Το ιρλανδικό μοντέλο και η Ελλάδα

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Την πρώτη φορά που η Ιρλανδία αποτέλεσε μέτρο σύγκρισης για την Ελλάδα ήταν την δεκαετία του ’90, επί Κ. Σημίτη όταν οι εγχώριοι, υψηλοί ρυθμοί μεγέθυνσης συγκρίνονταν με αυτούς του «κέλτικου τίγρη». Την δεύτερη φορά που η τύχη των δύο χωρών συμβάδισε διέψευσε τις υψιπετείς προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί για μια αέναη και κυρίως δίκαιη μεγέθυνση με κοινωνικό μέρισμα. Ήταν στο αποκορύφωμα της οικονομικής κρίσης του 2008, όταν η περιφέρεια της ευρωζώνης αποδείχτηκε το μαλακό υπογάστριο του κοινού νομίσματος. Έκτοτε, η πορεία τους συναντήθηκε ξανά, πριν την έλευση μάλιστα του κορονοϊού και της συνακόλουθης κρίσης. Σημείο συνάντησης είναι τα ανεξόφλητα στεγαστικά δάνεια, που εξελίσσονται σε ιδανική παγίδα για χιλιάδες δανειολήπτες. 

Στην Ελλάδα, το σχέδιο Ηρακλής (4649/2019) υπόσχεται να μειώσει περαιτέρω τα κόκκινα δάνεια των τραπεζών. Και θα το κάνει! Η κρατική εγγύηση ύψους 12 δισ. ευρώ είναι σίγουρο ότι θα διευκολύνει τις τιτλοποιήσεις δανείων και την μεταπώλησή τους. Πολλώ δε μάλλον όταν σε αυτούς τους τίτλους θα συμπεριληφθούν κι εξυπηρετούμενα δάνεια έτσι ώστε να αξιολογηθούν ως «ομολογίες υψηλής προεξοφλητικής προτεραιότητας», από τον Εξωτερικό Οργανισμό Πιστοληπτικής Αξιολόγησης και να ωφεληθούν της κρατικής εγγύησης, που μάλιστα «δύναται να αυξάνεται». Το άρθρο 2 του νόμου δεν αφήνει κανένα ερωτηματικό: «Ως τιτλοποίηση απαιτήσεων νοείται η μεταβίβαση απαιτήσεων, συμπεριλαμβανομένων απαιτήσεων σε προσωρινή ή οριστική καθυστέρηση ή ρύθμιση, από δάνεια ή πιστώσεις που έχουν χορηγηθεί από πιστωτικά ιδρύματα». Στο συγκεκριμένο χωρίο ο τονισμός πέφτει στη λέξη «συμπεριλαμβανομένων»…

Μακροπρόθεσμο ζητούμενο των τραπεζών είναι να δοθεί μια περαιτέρω ώθηση στην αγορά ακινήτων, να πάψει να είναι μια επί της ουσίας «ακίνητη αγορά». Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει για παράδειγμα στις ΗΠΑ, που τα νοικοκυριά αλλάζουν συχνότερα σπίτι σε συνάρτηση με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες ή την οικονομική τους κατάσταση. Όπως ακριβώς από την μια γενιά στην άλλη έπαψε να είναι δεδομένο ότι o εργάσιμος βίος ξεκινάει και τελειώνει σε 2 το πολύ 3 δουλειές, έτσι και το σπίτι ακολουθεί τη δουλειά ή το αυτοκίνητο και παύει να ταυτίζεται με κάθε οικογένεια. Το σχέδιο Ηρακλής θα λειτουργήσει καταλυτικά σε αυτή την κατεύθυνση, επιταχύνοντας την εμπορευματοποίηση της στέγης, μέσω της δημιουργίας μιας δευτερογενούς αγοράς κατοικίας. Κι όπως συμβαίνει παντού μάλιστα, ο νεοφιλελευθερισμός οφείλει τα πάντα στο κράτος: Η δευτερογενής αγορά στέγης κατά κοινή ομολογία δεν θα μπορούσε να δημιουργηθεί αν το «επάρατο» κατά τ’ άλλα κράτος δεν προσέφερε αφειδώλευτα εγγυήσεις.

