Η ιδανική αξιωματική αντιπολίτευση του ΣΥΡΙΖΑ

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πρέπει να είναι ο πιο τυχερός πρωθυπουργός της τελευταίας δεκαετίας. Ποτέ άλλοτε ένα κυβερνών κόμμα, της σκληρής μάλιστα νεοφιλελεύθερης Δεξιάς, δεν είχε απέναντί του μια τόσο χλιαρή και άνευρη αντιπολίτευση, που αποφεύγει συστηματικά να κάνει κριτική στα πιο λεπτά θέματα της πολιτικής ατζέντας, που είναι όμως κι εκείνα τα θέματα που κρίνουν τη ζωή εκατομμυρίων πολιτών! Ακόμη κι οι κριτικές που έκανε στη ΝΔ ο Γιώργος Παπανδρέου, ο οποίος έβαλε την Ελλάδα στα Μνημόνια, ήταν πολύ πιο αιχμηρές, πολύ πιο ουσιαστικές από την κριτική που ασκεί ο ΣΥΡΙΖΑ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η υπναλέα αντιπολίτευση του ΣΥΡΙΖΑ θα γίνει ακόμη πιο ξενέρωτη το επόμενο διάστημα, όσο θα ολοκληρώνεται και θα εμπεδώνεται στο κόμμα ο περίφημος «μετασχηματισμός», όπως αποκαλείται η δεξιά στροφή του κόμματος. Σημείο τομής σε αυτή την πορεία θα είναι μετά βεβαιότητας το 3ο συνέδριο του κόμματος που θα υλοποιηθεί στις αρχές του 2020, αν δε δοθεί νέα παράταση.

Η συντηρητική στροφή του κόμματος εκφράζεται στη στάση που έχει κρατήσει τους τελευταίους μήνες, απέναντι σε επιλογές και νόμους της ΝΔ νευραλγικής σημασίας. Ας σταθούμε μόνο σε τρία περιστατικά, ενδεικτικά της περιόδου της Μεγάλης Συναίνεσης που εγκαινιάστηκε με την άνοδο της ΝΔ στην εξουσία, και το πέρασμα του ΣΥΡΙΖΑ στα έδρανα της αντιπολίτευσης απ’ όπου θα ολοκληρώσει τον ενταφιασμό του φιλόδοξου και ριζοσπαστικού πολιτικού προγράμματος που τον έφερε το 2015 στην εξουσία.

Το πρώτο περιστατικό αφορά τα ΕΛΠΕ. Η επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ να καταθέσει ερώτηση για την «ακραία», όπως την χαρακτήρισε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης επιλογή ιδιωτικοποίησης των ΕΛΠΕ μόνο εύστοχη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Κι αυτό επειδή μόλις πριν ενάμισι χρόνο, τον Αύγουστο του 2018, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ το ΤΑΙΠΕΔ διεξήγαγε διεθνή διαγωνισμό για την πώληση του 50,1% του μετοχικού κεφαλαίου των ΕΛΠΕ. Μάλιστα, στο έγγραφο της Ενισχυμένης Εποπτείας που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Ιούνιο του 2019, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, υπήρχε αναφορά για συμφωνία με τις ελληνικές αρχές ώστε το ΤΑΙΠΕΔ να διερευνήσει όλες τις δυνατές επιλογές στην κατεύθυνση της ιδιωτικοποίησης.

Το δεύτερο περιστατικό αφορά την ΔΕΗ. Η κριτική που ψέλλισε η αξιωματική αντιπολίτευση απέναντι στο νόμο πλέον της ΝΔ ήταν αδύνατο να πείσει ακόμη και τους βουλευτές της. Δικαιολογημένα, αν πάρουμε υπ΄ όψη μας τα έργα και τις ημέρες του ΣΥΡΙΖΑ τα οποία υπενθύμισε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης, που όλο το προηγούμενο διάστημα δεν έπαυε κάθε φορά να υπενθυμίζει ότι τα μέτρα που εφαρμόζει είναι συνέχεια των πολιτικών που εφάρμοσε ο ΣΥΡΙΖΑ. Εν συντομία: ιδιωτικοποίηση του 49% του ΑΔΜΗΕ, του 66% του ΔΕΣΦΑ και ενεργοποίηση των διαδικασιών ιδιωτικοποίησης των λιγνιτικών μονάδων Μελίτης και Μεγαλόπολης, χωρίς ωστόσο να ολοκληρωθεί η διαδικασία.

Τέλος, αξίζει να δούμε τη στάση της αξιωματικής αντιπολίτευσης στο μέτωπο των εθνικών. Μια μέρα μετά την συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο, ο ΣΥΡΙΖΑ, μεταξύ άλλων που πάντα κάθε κόμμα της αντιπολίτευσης υποστηρίζει επικρίνοντας την κυβέρνηση, την κατηγόρησε και για «πολιτική κατευνασμού». Ο ΣΥΡΙΖΑ έτσι ζήτησε έμμεσα, πλην σαφώς, από την κυβέρνηση να υιοθετήσει μια πιο σκληρή γραμμή απέναντι στην Άγκυρα. Και στο βάθος τι; Θερμό επεισόδιο; Μια τέτοια κριτική ξαφνιάζει όταν διατυπώνεται από ένα κόμμα της Αριστεράς, που υποτίθεται ότι τάσσεται σταθερά υπέρ της φιλίας των λαών και της ειρήνης. Η τουρκική επιθετικότητα και οι απαιτήσεις της στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο, που καταστρατηγούν το διεθνές δίκαιο κι επιβεβαιώνουν ότι αποτελεί μια αναθεωρητική, αποσταθεροποιητική δύναμη, υπογραμμίζουν επίσης το αδιέξοδο μιας γραμμής εξωτερικής πολιτικής που στηρίχθηκε στις διεθνείς συμμαχίες και τον ευρωατλαντικό παράγοντα για να θεμελιώσει όσα της ανήκουν. Αυτή η γραμμή δεν αμφισβητήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ, παρά τις εξαγγελίες του για μια πιο ισορροπημένη πολιτική διεθνών συμμαχιών, όσο καιρό ήταν την αντιπολίτευση. Αντίθετα, υπηρετήθηκε πιστά. Στην εξωτερική πολιτική μάλιστα δεν επιχειρήθηκαν καν τα πειράματα που δοκιμάστηκαν στην οικονομία το πρώτο εξάμηνο του 2015 για να αποδειχθούν βασιλικές οδοί της πιο βάρβαρης πολιτικής περικοπών και ιδιωτικοποιήσεων.

Υπάρχει ένα πλήθος ακόμη παραδειγμάτων που επιβεβαιώνουν ότι η πολιτική της ΝΔ πατάει επάνω στα «κατορθώματα» του ΣΥΡΙΖΑ. Μεταξύ πολλών άλλων, ας κρατήσουμε όσα είπε μιλώντας στη Βουλή ο υπουργός Εργασίας Γ. Βρούτσης για το ασφαλιστικό νομοσχέδιο που θα κατατεθεί τον Ιανουάριο, κοιτώντας προς τα έδρανα του ΣΥΡΙΖΑ: «Το σχέδιο το οποίο αφορά την ανταποδοτική και τη βασική σύνταξη δεν είναι σχέδιο του νόμου 4387 (νόμος Κατρούγκαλου), ήταν του Λοβέρδου, του ΠΑΣΟΚ, το οποίο κρατήθηκε από εμένα  και το συνεχίσατε κι εσείς, όπως κρατήθηκαν κι άλλα πράγματα»…

Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ και προσωπικά ο επικεφαλής του κόμματος, Αλ. Τσίπρας, στρίβουν το τιμόνι ακόμη πιο δεξιά υπό το βάρος δύο παραγόντων, με τον έναν να αναφέρεται στο παρελθόν και τον άλλον στο μέλλον. Αρχικά, λόγω της πολιτικής που υιοθέτησε την περίοδο 2015-2019. Έχοντας εφαρμόσει ένα μνημόνιο ακόμη πιο σκληρό κι από εκείνα που δέχτηκαν Γ. Παπανδρέου και Λ. Παπαδήμος είναι πράγματι αδύνατο για το ΣΥΡΙΖΑ να επικρίνει τη ΝΔ για τη νεοφιλελεύθερη πολιτική της. Ο ΣΥΡΙΖΑ ωστόσο ρίχνει τους τόνους με την ελπίδα η επίδειξη «υπεύθυνης αντιπολίτευσης» να τον φέρει πιο κοντά στην εξουσία. Σημαντικά σε αυτή την κατεύθυνση θα συμβάλλει και το νέο πρόγραμμα όπου θα παγιωθεί η δεξιά στροφή. Ο Αλ. Τσίπρας πιστεύει με άλλα λόγια ότι εγκαταλείποντας οριστικά και δια παντός ακόμη και το πεδίο της αριστερής φρασεολογίας, κι αυτή η κατεύθυνση  διευκολύνεται απίστευτα από την περιθωριοποίηση των ιστορικών στελεχών του κόμματος – ή όπως απαξιωτικά λέγονται των στελεχών του 3%, θα μπορέσει να πάρει με το μέρος του πολιτικά κέντρα που τον πολέμησαν τυφλά όσο ήταν στην κυβέρνηση. Ωστόσο, πλανάται πλάνην …οικτράν!

