάται από ή σε σχέση με αυτή θα διέπονται και θα ερμηνεύονται σύμφωνα με το αγγλικό δίκαιο». Στη δεύτερη παράγραφο ορίζεται ότι «τα μέρη υποχρεούνται να υπαγάγουν κάθε διαφορά… στην αποκλειστική αρμοδιότητα των δικαστηρίων του Μεγάλου Δουκάτου του Λουξεμβούργου». Στη μεθεπόμενη δε, την τέταρτη παράγραφο, αναφέρεται πως «το δικαιούχο κράτος μέλος, η τράπεζα της Ελλάδας, και το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας παραιτούνται με την παρούσα αμετάκλητα και ανεπιφύλακτα από κάθε δικαίωμα ασυλίας που ήδη έχουν ή μπορούν να δικαιούνται». Ανοιχτός επομένως ο δρόμος των κατασχέσεων…

Το μεγαλύτερο δε όφελος από την καταβολή της δόσης που συνολικά θα φτάσει τα 52,4 δισ. ευρώ (49,1 από τους Ευρωπαίους και 3,3 από το ΔΝΤ) θα το έχουν οι τράπεζες που θα εισπράξουν 23,2 δισ. ευρώ σε δύο δόσεις και ακόμη πιο πολύ ωφελημένοι θα είναι οι υποψήφιοι αγοραστές τους. Στις τράπεζες συνολικά θα καταβληθούν 50 δισ. ευρώ, ενώ μέχρι τώρα έχουν λάβει 18 δισ. ευρώ. Το θέμα ωστόσο είναι πως η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα επαναγοράς των ελληνικών ομολόγων αύξησε σημαντικά τις απώλειες τους (που μαζί με την συμμετοχή στο κούρεμα του Μαρτίου υπολογίζονται σε 26,48 δισ.) ενώ αύξησε ισόποσα τις ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης ώστε ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας να φτάσει στο 9% μειώνοντας αναλόγως το μερίδιο συμμετοχής των σημερινών μετόχων. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι η συνολική χρηματιστηριακή αξία των τεσσάρων μεγάλων «συστημικών» τραπεζών (Άλφα, Γιούρομπανκ, Πειραιώς και Εθνική) στις 13 Δεκεμβρίου ανερχόταν σε 3 δισ. ευρώ, σχηματίζοντας έναν λόγο ως προς την ανακεφαλαιοποίηση (υπολογίζοντας μάλιστα μόνο το ποσό αυτής της δόσης κι όχι τα 50 δισ. ευρώ) 1 προς 8!!! Κατά συνέπεια και μια πιθανότητα να υπήρχε να κρατήσουν οι σημερινοί μέτοχοι τις τράπεζες τους, όταν θα πρέπει να προχωρήσουν σε αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου εξανεμίστηκε. Ενδεχόμενο που καθόλου δεν ανησυχεί τους ίδιους μιας και θα αποζημιωθούν πλουσιοπάροχα. Οι επιπτώσεις αντίθετα στην απασχόληση θα είναι δραματικές.

Απόφαση – φωτιά από το Γιούρογκρουπ (Πριν, 2 Δεκεμβρίου 2012)

eurogrΑυστηρή προϋπόθεση τα μέτρα λιτότητας

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΝΗΜΟΝΙΟΥ 3

Μια απόφαση όχι μόνο εμβαλωματική και βραχυπρόθεσμη που πολύ σύντομα θα αποδειχθεί ξεπερασμένη (όπως συνέβη για παράδειγμα με την πρώτη απόφαση για την αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους που συμφωνήθηκε από τους ευρωπαίους ηγέτες στις 25 Μαρτίου 2011, το PSI, η οποία εννιά μήνες μετά, τον Οκτώβριο του 2012, αντικαταστάθηκε με το PSI+), αλλά επίσης ταυτόσημη της πιο σκληρής λιτότητας είναι η απόφαση του συμβουλίου υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την μείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους.

Η απόφαση του Γιούρογκρουπ δεν θα υπήρχε αν δεν είχε προηγηθεί η ψήφιση του τρίτου Μνημονίου, που κατήργησε δώρα Χριστουγέννων, Πάσχα και επίδομα αδείας σε δημόσιους υπάλληλους και συνταξιούχους, που μείωσε τους μισθούς σε γιατρούς, πανεπιστημιακούς, διπλωμάτες, δικαστές και ένστολους, που επέβαλε την απόλυση 2.000 δημοσίων υπαλλήλων εντός του 2012 και 25.000 ακόμη (τουλάχιστον) εντός του 2013, που παραδίδει την παιδεία και την υγεία στο ιδιωτικό κεφάλαιο (στο πλαίσιο της απελευθέρωσης των κλειστών επαγγελμάτων!!!) καταργώντας σχετικές νομικές και συνταγματικές δεσμεύσεις, που καταργεί τα κοινωνικά επιδόματα μέσω της επιβολής εισοδηματικών κριτηρίων στην χορήγησή τους, κ.α.

Την σχέση των μέτρων μείωσης του δημόσιου χρέους με την λιτότητα την υπογραμμίζουν κι οι ίδιοι από την πρώτη κιόλας παράγραφο της απόφασης που συμφωνήθηκε τα ξημερώματα της 27ης Νοεμβρίου κι αφού είχαν προηγηθεί δύο άλλες άγονες συνεδριάσεις: «Το συμβούλιο υπουργών Οικονομικών δηλώνει ότι επιτεύχθηκε συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και της Τρόικας στο ανανεωμένο πρόγραμμα προϋποθέσεων κι ότι, σύμφωνα με την Τρόικα, η Ελλάδα έχει υλοποιήσει όλες τις συμφωνηθείσες προηγούμενες δράσεις. Το συμβούλιο υπουργών Οικονομικών ειδικότερα χαιρετίζει την ανανεωμένη εκτίμηση της Τρόικας ότι η Ελλάδα έχει εφαρμόσει σε ικανοποιητικό βαθμό ένα μεγάλο σύνολο μεταρρυθμίσεων, όπως επίσης τον προϋπολογισμό του 2013 και μια φιλόδοξη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική για την περίοδο 2013-2016».

Υπ’ αυτό το πρίσμα η απόφαση για την διαχείριση της δημοσιονομικής κρίσης δεν είναι τεχνικής φύσης αλλά συνδέεται άρρηκτα με την επίθεση του κεφαλαίου ενάντια στον κόσμο της εργασίας. Πατάει επάνω σε όσα έχουν ήδη γίνει και – το χειρότερο για εμάς – προαναγγέλλει νέα αντιλαϊκά μέτρα, που θα σημάνουν την περαιτέρω επιδείνωση της θέσης των εργαζομένων και των μεσαίων στρωμάτων που πλήττονται από την κρίση. Επί αυτού του θέματος – της λιτότητας – τόσο οι Ευρωπαίου όσο και η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, που για το θέμα του χρέους εξέφρασε ομολογουμένως μια πιο ρεαλιστική θέση υποστηρίζοντας το κούρεμά του «εδώ και τώρα» αντίθετα από τους Ευρωπαίους, συμφώνησαν πλήρως. Η αμερικάνικη δηλαδή πλευρά που εμφανίζεται όλο και συχνότερα ως αντίπαλο δέος απέναντι στην γερμανική απειλή επ’ ουδενί δεν αμφισβήτησε την ανάγκη μείωσης μισθών και συντάξεων ή της ιδιωτικοποίησης. Επομένως ούτε οι Αμερικάνοι είναι φίλοι μας…

Η απόφαση του Γιούρογκρουπ στις 27 Νοεμβρίου επιδεινώνει την θέση των εργαζομένων μιας κι όχι μόνο προϋπόθετε την ψήφιση και εφαρμογή του Μνημονίου αλλά ζητά την επιβολή κι άλλων αντιλαϊκών μέτρων. Επιπλέον, για χάρη των τραπεζιτών που θα οφεληθούν τα μέγιστα, παίρνοντας 23,8 δισ. ευρώ, τα ασφαλιστικά ταμεία θα υποστούν τεράστιες ζημιές από την συμμετοχή τους στο πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων. 