Το «πράσινο φως» στις τράπεζες  να περάσουν στους λεγόμενους εξυπηρετητές, που είναι συχνά θυγατρικές τους, πράσινα και κόκκινα δάνεια, σε συνδυασμό με τον τερματισμό του καθεστώτος προστασίας της πρώτης κατοικίας από κατασχέσεις και πλειστηριασμούς στα τέλη Ιουλίου του 2020 κανείς δεν αμφιβάλλει ότι θα έχει δύο δραματικές επιπτώσεις: Σταδιακή μείωση της ιδιοκατοίκησης και αύξηση των αστέγων. Κι αν αυτή η πρόβλεψη φαίνεται υπερβολική αρκεί μια ματιά στην …Ιρλανδία, που διέρχεται μια άνευ προηγουμένου στεγαστική κρίση – κι εδώ βρίσκεται το τρίτο στη σειρά σημείο συνάντησής μας με την πατρίδα του Τζέιμς Τζόις.

Η οικονομική κρίση στην Ιρλανδία τελείωσε πολλά χρόνια πριν τελειώσει η ελληνική. Το 2013 κιόλας οι ρυθμοί αύξησης του ΑΕΠ ξεκίνησαν να αυξάνονται και συνέχισαν μέχρι και το 2019, αν και με μικρότερο ρυθμό. Το βιοτικό επίπεδο όμως των Ιρλανδών βρισκόταν σε ελεύθερη πτώση, πολύ πριν έρθει το lockdown. Η επιδείνωση των όρων ζωής κι εργασίας ήταν τόσο ραγδαία ώστε η εκλογική επιτυχία του Σιν Φέιν τον Φεβρουάριο του 2020 χαρακτηρίστηκε ως η αντίδραση των Ιρλανδών απέναντι στις αντι-ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις και την στεγαστική κρίση. Οι δικοί τους «μνημονιακοί» νόμοι και πολύ εντονότερα οι όροι διάσωσης των δικών τους χρεοκοπημένων τραπεζών εξασφάλισαν ότι οι Ιρλανδοί την μεταμνημονιακή εποχή, κι ενώ το ΑΕΠ αυξανόταν αδιαλείπτως, έχασαν ό,τι κατάφεραν να διαφυλάξουν ακόμη και την εποχή των Μνημονίων, που όπως και στην Ελλάδα αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του άγραφου κοινωνικού συμβολαίου τους: τα σπίτια τους! Οι αριθμοί βοούν: Τετραπλασιασμός των αστέγων από την μια και μείωση του ποσοστού ιδιοκατοίκησης από την άλλη, όταν ακόμη και στο αποκορύφωμα της κρίσης δεν παρατηρήθηκαν τέτοιες μεταβολές. Τότε, η ελλιπής σε σχέση με σήμερα, εμπορευματοποίηση της κατοικίας κι ένα πιο προστατευτικό καθεστώς, που ακυρώθηκε από τις μετέπειτα κυβερνήσεις, διασφάλιζε τα υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης κι απέτρεπε τις εξώσεις, που ήρθαν σαν φυσικό επακόλουθο.

Ό,τι θα γίνει και στην Ελλάδα σε λιγότερο από τρεις μήνες…

Εφημερίδα Τα Νέα, 12 Ιουνίου 2020

Εικόνες από το μέλλον της Ελλάδας οι εξώσεις στην Ισπανία (Επίκαιρα, 22-28.8.2013)

