Home » Posts tagged 'δημόσιο χρέος'

Tag Archives: δημόσιο χρέος

Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις και μια …μνημονιακή συνηγορία

film

Στο βιβλίο του Γ.Β. Δερτιλή με τίτλο Επτά πόλεμοι, τέσσερις εμφύλιοι, επτά πτωχεύσεις 1821 – 2016 (εκδ. Πόλις, 2016) παρατίθενται με την πιο ενδελεχή τεκμηρίωση πολύτιμες πληροφορίες και πρωτότυπες πηγές για την ερμηνεία της σημερινής κρίσης χρέους.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Πριν απ’ οτιδήποτε άλλο είναι οι υπέρογκες στρατιωτικές δαπάνες που ακολουθούν το ελληνικό κράτος από την πρώτη μέρα της ίδρυσής του. Όπως φαίνεται και στο διάγραμμα που παραθέτουμε από την εισαγωγή του βιβλίου, από το 1833 ακόμη οι στρατιωτικές δαπάνες απορροφούσαν τουλάχιστον το 17% των συνολικών δημοσίων δαπανών. Στα 54 δε από αυτά τα 160 χρόνια ξεπέρασαν ακόμη και το 30%! Ο συγγραφέας ανασκευάζει και την ευρέως διαδεδομένη άποψη που αποδίδει στις επενδύσεις επί των υποδομών τη χρεοκοπία του 1893, επί Χαρ. Τρικούπη, χαρακτηρίζοντας το επιχείρημα «εσφαλμένο επειδή ήταν υστερόβουλα υπερβολικό. Το κύριο αίτιο της υπερχρέωσης ήταν, όπως πάντα, οι στρατιωτικές δαπάνες», συμπεραίνει.

Φτάνει δε μέχρι και σήμερα: «Στα πρώτα χρόνια της κρίσης, μετά το 2009, η Τουρκία εμείωσε τις δαπάνες της∙ ενώ η “πτωχή αλλ’ έντιμος Ελλάς” μολονότι είχε ουσιαστικώς πτωχεύσει από το 2009, τις διατηρούσε στα ύψη έως το 2016. Πράγματι, έως το 2014 τις διατήρησε στο ίδιο περίπου ποσοστό σε σχέση με το ΑΕΠ, από τα υψηλότερα στον κόσμο: γύρω στο 2,3%, με βάση αντίστοιχες πηγές (SIPRI και ΝΑΤΟ)… Εννοείται ότι οι κυριότεροι προμηθευτές των ελληνικών (και τουρκικών) όπλων, Αμερικανοί, Γάλλοι και Γερμανοί είναι ενθουσιασμένοι». (σελ. 104).

Μοχλός του χρέους

Ακολουθεί στην εξιστόρηση του συγγραφέα ο ρόλος των Μεγάλων Δυνάμεων. «Όποτε ήθελαν να ασκήσουν πίεση στην ελληνική κυβέρνηση, οι Δυνάμεις επέσειαν το δικαίωμα που είχαν βάσει της Συνθήκης του 1832: να ελέγχουν τις εισπράξεις του ελληνικού κράτους ακόμη και με τη βία, καταλαμβάνοντας τα τελωνεία της χώρας», αναφέρει ο Γ. Β. Δερτιλής, δημιουργώντας απρόβλεπτες συνηχήσεις με το σήμερα. Ειδικότερα, με την ανεξαρτητοποίηση της πάλαι ποτέ γενικής γραμματείας Δημοσίων Εσόδων, που με βάση νόμο ο οποίος ψηφίστηκε τον Μάιο του 2016 παύει πλέον να ελέγχεται από τις εκλεγμένες κυβερνήσεις.