Σε 400 εκ. ευρώ εκτιμώνται τα έμμεσα κέρδη της Γερμανίας από την κρίση λόγω των χαμηλών επιτοκίων με τα οποία δανείζεται

Η εκτίμηση ότι η απόφαση του συμβουλίου υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης πλήττει τα εργατικά και λαϊκά συμφέροντα δεν σχετίζεται μόνο με τις αφόρητες πιέσεις προς την ελληνική πλευρά που προηγήθηκαν αυτής της απόφασης και χρονολογούνται από την άνοιξη κιόλας του 2012, όταν η χορήγηση της δόσης των 31 δισ. ευρώ, αξιοποιήθηκε στην προεκλογική μάχη προς όφελος των φιλομνημονιακών δυνάμεων. Η απόφαση του Γιούρογκρουπ, βάση της οποίας επιδιώκεται η μείωση του δημόσιου χρέους κατά 40 περίπου δισ. ευρώ (χωρίς ωστόσο αυτός ο στόχος να αναφέρεται πουθενά στο τελικό κείμενο με σαφήνεια – γεγονός ξεχωριστής σημασίας για ένα κείμενο ασυνήθιστης λεκτικής ακρίβειας) είναι αρνητική κι επιζήμια για την κοινωνία λόγω επίσης και των πολύ συγκεκριμένων οδηγιών που περιλαμβάνει στην κατεύθυνση εφαρμογής νέων μέτρων λιτότητας. Αναφέρεται κατά λέξη στην τρίτη παράγραφο και ως συνέχεια των προηγουμένων αποσπασμάτων:

«Το συμβούλιο υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης σημείωσε με ικανοποίηση ότι το ανανεωμένο πρόγραμμα προϋποθέσεων περιλαμβάνει την εφαρμογή από την Ελλάδα νέων εργαλείων για να ενισχύσουν την εφαρμογή του προγράμματος, κυρίως μέσω διορθωτικών μηχανισμών που θα εγγυηθούν την επίτευξη των στόχων τόσο σε δημοσιονομικό επίπεδο όσο και σε αυτό των ιδιωτικοποιήσεων όσο και μέσω ισχυρότερων κανόνων κατάρτισης του προϋπολογισμού και εποπτείας. Η Ελλάδα έχει επίσης ενισχύσει σημαντικά τον ξεχωριστό λογαριασμό για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Η Ελλάδα θα μεταφέρει όλα τα έσοδα των ιδιωτικοποιήσεων, τα πρωτογενή πλεονάσματα – στόχους όπως επίσης και το 30% των υπερβάσεων του στόχου του πρωτογενούς πλεονάσματος σε αυτό τον λογαριασμό, για να ανταποκριθεί στις πληρωμές εξυπηρέτησης του χρέους σε τριμηνιαία εμπροσθοβαρή βάση. Η Ελλάδα θα παρέχει επίσης διαφάνεια και θα προσφέρει πλήρη εκ των προτέρων και εκ των υστέρων πληροφόρηση στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας για τις συναλλαγές του ξεχωριστού λογαριασμού».

Επίσης στο κείμενο της απόφασης τονίζεται ότι η εκταμίευση των δόσεων που θα ολοκληρωθεί το πρώτο τρίμηνο του 2013 οπότε θα καταβληθούν σε τρεις δόσεις ότι απομένει από την πρώτη δόση των 34,4 δισ. ευρώ μέχρι τα 43,7 δισ. ευρώ δεν θα γίνει αυτόματα. «Συνδέεται με την εφαρμογή των ακρογωνιαίων λίθων του Μνημονίου (περιλαμβανομένης της εφαρμογής της συμφωνηθείσας φορολογικής μεταρρύθμισης μέχρι τον Ιανουάριο) που θα συμφωνηθεί με την Τρόικα».

Μεθερμηνευόμενα τα παραπάνω σημαίνουν τα εξής: Πρώτο, ότι με τους διορθωτικούς μηχανισμούς ή τις ρήτρες απόκλισης, που συμφωνήθηκαν με την Τρόικα τον Σεπτέμβριο και ενσωματώθηκαν στο τρίτο Μνημόνιο η επιβολή περαιτέρω μειώσεων σε μισθούς και συντάξεις είναι μαθηματικά βέβαιη, καθώς είναι εξ ίσου μαθηματικά βέβαιο ότι δεν θα πιαστούν ούτε οι στόχοι για τα δημοσιονομικά ούτε για τις ιδιωτικοποιήσεις. Η φορολογική μεταρρύθμιση είναι εμφανές ότι δεν έχει στόχο την αύξηση των φορολογικών εσόδων, αλλά το «πακετάρισμα» σε ένα νόμο των όσων έχουν μέχρι σήμερα κι εκ του προχείρου υιοθετηθεί στο πλαίσιο εκβιαστικών διλλημάτων κι επίσης, ζητούμενο του φορολογικού νόμου, είναι μια εκ βάθρων ανατροπή στον ταξικό επιμερισμό των φορολογικών βαρών ελαφρύνοντας από τις φορολογικές υποχρεώσεις το κεφάλαιο και τους αστούς και μετακυλίοντας τις υποχρεώσεις τους στα φτωχότερα στρώματα. Αυτή η νέα «φορολογική γεωμετρία» θα λειτουργήσει σε βάρος των φορολογικών εσόδων. Την ίδια ώρα που οι εργαζόμενοι θα χάνουν το αφορολόγητο όριο και θα πληρώνουν φόρο για το σπίτι που μένουν που θα αντιστοιχεί στο ήμισυ ενός ενοικίου, την ίδια ώρα οι μαύρες τρύπες στα φορολογικά έσοδα θα διευρύνονται, όπως άλλωστε έχει συμβεί μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα οι ληξιπρόθεσμες οφειλές των φορολογουμένων να υπερβαίνουν τα 10 δισ. ευρώ, σε ένα σύνολο αναμενομένων φορολογικών εσόδων για το 2012 (με βάση τον κρατικό προϋπολογισμό του 2013) ύψους 47 δισ. ευρώ! Τη δική της συμβολή στην απόκλιση των δημοσιονομικών στόχων θα έχει και η ύφεση που θα αποδειχθεί πολύ βαθύτερη της προβλεπόμενης, όπως το επιβεβαίωσε κι ο ΟΟΣΑ την ίδια μάλιστα μέρα που ανακοινώνονταν οι αποφάσεις για την Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι το ΑΕΠ της Ελλάδας το 2013 θα μειωθεί κατά 4,5% και το 2014 κατά 1,4%. Η εκτίμηση της Τρόικας όπως αναφέρεται στην έκθεση κι επί της οποίας βασίστηκαν όλες οι προβλέψεις (από τα αναμενόμενα έσοδα μέχρι την πορεία του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ) είναι πως το ΑΕΠ το 2013 θα μειωθεί κατά 4,2% (μικρό το κακό), ενώ το 2014 ότι θα αυξηθεί κατά 0,6% (παταγώδης αποτυχία!). Οι δημοσιονομικοί στόχοι επομένως θα πέσουν έξω! Το ίδιο θα συμβεί και με τους στόχους για τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις. Κι αυτό θα συμβεί για δύο λόγους: Πρώτον γιατί το συγκεκριμένο κονδύλι λειτούργησε σαν αμορτισέρ κλείνοντας όποια τρύπα εμφανιζόταν, με αποτέλεσμα οι εκτιμήσεις για το ύψος του να είναι από αυθαίρετες μέχρι γελοίες, και δεύτερον, επειδή ύφεση και μείωση τζίρου από την μια μαζί με την «εσωτερική υποτίμηση» λειτουργούν αρνητικά για την αποτίμηση των ΔΕΚΟ. Το κενό αυτό επομένως θα κληθούν αυτόματα να καλύψουν απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων και περικοπές σε μισθούς – συντάξεις. Κι αυτό μάλιστα θα γίνει χωρίς να προηγηθούν επιπλέον μνημόνια, αλλά με την επίκληση νόμων που έχουν ήδη ψηφιστεί, υπογραμμίζοντας έτσι μια πραγματικά δραματική διάσταση του νομικού οπλοστασίου που έχει συσσωρευτεί εναντίον των εργαζομένων: Ότι ακόμη και με σταυρωμένα τα χέρια να μείνει η κυβέρνηση από δω και πέρα, χωρίς να λάβει κανένα αντεργατικό μέτρο, ακόμη και τότε η αυτόματη ενεργοποίηση διορθωτικών μηχανισμών και ρητρών απόκλισης θα επιδεινώνει το επίπεδο ζωής μας με επιταχυνόμενους ρυθμούς! Η εκ βάθρων ανατροπή της σημερινής πολιτικής επομένως κι όχι απλώς η διακοπή της, αποτελούν όρο για την αποτροπή της εξαθλίωσής μας κι επίσης της μετατροπής της Ελλάδας σε Γερμανική αποικία όπως προβλέπεται στην απόφαση του Γιούρογκρουπ. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι γίνεται λόγος για περίοδο επιτήρησης της οικονομίας που εκτείνεται ακόμη και μετά την εφαρμογή του προγράμματος!