casasΑρκεί μια ματιά στην Ισπανία για να μάθουμε τι θα ακολουθήσει την ειλημμένη απόφαση της κυβέρνησης Σαμαρά να μην ανανεώσει το νόμο που προστατεύει την πρώτη κατοικία από πλειστηριασμούς. Οπότε, από την 1η Ιανουαρίου του 2014, σιγά – σιγά στην αρχή και με σαρωτικούς ρυθμούς στη συνέχεια οι τράπεζες θα αρχίζουν τις κατασχέσεις σπιτιών που είχαν αγοραστεί με δάνεια κι έχουν πάψει να εξυπηρετούνται, προχωρώντας ταυτόχρονα και στην έξωση των δανειοληπτών.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Στην χώρα του Θερβάντες, με ένα ποσοστό ιδιοκατοίκησης κοντά στο 80% που συναγωνίζεται το ελληνικό, απαιτείται πολύ μεγάλη μεροληψία για να κατηγορήσει κανείς τους ίδιους τους Ισπανούς για τα δάνεια που πήραν. «Δεν θέλουμε μια χώρα προλετάριων, θέλουμε μια χώρα που να αποτελείται από ιδιοκτήτες σπιτιών», δήλωνε δημόσια το 1957 ο πρώτος υπουργός Κατοικίας του δικτάτορα Φράνκο. Η πιο πρόσφατη ώθηση στο (πολύ κοντινό μας) όνειρο κάθε Ισπανού να αποκτήσει το δικό του σπίτι δόθηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’90 κι αμέσως μετά την υιοθέτηση του ευρώ. Ήταν η εποχή που η Γερμανία ξεπερνούσε την οικονομική της κρίση, διατάσσοντας την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να χαμηλώσει τα επιτόκια του ευρώ και πλημμυρίζοντας κατ’ αυτό τον τρόπο τη Νότια Ευρώπη με φθηνό χρήμα. Στην Ισπανία (όπως και στην Ιρλανδία) ο πακτωλός πιστωτικού χρήματος κατευθύνθηκε κατά κύριο λόγο στην κατοικία, δημιουργώντας μια πρωτοφανή σε μέγεθος φούσκα. Εκτιμάται από το 1995 μέχρι πριν λίγα χρόνια το απόθεμα κατοικιών στην Ισπανία αυξήθηκε κατά 7 εκ., ενώ οι τιμές αυξήθηκαν κατά 220%!

Ρεκόρ ανεργίας κι εξώσεων

Αυτή η πορεία ανακόπτεται για πρώτη φορά με την κρίση του 2008 και απότομα όταν ξεκινάει η εφαρμογή των πρώτων μέτρων λιτότητας από την προηγούμενη κυβέρνηση του Θαπατέρο που ως αποτέλεσμα έχουν η Ισπανία να κατέχει επί χρόνια μεταξύ των χωρών της ΕΕ το χρυσό στην ανεργία (με ένα ποσοστό 26% που μεταξύ των νέων κάτω των 25 ετών γίνεται 57%), μέχρι που την πρώτη θέση κατέλαβε η Ελλάδα, εν προκειμένω με το σπαθί της, χωρίς εδώ να χρειαστούν ελληνοποιήσεις αλλοδαπών ή να ανιχνευθούν ύποπτες χημικές ουσίες. Το κοινωνικό δράμα των εξώσεων κάνει την εμφάνισή του στην Ισπανία το 2011 – 2012 όταν λήγει η διετία κατά την οποία οι άνεργοι λαμβάνουν, σύμφωνα με το νόμο, το σχετικό επίδομα. Από το 2008 μέχρι το 2012 οι εξώσεις έφθασαν τις 363.000, ενώ κάθε μέρα υπολογιζόταν ότι 80 οικογένειες διώχνονταν κακήν κακώς από τα σπίτια τους, κατ’ εντολήν της αστυνομίας, με τη συνοδεία της αστυνομίας. Το διαδίκτυο πλημμύρισε από φωτογραφίες πυροσβεστών που έχοντας λυγίσει μπροστά σε τόση βία, έβαζαν τα κλάματα, γύριζαν την πλάτη, έβγαζαν το κράνος και πετώντας το δήλωναν ότι αρνιόνταν να συνεχίσουν να βοηθούν σε αυτό το καθόλα νόμιμο έγκλημα. Το κίνημα εναντίον των εξώσεων βρήκε υποστηρικτές όχι μόνο μεταξύ πυροσβεστών που σε δύο τουλάχιστον αυτόνομες περιφέρειες (Καταλονία και Κορούνια) ψήφισαν ότι αρνούνται να βοηθούν στο ξεσπίτωμα οικογενειών ανέργων και φτωχών, αλλά ακόμη και κλειδαράδων που επισήμως, μέσω των ενώσεων τους, ανακοίνωσαν ότι δεν πρόκειται οι ίδιοι να αλλάξουν κλειδαριές σε σπίτια που μετά την κατάσχεση και την έξωση περνούν στην ιδιοκτησία των τραπεζών. Η ορμή του κινήματος κατά των εξώσεων και η τεράστια ανταπόκριση που συνάντησε στην ισπανική κοινωνία σχετίζεται σημαντικά με τις αλλεπάλληλες περιπτώσεις αυτοκτονιών που σημειώθηκαν όταν άνθρωποι χωρίς κανέναν πόρο και χωρίς καμία προοπτική πετιόνταν στον δρόμο σαν σκυλιά. Συγκλονιστική για παράδειγμα ήταν η περίπτωση ενός ζευγαριού συνταξιούχων από την Μαγιόρκα που έβαλε τέλος στην ζωή του τον Φεβρουάριο του 2012, όταν η τράπεζα προχώρησε στην κατάσχεση του σπιτιού που ζούσαν και ταυτόχρονα ενημερώθηκαν ότι συνεχίζουν να χρωστούν στην τράπεζα 84.000 ευρώ! Δεν ήταν μάλιστα η μοναδική περίπτωση…

