Μια Πράσινη αγοραία Συμφωνία

Με μια πρώτη ματιά, η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις πιο πρόσφατες εξελίξεις γύρω από το κλίμα έδειχνε σωστά αντανακλαστικά και ικανότητα διαχείρισης κρίσιμων καταστάσεων, όπως η τρέχουσα.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τη συζήτηση για την κλιματική αλλαγή στα τέλη του 2019 συμπυκνώνει ο όρος «κρίση», που έχει υιοθετηθεί ακόμη κι από θεσμούς όπως το Ευρωκοινοβούλιο. Δεν πρόκειται για υπερβολή, μιας και συνάδει πλήρως με την παραδοχή της παντελούς αποτυχίας των στόχων μετριασμού της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας που έχουν τεθεί εδώ και δεκαετίες. Για παράδειγμα, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από τη Σύνοδο για τη Γη του Ρίο ντε Τζανέιρο το 1992 μέχρι σήμερα όχι απλώς δεν μειώθηκαν αλλά έχουν αυξηθεί κατά 60%! Η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα μέχρι και τη βιομηχανική επανάσταση παρέμενε σχετικά σταθερή στην ατμόσφαιρα για χιλιάδες χρόνια από 260 ως 280 ppm. Τον Μάιο του 1960 η συγκέντρωση έφτασε τα 320 ppm, τον Μάιο του 2013 ξεπέρασε το όριο των 400 για πρώτη φορά και το 2019 έφτασε τα 415,7 ppm. Ως αποτέλεσμα, η κλιματική αλλαγή έχει επιταχυνθεί. Από τα 20 πιο ζεστά έτη που έχουν καταγραφεί στην ιστορία, αφότου ξεκίνησαν οι μετρήσεις, τα 19 παρατηρήθηκαν μετά το 2000 και τα 5 πιο ζεστά καταγράφηκαν την τελευταία 5ετία! Τον Οκτώβριο του 2019 το επίπεδο των παγκόσμιων θαλασσών βρισκόταν στο υψηλότερο επίπεδο από το 1993 όταν ξεκίνησαν οι δορυφορικές μετρήσεις, μαζί και η θερμοκρασία τους.

Στη Συμφωνία του Παρισιού το 2015 συμφωνήθηκε να τεθεί ο στόχος συγκράτησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας ως το 2100 σε μια άνοδο 2 βαθμών Κελσίου ή ακόμη και 1,5 βαθμών, σε σχέση με τα επίπεδα πριν την βιομηχανική επανάσταση. Η αύξηση ωστόσο που έχει ήδη καταγραφεί ανέρχεται σε 1,1 βαθμούς.  Υλοποίηση του στόχου αύξησης σε 1,5 βαθμούς απαιτεί οι ρύποι διοξειδίου του άνθρακα να μειωθούν μέχρι το 2030 στο μισό, δηλαδή στα επίπεδα του 1979. Για τον πιο ρεαλιστικό στόχο της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας στους 2 βαθμούς απαιτείται μείωση ως το 2030 των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά ένα τέταρτο…

Η αβυσσαλέα απόσταση των στόχων από την πραγματικότητα αποτυπώθηκε ανάγλυφα σε έκθεση του ΟΗΕ που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 26 Νοεμβρίου. Με βάση τις εκτιμήσεις των επιστημόνων του ΟΗΕ, ακόμη κι αν όλες οι χώρες του κόσμου υλοποιούσαν τους στόχους που έθεσαν για το κλίμα, η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας μέχρι το 2100 θα ανερχόταν στους 3 βαθμούς! Σε αυτή την περίπτωση το Μαϊάμι και η Σανγκάη θα γίνουν ακατοίκητες πόλεις. Για να επιτευχθεί ο στόχος αύξησης σε 1,5 βαθμό μέχρι το 2030 θα πρέπει να εκπέμπονται 32 δισ. τόνοι διοξειδίου του άνθρακα λιγότεροι. Για να αυξηθεί κατά 2 βαθμούς πρέπει να μειωθούν οι εκπομπές κατά 15 δισ. τόνους, κοκ. Στην έκθεση των Ηνωμένων Εθνών αναδεικνύεται κι επικρίνεται η απόσταση λόγων και έργων μεταξύ ακόμη κι όσων πρωτοστατούν στις παγκόσμιες πρωτοβουλίες όπως η ΕΕ.

Η ΕΕ ωστόσο επιχείρησε να κάνει τη διαφορά. Με την «Πράσινη Συμφωνία» που έδωσε στη δημοσιότητα την Τετάρτη 11 Δεκεμβρίου θέτει μια σειρά από πολύ φιλόδοξους στόχους για την μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο θερμοκηπίου. Απώτερος στόχος είναι η μετατροπή της ΕΕ μέχρι το 2030 σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία  ή ισοσκελισμένου ισοζυγίου εκπομπών και απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα. Τα μέτρα που λαμβάνονται θα διαπεράσουν όλη την έκταση της ευρωπαϊκής οικονομίας και των δομών της. Επιχειρείται ένα μεγαλόπνοο σχέδιο ξαναστησίματος της ευρωπαϊκής οικονομίας σε νέες βάσεις που δεν θα αφήσει άθικτη καμιά διαδικασία∙ οικονομική, πολιτική, ερευνητική, εκπαιδευτική, κοκ.! Σε αυτό το πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προτείνει τον προσεχή Μάρτιο τον πρώτο «νόμο για το κλίμα».

Κάπου εδώ σταματούν τα καλά νέα. Γιατί, όσο σαρωτικό κι αν είναι το σχέδιο που περιγράφεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής τόσο εμμονικά προσηλωμένο αποδεικνύεται στην οικοδόμηση του με άξονα την αγορά. Κι ας είναι αυτή η λογική που απέτυχε από το 1992 μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα τα επιτεύγματα να υπολείπονται σημαντικά των στόχων… 

Για παράδειγμα, προβλέπεται η επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων σε δραστηριότητες που μέχρι σήμερα δεν συμπεριλαμβάνονταν, όπως οι εκπομπές από τα κτίρια που ευθύνονται για το 40% της ενέργειας που καταναλώνεται. Αυτό όμως πιθανότατα να σημάνει νέοι φόρους που μάλιστα θα επιβληθούν στους πιο φτωχούς που κατοικούν σε απαρχαιωμένα σπίτια, χωρίς μόνωση. Η επέκτασή του επίσης στις θαλάσσιες και ναυτικές μετακινήσεις και μεταφορές θα σημάνουν πιθανότατα αυξήσεις στα ναύλα και τα εισιτήρια. Την ίδια ώρα δεν ανακοινώνονται δημόσιες επενδύσεις σε μέσα μαζικής μεταφοράς ή στα τρένα. Καμία επίσης πρωτοβουλία δεν διαβάσαμε για την μείωση του στόλου των ΙΧ αυτοκινήτων, δεδομένου ότι οι πόλεις δε χρειάζονται καθαρότερα αυτοκίνητα αλλά λιγότερα. Μάρτυρας η αύξησή τους στην ΕΕ από 285 εκ. το 2014 σε πάνω από 308 εκ. το 2018. Αντίθετα, η Πράσινη Συμφωνία ξεχειλίζει νέων πρωτοβουλιών που εμπλέκουν ενεργά τον χρηματοπιστωτικό τομέα όπως η ανάπτυξη αγοράς «πράσινων ομολόγων» κι αναφορών στην ανάγκη διαφύλαξης των περιοχών Natura κι ας έχουν αποδειχθεί οι ΑΠΕ η μεγαλύτερη απειλή για την ύπαρξή τους…