Αναφέρεται κατά λέξη μετά την παράθεση των μέτρων μείωσης του χρέους: «Το Γιούρογκρουπ τονίζει, ωστόσο, ότι τα προαναφερθέντα ευνοϊκά μέτρα από τις πρωτοβουλίες των κρατών μελών της ευρωζώνης θα προκύψουν για την Ελλάδα κατά ένα σταδιακό τρόπο και υπό όρους που θα στηρίζονται στην πιστή εφαρμογή από την χώρα των συμφωνημένων μεταρρυθμιστικών μέτρων την περίοδο του προγράμματος όπως επίσης και την περίοδο της επιτήρησης που θα ακολουθήσει το πρόγραμμα». Το Τέταρτο Ράιχ επομένως μαζί με την λιτότητα ήρθε για να μείνει…

Στην απόφαση του Γιούρογκρουπ προκαλεί εντύπωση η αντίθεση μεταξύ του αυστηρού και δεσμευτικού χαρακτήρα όλων των μέτρων που σχετίζονται με τις υποχρεώσεις της Ελλάδας, από την μια μεριά, και του χαλαρού, καθόλου υποχρεωτικού χαρακτήρα στις διατυπώσεις των μέτρων που προτείνονται. Διατυπώσεις που είναι αποτέλεσμα των σημαντικών αβεβαιοτήτων που περιέχει η υλοποίηση του προγράμματος για την μείωση του χρέους στο 175% του ΑΕΠ το 2016, στο 124% το 2020 και κάτω του 110% το 2022. (Προβλέψεις που αν και είναι στον αέρα κι αποκλείεται να επιβεβαιωθούν όπως έχει δείξει η μέχρι τώρα πείρα, δεν μπορούν παρά να αντιπαρατεθούν με το ύψος του δημόσιου χρέους το 2009, όταν ξεκίνησαν δηλαδή τα αιματηρά προγράμματα λιτότητας, με υπουργό Οικονομικών τον Γ. Παπακωνσταντίνου, που ήταν …μόνο στο 129% του ΑΕΠ.) Οι πολλαπλές αβεβαιότητες αλλά επίσης και η ανεπαρκής μείωση του χρέους ακόμη κι αν όλα εξελιχθούν βάσει του προγράμματος, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων για την μείωση του δημόσιου χρέους. Δηλαδή ενός γενναίου κουρέματος του, όπως ζητούσε επιμόνως τώρα η αμερικανική πλευρά (ΔΝΤ) αλλά απέρριπτε με κατηγορηματικό τρόπο η γερμανική, επικαλούμενη το πολιτικό κόστος που θα κατέβαλε η Μέρκελ εν όψει των εκλογών που θα διεξαχθούν στην Γερμανία τον Οκτώβριο του 2013, στην περίπτωση που καλούταν να απολογηθεί για τυχόν απώλειες από την χρηματοδότηση της Ελλάδας με 35 δισ. ευρώ που είναι η δική της μέχρι τώρα συμμετοχή στις χρηματοδοτήσεις προς την Ελλάδα. Στην πραγματικότητα η Γερμανία μόνο κέρδη προσμετρά αυτή τη στιγμή από την κρίση στην Ελλάδα και την περιφέρεια της ευρωζώνης: «Η Γερμανία κέρδισε περίπου 400 εκ. ευρώ από το πρώτο πακέτο διάσωσης στην Αθήνα, ύψους 110 δισ. ευρώ. Με τους επενδυτές να στρέφονται στην ασφάλεια, η Γερμανία ήταν σε θέση να δανείζεται χρήματα με εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια από τις διεθνείς αγορές ενώ η Ελλάδα ήταν υποχρεωμένη να πληρώνει υψηλότερο επιτόκιο για τα δάνεια ανάγκης από τους διεθνείς πιστωτές, περιλαμβανομένης της Γερμανίας. Τα κέρδη από τα δάνεια που συνδέονται με το δεύτερο πακέτο διάσωσης, ύψους 130 δισ. ευρώ, αναμένεται να είναι ακόμη υψηλότερα». Αυτά έγραφε το γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ, στην αγγλόφωνη ηλεκτρονική σελίδα του, στις 14 Νοεμβρίου 2012, εξηγώντας έτσι γιατί η Γερμανία δέχτηκε την μείωση του επιτοκίου των δανείων στην Ελλάδα κατά μία ποσοστιαία μονάδα, που είναι το μοναδικό ίσως μη αμφιλεγόμενο και καθαρά επωφελές μέτρο απ’ όσα αποφασίσθηκαν για την μείωση του χρέους. Η αναβολή του κουρέματος του χρέους για το απώτερο μέλλον – που έχει ως προϋπόθεση την δημιουργία πλεονασμάτων στον κρατικό προϋπολογισμό όπως αναφέρεται στην απόφαση, δηλαδή την επιβολή νέων μέτρων – σηματοδοτεί μια ήττα των Αμερικάνων και πρόσκαιρη έστω νίκη των Γερμανών.