Άστεγοι και με χρέος

Εκ των υστέρων, όταν πια ήταν αργά για να αντιδράσουν, οι περισσότεροι δανειστές μάθαιναν ότι στους όρους των δανείων που είχαν συμφωνήσει με τις τράπεζες περιλαμβανόταν κι η υποχρέωσή τους να αποζημιώσουν την τράπεζα στην περίπτωση που ακόμη και μετά την κατάσχεση η αξία του κατασχεθέντος σπιτιού υπολείπεται της αξίας του ανεξόφλητου δανείου! Έτσι οι τράπεζες, που εν τω μεταξύ χρηματοδοτήθηκαν με 41 δισ. τον Ιούνιο του 2012 για να αποφύγουν την χρεοκοπία, δεν αρκούνταν στην κατάσχεση του σπιτιού, αλλά ο δανειολήπτης, άστεγος πλέον πέρα κι από άνεργος στις περισσότερες περιπτώσεις, έπρεπε να συνεχίζει να εξοφλεί τις δόσεις του δανείου για ένα σπίτι που δεν είχε πια στην κατοχή του! Δεδομένης δε της φούσκας που δημιουργήθηκε την εποχή που «έβρεχε» δάνεια και της πτώσης στις τιμές των κατοικιών που ακολούθησε μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε πως ανάλογες περιπτώσεις (με την αξία του σπιτιού να είναι σημαντικά χαμηλότερη της αξίας του υπόλοιπου του δανείου) αποτελούσαν τον κανόνα κι όχι την εξαίρεση.