Πηγή : Νέα Σελίδα

Φορολογικοί παράδεισοι με σφραγίδα ΕΕ

Ας σταματήσουμε να ψάχνουμε στους χάρτες τα νησιά της Καραϊβικής για να βρούμε τους φορολογικούς παράδεισους. Ο …ελέφαντας της φοροδιαφυγής είναι μέσα στο ευρωπαϊκό δωμάτιο και μόλις τις προηγούμενες μέρες μάλιστα η ΕΕ εξασφάλισε την μακροημέρευσή του για χάρη των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η χαριστική βολή στις προσπάθειες καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, μέσω μιας πρότασης νόμου που θα ανάγκαζε τις πολυεθνικές να δημοσιεύουν στοιχεία για τις χώρες στις οποίες πραγματοποιούν κέρδη και πληρώνουν φόρο, δόθηκε από το Λουξεμβούργο την Πέμπτη 28 Νοεμβρίου που κατάφερε να μπλοκάρει την ψήφιση του. Μαζί με το Λουξεμβούργο, που πρωτοστάτησε των προσπαθειών, συντάχθηκαν τα εξής 11 ακόμη κράτη: Κύπρος, Μάλτα, Ιρλανδία, Κροατία (που αναλαμβάνει την προεδρία της ΕΕ τον Ιανουάριο), Αυστρία, Τσεχία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Σλοβενία και Σουηδία. Οι προσπάθειες ρύθμισης του φορολογικού πλαισίου ξεκίνησαν πριν τρία χρόνια με αφορμή τη δημοσίευση των Εγγράφων του Παναμά ή Panama Papers όπως έμειναν γνωστά, από τη Διεθνή Σύμπραξη Ερευνητών Δημοσιογράφων. Στη λίστα μάλιστα περιλαμβάνονταν 223 εταιρείες και 400 δικαιούχοι (επιχειρηματίες, πολιτικοί, δημοσιογράφοι, κ.α.) από την Ελλάδα.

Το επιχείρημα που επικαλέστηκαν οι πολέμιοι της φορολογικής ρύθμισης ήταν πώς ένας νόμος στο πλαίσιο της ΕΕ θα εκτροχίαζε τις προσπάθειες που είναι σε εξέλιξη για την επιβολή ψηφιακού φόρου (digital tax) σε διεθνές επίπεδο. Ειπώθηκε επίσης ότι ένας τέτοιος φόρος, που θα έπληττε σοβαρά τις αμερικανικές πολυεθνικές, θα εξόργιζε τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ρίχνοντας λάδι στη φωτιά του εμπορικού πολέμου και οδηγώντας τον στην επιβολή νέων κυρώσεων κατά της ΕΕ. Εμφανώς, πρόκειται για προφάσεις εν τοις αμαρτίαις… Οι συγκεκριμένες κυβερνήσεις λειτουργώντας σαν φερέφωνα των πολυεθνικών επέλεξαν να τορπιλίσουν μια προσπάθεια ρύθμισης του φορολογικού περιβάλλοντος που θα απόβαινε πολλαπλά επωφελής για τους πολίτες τους.

Η ευθύνη για τη διαιώνιση του καθεστώτος φοροασυλίας εντός της ΕΕ δεν βαραίνει μόνο τις 12 χώρες που καταψήφισαν την πρόταση νόμου. Βαραίνει την ίδια την ΕΕ και την Επιτροπή. Άπειρες φορές από ιδρύσεως της Ένωσης, το λεγόμενο διευθυντήριο με πρωταγωνιστή τη Γερμανία έχει επιβάλλει πολιτικές παρά κι ενάντια στη θέληση των κρατών μελών, τα οποία στο τέλος καλούνταν αδιαμαρτύρητα να τα ενσωματώσουν στο εθνικό τους δίκαιο… Γιατί και τώρα η Μέρκελ ή η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λέγιεν, δεν εξάσκησαν τις εξουσίες που διαθέτουν πίσω από τις κουίντες για να υλοποιηθεί μια πολιτική που βρίσκει σύμφωνους όλους τους πολίτες της Ένωσης; Πιθανά γιατί ο υπερβάλλον ζήλος του Λουξεμβούργου εξυπηρετεί και τμήματα της οικονομικής ελίτ όλης της Ευρώπης που βολεύεται με τους «δικούς μας παραδείσους», αντί να τρέχει στην Καραϊβική…

Οι συνέπειες από την φοροδιαφυγή των πολυεθνικών είναι πολλαπλές και δραματικές. Ξεκινούν από την στέρηση των φορολογικών εσόδων για τα κράτη. Έκθεση της βρετανικής οργάνωσης Oxfam, που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Μάρτιο του 2019, έδειξε ότι μόνο σε τέσσερα κράτη της ΕΕ (Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία και Γερμανία) το 2015 η φοροδιαφυγή στέρησε από τα δημόσια τους ταμεία 35 δισ. ευρώ. Τόνιζε μάλιστα πώς «αν αυτά τα χρήματα επενδύονταν στη δημόσια υγεία θα μπορούσαν να μειώσουν τα χρήματα που πληρώνουν οι πολίτες ακόμη και κατά 28%»! Η αδιαφορία που επιδεικνύουν τα κράτη μέλη της ΕΕ για τον τερματισμό του καθεστώτος φοροαποφυγής, έρχονται σε πλήρη αντίθεση με το δρακόντειο καθεστώς περικοπών δημοσίων δαπανών που επιβάλλουν στο εσωτερικό τους, σε βάρος μάλιστα των πλέον αδύναμων κοινωνικά και εισοδηματικά. Η ΕΕ φαίνεται να χρησιμοποιεί δύο μέτρα και δύο σταθμά: Αδικαιολόγητη φορολογική αυστηρότητα απέναντι στους μισθωτούς και προκλητική ανοχή απέναντι στις πολυεθνικές!

Οι συνέπειες ωστόσο από τη φορολογική ασυλία βλάπτουν σοβαρά και τον ανταγωνισμό, στον οποίο ομνύουν οι Βρυξέλλες όταν επιβάλλουν μέτρα φιλελευθεροποίησης της αγοράς, υποστηρίζοντας την ανάγκη κατάργησης κάθε εμποδίου που περιορίζει τον ανταγωνισμό. Το ειδικό φορολογικό καθεστώς ωστόσο που έχουν επιβάλλει οι πολυεθνικές αποτελεί την πιο κραυγαλέα περίπτωση νόθευσης του ανταγωνισμού, καθώς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, αυτοαπασχολούμενοι και πολίτες, που δεν μπορούν να αποκρύψουν τα εισοδήματα τους, είναι υποχρεωμένοι να φορολογούνται με τους υπέρογκους συντελεστές, που ενίοτε πλησιάζουν και το 30%, την ίδια ώρα που οι πολυεθνικές φορολογούνται ακόμη και με μονοψήφιο ποσοστό. Κατ’ αυτόν τον τρόπο οι μικρομσεσαίες καταδικάζονται στην αφαίμαξη και τα λουκέτα, ενώ η φορολογική συμμόρφωση και η λεγόμενη φορολογική συνείδηση καταντάει να αφορά τους χαμένους της παγκοσμιοποίησης…