Μετάθεση του προβλήματος του χρέους

ΝΕΑ ΜΕΤΡΑ ΥΨΟΥΣ 4,6 ΔΙΣ. ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΜΑΡΤΙΟ ΤΟΥ 2013  ΖΗΤΑ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Το δεύτερο μέτρο που αποφασίστηκε, δεκαετές μορατόριουμ στην αποπληρωμή των τόκων του πρώτου δανείου, με σκοπό την μείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους ώστε να γίνει βιώσιμο, κατά ΔΝΤ, και να απελευθερωθεί η δόση δεν ήταν τόσο αναμφίβολα επωφελές για την Ελλάδα. Γιατί στην απόφαση του Γιούρογκρουπ δεν ξεκαθαριζόταν αν μετά την δεκαετή αυτή χαριστική περίοδο, η καταβολή θα γινόταν έντοκα ή άτοκα. Μέχρι που ήρθε η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την Πέμπτη που μας πέρασε όπου ξεκαθαρίζεται ότι η καταβολή των τόκων μετά την δεκαετία θα γίνει έντοκα! Ζητούν κοινώς πανωτόκια… Η έκθεση της Επιτροπής περιελάμβανε κι άλλες εκπλήξεις όπως για παράδειγμα η υπόδειξη εφαρμογής νέων μέτρων ύψους 4,6 δισ. ευρώ, τα οποία πρέπει να εφαρμοστούν μέχρι τον Μάρτιο του 2013, αν θέλουμε να μειωθεί το χρέος στο 124% του ΑΕΠ το 2020!

Η παραδοχή που υπάρχει πίσω απ’ αυτή την υπόδειξη, πέραν της λιτότητας, είναι ότι τα μέτρα για την μείωση του δημόσιου χρέους είναι κενό γράμμα. Θα αποδειχθούν πολύ σύντομα πλήρως αναποτελεσματικά γιατί το μόνο που κάνουν με βεβαιότητα (υπερσκελίζοντας ακόμη και το όφελος από την μείωση του επιτοκίου) είναι να μεταθέτουν για το μέλλον την εξυπηρέτηση τρεχουσών υποχρεώσεων. Αυτό ακριβώς συμβαίνει για παράδειγμα με την επέκταση της ωρίμασης των διμερών δανείων και αυτών της πρώτης σύμβασης κατά 15 χρόνια, βάσει της οποίας δεν προκύπτει καμία πραγματική ωφέλεια. Έτσι οι νεοφιλελεύθεροι οπαδοί του Μνημονίου και της δημοσιονομικής πειθαρχίας, που δεν φείδονται καταγγελιών και μαθημάτων περί ηθικής όταν θέλουν να στηλιτεύσουν την άφρονα διαχείριση των δημοσίων οικονομικών κατά το παρελθόν επιχειρώντας έτσι να κερδίσουν το ηθικό πλεονέκτημα που ανοίγει το δρόμο για την πολιτική νομιμοποίηση τους σήμερα, αποδεικνύονται αγύρτες ολκής: Όχι μόνο γιατί μπροστά στις δικές τους στατιστικές τα «γκρικ στατίστικς» αποτελούν μνημείο αξιοπιστίας και μαθηματικής ακρίβειας αλλά και γιατί το μέλημά τους είναι να βγει κι αυτή η …εβδομάδα. Κι όσο για την βόμβα του χρέους που αυτοί πλέον πυροδοτούν ας σκάσει στα χέρια του επόμενου ή του μεθεπόμενου ή του …παραμεθεπόμενου.

ΕΠΑΝΑΓΟΡΑ ΧΡΕΟΥΣ

Στα ασφαλιστικά ταμεία ο λογαριασμός

ΣΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΤΟ ΧΡΗΜΑ

Η σημαντικότερη ωστόσο απόφαση στο πλαίσιο της σχεδιαζόμενης μείωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους αφορά την επαναγορά χρέους η οποία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τις 13 Δεκέμβρη κι από την επιτυχή της έκβαση εξαρτάται κι η συμμετοχή του ΔΝΤ στην δόση. Το σχέδιο ήταν με ένα δάνειο 10 δισ. ευρώ να αγοραστούν ομόλογα αξίας περίπου 30 δισ. στην τιμή με την οποία πωλούνταν την Παρασκευή 23 Νοεμβρίου (περίπου 35% της ονομαστικής) κι έτσι το δημόσιο χρέος να μειωθεί περίπου κατά 20 δισ. ευρώ.

Εξ αρχής ήταν εμφανές ότι η καμπάνα χτυπούσε για δύο: τις ελληνικές τράπεζες που μετά το κούρεμα του Μαρτίου έχουν στην κατοχή τους ομόλογα αξίας 14 δισ. ευρώ και τα ασφαλιστικά ταμεία που έχουν στην κατοχή τους ομόλογα ονομαστικής αξίας 13 δισ. ευρώ, η τιμή των οποίων στην αγορά έχει κατρακυλήσει στο 30%. Τώρα καλούνται εκ νέου τράπεζες και ασφαλιστικά ταμεία να σηκώσουν το βάρος της απόφασης του Γιούρογκρουπ λόγω του ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να επιβάλει με νόμο την συμμετοχή άλλων πιστωτών μιας και τα ομόλογα τους έχουν εκδοθεί σε ξένο δίκαιο, ενώ οι λεγόμενοι επίσημοι κάτοχοι του ελληνικού χρέους (ΔΝΤ, κράτη μέλη ευρωζώνης και ΕΚΤ) έχουν οι ίδιοι αποκλείσει προς το παρόν κάθε συζήτηση σοβαρού κουρέματος των δανείων τους.

Προχτές Παρασκευή ο εγκάθετος διοικητής του ΙΚΑ και τυφλό όργανο των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και ΝΔ επιβεβαίωσε τις χειρότερες υποψίες ανακοινώνοντας την πρόθεση του να σύρει το ασφαλιστικό ταμείο του οποίου προΐσταται στην επαναγορά ομολόγων, με τεράστια οικονομική ζημιά για τους ασφαλισμένους και πάνω απ’ όλα τους συνταξιούχους του ΙΚΑ. Η απόφασή του είναι εμφανές ότι ήταν αποτέλεσμα παρασκηνιακών κυβερνητικών πιέσεων. Πολύ σύντομα δε ενδέχεται να την ακολουθήσουν κι άλλοι διορισμένοι διοικητές.

Η απόφαση των ασφαλιστικών ταμείων για ένταξη στο πρόγραμμα επαναγοράς των ομολόγων (που θα αποδειχθεί το τελευταίο καρφί στο φέρετρο του ελληνικού ασφαλιστικού συστήματος) γίνεται ακόμη πιο σκανδαλώδης αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι οι μεγάλοι κερδισμένοι της αναμενόμενης δόσης θα είναι οι τραπεζίτες! Στην απόφαση του Γιούρογκρουπ αναφέρεται με σαφήνεια ότι από τα 34,4 δισ. ευρώ της πρώτης δόσης (από τα 43,7 δισ. ευρώ που αναμένονται συνολικά να εισρεύσουν μέχρι το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2013) τα 23,8 δισ. θα πάνε στις τράπεζες στο πλαίσιο του προγράμματος ανακεφαλαιοποίησης και τα υπόλοιπα 10,6 δισ. στις ανάγκες του προϋπολογισμού κι ειδικότερα στην αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων χρεών που στις 30 Σεπτεμβρίου 2012 είχαν φτάσει τα 9,3 δισ. μιας και το λιγότερο κράτος του νεοφιλελευθερισμού είναι και κράτος – τσαμπατζής. Από την ασυνέπειά του προφανώς εξαιρούνται οι διαπλεκόμενοι επιχειρηματίες που αναλαμβάνουν ιδίοις εξόδοις τις δαπάνες της γκρίζας διαφήμισης και έμμεσης προβολής του Μνημονίου.