Οι κινητοποιήσεις των Ισπανών ενάντια στο αίσχος των εξώσεων κορυφώθηκαν στις αρχές της Άνοιξης όταν ενέταξαν στο οπλοστάσιό τους μια μορφή κινητοποίησης που είχε δοκιμαστεί μια δεκαετία πριν στην Αργεντινή: estraches στα ισπανικά. Στην πράξη, περικύκλωση των σπιτιών πολιτικών του κυβερνώντος δεξιού Λαϊκού κόμματος για να μάθει ο κόσμος ποιοί είναι αυτοί οι πολιτικοί που για χάρη των τραπεζών ξεσπιτώνουν τους φτωχούς. Υπό το βάρος αυτής της τεράστιας πολιτικής πίεσης που δέχθηκαν τα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος κι αφού οι μέθοδοι καταστολής (με την αστυνομία να κόβει πρόστιμα στους διαδηλωτές ακόμη και 1.500 ευρώ και να σχηματίζει οδοφράγματα σε ακτίνα 300 μέτρων γύρω από κάθε σπίτι) απέτυχαν να αναστείλουν τις κινητοποιήσεις που κέρδιζαν συνεχώς σε επιρροή με το 80% των ερωτηθέντων να τις επιδοκιμάζουν, προχώρησαν σε ένα πολιτικό συμβιβασμό που μπορεί να θεωρηθεί μια πρώτη νίκη του κινήματος ενάντια στις εξώσεις. Για πολλούς αυτό το κίνημα ήταν η συνέχεια του κινήματος των Αγανακτισμένων και των Πλατειών που έκανε την εμφάνισή του το 2011. Για το επίμαχο θέμα των εξώσεων οι Ισπανοί αφού επανειλημμένες φορές απέτρεψαν εξώσεις με την επιτόπια παρουσία τους κι ερχόμενοι σε σύγκρουση με την αστυνομία (που είναι περιττό να πούμε ότι δεν εξαντλούσε και την αυστηρότητά της), προέβησαν στην συλλογή υπογραφών κατ’ εφαρμογή μιας συνταγματικής πρόβλεψης που επιτρέπει να εισαχθεί νόμος στη Βουλή από την ίδια την κοινωνία, εάν μαζευτεί ο κατάλληλος αριθμός υπογραφών, όπως κι έγινε. Το κείμενο κάτω από το οποίο μάζεψαν 1,5 εκ. υπογραφές κατέληγε σε 3 αιτήματα: Διακοπή των κατασχέσεων και εξώσεων, παύση οποιασδήποτε απαίτησης της τράπεζας από τους δανειολήπτες όταν ολοκληρώνεται η κατάσχεση και άνοιγμα των ανοίκιαστων σπιτιών που έχουν υπό την κατοχή τους οι τράπεζες και αρνούνται να προσφέρουν για ενοικίαση. Η Στατιστική Υπηρεσία της Ισπανίας εκτιμά ότι το 14% του αποθέματος κατοικιών σε όλη τη χώρα ή 3,4 εκ. σπίτια παραμένουν ξενοίκιαστα και σφραγισμένα (την ίδια ώρα που οι άστεγοι φτάνουν τους 40.000 εκ των οποίων ο 1 στους 4 έχει αποκτήσει κάποιας μορφής τριτοβάθμια εκπαίδευση). Ο νόμος τον οποίο ψήφισε η Ισπανική Βουλή τον Απρίλιο του 2013 κι αφού το Νοέμβριο του 2012 είχε ψηφίσει έναν ακόμη σχετικό νόμο (ορισμό της αναποτελεσματικότητας) δεν περιελάμβανε κανένα από τα παραπάνω αιτήματα και χαρακτηρίστηκε ως χάνζαπλαστ σε αιμορραγία, μιας και εξαντλούσε την προστασία του σε ακραίες περιπτώσεις φτώχειας στους οποίους έδωσε μια περίοδο χάριτος δύο ετών. Ήταν ωστόσο μία πρώτη επιτυχία.

Γι’ αυτό, ακόμη και τώρα οι λαϊκές κινητοποιήσεις ενάντια στις εξώσεις συνεχίζονται αμείωτες. Στα επιτεύγματα δε της οργάνωσης που έχει πρωτοστατήσει στο μπλοκάρισμα των εξώσεων (PAH) όπως ομολογείται από την ιστοσελίδα της (http://afectadosporlahipoteca.com/) περιλαμβάνεται η αποτροπή 725 εξώσεων. Ως τώρα…

Έφοδο εφορίας και αρπακτικών στην ιδιωτική περιουσία (Πριν, 28 Ιουλίου 2013)

spitiaΝέος γύρος εξαθλίωσης με μαζικούς πλειστηριασμούς σπιτιών και εξώσεις

Νέος κύκλος αίματος ανοίγει από Σεπτέμβρη για τους εργαζόμενους και τα μεσαία στρώματα στην Ελλάδα. Βασικό χαρακτηριστικό της νέας επίθεσης, που θα επιδεινώσει απότομα τους όρους ζωής και την κοινωνική τους θέση, θα είναι η βίαιη αρπαγή της ιδιωτικής τους περιουσίας. Μέχρι στιγμής τα τεράστια νέα βάρη που έχει προκαλέσει η συνέχιση της εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους και η εκτίναξή του τα τελευταία χρόνια έχει καταφέρει αναμφισβήτητα να επιδεινώσει την εισοδηματική κατάσταση της πλειοψηφίας όπως μαρτυρούν δια γυμνού οφθαλμού πολλά στοιχεία.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Μένοντας στα πιο πρόσφατα ξεχωρίζουμε τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την επεξεργασία των φορολογικών δηλώσεων βάσει των οποίων το δηλωθέν εισόδημα μισθωτών και συνταξιούχων το 2012 μειώθηκε κατά 18,3% ως προς το 2011 ενώ την ίδια στιγμή η φορολογική τους επιβάρυνση αυξήθηκε κατά 52%. Η επιδείνωση της θέσης της εργατικής τάξης υπογραμμίζεται κι από τα στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας βάσει των οποίων κατά το πρώτο τρίμηνο του 2013 το διαθέσιμο εισόδημα μειώθηκε κατά 6,2% (σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του προηγούμενου έτους) λόγω της πτώσης των αποδοχών των εργαζομένων, που μειώθηκαν κατά 11,1% και της πτώσης των κοινωνικών παροχών, κατά 11,7%. Η συρρίκνωση των κοινωνικών παροχών, που από Σεπτέμβρη θα γνωρίσει νέες δόξες, επισημαίνεται κι από έκθεση του ΟΟΣΑ όπου αναφέρεται ότι την τελευταία 5ετία η Ελλάδα είναι πρωταθλητής (σε σχέση με άλλες χώρες του ΟΟΣΑ) στη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους καθώς οι κοινωνικές παροχές μειώθηκαν από 24% του ΑΕΠ το 2009 στο 22% το 2013.