Στο βιβλίο μάλιστα παρατίθεται και επιστολή του 1869 του βρετανού πρωθυπουργού Γλάδστων προς τον υφυπουργό Εξωτερικών της αυτοκρατορίας, Χάμοντ που χρησιμοποιεί τον όρο «μοχλό χρέους»! «Το πραγματικό ερώτημα, πολύ ευρύτερο από το μικρό ποσό που συζητείται, είναι αν σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε στην κατάλληλη στιγμή τον μοχλό του δανείου για να ωθήσουμε την Ελλάδα να λάβει μέτρα πραγματικού περιορισμού των δαπανών της, ώστε να ενισχύσει τη φερεγγυότητά της». Κι όλα αυτά σχεδόν ενάμισι αιώνα πριν!

Πολύ εύστοχα συμπεραίνει ο συγγραφέας ότι το απόρρητο αυτό έγγραφο «προδιαγράφει την πολιτική που θα ακολουθήσουν όλες οι βρετανικές κυβερνήσεις ως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», (σελ. 45). Κι όχι μόνο, μπορούμε να συμπληρώσουμε. ΗΠΑ, ΕΕ και Γερμανία ουδέποτε δίστασαν να χρησιμοποιήσουν το χρέος μέχρι και σήμερα σαν μοχλό παρέμβασης στα εσωτερικά μας και επηρεασμού της πολιτικής.

Όχι στη διαγραφή του χρέους

Παρότι ωστόσο ο συγγραφέας κρατάει στα χέρια του τον μίτο της Αριάδνης που μπορεί να τον οδηγήσει στην αποκρυπτογράφηση της τρέχουσας κρίσης, διαθέτοντας μάλιστα το χάρισμα της σύνθεσης που του δίνει η βαθιά γνώση της ελληνικής ιστορίας (χαρακτηριστική είναι η περιγραφή του περίφημου Διχασμού, τον οποίο χαρακτηρίζει εμφύλιο) καταφεύγει σε κοινότοπους ύμνους στα μνημόνια και τις μεταρρυθμίσεις, και αμφισβητεί την ανάγκη διαγραφής του δημόσιου χρέους, χρησιμοποιώντας μάλιστα αστήριχτες κινδυνολογίες. «Η μονομερής αποποίηση του χρέους από μια Ελλάδα της δραχμής θα κατέστρεφε για δεκαετίες τη φερεγγυότητα της χώρας», υποστηρίζει. Ωστόσο, οι Paris & Wyplosz στο σχέδιο Padre επικαλούνται έρευνα (των Borensztein & Panizza) βάσει της οποίας «ο αποκλεισμός από τις αγορές όσων κατ’ επανάληψη προσφεύγουν σε αθέτηση χρέους διαρκεί από 4 ως 8 χρόνια και τα επιτόκια αυξάνονται από 250 ως 400 μονάδες βάσης». Αν επομένως η Ελλάδα είχε από το 2010 κιόλας προβεί σε μονομερή αθέτηση πληρωμών φέτος, το αργότερο, θα έβγαινε στις αγορές, βάσει των ιστορικών προηγούμενων…dertifinal

Ο Γ.Β. Δερτιλής σχετικοποιεί την έννοια της βιωσιμότητας του χρέους. «Πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν το ελληνικό χρέος “μη βιώσιμο”. Δεν το πιστεύω όπως δεν πιστεύω ούτε το αντίθετό του. “Χρυσούς κανών” που δείχνει αν ένα χρέος είναι βιώσιμο ή όχι δεν υπάρχει», διατείνεται (σελ. 112). Η αλήθεια ωστόσο είναι πώς το ελληνικό χρέος μετά βεβαιότητας έχει καταστεί μη βιώσιμο όταν ανέλαβε η Τρόικα να το διαχειριστεί και το εκτόξευσε στο 180% του ΑΕΠ, ενώ όταν ξεκίναγε η κρίση και ήταν στο 115% του ΑΕΠ κανείς δεν το χαρακτήριζε μη βιώσιμο. Σίγουρα δε ήταν κάτω από το όριο του 120%, που αποτελεί μια ευρέως χρησιμοποιούμενη διαχωριστική γραμμή. Προς τούτο επιστρατεύτηκαν κι οι απάτες της ΕΛΣΤΑΤ για να φουσκώσουν το έλλειμμα και το χρέος, με την πολύτιμη βοήθεια της Γιούροστατ, ώστε να ξεκινήσει η «θεραπεία σοκ».