Την ίδια δε ώρα που τα ασφαλιστικά ταμεία τα βουλιάζουν για μια ακόμη φορά με ευθύνη διοικήσεων – οικονομικών δολοφόνων για χάρη των τραπεζών που θα είναι οι ευνοημένοι από την δόση, η οποία θα επιβαρύνει το δημόσιο χρέος δηλαδή τους φορολογούμενους, οι ίδιες οι τράπεζες αρνούνται να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα επαναγοράς των ομολόγων. Όπως φάνηκε μετά την συνάντηση που είχαν οι τραπεζίτες με τον υπουργό Οικονομικών Γ. Στουρνάρα αρνούνται να ανταλλάξουν τα ομόλογά τους με τους υπάρχοντες όρους, τους οποίους κρίνουν ασύμφορους, αντίθετα με τον Ροβέρτο Σπυρόπουλο που τους βρήκε μια χαρά… Πρόκειται για πρόκληση παρότι είναι πολύ πιθανό να επιβληθεί τελικά στους τραπεζίτες η συμετοχή τους στην επαναγορά.

Συμπληρώνοντας λοιπόν το παζλ έχουμε μια απόφαση που βυθίζει την κοινωνία στη φτώχεια, ελέω λιτότητας, διασφαλίζει τα συμφέροντα των πιστωτών, διαλύει τα ασφαλιστικά ταμεία και πλουτίζει τους τραπεζίτες! Γιατί να μην χαίρεται ο Σαμαράς;

Εφιάλτης στο δρόμο με την αναδιάρθρωση (Πριν, 13 Μαρτίου 2011)

Αντίστροφη μέτρηση για το ΠΑΣΟΚ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΡΗΓΜΑ

Ο Φεβρουάριος του 2011 θα αποδειχθεί για το ΠΑΣΟΚ ότι ήταν ο Αύγουστος του 2008 για τη Νέα Δημοκρατία. Ο μήνας που όλη η προγενέστερη, συνεχής και κλιμακούμενη μήνα τον μήνα φθορά μετατράπηκε σε μια νέα και μη αντιστρεπτή ποιότητα. Αρχής γενομένης από τον συγκεκριμένο μήνα ο χρόνος αρχίζει να μετράει αντίστροφα για το κυβερνών κόμμα, που έρχεται αντιμέτωπο με τη δική του φθορά, τις αντιφάσεις της πολιτικής του αλλά πριν απ’ όλα με την ογκούμενη κοινωνική διαμαρτυρία.

Η απεργία και οι διαδηλώσεις της 23ης Φεβρουαρίου που συνέπεσαν με την ανακοίνωση του τέταρτου μνημόνιου αποτελούν, υπό την έννοια των συνεπειών στο πολιτικό σύστημα, σημείο σταθμό στην αλυσίδα των κοινωνικών διαμαρτυριών του τελευταίου χρόνου. Η μεγάλη συμμετοχή των εργαζομένων, που ξεπέρασε ακόμη κι αυτή της 5ης Μαΐου, έφερε στην επιφάνεια τη νέα αυτοπεποίθηση για τη δυνατότητα ήττας και ανατροπής της πολιτικής της τρόικας ΠΑΣΟΚ – ΕΕ – ΔΝΤ. Πολύ περισσότερο που οι μαχητικές αντιδράσεις των κοινωνικών στρωμάτων που πλήττονται προνομιακά από τα μέτρα του τελευταίου χρόνου συμπλέουν με άλλες, αδιανόητες μέχρι πρόσφατα και οξύτατες αντιδράσεις τμημάτων ακόμη και του στενού κρατικού μηχανισμού, όπως των δικαστών και των εισαγγελέων. Η διαδήλωσή τους την Πέμπτη που μας πέρασε, όπου συμμετείχε ακόμη και ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου(!) σηματοδοτεί την πλήρη διάρρηξη των δεσμών του ΠΑΣΟΚ με όλα τα κοινωνικά στρώματα από την μια άκρη της κλίμακας της κοινωνικής διαβάθμισης μέχρι την άλλη.

Η αμφισβήτηση της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου εντείνεται στον βαθμό που η απάτη του μνημονίου γίνεται ηλίου φαεινότερη. Το γεγονός δηλαδή πως το ζητούμενο δεν ήταν η μείωση του δημόσιου χρέους και η διάσωση της Ελλάδας αλλά, άμεσα, δάνεια διαφυγής προς τις εγκλωβισμένες στα ελληνικά ομόλογα ξένες τράπεζες που σιγά – σιγά ξεφορτώνονται τις τοποθετήσεις τους (αντίθετα με τις ελληνικές) και, πιο μακροπρόθεσμα και στρατηγικά, η βίαιη αφαίρεση των κοινωνικών κατακτήσεων της εργατικής τάξης και των μικροαστικών στρωμάτων. Όσο όμως και οι δύο αυτοί στόχοι υλοποιούνταν σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο (κι από ‘δώ ακριβώς απορρέει η αδιαμφισβήτητη επιτυχία της εφαρμοζόμενης πολιτικής) τόσο οι αντιθέσεις του ελληνικού καπιταλισμού και της εφαρμοζόμενης πολιτικής οδηγούνται σε εκρηκτικά επίπεδα. Μάρτυρας, η εκτίναξη του δημόσιου χρέους που το 2013 θα φθάσει το 158% του ΑΕΠ και πιο άμεσα η υστέρηση, λόγω λιτότητας, των δημοσίων εσόδων το πρώτο δίμηνο του έτους κατά 9% που οδηγεί σε εκτροχιασμό τον προϋπολογισμό και την προγραμματισμένη πολιτική όπως δείχνει η αναβολή της προγραμματισμένης έκδοσης εντόκων γραμματίων κι επίσης νέα αντιλαϊκά μέτρα, που θα εντείνουν τον φαύλο κύκλο.

Η απόφαση του υπουργού Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου να πυροβολήσει τον αγγελιόφορο, απολύοντας τον ειδικό γραμματέα εσόδων Δ. Γεωργακόπουλο, στις αρχές της εβδομάδας έφερε στην επιφάνεια τα αδιέξοδα που δημιουργεί αυτή η πολιτική όσο πιο απρόσκοπτα εφαρμόζεται.

  • Δραματικές αλλαγές στο επίπεδο ζωής της συντριπτικής πλειοψηφίας της κοινωνίας θα έχει η αναδιάρθρωση του χρέους που σχεδιάζουν κυβέρνηση Παπανδρέου και Γερμανοί για να αντιμετωπίσουν την έκρηξη του δημόσιου χρέους. Αμόκ ιδιωτικοποιήσεων, εκχώρηση ακόμη και των δημοσίων εσόδων σε πηγές της ΕΕ, δηλαδή στη Γερμανία, και συντριβή μισθών και δικαιωμάτων είναι οι όροι που θέτει το Βερολίνο.
  • Ακόμη και νέο δάνειο, αντίστοιχο των 110 δισ. της τρόικας, συζητιέται για να ξεπεραστεί ο κίνδυνος του αδυναμίας πληρωμών 