Όσο ο ΣΥΡΙΖΑ θα βαθαίνει το κενό που τον χωρίζει από τις προσδοκίες των λαϊκών στρωμάτων και των αριστερών που στηρίχτηκαν πάνω του μέχρι το 2015, τόσο θα απομακρύνεται, δεν θα πλησιάζει προς την εξουσία! Ακόμη κι όταν η κυβέρνηση της ΝΔ θα αρχίσει να εισπράττει πολιτική φθορά από την δεξιά πολιτική της, τα πολιτικά κέρδη του ΣΥΡΙΖΑ θα είναι αναντίστοιχα των ζημιών της ΝΔ, αντίθετα με ό,τι συνέβαινε τις προηγούμενες δεκαετίες. Μια πολιτική παλαιομοδίτικης ρητορικής όξυνσης, ανάλογης αυτής που επιχείρησε να δημιουργήσει ο Αλέξης Τσίπρας στην εκδήλωση των ΠΑΣΟΚογενών στο ξενοδοχείο Ντιβάνι Κάραβελ στις 9 Δεκεμβρίου, θα πέφτει στο κενό γιατί δεν θα επικοινωνεί με τις σύγχρονες κοινωνικές αντιθέσεις που γεννά η πολιτική της ΝΔ… Έτσι, μια ασταθής κι έμπλεη αντιφάσεων κυβερνητική περίοδο των ετών 2015-2019 διαδέχεται μια εξ ίσου ασταθής κι αντιφατική αξιωματική αντιπολίτευση…

Πηγή : Επίκαιρα

Ένα καθόλα νόμιμο «λαθρεμπόριο» πετρελαίου

Τιμή πετρελαίου σε δολ. / βαρέλι, πηγή: Financial Times

Η κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου στη διεθνή αγορά αποτέλεσε (μαζί με την πτώση των τιμών των μετοχών στην Κίνα) ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά γεγονότα της χρονιάς που φεύγει. Η σημασία της πτώσης των τιμών του πετρελαίου δεν προκύπτει μόνο από τις αλυσιδωτές επιπτώσεις που έχει σε όλες τις χώρες του κόσμου. Ενδιαφέρει επίσης γιατί όπως όλες οι τιμές των βασικών εμπορευμάτων που διαπραγματεύονται στα χρηματιστήρια (μέταλλα, σιτάρι, βαμβάκι, ρύζι, κ.α.) αποτελεί έναν ευαίσθητο σεισμογράφο. Αρκεί να θυμηθούμε πως η πτώση τους το 2008 αποτέλεσε τον προπομπό της οικονομικής κρίσης.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Υπάρχει ωστόσο, ή τουλάχιστον έτσι πρέπει να γίνεται, κι ένας πιο απλός και …γήινος λόγος για να ελέγχεται κάθε φορά η τιμή του πετρελαίου: για να μπορούμε να προβλέψουμε την κίνηση των τελικών, λιανικών τιμών. Εννοούμε πώς αν η τιμή του πετρελαίου πέφτει διεθνώς κατά ένα ποσοστό, πρέπει αργά ή γρήγορα, σίγουρα πάντως, να μειώνεται κατά το ίδιο ποσοστό και το επίπεδο των τιμών που πληρώνουμε στο βενζινάδικο για να βάλουμε βενζίνη ή πετρέλαιο στα αυτοκίνητα και τις μηχανές ή για να γεμίσουμε τις δεξαμενές του πετρελαίου στα σπίτια μας με πετρέλαιο θέρμανσης. Το ίδιο έπρεπε να συμβαίνει στις τιμές του καφέ και άλλων προϊόντων. Προφανές; Όχι και τόσο…

Αρκεί να ρίξουμε μια ματιά στις τιμές του μαύρου χρυσού όταν κατέγραφε ρεκόρ και τώρα, διεθνώς και στην εγχώρια αγορά για να καταλάβουμε πως τίποτε δεν είναι τόσο προφανές. Για παράδειγμα, όπως φαίνεται στο διάγραμμα από τη βρετανική εφημερίδα Financial Times που παραθέτουμε, η τιμή του αργού πετρελαίου τον Ιούνιο του 2014 ήταν 115 δολάρια ανά βαρέλι. Τον ίδιο μήνα, όπως φαίνεται στο εβδομαδιαίο δελτίο επισκόπησης τιμών καυσίμων που εκδίδει η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή κι αναρτάται στο διαδίκτυο στην ιστοσελίδα του παρατηρητηρίου τιμών υγρών καυσίμων του υπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων ανερχόταν στα 1,711 ευρώ (εδώ το σχετικό δελτίο). Την εβδομάδα που μας πέρασε η διεθνής τιμή του αργού πετρελαίου έπεσε κάτω από 37 δολάρια ανά βαρέλι. Μειώθηκε δηλαδή, σε σχέση με τον Ιούνιο του 2014, περισσότερο από δύο τρίτα, για την ακρίβεια κατά 68%! Λογικά, θα υποθέσει κάποιος, τόσο θα έπρεπε να είχαν πέσει κι οι λιανικές τιμές στην Ελλάδα. Αμ δε… Με βάση το ίδιο δελτίο η μέση τιμή της αμόλυβδης των 95 οκτανίων ήταν 1,396 ευρώ (εδώ το σχετικό δελτίο). Μειωμένη μεν, σε σχέση με τον Ιούνιο του 2014, αλλά μόνο κατά 18%! Δηλαδή: 68% έπεσε η διεθνής τιμή, 18% η ελληνική!

Αν αυτή η πάγια πρακτική των διυλιστηρίων ΕΛΠΕ και Μότορ Όιλ δε λέγεται αισχροκέρδεια, τότε πώς λέγεται;

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Πριν στις 25 Δεκεμβρίου 2015

Καν’ το όπως ο …Λάτσης (Unfollow, Δεκέμβριος 2014)