Πηγή : Νέα Σελίδα

Τραμπ εναντίον Ευρώπης

Στον εύκολο στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έστρεψε τα πυρά του ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώνοντας τη Δευτέρα 1 Ιουλίου την πρόθεσή του να επιβάλει εμπορικούς δασμούς ύψους 4 δισ. δολ. σε μια μεγάλη γκάμα ευρωπαϊκών ειδών διατροφής που ξεκινούν από ιταλικά και γερμανικά τυριά (παρμεζάνα, προβολόνε, ρετζιάνο, ένταμ, γκούντα, κ.α.), μακαρόνια και ελιές και φτάνουν σε ουίσκι από τη Σκοτία και την Ιρλανδία. Η νέα λίστα με τα 89 προϊόντα προστίθεται σε μια προηγούμενη λίστα που ανακοινώθηκε στις 12 Απριλίου και αφορούσε ευρωπαϊκά προϊόντα αξίας 21 δισ. δολ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Το πρόβλημα ωστόσο δεν είναι ούτε τα τυριά ούτε τα ουίσκια. Στο επίκεντρο της νέας αντεπίθεσης στο πλαίσιο του εμπορικού πολέμου που έχουν κηρύξει οι ΗΠΑ εναντίον της ΕΕ βρίσκεται η αεροπορική βιομηχανία Airbus, που κατηγορείται από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ότι επιβιώνει από κρατικές επιδοτήσεις – κάτι που όλοι ξέρουν ότι είναι πολύ κακό να γίνεται όταν δεν αφορά χρεοκοπημένες τράπεζες και ανεμογεννήτριες που φυτεύονται στις βουνοκορφές κι αδυνατούν να παράξουν ακόμη και το ρεύμα που καταναλώθηκε για την παραγωγή τους. Κατά τ’ άλλα οι κρατικές επιδοτήσεις αμφισβητούν τα ιερά και τα όσια του νεοφιλελευθερισμού που στηρίζεται στον αγνό, άδολο και ανόθευτο ανταγωνισμό και δεν πρέπει ποτέ να παραβιάζεται ακόμη κι όταν πρόκειται να κατασκευαστούν ασφαλή αεροσκάφη. Τόσο αγνό, άδολο και ανόθευτο που ακόμη και οι ΗΠΑ δεν κρύβουν ότι επιδοτούν την Boeing, που εσχάτως διέρχεται μια άνευ προηγουμένου κρίση όταν τα 737 MAX  αποδείχτηκε πώς είναι φέρετρα πτερόεντα.

Η διαμάχη γύρω από την Airbus και την Boeing έχει χαρακτηριστεί ως η πλέον περίπλοκη και χρονοβόρα αντιπαράθεση στο δικαστήριο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου όπου την μια οι ΗΠΑ και την άλλη η ΕΕ προστρέχουν κατηγορώντας η μια την άλλη για κρατικές επιδοτήσεις, τις οποίες και οι δύο χορηγούν αφειδώλευτα, πλην …συγκαλυμμένα. Η τελευταία δικαστική απόφαση που εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2012 χαρακτήρισε παράνομες τις χρηματοδοτήσεις προς την Boeing και κάλεσε την αμερικανική κυβέρνηση να τις διακόψει. Κανονισμός που εκδόθηκε επίσης τον Ιούνιο του 2017 από την μια αναγνώριζε ότι η Ουάσιγκτον είχε συμμορφωθεί με 28 από τις 29 οδηγίες, από την άλλη όμως δεν είχε λάβει κανένα μέτρο αντιστροφής των αρνητικών αποτελεσμάτων των προηγούμενων επιδοτήσεων όπως είχε συμφωνηθεί να πράξει. Και τώρα οι ΗΠΑ επανέρχονται κατηγορώντας τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι παρανόμως στηρίζουν την κοινοπραξία.

Η αμερικανική ρεβάνς δεν προέρχεται μόνο από την κρίση που διέρχεται η Boeing. Τροφοδοτείται εξ ίσου και από την αδυναμία της Airbus να επιβιώσει, αφήνοντας στους Αμερικάνους την ελπίδα να οδηγήσουν την ευρωπαϊκή κοινοπραξία στη χρεοκοπία. Η θέση της Airbus είναι τόσο επισφαλής ώστε τον Ιανουάριο του 2018 ανακοίνωσε ότι θα διακόψει την παραγωγή των σούπερ-τζάμπο Α380. Η απόφαση ανακλήθηκε από μια «αγορά του αιώνα» που ανακοίνωσε η Emirates με έδρα το Ντουμπάι λίγες μέρες μετά την ανακοίνωση της διακοπής για 36 αεροσκαφών Α380 ύψους 13 δισ. δολ. Ήταν κι αυτή μια απόφαση που στηριζόταν όπως όλοι μπορούν να υποθέσουν  σε κριτήρια αγοράς…

Ο δεύτερος στόχος της αμερικανικής κυβέρνησης είναι κοινή αγροτική πολιτική που κι αυτή παραβιάζει τα ιερά και τα όσια του νεοφιλελευθερισμού μιας και στηρίζεται σε επιδοτήσεις. Το αίτημα των ΗΠΑ περιστρέφεται γύρω από τη σύναψη εμπορικής συμφωνίας – πακέτο που περιλαμβάνει δύο ακανθώδη θέματα: την άδεια εισόδου στην ευρωπαϊκή αγορά των χλωριωμένων κοτόπουλων που κάνουν όλο το σπίτι να βρομάει χλωρίνη και απειλούν όλους να μας κάνουν χορτοφάγους, όπως και γενετικά τροποποιημένων τροφίμων που ούτε μετά θάνατον δεν διαλύονται στο ανθρώπινο στομάχι. Τις ισχυρότερες αντιστάσεις στα αμερικανικά τρόφιμα – Φρανκεστάιν μέχρις στιγμής προβάλλει η Γαλλία λόγω του ισχυρού αγροτοδιατροφικού τομέα που διαθέτει.

Απέναντι όμως στον εμπορικό πόλεμο του Τραμπ υπάρχουν και απρόβλεπτες αντιδράσεις λόγω των παράπλευρων απωλειών στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι θα επιβάλει νέους δασμούς σε κινέζικες εισαγωγές αξίας 300 δισ.  δολ., πέραν των προηγούμενων γύρων αξίας 250 δισ. προκάλεσε μια θύελλα διαμαρτυριών επειδή, αντίθετα με τους προηγούμενους δασμούς που αφορούσαν βιομηχανικά είδη, τα νέα μέτρα θα αφορούν είδη ευρείας κατανάλωσης όπως ρουχισμό, παπούτσια και παιδικά παιχνίδια. Ανακοίνωση όμως της Εθνικής Ομοσπονδίας Λιανικού Εμπορίου υπενθύμισε στην κυβέρνηση Τραμπ ότι το 42% των ειδών ρουχισμού, το 37% των οικιακών συσκευών και το 88% των παιχνιδιών που πουλιούνται στις ΗΠΑ προέρχονται από τον ασιατικό γίγαντα. Ο νέος μάλιστα γύρος εμπορικών δασμών απειλεί κάτι πολύ ανώτερο: ένα επιχειρηματικό και καταναλωτικό μοντέλο που στηρίχθηκε σε μαζικές εισαγωγές πάμφθηνων προϊόντων, με τα οποία γεμίζουν αδιάκοπα τα ράφια των Walmart και των Costco. Απέναντι στο πολεμικό ντελίριο των ΗΠΑ αντιτάχθηκαν και 170 επιχειρήσεις ειδών υπόδησης καλώντας τον αμερικανό πρόεδρο να σταματήσει τον εμπορικό πόλεμο, υποστηρίζοντας ότι το 70% των παπουτσιών που πουλιούνται στις ΗΠΑ είναι «made in China», εξ ολοκλήρου ή τμήματά τους.