Στο νεοφιλελεύθερο οίστρο του ο συγγραφέας προτείνει «να κατοχυρωθεί στο Σύνταγμα ένα νομοθετικό πλαίσιο που θα προστατεύει τις επενδύσεις», τις οποίες θεωρεί όρο για την ανάκαμψη της οικονομίας. «Μια ή δύο μεγάλες επενδύσεις θα δώσουν τον τόνο, αν συνδυαστούν με ιδιωτικοποιήσεις», αναφέρει (σελ. 120-121). Ταυτόχρονα όμως δε λέει κουβέντα για την ανάγκη συνταγματικής απαγόρευσης της ανασφάλιστης εργασίας ή των μισθών και των ημερομισθίων κάτω από το επίπεδο της πείνας ή της ανεργίας πάνω από ένα επίπεδο, πχ 5%. Προφανώς κι αυτά θα συμπεριλαμβάνονται στις «παθογένειες του ελληνικού συστήματος» που διαρκώς στηλιτεύει.

Εν κατακλείδι, το ιστορικό μέρος του βιβλίου του Γ.Β. Δερτιλή, παρά την μηχανιστική κυκλική αντίληψη που το διαπερνά («το καινοφανές στη νεότερη Ελλάδα είναι η αέναη επανάληψη των πολέμων, των πολεμικών δαπανών και των πτωχεύσεων», σελ. 23) και, μεταξύ πολλών άλλων, τη μεροληπτική του στάση υπέρ του Βενιζέλου στο πλαίσιο της οποίας δικαιολογεί ακόμη και την εκστρατεία στη Μικρά Ασία αποδίδοντάς της αμυντικό χαρακτήρα, είναι μια χρήσιμη πηγή υλικού που συμβάλει στην ερμηνεία των δημοσιονομικών κρίσεων. Το μέρος ωστόσο, όπου ο συγγραφέας γράφει ως πολίτης, με τα δικά του λόγια, αποτελεί συνηγορία υπέρ της πολιτικής φτωχοποίησης και υπερχρέωσης που εισήγαγαν τα Μνημόνια.

Advertisements

Απόφαση Γιούρογκρουπ 5/12: Σε 44 χρόνια, 20%: η καλύτερη ελάφρυνση που μπορεί να αγοράσει η ξεφτίλα του ΣΥΡΙΖΑ

 

soible_12Σε μνημόνιο διαρκείας συμφώνησε η κυβέρνηση παρατείνοντας τη φτωχοποίηση για άλλα 10 χρόνια

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τι ωραία που είναι όταν τελειώνουν τα παραμύθια! Και πόσα τέτοια δεν έχουμε ακούσει τα τελευταία 7 χρόνια… Από το ΠΑΣΟΚικό του Γιωργάκη και των συνεργατών του (Βαρουφάκης) για το ΔΝΤ που έχει αλλάξει και το Νεοδημοκρατικό ότι επειδή οι Δεξιοί μιλούν την ίδια (πρόστυχη) γλώσσα με την Μέρκελ θα μας συμπεριφερθούν με το γάντι, μέχρι το ΣΥΡΙΖΑίικο ότι η πλήρης υποταγή τους θα ανταμειφθεί γενναιόδωρα από τους πιστωτές.