LatsisΤα Ελληνικά Πετρέλαια, η Εθνική Τράπεζα, το Mall και το πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού εκ πρώτης όψης δεν έχουν τίποτε κοινό. Ξύνοντας λίγο κάτω απ’ την επιφάνεια εύκολα ξεχωρίζει η άλλοτε διακριτική (λιγότερο στην Εθνική Τράπεζα και περισσότερο στα ΕΛΠΕ) κι άλλοτε σαρωτική (Mall, Ελληνικό) παρουσία του ομίλου Λάτση. Εκείνο όμως που διαπερνάει ως κόκκινη κλωστή και τις τέσσερις περιπτώσεις είναι οι σχεδόν πανομοιότυπες μεθοδεύσεις που επιστράτευσε ο θηριώδης, πολυεθνικός όμιλος για να ολοκληρώσει τις συγκεκριμένες επιχειρηματικές συμφωνίες. Στη συμφωνία δε εξαγοράς του Ελληνικού από το ΤΑΙΠΕΔ αξιοποιήθηκε όλη η τεχνογνωσία που είχε συγκεντρώσει ο όμιλος από την στενή διαπλοκή του με το ελληνικό δημόσιο την τελευταία δεκαετία. Οι πρακτικές του ομίλου Λάτση, που ευνοήθηκε όσο κανένας άλλος από το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων δημόσιας περιουσίας όπως ξεκίνησε από την εποχή της «ισχυρής Ελλάδας» του Κ. Σημίτη και κορυφώθηκε τα πέτρινα μνημονιακά χρόνια, θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν και σε ένα εγχειρίδιο με οδηγίες προς υποψήφιους επιχειρηματίες και τίτλο «Κάν’ το όπως ο Λάτσης». Ας δούμε λοιπόν κεφάλαιο – κεφάλαιο κατ’ αντιστοιχία ισάριθμων κανόνων πώς θριαμβεύει η ιδιωτική πρωτοβουλία, γράφοντας νέες και λαμπρές σελίδες στη τέχνη του επιχειρείν, οικειοποιούμενη όμως την δημόσια περιουσία…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Κεφάλαιο Πρώτο: Φτιάξε τον διαγωνισμό στα μέτρα σου. Οι όροι υπό τους οποίους δραστηριοποιήθηκε στο Mall και φιλοδοξεί να λειτουργήσει στο Ελληνικό ο Λάτσης διαφέρουν ουσιωδώς από τους όρους του διαγωνισμού υπό τους οποίους οι υπόλοιποι συμμετέχοντες κατέθεσαν την προσφορά τους. Περιττό να ειπωθεί ότι η αλλαγή ήταν προς όφελος του Λάτση. Να θυμίσουμε τα γεγονότα: Πριν στεγνώσει το μελάνι με το οποίο η Lamda Development ανακηρύχθηκε σε νικητή του διαγωνισμού του Δήμου Αμαρουσίου (ένα μόλις μήνα μετά την προκήρυξή του, το Φεβρουάριο του 2002) προσφέροντας 129 εκ. ευρώ, σε νομοσχέδιο που αφορούσε τα …υδατορέματα η Βάσω Παπανδρέου παραχώνει τροπολογία που αλλάζει τον συντελεστή δόμησης από το 1 στο 2 για τα 43 στρέμματα του εμπορικού κέντρου. Με επιπλέον μεθοδεύσεις η οικοδομήσιμη έκταση από 23.000 τ.μ. ανέρχεται στα 85.000 τ.μ.! Εξανέστη μέχρι κι ο Κ. Μητσοτάκης στη Βουλή με όσα παρασκηνιακά διαδραματίζονταν δηλώνοντας: «Όλα γίνονται εκ του πονηρού και καλύπτουν σκανδαλώδη συμφέροντα». Υπ’ αυτούς τους (νέους) όρους η επιλογή της Lamda να προτείνει τέτοιο ποσό φαίνεται απόλυτα δικαιολογημένη. Όσο για την ολλανδική εταιρεία, φαβορί μέχρι πρότινος, που έμεινε εκτός παιχνιδιού προφανώς αν ήξερε ότι θα άλλαζε ο συντελεστής δόμησης θα κατέθετε πολύ υψηλότερη προσφορά, στα επίπεδα της Lamda. Που να ‘ξερε όμως…

Το ίδιο έργο επαναλήφθηκε και στο Ελληνικό με τις αλλαγές στους όρους να αφορούν τις πωλούμενες μετοχές, τα κέρδη του δημοσίου επί των μελλοντικών αποδόσεων, την συμπερίληψη άδειας καζίνου και την άρση του όρου ότι αποκλειστικός χρηματοδότης της επένδυσης είναι η Lamda. Η απόφαση του Ζ’ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι αποκαλυπτική. Παραβλέποντας τα επουσιώδη: «Κατά παράβαση των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του ανταγωνισμού οι όροι της πρόσκλησης υποβολής εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στον διαγωνισμό τροποποιήθηκαν στην δεύτερη φάση του διαγωνισμού. Οι επίμαχες τροποποιήσεις μετέβαλαν ουσιωδώς εκ των υστέρων και σε στάδιο της ελεγχόμενης διαδικασίας κατά το οποίο δεν ήταν δυνατή η υποβολή νέων προσφορών από μη προεπιλεγέντες ενδιαφερόμενους επενδυτές».

Η συνταγή της επιτυχίας λοιπόν έχει ως βασικό συστατικό δυσχερείς αρχικά όρους που αποθαρρύνουν αν δεν απομακρύνουν τους ανταγωνιστές. Κι όταν έχουν φύγει οι θλιμμένοι απ’ τη γιορτή μας, τότε ξεκινάει το πάρτι με την κατάλληλη μουσική…

Κεφάλαιο Δεύτερο: Ποιος νοιάζεται για τις αποφάσεις; Τόσο στο Ελληνικό όσο και στο Mall αποφάσεις Συμβουλίου της Επικρατείας και του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν μπήκαν εμπόδιο στον Λάτση, που απερίσπαστος εφάρμοζε το αρχικό του σχέδιο. Μεταξύ πολλών άλλων παραδειγμάτων: η ανέγερση του μεγαλύτερου αυθαίρετου των Βαλκανίων διακόπηκε προσωρινά με απόφαση (υπ. αρ. 1528/2003) του Συμβουλίου της Επικρατείας που ανέφερε ότι παραβιάζεται το άρθρο 24 του Συντάγματος κι επιβαρύνεται ανεπανόρθωτα το περιβάλλον. …Ωσάν να μην υπήρξε! Την ίδια αυθαιρεσία διαπιστώσαμε και στο Ελληνικό με το ΤΑΙΠΕΔ να γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του το Ελεγκτικό Συνέδριο καθώς υπέγραψε με την Lamda σχέδιο σύμβασης πριν καν κατατεθεί κι εκδικαστεί η προσφυγή της Περιφέρειας Αττικής στην ολομέλεια του Ελεγκτικού κι επίσης πριν καν δοθεί στη δημοσιότητα το σκεπτικό του Στ’ Τμήματος που ανακάλεσε την απόφαση του Ζ’ Κλιμακίου με την οποία πάγωνε το έργο.

Κεφάλαιο Τρίτο: Όλα με το νόμο για να χουμε το κεφάλι μας ήσυχο. Η απόφαση του ΣτΕ για το Μαρούσι δεν στάθηκε εμπόδιο στον Βαγγέλη Βενιζέλο, καθώς δικής του έμπνευσης ήταν ο νόμος 3207/2003 περί ολυμπιακής προετοιμασίας που νομιμοποίησε το έκτρωμα του Λάτση, μειώνοντας τον συντελεστή δόμησης από το 2 στο 1,9%, αυξάνοντας ωστόσο την οικοδομήσιμη επιφάνεια στα 121.000 τ.μ. Το μεγαλύτερο επίτευγμά του όμως ήταν ότι η οικοδομική άδεια πήρε τη μορφή νόμου καθιστώντας αχρείαστες τις υπουργικές αποφάσεις και, το σημαντικότερο, αποτρέποντας την δυνατότητα προσφυγών των πολιτών. Το ίδιο θα γίνει και στο Ελληνικό, με το νόμο να θωρακίζει την επαίσχυντη κι αποικιοκρατική συμφωνία, δυσκολεύοντας σε βαθμό απαγόρευσης κάθε σκέψη και διαδικασία νομικής προσβολής και αμφισβήτησης.

Κεφάλαιο Τέταρτο: Άσε το κράτος να βγάλει το φίδι απ’ την τρύπα. Ως γνωστό το κράτος, που πρωτοεμφανίζεται επί Σοβιετικής Ένωσης είναι διαπρύσιος εχθρός της επιχειρηματικότητας και φανατικός πολέμιος του κέρδους. Αυτός ο γενικός κανόνας έχει μερικές …μικρές εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, το Mall χτίστηκε σε 43 στρέμματα που είχε απαλλοτριώσει ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας για να κατασκευάσει εργατικές κατοικίες. Στο ενδιάμεσο η έκταση παραχωρήθηκε στο Δήμο Αμαρουσίου κι αυτός, επί δημαρχίας Π. Τζανίκου σε ένα κρεσέντο γενναιοδωρίας την παραχώρησε στην Lamda. Ο ΟΕΚ εν τω μεταξύ έμεινε με τα πλάνα ανέγερσης εργατικών κατοικιών …στο χέρι. Πάλι καλά μπορεί να πει κανείς γιατί το ελληνικό δημόσιο πολύ πιθανά θα μείνει με μερικές δεκάδες εκατομμύρια στο χέρι ως χρέος από την εκχώρηση του Ελληνικού στον Λάτση, καθώς έχει αναλάβει το κόστος των συμπληρωματικών έργων υποδομής και των έργων μεταφοράς υπαρχόντων εγκαταστάσεων, που η συνολική τους αξία ενδέχεται να ξεπεράσει ακόμη και τα 915 εκ. που θα εισπράξει το Δημόσιο την επόμενη δεκαετία.