Παρότι ωστόσο οι κοινωνικές παροχές μειώθηκαν, τα φορολογικά βάρη εκτοξεύθηκαν, η ανεργία εκτινάχθηκε στα ύψη και οι μισθοί καταβαραθρώθηκαν (42% συρρίκνωση μισθών στις μικρές επιχειρήσεις καταγράφει η εξαμηνιαία έκθεση οικονομικής συγκυρίας της Εθνικής Τράπεζας), η ιδιωτική περιουσία των Ελλήνων παρέμεινε κατά βάση άθικτη. Εξαίρεση σίγουρα αποτελεί το μικρό εμπόριο, όπου ο τζίρος με βάση την ίδια έκθεση της Εθνικής μειώθηκε σωρευτικά κατά 50% τα τελευταία χρόνια, οδηγώντας στο κλείσιμο χιλιάδων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, προς όφελος φυσικά των μεγάλων και δη των πολυεθνικών. Το ποσοστό ιδιοκατοίκησης ωστόσο, που εξακολουθεί να είναι από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη ξεπερνώντας το 80%, έμεινε άθικτο όπως και η κατοχή γης στην ύπαιθρο, σε βάρος της κινητής περιουσίας (πχ καταθέσεις) που θυσιάστηκε, λειτουργώντας σαν απορροφητήρας κραδασμών, στο βωμό διατήρησης της ακίνητης περιουσίας. Έτσι η κατανομή της ακίνητης περιουσίας εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να είναι περισσότερο «δημοκρατική», διατηρώντας τα γνωρίσματα που είχε πριν την λυσσαλέα επίθεση του κεφαλαίου όπως ξεδιπλώθηκε την τελευταία 4ετία. Αυτό ακριβώς είναι που θα αλλάξει απότομα τους επόμενους μήνες. Η ιδιωτική περιουσία θα βρεθεί στο κέντρο μιας συνδυασμένης επίθεσης του κράτους και του ιδιωτικού κεφαλαίου. Το ελληνικό δημόσιο, αρωγός και εγγυητής κατά το παρελθόν του κάθε «νοικοκύρη», θα μετατραπεί σε εκτελεστή της ιδιωτικής περιουσίας δίνοντας αρχικά το πράσινο φως στις εφορίες για να προχωρούν σε συντηρητικές κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων προσώπων με φορολογικές εκκρεμότητες, για ποσά που υπερβαίνουν ακόμη και τα 1.000 ευρώ. Πρόκειται για δυνατότητα που κατοχυρώθηκε με κάθε επισημότητα στο άρθρο 46 του φορολογικού νόμου που ψηφίσθηκε την Πέμπτη. Οι διευκρινίσεις του υφυπουργού Οικονομικών Γ. Μαυραγάνη ότι δεν πρόκειται να θιχτεί «η πλατιά μάζα» των φορολογουμένων ακόμη κι η επαναδιατύπωση του επίμαχου άρθρου δεν πείθουν για τις αγαθές προθέσεις της κυβέρνησης Σαμαρά που λειτουργεί σαν άβουλο όργανο των πιστωτών.