Το διπλό «καθήκον» του Μνημονίου (διάσωση γερμανο-γαλλικών τραπεζών, καταστρατήγηση εργατικών δικαιωμάτων) προσδιόρισε και την συμμαχία της αστικής τάξης με το διεθνές κεφάλαιο και τα όργανά του, ΔΝΤ και ΕΕ. Μια συμμαχία εύθραυστη που άφηνε εξ αρχής όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά για το ελληνικό κεφάλαιο – όπως ακριβώς η αύξηση του βαθμού εκμετάλλευσης δεν εγγυάται την αύξηση των κερδών. (Πολύ περισσότερο που στην περίπτωσή μας προστίθεται και η μεταβλητή του «ποιός» θα καρπωθεί τα κέρδη, μεταξύ εγχώριων και διεθνών τμημάτων της αστικής τάξης.) Ακόμη και μια ραγδαία υποβάθμισή του στο πλαίσιο των διεθνών κεφαλαιοκρατικών ανταγωνισμών, όπως μόλις τώρα συνειδητοποιείται με την επαπειλούμενη απώλεια του ελέγχου στρατηγικής σημασίας επιχειρήσεων (βλέπε τους κλυδωνισμούς σε εταιρείες και κλάδους – διαμάντια του στέμματος του ελληνικού αστισμού, όπως οι τράπεζες, τα ναυπηγεία ακόμη και η ιδιωτική Ολυμπιακή) και την αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η τελευταία μάλιστα πρόκληση δεν εντοπίζεται στον άξονα του Αιγαίου, όπου οι ανατροπές είναι θέμα χρόνου, αλλά στην καρδιά του αστικού κράτους: τις εφορίες, τα τελωνεία και κάθε πηγή δημοσίου εσόδου που κινδυνεύει να υπαχθεί σε ευρωπαϊκό σχεδιασμό (κατ’ ευφημισμό αυτό) και στην πράξη να περάσει υπό τον έλεγχο της Γερμανίας στο πλαίσιο μιας αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους που είναι θέμα χρόνου και προεξοφλείται σχεδόν καθημερινά.

Τελευταίο κρούσμα, η υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από τον οίκο Moody’s την Δευτέρα κατά τρεις μονάδες με αποτέλεσμα το επίπεδο της Ελλάδας να φθάσει αυτό της Αγκόλας και της Μογγολίας. Παρότι ζητούμενο από την μεριά του αμερικανικού οίκου ήταν μεταξύ άλλων και ένα πλήγμα στο ευρώ (όπως φάνηκε και από την προκλητική υποβάθμιση της ισπανικής οικονομίας την Πέμπτη, μια δηλαδή μέρα πριν ξεκινήσει η σύνοδος κορυφής) δύσκολα θα διαφωνήσει κανείς με το – επίσημο – σκεπτικό του, που αφορούσε την υστέρηση των δημοσίων εσόδων. Ακόμη κι έτσι όμως η υποβάθμιση αποτέλεσε το τελευταίο καρφί στο ελληνικό φέρετρο καθ’ οδόν για την σύνοδο κορυφής των 17 ηγετών της ευρωζώνης της Παρασκευής που αποτέλεσε την πρόβα τζενεράλε για την κρίσιμη, ιστορική σύνοδο και των 27 ηγετών της ΕΕ που θα γίνει 24 – 25 Μαρτίου. Το διακύβευμά της ήταν «να βρει μια διαρκή λύση στην κρίση χρέους και να μειώσει τις βαθιές οικονομικές ανισορροπίες μεταξύ των βόρειων χωρών όπως η Γερμανία και των νότιων όπως η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Ισπανία», έγραφε προχθές Παρασκευή από το Βερολίνο ο ανταποκριτής των Νιου Γιορκ Τάιμς. Με πιο απλά λόγια, ο στόχος ήταν να συμβιβαστούν τα ασυμβίβαστα, κάτι που είναι εξ ορισμού αδύνατο. Αναλυτικά αυτά που συμφωνήθηκαν περιγράφονται στη σελίδα 3.

Ας δούμε όμως ποιό ήταν το ζητούμενο από την κάθε μεριά και παραμένει φυσικά μέχρι την επόμενη σύνοδο.

Η ελληνική κυβέρνηση έχοντας να αντιμετωπίσει τα αποτελέσματα των περυσινών αποφάσεών της σχετικά με τους όρους δανεισμού από την τρόικα των 110 δισ. αρχικά ήθελε μια «πλήρης σειρά» αναδιάρθρωσης: Πρώτο, χρονική επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής, την οποία εξασφάλισε με την αύξηση της στα 7,5 χρόνια. Δεύτερο, μείωση του επιτοκίου. Η επιτυχία όμως της μείωσης κατά 1 μονάδα, όπως ανακοινώθηκε, είναι κενό γράμμα καθώς η αναμενόμενη αύξηση των επιτοκίων του ευρώ που επηρεάζει το ύψος του επιτοκίου στα δάνειο της τρόικας θα έχει ως αποτέλεσμα το επειτόκιο να μείνει ίδιο. Το τρίτο αίτημα της κυβέρνησης αφορούσε το δικαίωμα επαναγοράς ομολόγων με χρήματα που θα δανειστεί από την ΕΕ, έτσι ώστε να μειωθεί το συνολικό ύψος του χρέους και να συνεχίσει να είναι «εξυπηρετήσιμο». Με αυτό τον τρόπο επιδίωκε να κάνει ένα σιωπηρό κούρεμα του δημόσιου χρέους, με ξένα φυσικά …κόλυβα. Αναγνώριζε πάντως έτσι, έστω και με κάποια χρονική καθυστέρηση, το προφανές: Πως το δημόσιο χρέος στο σημερινό του ύψος και με βάση την ωρίμανσή του τα επόμενα τέσσερα χρόνια (όταν για παράδειγμα μεταξύ 2013 και 2015 θα πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν ομόλογα που λήγουν αξίας 211 δισ. ευρώ) δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί.

Η στάση της Μέρκελ από την άλλη καθορίζεται άμεσα από την πίεση που ασκούν τόσο οι Ελεύθεροι Δημοκράτες με τους οποίους συγκυβερνά όσο και τα δύο κόμματα της Δεξιάς (CDU και CSU) που από κοινού απορρίπτουν κατηγορηματικά κάθε σκέψη εκταμίευσης και μεταφοράς πόρων προς την Ελλάδα και τις κλυδωνιζόμενες χώρες της περιφέρειας. Οι κρίσιμες εκλογές δε που διεξάγονται δύο μέρες μετά την σύνοδο στο κρατίδιο της Βάδης – Βυρτεμβέργης λειτουργούν καθοριστικά για τη στάση της. Υπακούοντας σε αυτές τις πιέσεις η Μέρκελ θα προτείνει την ψήφιση από τη γερμανική Βουλή στις 17 Μαρτίου συγκεκριμένου νόμου που θα απαγορεύει καθε παρέμβαση στην αγορά ομολόγων, για να αποτραπεί το σχέδιο επαναγοράς χρέους. Αποκλείεται επομένως αυτό το ενδεχόμενο, όπως συνέβη και με το σενάριο των ευρω-ομολόγων με το οποίο φλέρταραν τμήματα του ευρωπαϊκού κατεστημένου, η κυβέρνηση Παπανδρέου και η ευρω-λάγνα Αριστερά. Έχει ενδιαφέρον μάλιστα να προσέξει κανείς ότι είναι τόσο ισχυρή η αντίδραση που έχει δημιουργηθεί στο εσωτερικό της Γερμανίας ενάντια στα σχέδια βοήθειας προς την περιφέρεια, παρότι τις τράπεζές τους επί της ουσίας βοηθούν και μάλιστα με τοκογλυφικούς όρους (όπως φαίνεται από το επιτόκιο του 5% όταν η Γερμανία δανείζεται περίπου με 2%), ώστε ο υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έφτασε να αποτελεί την πιο μετριοπαθή φωνή…

Μακροπρόθεσμα φυσικά και επί της ουσίας η στάση της Μέρκελ καθορίζεται από τα συμφέροντα των γερμανικών τραπεζών που θέλουν το ελληνικό χρέος να συνεχίσει να είναι «εξυπηρετήσιμο», να μην αναγκαστεί δηλαδή η ελληνική κυβέρνηση να σηκώσει τα χέρια ψηλά, δηλώνοντας ότι αδυνατεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της προς τους διεθνείς πιστωτές. Η οριστική απάντηση σε αυτή την πρόκληση ακούει στον όρο «συντεταγμένη χρεοκοπία». Είναι συγκεκριμένα οι θεσμοθετημένες διαδικασίες που θα αποφασιστούν και θα τεθούν σε ισχύ από τον Ιούνιο του 2013, όταν θα έχει λήξει η περίοδος ισχύος του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) και θα τεθεί σε λειτουργία ο μόνιμος Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM). Στην πράξη η Γερμανία παραπέμπει για τότε την «πλήρη σειρά» της αναδιάρθρωσης έτσι ώστε να πραγματοποιηθεί συντεταγμένα και με τους δικούς της όρους.