Κεφάλαιο Πέμπτο: Αγάπα την Παρασκευή. Η τελευταία εργάσιμη μέρα της εβδομάδας επιλέγηκε τόσο για την ανακοίνωση της συγχώνευσης της Πετρόλα με τα Ελληνικά Πετρέλαια (30 Μαΐου 2003) από τους υπουργούς Ν. Χριστοδουλάκη και Ά. Τσοχατζόπουλο, όσο κι από το ΤΑΙΠΕΔ στις 14 Νοεμβρίου 2014 για την υπογραφή της σύμβασης με την Lamda Development για την εκχώρηση του Ελληνικού. Το ότι δεν είχε περάσει ακόμη καν το 15νθήμερο που δίνει ο νόμος για ενστάσεις στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου και πολύ περισσότερο ο χρόνος που απαιτείται ώστε αυτές να εξεταστούν και να τελεσιδικήσουν κρίθηκε ήσσονος σημασίας. Πάντα προέχει η ανάγκη δημιουργίας τετελεσμένων στην κοινωνία και τα Μέσα Ενημέρωσης, δεδομένης της αντικειμενικής δυσκολίας που έχουν να αντιδράσουν, ακόμη κι εκείνα που το επιθυμούν.

Κεφάλαιο Έκτο: Βάλε τους ανθρώπους σου στις κατάλληλες θέσεις. Η έκβαση του «διαγωνισμού» για το Ελληνικό θα ήταν άγνωστη αν το ΤΑΙΠΕΔ δεν είχε έγκαιρα, από την ίδρυσή του δηλαδή τον Ιούνιο του 2011, στελεχωθεί με στελέχη της Eurobank, της τράπεζας του Λάτση. Η περίπτωση του Κ. Μητρόπουλου, προέδρου του ΤΑΙΠΕΔ κι εκτελεστικού προέδρου της Eurobank είναι η πιο χαρακτηριστική όχι όμως κι η μοναδική περίπτωση. Εξ ίσου καθοριστική είναι κι η επιλογή των προσώπων που βρίσκονται στην διοίκηση των ΕΛΠΕ που όλως τυχαία στην μια θητεία τους εκπροσωπούν τα συμφέροντα του ομίλου Λάτση και στην άλλη τα συμφέροντα του δημοσίου. Εξέχουσα θέση στη μακρά κι απαστράπτουσα χορεία των «ανθρώπων του Λάτση» έχει κι ο πρώην πρόεδρος της Κομισιόν, Μανουέλ Μπαρόζο, που είχε προ δεκαετίας παραθερίσει στην πολυτελή θαλαμηγό του.

Κεφάλαιο Έβδομο: Άλλαξε πλοίο την στιγμή που πρέπει. Η Petrola διετέλεσε επί δεκαετίες αν όχι ναυαρχίδα του ομίλου Λάτση τουλάχιστον μια από τις σημαντικές οικονομικά κι εμβληματικές συμβολικά επενδύσεις του. Η δε Eurobank λειτουργώντας ως συνδετικός κρίκος μεταξύ των τραπεζικών δραστηριοτήτων του ομίλου στην Ευρώπη και των επενδύσεων του στην Ελλάδα συνέβαλε καταλυτικά στην ανάπτυξη του ομίλου. Όπως συμβαίνει όμως και στις ανθρώπινες σχέσεις, έτσι και στις επενδύσεις το κρίσιμο είναι να επιλέγεις έγκαιρα το πότε θα φύγεις. Πριν οι ειδυλλιακές στιγμές μετατραπούν σε χρόνιο ζόφο. Η στιγμή αυτή για την Petrola σήμανε όταν οι εγκαταστάσεις της αποδεικνύονταν εμφανώς πεπαλαιωμένες απαιτώντας πακτωλούς ρευστού για να ανταγωνιστούν τα δημόσια ΕΛΠΕ και την Motor Oil του Βαρδινογιάννη. Για την Eurobank όταν άρχιζε ο βασιλιάς να φαίνεται γυμνός κι ο συνδετικός κρίκος να γίνεται βαρίδι, απειλώντας με ναυάγια. Και στις δύο περιπτώσεις, κατ’ εφαρμογή της εξαίρεσης που προαναφέραμε στον τέταρτο κανόνα – κεφάλαιο του μικρού μας εγχειριδίου, την παρτίδα έσωσε το δημόσιο, με την ευρεία του έννοια, καθώς μια ανταλλαγή μετοχών με τα ΕΛΠΕ και την Εθνική αντίστοιχα, υπό σκανδαλωδώς ευνοϊκούς όρους, έφερε τον Λάτση να ελέγχει επί της ουσίας τα ΕΛΠΕ και να είναι μέτοχος στην Εθνική.

«Καν’ το όπως ο Λάτσης» λοιπόν. Για όποιον φυσικά μπορεί. Οι υπόλοιποι πληρώνουν για τον Λάτση…

Η απέραντη δυσοσμία των ιδιωτικών Ελληνικών Πετρελαίων (Unfollow, Φεβρουάριος 2013)

elpΠερίοπτη είναι η θέση που κατέχουν τα Ελληνικά Πετρέλαια στο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων με την πώλησή τους να τοποθετείται χρονικά στο δεύτερο τρίμηνο του 2013, τόσο από το Τρίτο Μνημόνιο που ψηφίσθηκε το Νοέμβριο του 2012, όσο και από την έκθεση του ΔΝΤ για την Ελλάδα που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 18 Ιανουαρίου. (Είναι η έκθεση που απειλούσε την ηγεσία του ταμείου ξεπουλήματος δημόσιας περιουσίας, το ΤΑΙΠΕΔ, πως αν δεν επιταχύνει τους ρυθμούς των ιδιωτικοποιήσεων τότε θα τους απολύσει και στη θέση τους θα διορίσει τεχνοκράτες από το εξωτερικό. Δικούς τους ανθρώπους δηλαδή, για σίγουρες δουλειές… ) Η ολοσχερής πώληση των ΕΛΠΕ στον ιδιωτικό τομέα, θα αποτελέσει από πολλές πλευρές σοβαρό πλήγμα στο δημόσιο συμφέρον. Ενώ, από την μέχρι σήμερα λειτουργία τους έχει αποδειχθεί περίτρανα ότι η μετοχοποίησή τους και η συμμετοχή ιδιώτη κι εν προκειμένω του ομίλου Λάτση στο μετοχικό τους κεφάλαιο κανένα όφελος δεν προκάλεσε ούτε στα ΕΛΠΕ ούτε στο δημόσιο συμφέρον εν γένει.

Ο λόγος που προκρίνεται η ιδιωτικοποίηση των ΕΛΠΕ φαίνεται αν ρίξουμε μια ματιά στη λίστα με τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις της Ελλάδας, όπου στην πρώτη γραμμή για το 2010 φιγουράρουν τα ΕΛΠΕ. (Η σοβαρότητα του νεοφιλελεύθερου επιχειρήματος για την «αποτυχία του κράτους να ασκήσει τα καθήκοντα επιχειρηματία» φαίνεται επίσης αν δούμε ότι όχι μόνο την πρώτη αλλά και την δεύτερη και την τρίτη θέση στη σειρά κατάταξης τις κατέχουν δημόσιες κι όχι ιδιωτικές επιχειρήσεις και συγκεκριμένα η ΔΕΗ κι ο ΟΠΑΠ…). Τα ΕΛΠΕ κατέχουν μια αξιοζήλευτη θέση στο πρόγραμμα ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας εξ αιτίας των κερδών τους που ανήλθαν σε 248 εκ. ευρώ το 2010, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 13% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο, ενώ το 2011 όταν ο κύκλος εργασιών ακολούθησε ελεύθερη πτώση λόγω της ύφεσης, μειώθηκαν σε 157 εκ. ευρώ. Παρότι οι πωλήσεις του πετρελαίου αναμένεται να μειωθούν κι άλλο – και κατ’ επέκταση τα κέρδη της εταιρείας – το ασυνήθιστα υψηλό με βάση διεθνείς συγκρίσεις μερίδιο που κατέχει το αργό πετρέλαιο στην τελική κατανάλωση αγοράς ενέργειας στην Ελλάδα (67% το 2007 με τον ηλεκτρισμό να ακολουθεί με 22%, τις ανανεώσιμες πηγές με 6% και στη συνέχεια φυσικό αέριο και στερεά καύσιμα με 3% και 2% αντίστοιχα) εγγυάται πως τα ΕΛΠΕ αποτελούν μια πολύ κερδοφόρα επενδυτική επιλογή.