Το πιο πρόσφατο παραμύθι άκουγε στο συνθηματικό «ελάφρυνση του χρέους». Ήταν η ανταμοιβή του ΣΥΡΙΖΑ, το φιλικό χτύπημα από πίσω, για την παραίτησή του από το αίτημα της διαγραφής του χρέους. Ούτε μία, ούτε δύο, αλλά τρεις φορές υπέγραψε η κυβέρνηση ότι παραιτείται από την ονομαστική διαγραφή του χρέους στο ίδιο κείμενο στο οποίο οι δανειστές υπόσχονταν ως ανταμοιβή την ελάφρυνση: Στο Γιούρογκρουπ της 20ης Φεβρουαρίου 2015, στην ατιμωτική συμφωνία του Τσίπρα με τους δανειστές τον Αύγουστο του 2015 και πιο πρόσφατα στο Γιούρογκρουπ της 24ης Μαΐου 2016. Στα συγκεκριμένα κείμενα διατυπώνονταν κατ’ επανάληψη και οι όροι της ελάφρυνσης: μείωση επιτοκίων, νέες περίοδοι χάριτος και αλλαγές στα επιτόκια. Τίποτε παραπάνω! Έτσι οι ΣΥΡΙΖΑίοι πέρασαν το προηγούμενο εξάμηνο περιμένοντας την ελάφρυνση του χρέους, που υποτίθεται πως θα το καθιστούσε βιώσιμο επιτρέποντας την ένταξη του ΔΝΤ στο τρίτο χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Επίσης περίμεναν το πράσινο φως από το Γιούρογκρουπ στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για να συμπεριλάβει τα ελληνικά ομόλογα στο πρόγραμμα Ποσοτικής Χαλάρωσης, που κυρίως συμβολικό χαρακτήρα είχε, στέλνοντας μήνυμα επανένταξης της Ελλάδας στις αγορές, κι όχι ουσιαστικό. Πιο πολύ όμως το περίμεναν για να ζητωκραυγάζουν πώς επιτέλους αξίζει να είσαι δούλος, ανταμείβεσαι όταν γίνεσαι πολιτικός παλιάτσος και περιφέρεσαι από Γιούρογκρουπ σε σύνοδο κορυφής κι από αξιολόγηση σε ραντεβού με τον Μοσκοβισί εκλιπαρώντας την εύνοια των ισχυρών. Κάπως έτσι φτάσαμε στο Γιούρογκρουπ της Δευτέρας 5 Δεκεμβρίου με μια απόφαση – ορισμό της επικής αποτυχίας (εδώ το πλήρες κείμενο). Από μια άλλη άποψη ήταν η καλύτερη ελάφρυνση που η πολιτική υποταγή του ΣΥΡΙΖΑ μπορούσε να αγοράσει. Ας δούμε τι περιλαμβάνει:

Πρώτο, καμία υποχώρηση εκ μέρους των δανειστών σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο της αξιολόγησης. Ευσεβείς πόθοι για πολιτική συμφωνία που θα κλείσει την αξιολόγηση, χωρίς νέα μέτρα, διαψεύστηκαν οικτρά. Να θυμίσουμε ότι μόλις τον Σεπτέμβρη από το βήμα της ΔΕΘ δήλωνε ο πρωθυπουργός ότι δεν θα υπάρξουν νέα μέτρα. Στο κείμενο των συμπερασμάτων ωστόσο από την πρώτη παράγραφο αναφέρεται σε μέτρα για να επιτευχθεί ο συμφωνημένος δημοσιονομικός στόχος το 2018, για την αγορά εργασίας, κλπ. Επίσης για το διορισμό διοίκησης στο υπερ-ταμείο ιδιωτικοποιήσεων μέχρι το τέλος του 2017 ώστε να ξεκινήσει όσο το δυνατό συντομότερα η λεηλασία της δημόσιας περιουσίας. Το ποτήρι θα το αδειάσουν μέχρι την τελευταία σταγόνα οι ΣΥΡΙΖΑίοι.