Ακόμη κι έτσι όμως για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μέχρι τον Ιούνιο του 2013 υπάρχει ένα μεγάλο ερώτημα: πως θα αποπληρώσει το ελληνικό δημόσιο τις υποχρεώσεις του, δεδομένου ότι οι δόσεις από το δάνειο της τρόικας σταδιακά θα μειώνονται, ενώ οι δαπάνες για την αναχρηματοδότηση παλαιών οφειλών θα αυξάνονται και, το χειρότερο, οι προβλέψεις των δημοσίων φορολογικών εσόδων και εισπράξεων, όλο και συχνότερα, θα αποδεικνύονται ευσεβείς πόθοι που δεν θα έχουν καμμιά σχέση με την πραγματική φοροδοτική ικανότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Να σημειωθεί πως το 2012, με βάση το σχεδιασμό του Μνημονίου, το ελληνικό δημόσιο θα πρέπει να αντλήσει τα μισά από τα κεφάλαια που χρειάζεται με εκδόσεις ομολόγων! Αυτό το θέμα, που χαρακτηρίζεται ως «θέμα ταμπού» από τη γερμανική εφημερίδα Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ, βρίσκεται στο επίκεντρο των αντιπαραθέσεων. Έγραφε πολύ χαρακτηριστικά η γερμανική εφημερίδα: «Η Ελλάδα έχει ξεκάθαρη ανάγκη αναδιάρθρωσης του χρέους. Ακόμη κι αν τα προγράμματα λιτότητας έχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα, ο κόσμος αρχίσει να πληρώνει τους φόρους του και η κυβέρνηση κινηθεί γρήγορα με τα σχέδια ιδιωτικοποίησης, το δημόσιο χρέος θα είναι συντριπτικά υψηλό. Τα τρέχοντα αστρονομικά επιτόκια κινδύνου του 16% στα 3ετή ομόλογα δείχνουν ότι οι αγορές έχουν αρχίσει εδώ και καιρό να βλέπουν την αναδιάρθρωση του χρέους ως αναπόφευκτη. Οι πολιτικοί όμως στην Αθήνα, τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο έχουν μετατρέψει το θέμα σε ταμπού κι έχουν βρει δυστυχώς σύμμαχο στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα».

Το αντάλλαγμα που ζητάει η Γερμανία γι’ αυτές τις δύο παραχωρήσεις (επιμήκυνση περιόδου αποπληρωμής και μείωση του επιτοκίου, που στην πράξη σημαίνει μη αύξησή του) είναι κατ΄αρχήν ένα σαρωτικό κύμα ιδιωτικοποιήσεων με στόχο να βρεθούν 50 δισ. ευρώ μέχρι το 2015. Πρόκειται για γενικό ξεπούλημα κάθε δημόσιας ιδιοκτησίας. Αρκεί να αναφέρουμε ότι η αξία των μετοχών του δημόσιου στις εισηγμένες που διατηρεί συμμετοχή φτάνει μόνο 6,5 δισ. Για να βρεθούν όλα τα υπόλοιπα χρήματα θα πουλήσουν ακόμη και τον αέρα που αναπνέουμε. Ακόμη κι ετσι όμως δεν πρόκειται να κλείσιε η μαύρη τρύπα! Σε αυτό το πλαίσιο η λύση που προκρίνεται και από κύκλους της Γερμανίας, παρά τις ισχυρές αντιδράσεις, είναι ένα νέο δάνειο που θα επιχειρήσει να λύσει τα προβλήματα χρηματοδότησης και, το κυριότερο, να αποτρέψει το ενδεχόμενο παύσης πληρωμών και ανεξέλεγκτων για το κεφάλαιο εξελίξεων. 

Γερμανική αποικία η Ελλάδα

ΜΙΣΘΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ, ΤΑ ΕΣΟΔΑ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΚΑΙ ΕΞΑΓΟΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΟ ΑΝΤΙΤΙΜΟ ΤΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ

Παρότι όλες αυτές οι λύσεις – από την άμεση της επιμήκυνσης του δανείου της τρόικας και της αλλαγής του επιτοκίου, μέχρι τις απώτερες του νέου δανείου και της συντεταγμένης χρεοκοπίας – εξυπηρετούν αποκλειστικά τους δανειστές καθώς σηματοδοτούν μια τεράστια μεταφορά πόρων στο εξωτερικό υπό την μορφή τόκων και χρεολυσίων, για να τις εγκρίνει η Γερμανία απαιτεί κυριολεκτικά …γη και ύδωρ. Άμεσα ζητάει να εγκριθεί το Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας, το οποίο μετονομάστηκε σε Σύμφωνο του Ευρώ, σε μια προσπάθεια να φανεί λιγότερο αυστηρό από την πρώτη του μορφή. Στην πραγματικότητα όμως οι βασικές του προβλέψεις έμειναν ίδιες και απαράλλαχτες: «φρένο χρέους» σε όλους τους κρατικούς προϋπολογισμούς, αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στα 67 και απεξάρτηση των μισθολογικών αυξήσεων από τον πληθωρισμό, μείωση δηλαδή των μισθών. Προκαλεί μάλιστα εντύπωση η ταχύτητα με την οποία ο εκβιασμός της Γερμανίας μετατράπηκε σε αίτημα της «εθνικά υπερήφανης» κυβέρνησης του Γ. Παπανδρέου. Παρότι, συγκεκριμένα, η φράση «λύση – πακέτο» ήταν η γερμανική απάντηση στα αιτήματα του Τσολάκογλου κατά την επίσκεψή του στο Βερολίνο, με την Μέρκελ να υπονοεί ότι πρώτα αποδέχεστε τον εκβιασμό μου για το Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας και μετά συζητάμε, προσερχόμενος στο Παρίσι και τις Βρυξέλλες ο Γιωργάκης δήλωνε κι αυτός σαν ηχώ του Βερολίνου «λύση – πακέτο» υπονοώντας ότι θα αποδεχτούμε κάθε απαίτησή σας!