Η έκτακτη γενική συνέλευση που είχε οριστεί για τις 29 Ιανουαρίου, με βασικό θέμα την τροποποίηση του καταστατικού της εταιρείας κι ειδικότερα την κατάργηση της υποχρέωσης για ελάχιστη συμμετοχή του δημοσίου, ανοίγει το δρόμο για την πώληση του 35,48% των μετοχών που κατέχει το δημόσιο στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας (κι οι οποίες έχουν περάσει στο ΤΑΙΠΕΔ μαζί με τις μετοχές των περισσότερων πάλαι ποτέ δημόσιων εταιρειών, κατ’ απαίτηση της Τρόικας, ώστε να διευκολυνθεί η ιδιωτικοποίησή τους). Το μεγαλύτερο μερίδιο, της τάξης του 42%, ανήκει στην Πανγιουροπίαν του ομίλου Λάτση και το υπόλοιπο 23% ανήκει σε θεσμικούς και μικρομετόχους.

Το πολυσυζητημένο δημοσίευμα του γερμανικού περιοδικού Στερν με τίτλο «Την Ελλάδα την διοικεί ένα μονοπώλιο εκατομμυριούχων» το οποίο μπορεί να έβγαζε πολλά άπλυτα στη φόρα της ελληνικής οικονομικής ελίτ πάνω απ’ όλα όμως εξυπηρετούσε την επιχείρηση διασυρμού και υποτίμησης της Ελλάδας, αφιέρωνε αρκετή έκταση στον Λάτση, τον οποίο τον παρουσίαζε κι ως τον βασικότερο διεκδικητή των ΕΛΠΕ. Κάτι που φυσικά μένει να αποδειχθεί. Το ίδιο δημοσίευμα ανέφερε ότι το ΤΑΙΠΕΔ, έχει στελεχωθεί με τόσο αξιοκρατικό τρόπο ώστε τα περισσότερα από τα στελέχη του προέρχονται από την τράπεζα Γιούρομπανκ που ανήκε στον όμιλο Λάτση και είναι σε διαδικασία συγχώνευσης με την Εθνική Τράπεζα. Με μια σχέση ανταλλαγής μάλιστα που δεν κρίθηκε και τόσο επωφελής για την Εθνική Τράπεζα. Σε αυτό το πλαίσιο, το ΤΑΙΠΕΔ έχει από τώρα ασυνήθιστα πολλά κοινά χαρακτηριστικά με την γερμανική Τρόιχαντ που ανέλαβε την ιδιωτικοποίηση των ανατολικογερμανικών επιχειρήσεων για να μείνει στην ιστορία ως σύμβολο διαφθοράς…

Ο όμιλος Λάτση πανταχού παρών

Για όσους ξέρουν πρόσωπα και πράγματα από το εσωτερικό των ΕΛΠΕ, ο όμιλος Λάτση ήταν το μεγάλο αφεντικό της εταιρείας τουλάχιστον από το 2003. Κι αυτό κατά παράβαση προφανώς των όσων έπρεπε να ισχύουν με βάση το καταστατικό της εταιρείας. Για παράδειγμα μέχρι πρόσφατα από τα 13 μέλη του ΔΣ, το ελληνικό δημόσιο που έχει και το μάνατζμεντ όριζε τα 7, κι από 2 όριζαν ο όμιλος Λάτση, οι μικρομέτοχοι και το συμβούλιο εργαζομένων. Παρότι όμως αυτός ο όρος τηρούταν με σχολαστικότητα τα πρόσωπα που ορίζονταν κάθε φορά από το ελληνικό δημόσιο τύχαινε να μην είναι …πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης από το ελληνικό δημόσιο. Έτσι για παράδειγμα διορισμένος από το ελληνικό δημόσιο πρόεδρος της εταιρείας στη συνέχεια απασχολήθηκε ως διοικητής της Γιούρομπανκ, ενώ συνέβη το ίδιο πρόσωπο την μια φορά να διορίζεται στο ΔΣ εκ μέρους του ελληνικού δημοσίου και την άλλη ως εκπρόσωπος του ομίλου Λάτση. Η τακτική αυτή μάλιστα υιοθετήθηκε με θρησκευτική ευλάβεια τόσο από την κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου όσο κι απ’ αυτή του Κ. Καραμανλή.

Ωστόσο αμφιλεγόμενες επιχειρηματικές συνεργασίες με τον όμιλο Λάτση ξεκίνησαν επί κυβέρνησης Κ. Σημίτη και με αρμόδιους υπουργούς τον Ά. Τσοχατζόπουλο στο Βιομηχανίας και Ενέργειας και τον Ν. Χριστοδουλάκη στο Οικονομίας, όταν την τελευταία μέρα του Μαΐου του 2003, ημέρα Παρασκευή μάλιστα, ανακοίνωσαν σε κοινή συνέντευξή Τύπου οι δύο υπουργοί μια συμφωνία επιχειρηματικής συνεργασίας μεταξύ των δύο ομίλων που χαρακτηρίστηκε πως ήταν προς όφελος του Λάτση. Με βάση τους όρους πώλησης ο όμιλος Λάτση που παραχωρούσε την Πετρόλα στη νέα, υπό ίδρυση εταιρεία Ελληνικά Πετρέλαια Όμιλος Εταιρειών θα αποκτούσε το 16,5% των μετοχών στην τιμή των 7,5 ευρώ ανά μετοχή, καταβάλλοντας 326 εκ. ευρώ. Ο όμιλος Λάτση επίσης αποκτούσε το δικαίωμα να πάρει υπό τον έλεγχό του ένα ακόμη ποσοστό της τάξης του 8,75%, φθάνοντας το 25,35%.

Η συγκεκριμένη συμφωνία επανήλθε πρόσφατα, τον Οκτώβριο του 2012, στην δημοσιότητα με αφορμή την αποκάλυψη ιδιόχειρου σημειώματος του Άκη Τσοχατζόπουλου, βάσει του οποίου ο Ευάγγελος Χρόνης, γενικός διευθυντής του Ομίλου Λάτση, φερόταν να έχει δώσει στον Γιάννη Σμπώκο συνεργάτη του Άκη Τσοχατζόπουλου τον Φεβρουάριο του 2003 το ποσό των 10 εκ. ευρώ.

Η λειτουργία των ΕΛΠΕ όλα αυτά τα χρόνια με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια οδήγησε σε μια σειρά αποφάσεων που κρίθηκαν επιβλαβείς για την επιχείρηση, όπως για παράδειγμα η εξαγορά των πρατηρίων της ΒΡ έναντι 500 εκ. ευρώ. Στον αντίποδα αυτής της επιχειρηματικής απόφασης γνώστες της αγοράς υποδεικνύουν την εξαγορά από την Μότορ – Όιλ των πρατηρίων της Σελ που έγινε υπό πολύ πιο συμφέροντες όρους, ενισχύοντας και την θέση της στην αγορά και την οικονομική της ευρωστία.

Επανακρατικοποίηση του τομέα ενέργειας

Για τους εργαζόμενους στα ΕΛΠΕ η περαιτέρω, πλήρης ιδιωτικοποίηση πρέπει να αποτραπεί πάση θυσία. «Κρατήστε πως τα ΕΛΠΕ είναι αν όχι η μοναδική μια από τις ελάχιστες εταιρείες που στο μέσο της χειρότερης κρίσης που έχει αντιμετωπίσει η ελληνική οικονομία κάνει επενδύσεις και προσλήψεις», μας δήλωσε ο Παναγιώτης Οφθαλμίδης πρόεδρος στο Πανελλήνιο Σωματείο Εργαζομένων στα Ελληνικά Πετρέλαια, ο οποίος υπογραμμίζει το τεράστιο κόστος που καταβάλουν οι εργαζόμενοι στα ΕΛΠΕ λόγω των συνθηκών και του επιβαρυμένου περιβάλλοντος εργασίας. Κάτι που γίνεται εύκολα αντιληπτό ακόμη κι απ’ όποιον περνάει έξω από τις εγκαταστάσεις τους στον Ασπρόπυργο. Διασχίζοντας όμως την πύλη του διυλιστηρίου δεν χρειάζονται παρά λίγα λεπτά για να μετατραπεί η ενόχληση σε πονοκέφαλο… «Επτά χρόνια είναι το προσδόκιμο ζωής για τους εργαζόμενους στα ΕΛΠΕ μετά την συνταξιοδότηση όταν για την υπόλοιπη εργατική τάξη είναι περίπου διπλάσιο. Καρκίνοι στον πνεύμονα και το κεφάλι, καρδιές και εγκεφαλικά θερίζουν», είναι τα λόγια του που εστιάζουν σε μια πλευρά με την οποία σχεδόν ποτέ τα Μέσα Ενημέρωσης δεν καταδέχονται να ασχοληθούν…