Οι ποικίλες αντιδράσεις ακόμη κι εντός των ΗΠΑ δείχνουν ότι το σύνθημα «πρώτα η Αμερική» που εφαρμόζει ο Λευκός Οίκος δεν αποσκοπεί να υποστηρίξει την ευημερία των Αμερικανών, όπως ισχυρίζεται ο Τραμπ, επιδιώκοντας να χτίσει κοινωνικές συμμαχίες με τα πιο φτωχά στρώματα της αμερικανικής κοινωνίας. Πρόκειται για ένα σχέδιο που πλήττει το ίδιο Ευρωπαίους, Κινέζους και Αμερικάνους κι ως πραγματικό στόχο έχει την εξόντωση των ανταγωνιστών των ΗΠΑ και την επιβολή της αμερικανικής παντοκρατορίας.

 Πηγή: Νέα Σελίδα

Νέα βιομηχανική πολιτική με παλιά υλικά

Τα πάνω – κάτω υπόσχεται να φέρει η βιομηχανική πολιτική που επεξεργάζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση και βρίσκεται στο στάδιο της διαβούλευσης μεταξύ των κρατών μελών της. Πρόκειται για μια ευρείας έκτασης προσπάθεια που ξεκινώντας από υπαρκτές τάσεις οικονομικής ανάπτυξης με άξονα τις νέες τεχνολογίες επιχειρεί να τις επιταχύνει και να τις ενισχύσει, βελτιώνοντας τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο διεθνή ανταγωνισμό. Κυρίως έναντι της Κίνας και των ΗΠΑ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Επομένως, η εποχή που η βιομηχανία θεωρούταν …πασέ και είδος προς εξαγωγή στις χώρες φθηνού εργατικού δυναμικού έχει περάσει προ πολλού. Μάρτυρας είναι η αύξηση της μέσης ετήσιας απασχόλησης στη βιομηχανία στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσο του πυρήνα (Γερμανία, Δανία, Αγγλία, Αυστρία) όσο και της περιφέρειας (Βουλγαρία, Εσθονία, Ουγγαρία, Ισπανία, Σλοβενία, κ.α.) την περίοδο 2014-2017. Το ίδιο συμπέρασμα, επανάκαμψης της βιομηχανίας στον ανεπτυγμένο κόσμο, συνάγεται αν δούμε ότι στις περισσότερες από τις χώρες που τα τελευταία χρόνια η απασχόληση αυξήθηκε, στο παρελθόν (2001 – 2007 και 2007 – 2014) μειωνόταν, όπως και από το γεγονός ότι στην Κίνα παρατηρείται ακριβώς η αντίθετη τάση: ενώ στο παρελθόν αυξανόταν η απασχόληση στη βιομηχανία από το 2014 και μετά μειώνεται. Μέτρο αυτής της τάσης οφείλεται στον επαναπατρισμό δραστηριοτήτων έντασης εργασίας από την περιφέρεια του καπιταλισμού στο κέντρο. Πολλές χώρες μάλιστα όπως η Αγγλία και η Γαλλία έλαβαν συγκεκριμένα μέτρα για να την τάση επιστροφής των «ξενιτεμένων επιχειρήσεων».

Με βάση ένα από τα σημαντικότερα ερευνητικά κείμενα που κυκλοφόρησαν από τις Βρυξέλλες με τίτλο Το μέλλον της βιομηχανίας στην Ευρώπη, (εδώ το πλήρες κείμενο) πέντε είναι οι αναδυόμενες τεχνολογίες που οι συγγραφείς της εκτιμούν ότι θα αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού στην οικονομία: Τα προηγμένα βιομηχανικά ρομπότ, η προσθετική βιομηχανία γνωστή κι ως τρισδιάστατες εκτυπώσεις, το βιομηχανικό ίντερνετ των πραγμάτων, η βιομηχανική βιοτεχνολογία και τα ηλεκτρικά οχήματα. Ένα χαρακτηριστικό που διαπερνά και τις πέντε παραπάνω δραστηριότητες, πέραν της σημασίας που διαδραματίζουν τα μεγάλα δεδομένα και η τεχνητή νοημοσύνη, είναι η ευέλικτη εξειδίκευση και η δυνατότητα μαζικής εξατομίκευσης. Ξεχωριστή σημασία είναι η τάση «υπηρεσιοποίησης» της νέας αυτής βιομηχανίας, όπως περιγράφεται η «αυξανόμενη σημασία της προστιθέμενης αξίας των βιομηχανικών εταιρειών από τις υπηρεσίες που είναι συνδεδεμένες με το προϊόν. Αυτές οι υπηρεσίες μπορεί να είναι τα πάντα, από συντήρηση μέχρι άσχετες επιπρόσθετες υπηρεσίες. Αυτό είναι πιο εμφανές στη περίπτωση του βιομηχανικού ίντερνετ των πραγμάτων. Οι συνδεδεμένες ψηφιακές συσκευές που είναι ενσωματωμένες στα προϊόντα επιτρέπουν στις εταιρείες να διατηρούν μια γραμμή επικοινωνίας ακόμη και τον έλεγχο του προϊόντος μετά την πώληση».

Πολύ πιο σημαντικές ωστόσο είναι οι αλλαγές που θα επέλθουν στο χάρτη των ειδικεύσεων όσο θα εδραιώνεται η νέα αυτή βιομηχανική επανάσταση. Η σχέση μεταξύ αυτοματισμού και εκμηχάνισης της διαδικασίας παραγωγής από τη μια και ειδίκευσης του εργαζόμενου από την άλλη όπως ισχύει μέχρι σήμερα έχει περιγραφεί με τον πιο εύστοχο τρόπο από τον Χάρι Μπρέιβερμαν, ως «εν πολλοίς αντιστρόφως ανάλογη». Αναφέρει στο βιβλίο του, Εργασία και μονοπωλιακό κεφάλαιο (εκδ. Λέσχη Κατασκόπων του 21ου αιώνα): «Ο αυτοματισμός μειώνει τις απαιτούμενες δεξιότητες και αυτή η διαδικασία δεν αφορά μόνο τους εργάτες της παραγωγής». Αυτό όμως το υπόδειγμα θα αλλάξει. Με βάση έκθεση της McKinsey του 2018 η τεχνητή νοημοσύνη θα μειώσει το ποσοστό των επαγγελμάτων που χαρακτηρίζονται από επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες ή που απαιτούν ένα χαμηλό επίπεδο ψηφιακών ειδικοτήτων στη συνολική απασχόληση περίπου στο 30% μέχρι το 2030, ενώ θα αυξήσει το μερίδιο των εργασιών που χαρακτηρίζονται από μη επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες και απαιτούν υψηλές ψηφιακές ειδικεύσεις από περίπου 40% ως και πάνω από 50% την ίδια περίοδο.