Δεύτερο, μνημόνιο διαρκείας! «Ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 3,5% του ΑΕΠ που συμφωνήθηκε μέχρι το 2018 θα πρέπει να διατηρηθεί  για ένα μεσοπρόθεσμο διάστημα». Κοινώς από 7 ως 10 ακόμη χρόνια. Στην ίδια παράγραφο μάλιστα, την τρίτη, αναφέρεται ότι « προκειμένου να εξασφαλισθεί συμμόρφωση με τους δημοσιονομικούς στόχους κατά ένα βιώσιμο τρόπο μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος η ελληνική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να συμφωνήσει με τους θεσμούς σε ένα μηχανισμό και δομικά μέτρα που θα το εξασφαλίσουν». Μήπως η κυβέρνηση αντί για αφελείς ανακοινώσεις περί «εθνικής επιτυχίας» που εξέδωσε μετά την ολοκλήρωση του Γιούρογκρουπ πρέπει έστω και τώρα να ενημερώσει το λαό για τα όσα ακριβώς δεσμεύτηκε κεκλεισμένων των θυρών να ψηφίσει, αλυσοδένοντας έναν λαό για μια δεκαετία;

Κι ερχόμαστε στο τρίτο επίτευγμα του Γιούρογκρουπ που είναι και το καλύτερο, για τον ΣΥΡΙΖΑ. Ελάφρυνση του δημόσιου χρέους κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το 2060, σε 44 χρόνια από σήμερα. Για να ξέρουμε πόσο ασήμαντο και αδιάφορο είναι αυτό που συμφωνήθηκε, να αναφέρουμε ότι κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες (από 160% σε 180% του ΑΕΠ) αυξήθηκε το χρέος μόνο από το 2012 μέχρι σήμερα. Οι ΣΥΡΙΖΑίοι μάλιστα διέπραξαν και το ανοσιούργημα, προς άγραν ηλιθίων που θα σπεύσουν να κάνουν την αφαίρεση, να μεταφράσουν το εικαζόμενο και πολύ αμφισβητούμενο όφελος σε απόλυτους αριθμούς. 45 δις. είπαν θα μειωθεί το χρέος, μεταφράζοντας σε όρους καθαρής παρούσας αξίας την αναμενόμενη μείωση του 2060, για να εισπράξουν την πληρωμένη απάντηση – τρολάρισμα του Β. Βενιζέλου ότι με τους ίδιους όρους η αναδιάρθρωση του 2012 έφερε μείωση 1 τρις 330 δισ. ευρώ. Ας επιχειρήσουν να κάνουν την ίδια αφαίρεση (σημερινό χρέος μείον αναμενόμενη μείωση) να γελάσει ο κάθε πικραμένος…

Ο βαθμός επικινδυνότητας, το αδύνατο θα λέγαμε, οποιασδήποτε πρόβλεψης για το 2060, για όσους δεν το καταλαβαίνουν, φαίνεται αν δούμε πόσο αδύνατο είναι να κάνεις προβλέψεις για τα επόμενα όχι 10 αλλά 5 χρόνια. Σε ένα τόσο πρωτοφανώς ρευστό περιβάλλον που οι εξαιρέσεις (από τα αρνητικά επιτόκια μέχρι την αγορά εταιρικών ομολόγων από την κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ) έχουν γίνει κανόνας, κανένας σοβαρός ερευνητής δεν βάζει την υπογραφή του κάτω από τόσο μακροχρόνιες προβλέψεις. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας έχοντας πλήρη επίγνωση αυτών των δυσκολιών, και μη φέροντας την αγωνία της πολιτικής επιβεβαίωσης, τόνισε ξανά και ξανά να μην παίρνουμε πολύ στα σοβαρά αυτούς τους υπολογισμούς: «Αυτός ο χρονικός ορίζοντας μέχρι το 2060 είναι ασυνήθιστα μεγάλος και συνεπάγεται μεγάλη αβεβαιότητα», τόνισε ο διευθύνων σύμβουλος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας Κλάους Ρέγκλινγκ, στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε το Γιούρογκρουπ. Για να συνεχίσει: «Επομένως κάποιος πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός επειδή πρόκειται για εκτιμήσεις – τις καλύτερες μας εκτιμήσεις αυτή τη στιγμή. Αλλά υπάρχει μεγάλος βαθμός αβεβαιότητας, οι συνθήκες μπορεί να αλλάξουν».