Ούτε φυσικά και με την άλλη δυσοσμία, που εκπέμπουν τα ΕΛΠΕ καταδέχονται να ασχοληθούν: Αυτή που προέρχεται από την δεκαετή πλέον επίσημη ώσμωση τους με τον ιδιωτικό τομέα, η οποία κατήργησε σύμφωνα με ανθρώπους της αγοράς ένα πλεονέκτημα που υπήρχε ως τότε λειτουργώντας προς όφελος των καταναλωτών: τον ανταγωνισμό μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. Έκτοτε το πέρασμα των ΕΛΠΕ στον ιδιωτικό τομέα, έστω με συγκαλυμμένη μορφή, δημιούργησε συνθήκες ενός ιδιόμορφου, ιδιωτικού μονοπωλίου, που μετέτρεπε το δημόσιο σε παθητικό δέκτη ή υπηρέτη του ιδιωτικού τομέα. Το ολοσχερές πέρασμα των ΕΛΠΕ στον ιδιωτικό τομέα, θα επιτείνει αυτές τις μονοπωλιακές συνθήκες, στερώντας από το δημόσιο την δυνατότητα παρέμβασης σε ένα τομέα που δεν είναι μόνο στρατηγικής σημασίας αλλά επηρεάζει σημαντικά και το καθημερινό εισόδημα εκατομμυρίων πολιτών, μέσω της διαμόρφωσης των τιμών.

Για την ανάγκη αποτροπής της ιδιωτικοποίησης συμφωνεί και ο Νίκος Ορφανός, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων στα Πετρελαιοειδή Διυλιστήρια και Χημική Βιομηχανία. «Σήμερα το κράτος εξακολουθεί να ελέγχει το 35% των ΕΛΠΕ, το 51% της ΔΕΗ και το 100% τη ΔΕΠΑ. Το δημόσιο ακόμη και τώρα μπορεί ακολουθώντας μια ριζικά διαφορετική πολιτική να ακυρώσει κάθε σχέδιο ιδιωτικοποίησης και να προχωρήσει σε αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου με στόχο να επανακτήσει τον έλεγχο αυτών των επιχειρήσεων». Για το Νίκο Ορφανό το διακύβευμα είναι η εξυπηρέτηση των λαϊκών συμφερόντων. «Το μεγάλο ζητούμενο είναι η παροχή φθηνής ενέργειας. Ιδιωτικοοικονομική λειτουργία και φθηνή ενέργεια δεν συμβαδίζουν. Θυμηθείτε ότι μέχρι να ξεκινήσουν οι εξαγορές κι οι μετοχοποιήσεις τα πρατήρια της ΕΚΟ ήταν τα πιο φθηνά στην αγορά. Σήμερα είναι από τα ακριβότερα, σε βάρος του καταναλωτή. Πόσο ωφελήθηκε λοιπόν ο εργαζόμενος από την ιδιωτικοποίηση; Συμπεράσματα επίσης για την ιδιωτικοποίηση πρέπει να βγουν κι από τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Το χάος που έχει δημιουργηθεί στην αγορά οφείλεται στο γεγονός ότι αποκλείστηκε εξ αρχής η ΔΕΗ που θα μπορούσε με κεντρικό τρόπο να επιβάλει μια ορθολογική λειτουργία. Ως αποτέλεσμα, στη συμφωνία του πρώην υπουργού Οικονομικών, Γιώργου Παπακωνσταντίνου με τους Γερμανούς δεν είχε εξασφαλιστεί καν πως τα φωτοβολταϊκά πάνελ θα είναι τελευταίας γενιάς κι έχει πήξει η Ελλάδα σε απαρχαιωμένα πάνελ, πρώτης γενιάς, τα οποία ξεφορτώθηκαν στην χώρα μας οι εταιρείες παραγωγής που δεν είχαν αλλού να τα διαθέσουν».

Αποθέματα στον …πάτο, ενεργειακή ασφάλεια στο μηδέν

Η λειτουργία των πετρελαϊκών εταιρειών με βάση ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια (κι όχι με κριτήριο την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών) οδήγησε στη συστηματική παραβίαση των όσων προβλέπει ο νόμος για τα αποθέματα ασφαλείας. Συγκεκριμένα με βάση το άρθρο 12 του νόμου 3054/2002 που ίσχυε μέχρι πρόσφατα επιβαλλόταν σε οποιαδήποτε εταιρεία εισάγει αργό και καύσιμα – κι όχι μόνο τα ΕΛΠΕ που διατηρούν τρία διυλιστήρια (στον Ασπρόπυργο, την Ελευσίνα και τα Διαβατά) και την Μότορ Όιλ που διαθέτει ένα στους Άγιους Θεοδώρους – να διατηρεί ένα λόγο 90/365 επί των συνολικών εισαγωγών του προηγούμενου έτους. Ο κανόνας αυτός ποτέ δεν ίσχυσε σε βάρος τόσο της ενεργειακής ασφάλειας της χώρας όσο και της τσέπης των καταναλωτών, καθώς στην τελική τιμή των καυσίμων περιλαμβανόταν κι ένα μέρος για το κόστος συντήρησης των αποθεμάτων. Οι καταναλωτές πλήρωναν αλλά οι εταιρείες ουδέποτε έπραξαν το καθήκον τους.

Ορισμένες πρόσφατες εξελίξεις ωστόσο (και με ευθύνη της Τρόικας μάλιστα) έχουν οξύνει το πρόβλημα της ενεργειακής ασφάλειας που αντιμετώπιζε η Ελλάδα λόγω της μη τήρησης αποθεμάτων. Κατ’ αρχάς στην γνωστή έκθεση του ΔΝΤ για την αγορά καυσίμων στην Ελλάδα που κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβρη κι επιχειρούσε να «κοντύνει» ΕΛΠΕ και Μότορ Όιλ γινόταν κατ’ εντελώς ανεξήγητο τρόπο λόγος για υποχρέωση τήρησης αποθεμάτων 60 κι όχι 90 ημερών, όπως έγραφε ο νόμος. Το δημοσίευμα του Στερν επίσης για τους εκατομμυριούχους της Ελλάδας – η οποία ως γνωστό είναι η μόνη χώρα στην υφήλιο που δεν έχει περάσει ακόμη υπό τον έλεγχο των επαναστατικών δυνάμεων συγκεντρώνοντας δικαιολογημένα την μήνιν των γερμανών συντρόφων δημοσιογράφων – ανέφερε ως μια από τις αιτίες για την αποχώρηση της Σελ από την ελληνική αγορά, την υποχρέωση να τηρεί εθνικά αποθέματα ασφαλείας. Τόσος ωμός κρατικός παρεμβατισμός…  Στο ενδιάμεσο όμως κάτι άλλαξε: Με την επίκληση της εναρμόνισης με την κοινοτική οδηγία 2009/119/ΕΚ η νομοθεσία για την τήρηση αποθεμάτων ασφαλείας καυσίμων έγινε πιο ελαστική, δίνοντας στους υπόχρεους την δυνατότητα να τηρούν αποθέματα ασφαλείας κι εκτός Ελλάδας!!!

Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ότι πρόκειται περί γελοιότητας που ευνοεί ευθέως τους ανταγωνιστές των τεσσάρων ελληνικών διυλιστηρίων που θα μπορούν να δηλώνουν ότι διατηρούν όχι 60 ή 90 αλλά εκατοντάδων ημερών αποθέματα στην …Αλάσκα και την …Κασπία. Τι νόημα όμως έχει η τήρηση αποθεμάτων εκτός Ελλάδας από τη στιγμή που σε περίπτωση ανάγκης (από φυσική καταστροφή μέχρι περίπτωση πολεμικού επεισοδίου ή σύγκρουσης με άλλα κράτη για οικονομικούς λόγους) δεν θα είναι δυνατό να τα χρησιμοποιήσει έγκαιρα ή η χρήση τους θα επαφίεται στην καλή θέληση άλλων κρατών… Η συγκεκριμένη παρέμβαση της ΕΕ επομένως αυξάνει την ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας, ευνοεί αεριτζήδες εισαγωγείς και είναι σε βάρος των συμφερόντων της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας.