Αυτό που ωστόσο δεν απαντάει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ποιες χώρες θα καρπωθούν τα οφέλη της εκκολαπτόμενης βιομηχανικής επανάστασης. Το χειρότερο μάλιστα είναι πώς οι προτεινόμενες κατευθύνσεις, που αποτελούν αδιαπραγμάτευτο μέρος της ανάλυσης, θέτουν τους όρους ώστε να οικειοποιηθεί τα οφέλη ένας πολύ μικρός αριθμός επιχειρήσεων και κρατών και να μη διαχυθούν από άκρο σε άκρο της ΕΕ, όπως θα μπορούσε να συνέβαινε, θεωρητικά μιλώντας, αν είχε τεθεί ο στόχος πχ η μετάβαση σε ένα παραγωγικό πρότυπο να συμβάλει στην άμβλυνση των ανισοτήτων. Αυτό που αντίθετα συνέβη είναι ότι σχεδόν ταυτόχρονα με την κυκλοφορία του ερευνητικού κειμένου της ΕΕ, το Φεβρουάριο του 2019 η Γερμανία έδωσε στη δημοσιότητα τη δική της «Γερμανική Εθνική Βιομηχανική Στρατηγική 2030» και λίγο αργότερα δημοσιεύθηκε ένα κοινό γαλλο-γερμανικό Μανιφέστο για Ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική. Εύκολα μπορούμε να προβλέψουμε ότι η Γερμανία θα αξιοποιήσει στο έπακρο το οικονομικό προβάδισμα που διαθέτει ώστε να αξιοποιήσει την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση για να εδραιώσει περαιτέρω τη θέση της, αυξάνοντας την απόσταση που τη χωρίζει από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

Ακόμη κι αυτό όμως το ερευνητικό κείμενο της ΕΕ πιο πολλούς αποκλείει παρά περιλαμβάνει, ακόμη κι όταν δίνει προτεραιότητα στις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις. Πρωταγωνιστές του υπό διαμόρφωση τεχνολογικού θαύματος είναι μια κατηγορία επιχειρήσεων που αποκαλούνται «γεννημένες παγκόσμιες», και συμμετέχουν σε διεθνείς αλυσίδες αξίας, εξάγουν, έχουν τμήματα έρευνας και ανάπτυξης νέων προϊόντων, συμμετέχουν σε διεθνή χρηματοδοτικά σχήματα , μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων τους συντελείται διαδικτυακά, κ.λπ. Σύμφωνα με το Global Entrepreneurship Monitor ανέρχονται στο 2,5% του συνόλου των Μικρομεσαίων και στο 12% των νέων επιχειρήσεων. Πρακτικά πρόκειται για μια αφρόκρεμα νέων και δυναμικών επιχειρήσεων. Έτσι όμως η νέα βιομηχανική πολιτική  αντί να δώσει ώθηση ανάπτυξης σε όλη την οικονομία περιλαμβάνοντας εγγενώς ένα κοινωνικό μέρισμα θα γίνει παράγοντας διχασμού και περαιτέρω πόλωσης της οικονομίας, στέλνοντας τη δεύτερη ταχύτητα ακόμη πιο πίσω από κει που βρίσκεται σήμερα. 

Πηγή: Νέα Σελίδα

Λεωνίδας Βατικιώτης: «Τα μνημόνια ήταν επιλογή του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού τομέα»

Οι συζητήσεις όπως αυτή που κάναμε με τον οικονομολόγο και αρθρογράφο Λεωνίδα Βατικιώτη είναι από εκείνες τις συζητήσεις, το τέλος των οποίων σε βρίσκει «περικυκλωμένο» από σκέψεις και στοιχεία που αναντίρρητα- παρά τις όποιες πολιτικές ενστάσεις που μπορεί να έχεις- σε βοηθούν να ενώσεις τα κομμάτια του σύγχρονου πολιτικού και κοινωνικού πάζλ.

Συνέντευξη του ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ στον ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΥΛΑΛΗ

Συνέντευξη του ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ στον ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΥΛΑΛΗ

Οι συζητήσεις όπως αυτή που κάναμε με τον οικονομολόγο και αρθρογράφο Λεωνίδα Βατικιώτη είναι από εκείνες τις συζητήσεις, το τέλος των οποίων σε βρίσκει «περικυκλωμένο» από σκέψεις και στοιχεία που αναντίρρητα- παρά τις όποιες πολιτικές ενστάσεις που μπορεί να έχεις- σε βοηθούν να ενώσεις τα κομμάτια του σύγχρονου πολιτικού και κοινωνικού πάζλ.

Πώς οι Έλληνες φορτώθηκαν τα βάρη της διάσωσης γαλλογερμανικών τραπεζών; Πότε άλλαξε καπετάνιο το οικονομικό πηδάλιο της Ελλάδας; Η «κοινωνική Ευρώπη» που πνίγηκε στα κανάλια του Μάαστριχτ, τα «Κίτρινα Γιλέκα», η άνοδος της άκρας Δεξιάς, η ρήξη «από τα κάτω» και το ενδεχόμενο μιας γενικευμένης πολεμικής σύρραξης είναι μερικά μόνο απ’ όσα λέχθηκαν στην κουβέντα που έγινε μ’ αφορμή το βιβλίο «Έξοδος- Αδιέξοδος», το οποίο επιμελήθηκε ο ίδιος.

Πηγή: Νόστιμον ήμαρ

Ξεκινώντας, ας δώσουμε περιληπτικά το περιεχόμενο του βιβλίου «Έξοδος- Αδιέξοδος», το οποίο επιμεληθήκατε.

Το βιβλίο Έξοδος – Αδιέξοδος ξεκίνησε να σχεδιάζεται και να γράφεται το 2017, πριν καν την απόφαση του Γιούρογκρουπ τον Ιούνιο εκείνης της χρονιάς. Έκτοτε μεσολάβησε επίσης κι η απόφαση του Γιούρογκρουπ του Ιουνίου του 2018, που καθόρισε εξ ίσου ασφυκτικά το σχήμα και τη μορφή της επόμενης μέρας των Μνημονίων. Παρόλα αυτά τόσο οι προθέσεις όσο και οι αποφάσεις των πιστωτών ήταν σαφείς: να επιβάλλουν ένα πάγιο, ανελαστικό κι αναπόδραστο καθεστώς παρατεταμένης λιτότητας, πολύ πιο επώδυνο μάλιστα σε σχέση με άλλες χώρες στις οποίες επιβλήθηκαν μνημόνια (Ιρλανδία, Πορτογαλία, Κύπρος). Το περιεχόμενο του βιβλίου εξετάζει στις ποικίλες του διαστάσεις (πολιτικές, οικονομικές, πολιτιστικές, κ.α.) αυτό το καθεστώς, που έχει σχεδιαστεί για να διαρκέσει πολλές δεκαετίες. Σε ό,τι αφορά τα δημοσιονομικά πλεονάσματα λόγου χάρη μέχρι το 2060.

Στόχος μας ήταν να διαρρήξουμε το πέπλο σιωπής με το οποίο πολλοί περιέβαλαν αυτό το καθεστώς: Η κυβέρνηση για να μπορεί να εμφανίζεται ως νικητής και να μιλά για έξοδο από τα Μνημόνια χωρίς να καταβάλλει το πολιτικό κόστος που της αναλογεί. Οι πιστωτές και δη η ΕΕ για να μπορεί να επαίρεται για την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη συσκοτίζοντας έτσι τις κτηνώδεις πολιτικές που επέβαλε, ζηλεύοντας δόξα τοκογλύφου για να σώσει τις γερμανο-γαλλικές τράπεζες από τη χρεοκοπία, κοκ. 

Τον περασμένο Αύγουστο, η Ελλάδα εξήλθε τυπικά από το τρίτο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής . Από την πλευρά της, η κυβέρνηση έκανε λόγο για «οριστική έξοδο από τα μνημόνια». Στον αντίποδα, εσείς προβλέπετε ακόμη πιο «ζοφερές προοπτικές» για τη χώρα με την οικονομία της «επιρρεπή σε εκτροχιασμούς». Ποια εκείνα τα οικονομικά (κι όχι μόνο) στοιχεία που σας οδηγούν σ’ αυτό το συμπέρασμα;

Η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι φτερό στον άνεμο της οικονομικής συγκυρίας γιατί εφαρμόζοντας ένα ακραίο νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα στερήθηκε δια παντός εργαλείων και πολιτικών που θα επέτρεπαν όχι μόνο αναδιανομή προς όφελος των λαϊκών στρωμάτων αλλά ακόμη και τη δυνατότητα να χαράσσει μια ας πούμε βιομηχανική πολιτική. Οι συζητήσεις για την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση και την εφαρμογή/διάδοση της τεχνητής νοημοσύνης περιλαμβάνουν ως στοιχείο εκ των ων ουκ  άνευ την κρατική παρέμβαση, δοθείσης της εγγενούς αδυναμίας του ιδιωτικού τομέα να δράσει με μακροχρόνια στρατηγική.