Ακόμη όμως και τα παραπάνω αιτήματα δεν αρκούν στη Γερμανία για να αποδεχθεί ένα κούρεμα του ελληνικού δημόσιου χρέους, στο πλαίσιο μιας αναδιάρθρωσής του που είναι θέμα χρόνου. Η Γερμανία θα θέσει αυστηρότατους όρους, επικαλούμενη τις απώλειες που θα έχουν τα χρηματοπιστωτικά της ιδρύματα. Με βάση πιο πρόσφατα στοιχεία (Φαϊνάνσιαλ Τάιμς 8 Μαρτίου) ακριβώς το μισό ελληνικό χρέος (120 δισ.) βρίσκεται σε χέρια τραπεζών και το υπόλοιπο (119 δισ.) εκτός τραπεζών. Οι απώλειες ωστόσο θα κινούνται σχεδόν αποκλειστικά σε ονομαστικό επίπεδο καθώς οι παχυλές, συχνά διψήφιες αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων έχουν αποζημιώσει τους κατόχους του και με το παραπάνω. Θα κινούνται δε οι γερμανικοί όροι σε τρεις κατευθύνσεις. Πρώτο, άμεσο έλεγχο στα δημόσια οικονομικά και τις εισπράξεις εφοριών και τελωνειών, παραπέμποντας στα χρόνια οικονομικής κατοχής του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου. Δεύτερο, αθρόες ιδιωτικοποιήσεις δημόσιων επιχειρήσεων και βίαιες εξαγορές κάθε μεγέθους ιδιωτικών επιχειρήσεων από τις κατασκευές και τον τουρισμό μέχρι τις τράπεζες και το εμπόριο (ό,τι έχει απομείνει σε αυτό τον κλάδο) που θα είναι αποτέλεσμα της δεινής θέσης στην οποία θα περιέλθουν οι ελληνικές επιχειρήσεις λόγω της ύφεσης, ενώ αυτή η τάση θα διευκολυνθεί από την πτώση της χρηματικής αξίας τους. Τρίτο και σημαντικότερο μια συνεχής μείωση σε μισθούς, ημερομίσθια, συντάξεις και επιδομάτα ανεργίας (καθόλου τυχαία δεν ήταν η τελευταία παρεμβαση του Όλι Ρεν) μέχρι να φθάσουν σε τριτοκοσμικά όρια και επίπεδα εξαθλίωσης.

 ΠΑΥΣΗ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ

Ανατροπή της επίθεσης του κεφαλαίου

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ 

Μονόδρομο απέναντι στην επίθεση του κεφαλαίου αποτελεί η μαχητική διεκδίκηση ενός πλαισίου διεκδικήσεων που θα βελτιώνουν τη θέση των εργαζομένων, θα προκαλούν ρήγματα στην αστική κυριαρχία και θα ανοίγουν το δρόμο για την αντικαπιταλσιτική επανάσταση και την εργατική εξουσία. Ειδικότερα: αυξήσεις σε μισθούς, συντάξεις και επιδόματα ανεργίας, γενναίες επιδοτήσεις σε παιδεία, υγεία, ασφάλιση και μέσα μεταφοράς, εθνικοποίηση των τραπεζών και στρατηγικής σημασίας επιχειρήσεων, περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων, έξοδος από ευρώ και ΕΕ και παύση πληρωμών του δημόσιου χρέους στην κατεύθυνση της διαγραφής του.

Η ιδιαιτερότητα ωστόσο του αιτήματος παύσης πληρωμών είναι πως η πλήρης υλοποίησή του δεν εξαρτάται μόνο από τους εσωτερικούς ταξικούς και πολιτικούς συσχετισμούς, όπως συμβαίνει στον ένα ή τον άλλον βαθμό για  τα προηγούμενα αιτήματα. Η τύχη του χρέους δηλαδή δεν κρίνεται ούτε από το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ελληνικών τραπεζών και των ασφαλιστικών ταμείων – ακόμη και στην περίπτωση που αυτό θα λυθεί προς όφελος της εργατικής τάξης. Γι’ αυτό τον λόγο τα ομόλογα που έχουν εκδοθεί από το ελληνικό δημόσιο, τα οποία ας τα θεωρήσουμε χάρη ευκολίας επιταγές που θα συνεχίσουν να κυκλοφορούν στο εξωτερικό ενσωματώνοντας απαιτήσεις, θα αποτελούν αγκάθι στο πλευρό ακόμη και μιας εργατικής εξουσίας (που θα αφαιρεθεί μόνο όταν νικήσει η διεθνής επανάσταση και εδραιωθεί ο σοσιαλισμός – κομμουνισμός). Η προβολή επομένως του αιτήματος της διαγραφής του χρέους δεν εγγυάται την διαγραφή του! Απονομιμοποιεί το χρέος και αντιμετωπίζει την ιδεολογική τρομοκρατία, αφήνοντας όμως ένα κενό ανάμεσα στο σημερινό ζόφο και την ιδεολογική ζύμωση από την μια και την διαγραφή μέρους ή όλου του χρέους από την άλλη.

Η μοναδική μέθοδος που μπορεί να καλύψει αυτό το κενό είναι ο λαϊκός εκβιασμός και οι επιτροπές λογιστικού ελέγχου. Γι’ αυτό τον λόγο άλλωστε οι δεκάδες σχετικές προσπάθειες που έχουν γίνει σε όλο τον κόσμο δεν τελεσφόρησαν παρά σε μια μόνο χώρα – τον Ισημερινό. Κι αυτό εξ αιτίας της λαϊκής πάλης που επέβαλλε στον Ραφαέλ Κορέα την ατζέντα της ΕΛΕ.

Η αντίστοιχη προσπάθεια που γίνεται στην Ελλάδα με ζητούμενο να ανοίξουν τα βιβλία του χρέους διευκολύνει την πάλη μια και εισάγει σε αυτήν επιπλέον τμήματα των εργαζομένων και δίνει κύρος στο αίτημα διαγραφής του χρέους. Η ανάδειξη του παράνομου χαρακτήρα του ανατοκισμού για παράδειγμα, όπως έγινε στον Ισημερινό, μπορεί να αποβεί πολλαπλά χρήσιμη στην περίπτωση της Ελλάδας που μέσα σε δύο δεκαετίες έχουμε πληρώσει δύο φορές σχεδόν το σημερινό χρέος. Το ίδιο αποτελεσματικά μπορεί να λειτουργήσει και η επίκληση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης λόγω των δραματικών κοινωνικών συνεπειών που έχει η εξυπηρέτηση του (βλέπε σελίδα 20).

Οι όροι για να λειτουργήσει προωθητικά στην εξέλιξη της ταξικής πάλης το αίτημα συγκρότησης Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου είναι να έχει κινηματικό χαρακτήρα και να μην εκφυλιστεί σε επιτροπή κοινοβουλευτικού ελέγχου (ωραίο μου πλυντήριο) και επίσης να είναι σαφές ότι το αίτημα αυτό δεν απευθύνεται στην κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου, αλλά στο κίνημα που θα το επιβάλει με αγώνες και μαζικό λαϊκό εκβιασμό.

Στον αντίποδα αυτής της αντίληψης κινούνται ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ που επιχειρούν να «στενέψουν» το αίτημα στα μέτρα του κοινοβουλευτικού ελέγχου, παρά την έντονη αποδοκιμασία που δέχτηκαν όταν ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους στην πρώτη συνέντευξη Τύπου της Πρωτοβουλίας για τη Συγκρότηση της ΕΛΕ. Το ΚΚΕ από την άλλη επιτίθεται στην πρόταση δημιουργίας κοινοβουλευτικής επιτροπής αντιτείνοντας ορθά την εμπειρία από προηγούμενα αποτελέσματα αντίστοιχων επιτροπών. Από την άλλη αμφισβητώντας τον διαχωρισμό σε νόμιμο και παράνομο στο όνομα του κινδύνου να κληθεί να πληρώσει ο λαός το «νόμιμο» υποτιμάει την ταξική πάλη που θα καθορίσει ποιό μέρος τελικά θα πληρωθεί και επίσης τα τεράστια οφέλη που δημιουργούνται ακόμη κι από τη διαγραφή του 70% του χρέους όπως έγινε στον Ισημερινό, με αποτέλεσμα να διπλασιαστούν οι δαπάνες για υγεία και παιδεία. Κι αυτό σε σύγκρουση κι όχι σε συμφωνία με τον ιμπεριαλισμό και τους πιστωτές.