Ιδιωτικοποιήσεις (Πριν, 9/5/2008)

Αιχμή του δόρατος της επίθεσης του κεφαλαίου

Η πώληση του ΟΤΕ σημείο κορύφωσης και τομής της μακροχρόνιας και διεθνούς επιχείρησης ξεπουλήματος

Σημείο τομής στη μακροχρόνια διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων όχι μόνο από συμβολική αλλά και από ουσιαστική άποψη αποτελεί η πώληση του ΟΤΕ στον γερμανικό τηλεπικοινωνιακό κολοσσό, Ντόιτσε Τέλεκομ. Για συμβολικούς λόγους, στο βαθμό που το ξεπούλημα του ΟΤΕ αποτέλεσε το 1993 (όταν άνοιγε με τον πιο θεαματικό και βίαιο τρόπο η αυλαία των ιδιωτικοποιήσεων) την πιο μεγάλη πρόκληση της κυβέρνησης Μητσοτάκη προς τους εργαζόμενους και τα διαπλεκόμενα συμφέροντα, για να σημάνει τελικά και την πρόωρη πτώση της. Η επιτυχημένη τώρα πώληση του ΟΤΕ από την κυβέρνηση της ΝΔ με πολύ μικρότερες αντιδράσεις κλείνει έτσι έναν κύκλο στην επίθεση του κεφαλαίου που μπορεί να κράτησε πολύ περισσότερο χρόνο απ’ όσο αρχικά εκτιμούσε, δεν μπορεί ωστόσο παρά να αποτελεί για το ίδιο κορυφαία επιτυχία. Κι αυτό γιατί ο ΟΤΕ, κι εδώ είναι οι ουσιαστικοί λόγοι, δεν είναι μια τυχαία επιχείρηση. Επί πολλά χρόνια – πριν εισέλθουν στην αγορά οι ιδιώτες και αρχίσει ο ΟΤΕ από τα κέρδη του να χρηματοδοτεί τα πρώτα βήματα και την επέκτασή τους – βρισκόταν στην κορυφή των κερδοφόρων ελληνικών επιχειρήσεων, με χιλιάδες ακίνητα κι όλα …γωνία, δεκάδες χρυσοφόρες θυγατρικές και προνομιακή πρόσβαση σε πλήθος ξένων, βαλκανικών αγορών. Όλα αυτά τώρα τα παίρνουν προίκα οι Γερμανοί! Κλείνοντας αυτός ο κύκλος αξίζει να γίνει μια αποτίμηση των αποτελεσμάτων των ιδιωτικοποιήσεων. Με την πρώτη ματιά φαίνεται ότι οι μεγαλύτεροι χαμένοι ήταν οι καταναλωτές, δηλαδή οι εργαζόμενοι καταναλωτές μια και αυτοί υφίστανται τη μεγαλύτερη απώλεια εισοδήματος από τις ανατιμήσεις, στο όνομα των οποίων υποτίθεται ότι υλοποιήθηκαν οι ιδιωτικοποιήσεις. Το επιχείρημα (της ποσοτικής θεωρίας του ανταγωνισμού) σε απλά ελληνικά έλεγε ότι η απελευθέρωση των αγορών και η είσοδος των ιδιωτών θα αυξήσει τον ανταγωνισμό μεταξύ τους, καθώς ο ένας θα πουλάει πιο φθηνά από τον άλλον για να μη μας χάσει από πελάτες κι έτσι όλα θα είναι στα πόδια μας πάμφθηνα κι εν πλήρη αφθονία. Όλα αυτά τα χρόνια όμως που η αγορά «απελευθερώθηκε» από τα κρατικά μονοπώλια και τον κρατικό καθορισμό των τιμών τα εισιτήρια στα ακτοπλοϊκά πλοία εκσφενδονίστηκαν και για τους λογαριασμούς τηλεφωνίας και ηλεκτρικής ενέργειας δουλεύουμε πολλές περισσότερες ώρες ακόμη και μέρες. Μεγάλος χαμένος επίσης είναι οι εργαζόμενοι και το υψηλό επίπεδο των εργατικών κατακτήσεων, όπως η μονιμότητα και οι σχετικά καλές εργασιακές σχέσεις, που θυσιάστηκε στο βωμό της ιδιωτικοποίησης του ΟΤΕ. Υπήρξαν ωστόσο και κερδισμένοι. Στην Ελλάδα αυτός που ωφελήθηκε περισσότερο, από την εν εξελίξει διαδικασία ιδιωτικοποίησης καθαυτή, ήταν ο Βγενόπουλος της Μαρφίν, που από την διαμεσολάβηση (μαζεύοντας δηλαδή τις μετοχές του Οργανισμού από την ελληνική αγορά και πουλώντας τις στους Γερμανούς με καπέλο επειδή παίρνουν μαζί και το μάνατζμεντ) υπολογίζεται ότι θα κερδίσει 800 εκ. ευρώ! Παρόλα αυτά δεν πρόκειται για ελληνική ιδιαιτερότητα. Προκαλούν έκπληξη, απεναντίας, οι τρανταχτές ομοιότητες που παρουσιάζει η ιδιωτικοποίηση του ΟΤΕ με την αντίστοιχη βρετανική εμπειρία, σε ότι αφορά τα κέρδη που αποκόμισε το παρασιτικό χρηματιστικό κεφάλαιο! Τονίζει για του λόγου το αληθές ο βρετανός μαρξιστής Άντριου Γκλιν στο βιβλίο του Capitalism Unleashed (Oxford, 2006): «οι μεγάλοι κερδισμένοι από την ιδιωτικοποίηση ήταν αυτοί που κερδοσκόπησαν με τις μετοχές (πουλώντας τις με σκοπό το γρήγορο κέρδος), οι εταιρείες του Σίτι που κέρδισαν τεράστιες προμήθειες από τη διευθέτηση των ιδιωτικοποιήσεων και του μάνατζμεντ, η πληρωμή των οποίων παρέμεινε στα ύψη»! Οι ομοιότητες γίνονται ακόμη πιο εξόφθαλμες αν παραθέσουμε και την αμέσως επόμενη πρόταση όπου τονίζει πως «οι κύριοι χαμένοι ήταν εκείνοι οι εργάτες που έχασαν τις σχετικά καλοπληρωμένες συνδικαλισμένες θέσεις εργασίας»! Ότι ακριβώς συνέβη και στην Ελλάδα! Κατ’ εξοχήν κερδισμένος ωστόσο είναι το ιδιωτικό κεφάλαιο που ιδιοποιείται και εκμεταλλεύεται επενδύσεις μυθικής αξίας, οι οποίες ουδέποτε θα είχαν πραγματοποιηθεί αν δεν χρηματοδοτούνταν επί δεκαετίες από το υστέρημα μιας ολόκληρης κοινωνίας. Με αυτή την έννοια οι ιδιωτικοποιήσεις στρέφονται εναντίον του δημοσίου συμφέροντος στο βαθμό που συνιστούν καταλήστευση και οικειοποίηση από το κεφάλαιο κοινωνικών πόρων. Ο τρίτος στη σειρά που κερδίζει τα μέγιστα από τις ιδιωτικοποιήσεις είναι το κράτος που διευθύνει την επιτυχή υλοποίησή τους και εισπράττει το τίμημα, καταφέροντας με αυτό τον τρόπο να μειώσει το δημόσιο χρέος. Ενδεικτικά από τον Μάρτιο του 2004, που ανέλαβε η ΝΔ, μέχρι πρόσφατα και χωρίς να υπολογίζονται τα έσοδα από το ξεπούλημα του ΟΤΕ, είχαν εισρεύσει στα κρατικά ταμεία από ιδιωτικοποιήσεις 6,23 δισ.! Αναδεικνύεται ωστόσο με αυτό τον τρόπο, των ταμειακών ωφελειών, ότι οι ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι απλά άρρηκτα συνυφασμένες με την πιο προωθημένη νεοφιλελεύθερη πολιτική, αλλά η αιχμή του δόρατός της! Διαφορετικά ειπωμένο, οι ιδιωτικοποιήσεις αποτελούν την πιο εύκολη λύση για τη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών (υπό τον όρο βέβαια ότι οι δωρεές προς το κεφάλαιο δεν αυξάνονται ανεξέλεγκτα όπως συμβαίνει τώρα), τη