Σε ότι αφορά τις ίδιες τις αποφάσεις μια πιο προσεκτική τους εξέταση δείχνει ότι πρόκειται για πουκάμισο αδειανό. Επιμήκυνση των αποπληρωμών στα 32,5 χρόνια, παράταση επομένως της υπερχρέωσης και της συνακόλουθης εποπτείας, από 28 που είναι σήμερα. Να αναφερθεί μάλιστα ότι αρχικά ήταν 32,5 χρόνια. Στην ουσία επανέφεραν την αρχική πρόβλεψη. Δεν πρόκειται επομένως για κάποιο ριζοσπαστικό μέτρο, ούτε για παραχώρηση των δανειστών που συμφωνήθηκε κατόπιν της σκληρή πίεσης που άσκησαν οι ΣΥΡΙΖΑίοι. Το δεύτερο μέτρο αφορά χρηματοικονομική μηχανική με επίκεντρο τα επιτόκια των δανείων και τελικό ζητούμενο να μετατραπούν σε σταθερά, στο σημερινό ύψος, από κυμαινόμενα που είναι και αργά ή γρήγορα θα αρχίσουν να αυξάνονται, επιφέροντας νέα κόστη. Ο στόχος επομένως αυτής της παρέμβασης είναι να μην αυξηθεί το χρέος κι όχι να μειωθεί. Μια τέτοια όμως παρέμβαση επιφέρει άμεσα κόστη που θα αναλάβει η κυβέρνηση αναμένοντας μακροπρόθεσμα πιθανά οφέλη.

Με άλλα λόγια, πάλι κορόιδα τους έπιασαν τους ΣΥΡΙΖΑίους, που αναδεικνύονται στην πιο επικίνδυνη μνημονιακή κυβέρνηση. Πήγαν για κλείσιμο της αξιολόγησης και ελάφρυνση και έφυγαν με νέα μέτρα, μνημόνιο διαρκείας και μια μακροπρόθεσμη υπόσχεση ελάφρυνσης, που ως προς το παρόν απαιτεί νέα κόστη…

Δημιουργείται ωστόσο ένα ερώτημα: Μπορούσε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας να αποφασίσει κάτι πιο ευνοϊκό για την Ελλάδα; Δικαιούταν δηλαδή ο ΣΥΡΙΖΑ να περιμένει ότι θα ανταμειφθεί για την υποτέλειά του; Η απάντηση είναι προφανής, όπως κι η εξήγηση της κι ας καλλιεργούσε κατά συρροή αυταπάτες η κυβέρνηση. Περιγράφεται δε στην έκτη παράγραφο όπου υπάρχει η εξής αναφορά στα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους: «χωρίς να επισύρουν επιπλέον κόστος για τις χώρες του προγράμματος». Διαφορετικά ειπωμένο, τα περιθώρια ελάφρυνσης προς όφελος της Ελλάδας ορίζονταν από τα συμφέροντα των δανειστών.

Το δημόσιο χρέος ανέκαθεν ήταν μια υπόθεση που είχε ή κερδισμένους ή χαμένους, τίποτε ενδιάμεσο. Από το Μάιο του 2010 ακόμη που ο ελληνικός λαός φορτωνόταν το πρώτο πρόγραμμα αρχικής αξίας 110 δισ. ευρώ για να σωθούν κυρίως οι εκτεθειμένες στα ελληνικά ομόλογα γαλλογερμανικές τράπεζες μέχρι την υπογραφή του τρίτου προγράμματος τον Αύγουστο του 2015 αξίας ως 86 δισ. με κύριους ωφελημένους τους επίσημους πιστωτές (καθώς με αυτά ποσά αποπληρώθηκαν για προηγούμενα δάνεια τους) και τις ελληνικές τράπεζες, κάθε μεταβίβαση δημιουργούσε κέρδη και ζημιές. Από τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ αποδέχθηκε την προτεραιότητα των κερδών των δανειστών και παραιτήθηκε από το αίτημα διαγραφής, γιατί να τον λυπηθούν;