Δείτε για παράδειγμα όσα προβλέπει ο κρατικός προϋπολογισμός για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων το 2019: μόλις 6,75 δισ. όταν το 2009 ήταν 9,6 δισ. ευρώ κι αυτά μάλιστα εντός ενός πλαισίου, με όρους δηλαδή που υπόσχονται ελάχιστα ουσιαστικά αποτελέσματα. Δείτε επίσης τα «επιτεύγματα» της κυβέρνησης στο μέτωπο των ιδιωτικοποιήσεων: έσοδα 4,32 δις. από το 2015 ως το 2018, όταν την προηγούμενη 4ετία (2011-2014) οι πιο αντιλαϊκές μνημονιακές κυβερνήσεις κατάφεραν να συγκεντρώσουν μόνο τα μισά σχεδόν έσοδα: 2,63 δις. ευρώ. Για να μην αναφερθούμε σε συγκεκριμένα παραδείγματα, όπως το ξεπούλημα των 14 περιφερειακών αεροδρομίων στη Φράπορτ, που συντελέστηκε με  νεοαποικιακούς όρους και, σε τελική ανάλυση, την εγγύηση του ελληνικού δημοσίου. Αγγίζει τα όρια του γελοίου: Οι πολύφερνοι γερμανοί επενδυτές έβαλαν μπροστά το χρεοκοπημένο ελληνικό κράτος για να τους εγγυηθεί τα ούτως ή άλλως εγγυημένα έσοδα, καθώς από τα 39 περίπου περιφερειακά αεροδρόμια της Ελλάδας οι Γερμανοί «ψώνισαν» μόνο τα 14 κερδοφόρα.

Αρκετοί ισχυρίζονται ότι τα δανειακά προγράμματα αποτελέσαν τον εκτελεστικό- πολιτικό βραχίονα της εγχώριας οικονομικής εξουσίας για την παγίωση συγκεκριμένων οικονομικών μέτρων. Έχει βάση μια τέτοια άποψη; Δικαιούμαστε δηλαδή, να πούμε πως τα μνημόνια ήταν το καταληκτικό στάδιο μιας προϋπάρχουσας πορείας; Αν ναι, ποιος ο ρόλος διεθνών οργανισμών όπως το ΔΝΤ και η ΕΚΤ στην κυρίαρχη εν Ελλάδι οικονομική πολιτική;

Δε συμφωνώ με την άποψη που διατυπώσατε αρχικά. Προφανώς η εγχώρια οικονομική ελίτ ωφελήθηκε πολλαπλά από τα μνημόνια. Η κατάργηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η μείωση των μισθών κι άλλα μέτρα λειτούργησαν σαν βατήρας για το νέο κύκλο ανάπτυξης του ελληνικού καπιταλισμού που ξεκίνησε το 2015. Ταυτόχρονα, η ελληνική αστική τάξη επλήγη από το καθεστώς χρεοκρατίας. Έχασε τις τράπεζες κι επενδύσεις στα Βαλκάνια. Η θέση της στη διεθνή κατάταξη υποβαθμίστηκε ραγδαία, κινδύνεψε ακόμη κι η παραμονή της στο ευρώ. Δεν μπορούμε συνεπώς να υποβαθμίζουμε τις αντιθέσεις μεταξύ ελληνικής αστικής τάξης και ευρωπαϊκής, προάγοντας μια απλοϊκή ανάλυση «τάξης ενάντια σε τάξη». Μια τέτοια ανάλυση θα έχανε από την οπτική τα αντικρουόμενα συμφέροντα και τις ενδοκαπιταλιστικές αντιθέσεις που γύρω στο 2011 οδηγήθηκαν σε παροξυσμό.

Τα μνημόνια δεν ήταν η νέμεση των ελλειμμάτων της διακυβέρνησης Καραμανλή, ούτε η μοναδική διέξοδος της κυκλικής κρίσης που ξέσπασε το 2008. Ήταν επιλογή κυρίως του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού τομέα που το 2010 διέκρινε τον κίνδυνο να εγγράψει ζημιές. Αυτή την επιλογή σε δεύτερο χρόνο κι ενίοτε εξ ανάγκης ακολούθησαν και υπηρέτησαν πιστά τα αστικά πολιτικά κόμματα της Ελλάδας.

Οι διεθνείς οργανισμοί που αναφέρετε, ΔΝΤ και ΕΚΤ, πήραν το πηδάλιο από τα χέρια της ελληνικής αστικής τάξης κυρίως το 2010-2011, κι άσκησαν άμεσα κι αδιαμεσολάβητα πολιτική με τα ανδρείκελα της κυβέρνησης Παπαδήμου, προκειμένου να εφαρμοστεί για παράδειγμα η ανταλλαγή των ομολόγων με το PSI τον «βαρύ» χειμώνα του 2012. Όχι ότι και τότε δεν έκαναν τραγικά λάθη, ας μην αντιμετωπίζουμε με δέος τις ικανότητές τους. Παρόλα αυτά έφεραν σε πέρας μια σύνθετη και δύσκολη αποστολή.

Στο βιβλίο μιλάτε για «χρησιμοποίηση της Ελλάδας ως πειραματόζωο». Δώστε μας παρακαλώ, τα δεδομένα εκείνα που νομιμοποιούν αυτόν τον ισχυρισμό.

Η διαχείριση της ελληνικής κρίσης, εκ μέρους του κεφαλαίου, είχε να ξεπεράσει πολλές δυσκολίες. Απαριθμώ: Να σώσει την Ντόιτσε Μπανκ και τη Σοσιετέ Ζενεράλ ρίχνοντας την ευθύνη στον ελληνικό λαό, να εντάξει το ΔΝΤ στη «διάσωση» ξεπερνώντας το πρόβλημα που δημιουργούσε η μικρή συμμετοχή της Ελλάδας στο κεφάλαιό του, να πετύχει την προσαρμογή χωρίς την εύκολη λύση της υποτίμησης της διεθνούς ισοτιμίας του νομίσματος, να κουρέψει οριζόντια τα ομόλογα χωρίς όμως να θίξει όσα διακρατούσε η ΕΚΤ, και πολλά άλλα. Ξεπερνώντας αυτά τα προβλήματα κυνικά και αδίστακτα άνοιξαν νέα κεφάλαια στη διαχείριση των κρίσεων επί ευρωπαϊκού εδάφους. Για παράδειγμα οι στρατηγικές εσωτερικής υποτίμησης όπως αποκαλέστηκαν τα μέτρα μείωσης της αξίας της εργατικής δύναμης κι ελαστικοποίησης των εργασιακών σχέσεων ή το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο που θα αποτελέσει το διάδοχο σχήμα του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας. Πρόκειται για νέες ποιότητες.

Το σημαντικότερο ωστόσο είναι ότι όλα τα προηγούμενα χρόνια η Ελλάδα χρησιμοποιήθηκε στην Ευρώπη κι αλλού ως παράδειγμα προς αποφυγή με στερεότυπα και κοινοτοπίες που επαναλάμβαναν ότι οι αθρώες παροχές οδηγούν σε χρεοκοπία. Έτσι, στο απόγειο της ελληνικής κρίσης η Γερμανία επέβαλλε ριζικές μεταρρυθμίσεις στη λειτουργία της ΕΕ, που συμπυκνώνονται στο περίφημο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, κι από κοινού παγιοποιούν τη λιτότητα και τις περικοπές επί ευρωπαϊκού εδάφους.