μείωση του δημόσιου τομέα, την εισβολή των κανόνων της αγοράς σε κάθε τομέα κοινωνικής δραστηριότητας και τη μαζική καταστροφή ανεπαρκώς αξιοποιούμενου κεφαλαίου. Αυτή η πλευρά λύνει πιθανά και το ερώτημα που φυσιολογικά γεννιέται για την αδυναμία που έδειξε το εργατικό κίνημα τόσες δεκαετίες τώρα σε Ανατολή και Δύση να αποτρέψει τη λαίλαπα των ιδιωτικοποιήσεων. Η τεράστια σημασία που διαδραματίζουν για το κεφάλαιο οι ιδιωτικοποιήσεις φαίνεται και από τη συναίνεση που υπάρχει μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ. Προκαλεί για παράδειγμα γέλιο αλλά και οργή η απουσία πρωτοτυπίας από το νυν και τον πρώην υπουργό Οικονομίας όταν δείχνουν την επιμονή τους στο ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας. Αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γ. Αλογοσκούφης στην εισηγητική έκθεση του φετινού κρατικού προϋπολογισμού (σελ. 133): «Οι ιδιωτικοποιήσεις είναι κεντρικός άξονας της οικονομικής πολιτικής». Και ο προκάτοχός του, Ν. Χριστοδουλάκης, στο βιβλίο του Το νέο τοπίο της ανάπτυξης (Καστανιώτης, 1988), (σελ. 93): «Σήμερα οι ιδιωτικοποιήσεις αποτελούν βασική συνιστώσα του προγράμματος διαρθρωτικών αλλαγών που εξήγγειλε η κυβέρνηση τον Μάρτιο του 1988». «Κεντρικός άξονας» για τη ΝΔ, λοιπόν, «βασική συνιστώσα» για το ΠΑΣΟΚ οι ιδιωτικοποιήσεις! Οι τραγικές για τους εργαζόμενους επιδόσεις του ΠΑΣΟΚ στις ιδιωτικοποιήσεις, που κάνουν να ηχούν αστείες οι σημερινές καταγγελίες του, φαίνονται καλύτερα στον επόμενο πίνακα, που προέρχεται από την τελευταία έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, με τίτλο Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση (σελ. 232) και δείχνει τις ιδιωτικοποιήσεις που έγιναν κάθε χρόνο: 1991: Τράπεζα Πειραιώς 1992: ΑΓΕΤ, Λεωφορεία Αθήνας, Ναυπηγεία Εκλευσίνας. 1993: Τράπεζα Αθηνών, Ελληνική Εταιρεία Ζάχαρης, άδειες κινητής τηλεφωνίας. 1994: Ναυπηγεία Νεωρίου Σύρου 1996: ΟΤΕ Ι 1997: ΟΤΕ ΙΙ 1998: Τράπεζα Μακεδονίας – Θράκης, Γενική Τράπεζα, Τράπεζα Κρήτης, Ελληνικά Πετρέλαια Ι, Τράπεζα Κεντρικής Ελλάδας, ΟΤΕ ΙΙΙ, ΧΑΑ Ι. 1999: Ιονική Τράπεζα, ΟΤΕ ΙV, ΔΕΠΑ, ΕΥΔΑΠ, Ολύμπικ Κέτερινγκ Ι, Ολύμπικ Κέτερινγκ ΙΙ, Ντιούτι Φρι, ΕΛΠΕ ΙΙ. 2000: ΕΤΒΑ Ι, ΕΛΠΕ ΙΙΙ, ΕΛΒΟ, ΧΑΑ ΙΙ, Κοσμοτέ, Εμπορική Τράπεζα, Αγροτική Τράπεζα. 2001: ΟΠΑΠ Ι, Διώρυγα Κορίνθου, ΟΛΘ, ΕΥΑΘ, Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, ΔΕΗ Ι, ΟΤΕ V. 2002: ΕΤΒΑ ΙΙ, ΟΠΑΠ ΙΙ, ΟΤΕ VI, Μαρίνες Αττικής, ΔΕΗ ΙΙ, Ολύμπικ Κέτεριγνκ ΙΙΙ. 2003: ΕΛΠΕ IV, Ντιούτι Φρι ΙΙ, Αγνό, Μον Παρνέ, ΟΠΑΠ ΙΙΙ, ΧΑΑ ΙΙΙ, ΟΛΠ, ΕΤΕ Ι, ΔΕΗ ΙΙΙ. 2004: Εθνική Τράπεζα, ΕΛΠΕ V. 2005: ΟΠΑΠ IV, OTE VIΙI. 2006: ATE, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, ΕΛΤΑ, Εμπορική Τράπεζα. 2007: ΟΤΕ ΙΧ, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο ΙΙ. Δεν είναι μετά υποκρισία να διαμαρτύρεται το ΠΑΣΟΚ για τις ιδιωτικοποιήσεις της επάρατου; Ή, να παρουσιάζει ως βάλσαμο τις μετοχοποιήσεις όταν γίνεται σήμερα φανερό πως αυτές άνοιξαν το δρόμο για το οριστικό και αμετάκλητο ξεπούλημα, χώρια φυσικά του γεγονότος ότι το τμηματικό ξεπούλημα αποτελούσε κίνηση ανάγκης για το κεφάλαιο, καθώς κανείς δεν είχε τη δυνατότητα να αγοράσει για παράδειγμα ολόκληρο τον ΟΤΕ; Ίδια φυσικά σπουδή στην υλοποίηση των ιδιωτικοποιήσεων επέδειξαν οι μεταλλαγμένοι σοσιαλιστές σε όλο τον κόσμο. Ακόμη και στη Γαλλία το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90 η κυβέρνηση του Λαϊονέλ Ζοσπέν, της «πλουραλιστικής Αριστεράς» όπως παρουσιαζόταν, ιδιωτικοποίησε περισσότερες δημόσιες επιχειρήσεις απ’ όσες είχαν ιδιωτικοποιήσει οι έξι προηγούμενες κυβερνήσεις μαζί! Παρότι κανείς δεν αμφιβάλλει ότι οι ιδιωτικοποιήσεις αποτελούν σανίδα σωτηρίας για το κεφάλαιο στο βαθμό που με την απόσυρση των κρατικών επιχειρήσεων ή το άνοιγμα των αγορών τού προσφέρονται νέοι παρθένοι σχετικά τομείς δραστηριοποίησης, παρόλα αυτά οι ιδιωτικοποιήσεις δεν επιλύουν αλλά, μακροπρόθεσμα, οξύνουν την κρίση. Μέχρι στιγμής οι κρατικές επιχειρήσεις ακόμη κι όταν χαράτσωναν τους εργαζόμενους με τα τιμολόγιά τους, απέναντι στο κεφάλαιο εξαντλούσαν όλη τους την εύνοια, προσφέροντάς του από φθηνές έως δωρεάν εισροές. Λειτουργούσαν έτσι ενίοτε και σαν ένας συγκαλυμμένος μηχανισμός αναδιανομής. Με αυτό τον τρόπο διευκόλυναν την αναπαραγωγή του κεφαλαίου κατά τη διάρκεια όλης της μεταπολεμικής περιόδου όταν ο κρατικός τομέας γνώρισε τη μεγαλύτερη ανάπτυξη από καταβολής καπιταλισμού. Το τσάμπα χρήμα που έδιναν στην Ελλάδα οι κρατικές τράπεζες (κοινώς θαλασσοδάνεια) επί δεκαετίες είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, άλλο παράδειγμα το φθηνό ρεύμα της ΔΕΗ στην Πεσινέ. Όταν όμως τη θέση της πάντα πρόθυμης να εξυπηρετήσει κρατικής υπηρεσίας πάρει το ίδιο το κεφάλαιο οι διευκολύνσεις κόβονται και ο ανταγωνισμός φτάνει μέχρι το τέρμα. Τότε επιχειρήσεις κλείνουν επειδή πνίγονται από τους τόκους και τους λογαριασμούς του ρεύματος και η κρίση του κεφαλαίου οξύνεται αφού πρώτα έχει ρίξει στη μάχη άλλη μια εφεδρεία. Οι αστρονομικοί λογαριασμοί ρεύματος που πλήρωναν οι επιχειρήσεις στην Καλιφόρνια το 2002 και τα εξωφρενικά τέλη διοδίων που είχαν επιβάλλει στους ιδιωτικούς αυτοκινητόδρομους της Αργεντινής οι διαχειριστές τους κατά το αποκορύφωμα της κρίσης είναι τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα των καταστροφικών αποτελεσμάτων των ιδιωτικοποιήσεων!