Στο στόχαστρο κυβέρνησης και τραπεζών μπαίνει η ιδιωτική κατοικία

Το κράτος θα σημάνει την λήξη μιας ολόκληρης περιόδου κατά την οποία οι κοινωνικές συμμαχίες του κεφαλαίου στηρίχθηκαν στην «κοινωνικοποίηση» της ιδιοκτησίας και δη της κατοικίας μέσω επίσης της μη ανανέωσης της προστασίας που εξακολουθεί να χαίρει η πρώτη κατοικία με το νόμο Κατσέλη για μετά τις 31.12.2013. Να θυμίσουμε ότι η Τρόικα από πέρυσι πίεζε για να αρχίσουν οι κατασχέσεις κατοικιών. Όμως, όχι μόνο το 2012 αλλά ακόμη και το πρώτο εξάμηνο του 2013 οι κατασχέσεις μπορούσαν να περιμένουν λόγω του ότι δεν είχε ολοκληρωθεί η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Πλέον όμως ο τραπεζικός χάρτης ξανασχεδιάστηκε, στο συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του. Η ολοκλήρωση των ελέγχων της Blackrock στις ελληνικές τράπεζες στο επόμενο δίμηνο το μόνο που θα βγάλει μετά βεβαιότητας είναι σοβαρή πίεση για να τελειώνουν πια με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, η αξία των οποίων ανέρχεται σε 57 δισ. ευρώ. Αυξάνουν μάλιστα με ραγδαία ταχύτητα. Από 14,7% του συνόλου τον Σεπτέμβριο του 2011 (με τα μη εξυπηρετούμενα στα καταναλωτικά να φτάνουν το 26,4%, στα επιχειρηματικά το 13% και στα στεγαστικά το 14%), έφτασαν το 21,4% τον Ιούνιο του 2012 (35,7% στα καταναλωτικά, 19,6% επιχειρηματικά και 19,9% στεγαστικά) και 27,8% τον Μάρτιο του 2013 (42,4% καταναλωτικά, 22,9% επιχειρηματικά και 27,5% στεγαστικά). Η συνέχεια μάλιστα αναμένεται εξ ίσου δραματική, λόγω του ότι οι τραπεζικές καταθέσεις έχουν εξαντληθεί και κάθε λογής αποθέματα έχουν τελειώσει, ενώ η ανεργία αυξάνεται.

Εντελώς, μα εντελώς …τυχαία σε αυτή την συγκυρία έκαναν την εμφάνισή τους στην Αθήνα κεφάλαια – γύπες (distress funds) που εξειδικεύονται στην αγορά «κόκκινων δανείων» από τις τράπεζες, τα οποία θα αγοράσουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια στο 50% ακόμη και στο 20% της αρχικής τους αξίας, ελαφρύνοντας τους ισολογισμούς των τραπεζών. Το νέο τους …απόκτημα πιθανότατα θα καταλήξει στις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες διαχείρισης ακίνητης περιουσίας (πχ Remax) που τότε θα υποβάλουν μια πολύ, πολύ …συμφέρουσα πρόταση σε καθέναν από τους 300.000 δανειολήπτες που καθυστερούν να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους: Να υπογράψουν μια συμφωνία πώλησης και επαναμίσθωσης (sale and lease back). «Τόσες χιλιάδες επιχειρήσεις που το κάνουν συστηματικά τα τελευταία χρόνια δεν ξέρουν;» θα είναι το συντριπτικό τους επιχείρημα… Έτσι, το σπίτι θα περάσει στους μεγάλους ιδιοκτήτες και διαχειριστές ακίνητης περιουσίας κι ο δανειολήπτης θα έχει μετατραπεί σε νοικάρη, πληρώνοντας όμως ένα μίσθωμα σημαντικά υψηλότερο αυτού που επικρατεί στην αγορά. Κι αν αδυνατεί τότε …έξωση και πλειστηριασμός!

Το σχέδιο της κυβέρνησης θα αλλάξει άρδην τις κοινωνικές ισορροπίες στην Ελλάδα. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι θα δημιουργήσει δεκάδες χιλιάδες άστεγους και απόγνωση σε χιλιάδες οικογένειες φτωχών και ανέργων. Αν το επιτρέψουμε φυσικά…