Πριν δύο χρόνια, το πρώην μέλος του γνωμοδοτικού συμβουλίου του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών Γιοργκ Ρόχολ, δήλωσε ότι «τα ελλείμματα της Ελλάδας ήταν τα πλεονάσματα της Γερμανίας». Πώς μεταφράζεται αυτή η κυνική δήλωση σε οικονομικά- πραγματικά στοιχεία;

Το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα αποτέλεσε ιστορικής σημασίας επίτευγμα για το γερμανικό ιμπεριαλισμό επειδή κατάφερε να μετατρέψει όλη την ευρωζώνη σε μια ενιαία εσωτερική αγορά. Να εξάγει επομένως αυτοκίνητα και ηλεκτρικές συσκευές στην Ανδαλουσία, την Εμίλια Ρομάνα και τις Κυκλάδες με το ίδιο συναλλακτικό κόστος και κίνδυνο, δηλαδή ίσο με μηδέν, που εξάγει στην Έσση. Αυτή η επέκταση και οι συνακόλουθες οικονομίες κλίμακας προκάλεσαν πλήθος αλυσιδωτών αντιδράσεων. Ξεχωρίζουμε την συντριβή των κλάδων των διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων που ανταγωνίζονταν τα γερμανικά οδηγώντας σε πολλαπλά ελλείμματα: παραγωγικά, εμπορικά, δημοσιονομικά, κ.λπ. Ωστόσο έχουμε να κάνουμε με τάση, που προκαλεί κι αντίρροπες δυνάμεις. Μεσούσης πχ της ελληνικής κρίσης οι μόνιμες ανισορροπίες στο ελληνικό εμπορικό ισοζύγιο διορθώθηκαν, επειδή κατέρρευσε η εγχώρια ζήτηση. Με τους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς τα δημοσιονομικά ελλείμματα τείνουν προς εξαφάνιση με τις κοινωνικές δαπάνες να μετατρέπονται σε μηχανισμό απορρόφησης των κραδασμών που προκαλούν οι ερπύστριες της γερμανικής επέκτασης, κοκ. Από δω ας κρατήσουμε ότι όπως τα ελλείμματα, έτσι κι η λιτότητα θα εκτείνεται στο διηνεκές διαρκώς διογκούμενη θυμίζοντας φτωχό τοξικοεξαρτημένο που αναζητά διαρκώς μεγαλύτερη δόση… Επιπλέον ότι χάριν αυτών των μηχανισμών τα ελλείμματα μπορεί να μη κάνουν τόσο εμφανή την παρουσία τους όπως παλιά, αλλά θα εκδηλώνονται υπό την μορφή μιας συνεχούς φτωχοποίησης όλης της κοινωνίας.

Από την άλλη μεριά, το πλεόνασμα της Γερμανίας θα στέκει στο ύψος του αγέρωχο, είτε το δημοσιονομικό (1,75% επί του ΑΕΠ το 2018 από 1,1% το 2017), είτε το εμπορικό (301 δισ. ευρώ το 2017).

Στο σημείωμα σας στο βιβλίο, αναφέρεστε στον Κανονισμό 472/13 της ΕΕ, ο οποίος προβλέπει τη διατήρηση ενός κράτους- μέλους της ΕΕ σε κατάσταση εποπτείας μέχρι την εξόφληση τουλάχιστον του 75% της χρηματοδότησης που έχει λάβει. Ως εκ τούτου, θεωρείτε ότι μπορεί  να υπάρξει διέξοδος για τον τόπο εντός του ευρωενωσιακού πλαισίου ή θα πρέπει να αναζητηθεί σ’ άλλες πολιτικές κατευθύνσεις;

Η αυξημένη εποπτεία για την Ελλάδα, με βάση όσα προβλέπει ο κανονισμός που αναφέρετε, θα φτάσει μέχρι το 2050. Σε αυτό το πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει εργαλεία παρέμβασης κι εκβιασμού όπως για παράδειγμα τη δυνατότητα να μην εγκρίνει τις δόσεις της επιστροφής των κερδών από τα ομόλογα που διατηρούν οι εθνικές κεντρικές τράπεζες του ευρωσυστήματος και η ΕΚΤ. Η αυξημένη εποπτεία επομένως είναι κάτι παραπάνω από μια συζυγική κρεβατομουρμούρα σε διακρατικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, συνιστά κακοποίηση, κατ’ εξακολούθηση μάλιστα που δικαιολογεί το διαζύγιο.

Αυτή η ρήξη ωστόσο πρέπει να συντελεστεί από τα αριστερά και με όρους κινήματος, τουλάχιστον με την ύπαρξη ενός τμήματος της κοινωνίας στους δρόμους που θα διεκδικεί συγκροτώντας ένα αντίπαλο δέος. Σε διαφορετική περίπτωση, αν δηλαδή η σύγκρουση με την ΕΕ συντελεστεί από τα δεξιά είναι ορατός ο κίνδυνος να έχουμε επιτάχυνση της στροφής προς τα δεξιά. Τα παραδείγματα της Ιταλίας και της Ουγγαρίας είναι πολύ χαρακτηριστικά με τον Σαλβίνι και τον Όρμπαν να επιτίθενται στην ΕΕ κατηγορώντάς την ότι τα τείχη του φρουρίου Ευρώπη που έχει οικονομήσει δεν είναι αρκούντως υψηλά.

Όσο δεδομένη κι αναντίρρητη κι αν είναι ωστόσο η βλαπτική σχέση με την ΕΕ δεν μπορούμε να προσπεράσουμε τις δυσκολίες που συναντά η κριτική κι η δημιουργία ενός κινήματος εναντίον της. Πέραν των αντικειμενικών αιτιών (πχ ΕΣΠοποίηση ακόμη και της κοινωνικής πολιτικής) αυτό σημαίνει ότι τα αιτήματα της ρήξης και ο στόχος της εξόδου δεν μπορούν να λειτουργούν διχαστικά στο κίνημα. Πρέπει να ενώνουν κι όχι να διασπούν.

Ο έγκριτος κοινωνιολόγος- οικονομολόγος Βόλφγκανγκ Στρεκ όταν τον ρώτησα πριν λίγο καιρό για το ενδεχόμενο μιας νέας, μεγαλύτερης οικονομικής κρίσης  είχε απαντήσει καταφατικά. Την ίδια άποψη συμμερίζονται και οι πάλαι ποτέ κραταιοί εκπρόσωποι του κεφαλαιοκρατικού συστήματος, Άλαν Γκρίνσπαν και  Λάρι Σάμερς. Συμφωνείτε μ’ αυτή την εκτίμηση; Πώς μπορεί να αποκρυσταλλωθεί αυτή η «πρόβλεψη» στις (ευρω)κάλπες του ερχόμενου Μαΐου;

Πράγματι εδώ και 2-3 χρόνια συνωστίζονται οι θρυαλλίδες που θα οδηγήσουν στη νέα κρίση: Από το δημόσιο χρέος της Κίνας και τα φοιτητικά δάνεια στις ΗΠΑ, μέχρι τις τιμές των μετοχών που είναι στη στρατόσφαιρα. Η προσπάθεια των ΗΠΑ είναι να μεταφέρει τις πιέσεις της κρίσης εκτός των συνόρων της, στους ανταγωνιστές της στους οποίους συμπεριλαμβάνονται κι οι Ευρωπαίοι. Οι αλλαγές που έχουν ήδη δρομολογηθεί στην ΕΕ κι όσες θα ανακοινωθούν μετά τις ευρωεκλογές (δημιουργία ΕΕ πολλών ταχυτήτων) αποτελούν την καθυστερημένη απάντηση του ευρωπαϊκού κατεστημένου. Οι ευρωεκλογές του Ιουνίου ρητά ή άρρητα θα επηρεασθούν από αυτή την πολιτική ατζέντα και θα την διαμορφώσουν στη συνέχεια.

Τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο δεδομένης της απροθυμίας της κυρίαρχης Αριστεράς να αποκαλύψει το ρόλο της ΕΕ και να θέσει καθαρά το θέμα της ρήξης και της εξόδου, έστω ως μακροπρόθεσμη αναγκαιότητα κι όχι ως άμεσο στόχο πάλης. Σε αυτό το πλαίσιο αναπολεί μια κοινωνική Ευρώπη που πνίγηκε στα κανάλια του Μάαστριχτ προ 30ετίας σχεδόν, περιορίζοντας ασφυκτικά τους στόχους πάλης πολύ κάτω του αναγκαίου για να πεισθεί ο σημερινός εργαζόμενος, πολύ εντός του εφικτού ωστόσο – αλλά ποιος νοιάζεται; Η αποχή των ευρωπαίων πολιτών που θα καταγράψει νέο ρεκόρ φέρνει στην επιφάνεια όχι μόνο τη βεβαιότητα των Ευρωπαίων πώς δεν μπορούν να αλλάξουν τη ροή των πραγμάτων στην ΕΕ, αλλά και τα αδιέξοδα μιας γραμμής στην Αριστερά που πίσω από τη «φιλοευρωπαϊκή» ταμπέλα έκρυψε την υποταγή της στην ΕΕ.

Έχουμε τρία, κομβικά για την πορεία της Ευρώπης ζητήματα αυτή τη στιγμή: Την πορεία της Μ. Βρετανίας προς το ΒREXIT, τη συνέχιση των κινητοποιήσεων των «Κίτρινων Γιλέκων» στη Γαλλία και τη δυναμική επανεμφάνιση της άκρας Δεξιάς στο πολιτικό προσκήνιο. Θα ήθελα το σχόλιό σας πάνω σ’ αυτά.

Τα κίτρινα γιλέκα είναι ένα γνήσιο λαϊκό κίνημα κι έχουν προκαλέσει μια αμηχανία στην Αριστερά για πολλούς λόγους. Επειδή πρωταγωνιστούν κοινωνικά στρώματα που είναι σε απόσταση από την παραδοσιακή κοινωνική, ηλικιακή και ιδεολογική της βάση. Επειδή δεν αναπτύχθηκαν κατ’ εντολή της κι αυτό πάντα προκαλεί μια καχυποψία και τέλος, επειδή αρνούνται να ενταχθούν στον συνήθη κύκλο των κινητοποιήσεων με την κορύφωση, τις διαπραγματεύσεις, τις ψευτο-παροχές και την υποχώρηση, που επιτρέπουν και την πολιτική τους ενσωμάτωση, κοκ. Δεν εξιδανικεύω ούτε και σνομπάρω. Είναι ένα πραγματικό κίνημα καταπιεσμένων και απελπισμένων ανθρώπων που χρειάζεται κατεπειγόντως την ανυστερόβουλη κι αμέριστη αλληλεγγύη μας. Αργότερα θα κάνουμε και τις αναλύσεις μας. Ας θυμηθούμε την ώθηση που μας έδιναν επί ελληνικών πλατειών τα μηνύματα αλληλεγγύης από τον άλλο κόσμο.

Η άνοδος της άκρας Δεξιάς είναι η απάντηση του κεφαλαίου στην οικονομική κρίση και την πρωτοφανή ανυποληψία στην οποία έχουν περιπέσει τα αστικά κόμματα, συμπεριλαμβανομένων και των αριστερών. Δεν πρόκειται για γραφικούς νοσταλγούς. Για παράδειγμα, η Εναλλακτική για την Γερμανία απαιτεί αλλαγές στην ΕΕ, αλλιώς θα θέσει θέμα εξόδου της Γερμανίας. Κι οι αλλαγές που ζητά είναι ό,τι διεκδικούσε ο Σόιμπλε κι οι άλλοι το 2015 κι είχαν απορριφθεί ως ακραία. 

Σε ό,τι αφορά το Brexit ας διδαχθεί η Αριστερά από την αδιαλλαξία των Τόρηδων που δεν κάνουν βήμα πίσω από το δημοψήφισμα του 2016, ζητώντας σκληρό Brexit και τίποτε λιγότερο, μη διστάζοντας ακόμη και να ταπεινώνουν τη δική τους πρωθυπουργό…

Ο πόλεμος στη Συρία φαίνεται να τελειώνει. Παρόλα αυτά, όλες οι πλευρές βρίσκονται με το χέρι στη σκανδάλη. Ακόμη, οι πολεμικές δαπάνες αυξήθηκαν από το 2002 κατά 44%, ενώ οι ανταγωνισμοί μεταξύ των ισχυρών γεωοικονομικά παικτών οξύνονται συνεχώς. Βρισκόμαστε πιστεύετε μπροστά στο ενδεχόμενο μιας γενικευμένης σύρραξης; Ποιος ο ρόλος της χώρας μας μέσα σε αυτή την διελκυστίνδα;

Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ (κι ΑΝΕΛ ως πρόσφατα) έχουν επιλέξει τον αυτόματο πιλότο της συμπόρευσης με τον ιμπεριαλισμό, ακολουθώντας απαρέγκλιτα τα χνάρια όλων των προηγούμενων κυβερνήσεων μετά το 2009, καλλιεργώντας την αυταπάτη ότι έτσι θα αποφύγουν διλήμματα και συγκρούσεις. Δε διδάχθηκαν τίποτε από την κρίση της Ουκρανίας όταν οι ΗΠΑ ώθησαν τα δικά τους υπάκουα και πιστά παιδιά στον εμφύλιο, κι όχι ένα εχθρικό καθεστώς, προκειμένου να πλήξουν τη Ρωσία. Κι ο Άσαντ επίσης φιλικό καθεστώς ήταν για τις ΗΠΑ. Μετά την 11η Σεπτέμβρη παρέδωσε πολλούς ύποπτους στις ΗΠΑ. Παρόλα αυτά δεν απέτρεψε το σχέδιο να γίνει η Συρία με σπουδαία και λαμπρή ιστορία μια «έρημη χώρα», έστω κι αν χάρη στη Ρωσία οι ΗΠΑ υπέστησαν στα συριακά εδάφη την πρώτη τους στρατιωτική ήττα. Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ επομένως είναι μέρος του προβλήματος και με τις πράξεις της, είτε το συνειδητοποιεί είτε όχι, αποτελεί απειλή για την ειρήνη και τη σταθερότητα. Ας κρατήσουμε ότι για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες επί ΣΥΡΙΖΑ οι ΗΠΑ απέκτησαν στην Ελλάδα τρεις νέες στρατιωτικές βάσεις: σε Αλεξανδρούπολη, Λάρισα και Κάρπαθο!

Η υποχώρηση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή τις οδηγεί ακόμη πιο πιεστικά σε μια κατεύθυνση συνολικής αναμέτρησης με τους ανταγωνιστές τους. Επομένως, το ενδεχόμενο ενός γενικευμένου πολέμου είναι πιο κοντά από ποτέ τα τελευταία πενήντα χρόνια, θέτοντας σε όλους εμάς το καθήκον να προασπίσουμε την ειρήνη.