Επομένως, τώρα που τελειώνουν τα παραμύθια, ας κρατήσουμε ότι ελάφρυνση του χρέους και αμοιβαία επωφελείς λύσεις δεν υπάρχουν. Ή μονομερής διαγραφή με όρους κυρίαρχου κράτους ή τα ψίχουλα των δανειστών: ελάφρυνση 20% μετά από 44 χρόνια…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πριν στις 11 Δεκεμβρίου 2016

Το ασφαλιστικό στο στόχαστρο της Επιτροπής Αλήθειας

neΤην πρώτη της δημόσια συνεδρίαση πραγματοποίησε η Επιτροπή Αλήθειας Δημοσίου Χρέους, μετά την μετατροπή της σε σωματείο, τον Μάρτιο του 2016. Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στα γραφεία του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, με την παρουσία δεκάδων πολιτών. Ειδικά την πρώτη μέρα, το Σάββατο 5 Νοεμβρίου, η συνεδρίαση ξεκίνησε με τη συμμετοχή περισσότερων από 250 ενδιαφερομένων. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν δύο θέματα: το ασφαλιστικό και οι τράπεζες. Οι προκαταρκτικές εισηγήσεις που παρουσιάστηκαν από μέλη της Επιτροπής επιδίωξαν να δείξουν τον καταστρεπτικό ρόλο που διαδραμάτισε η υπαγωγή της Ελλάδας στο καθεστώς της χρεοκρατίας και των μνημονίων στα συνταξιοδοτικά δικαιώματα των κατοίκων της χώρας και στη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Το βασικό μέλημα της Επιτροπής ήταν να ανασκευάσει το ευρέως διαδεδομένο επιχείρημα ότι οι συνταξιούχοι στην Ελλάδα παίρνουν υψηλές συντάξεις, επειδή το ελληνικό κράτος πρόνοιας είναι υπερβολικά γενναιόδωρο κι αυτή είναι η αιτία του δημοσιονομικού εκτροχιασμού, σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία. Η σημασία της απάντησης σε τούτο το επιχείρημα ξεπερνάει τις θεωρητικές αναζητήσεις, καθώς στην «αλήθεια» αυτής ακριβώς της αιτιακής σχέσης εδράζονται και οι θεραπείες – σοκ που προκρίνονται απ’ όλες ανεξαιρέτως τις κυβερνήσεις την τελευταία 6ετία: μείωση των συντάξεων και των κοινωνικών παροχών ώστε να δημιουργηθούν τα απαραίτητα πλεονάσματα που θα επιτρέψουν την επαναφορά στη δημοσιονομική σταθερότητα. Το πόσο λάθος, πέρα από κοινωνικά άδικη και οδυνηρή, είναι αυτή η συνταγή αποδεικνύεται όχι μόνο από την αύξηση του δημόσιου χρέους παρά τις αλλεπάλληλες μειώσεις συντάξεων, αλλά και από τα σαθρά θεμέλια του επιχειρήματος περί «γενναιόδωρου ελληνικού κοινωνικού κράτους».

Ανύπαρκτη κοινωνική πολιτική

Όπως παραστατικά φαίνεται και στο διάγραμμα που παραθέτουμε, οι συντάξεις ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2009 παρότι συγκαταλέγονταν στις υψηλότερες, συγκρινόμενες με άλλες ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, σε μεγάλο βαθμό κάλυπταν το κενό που από τότε δημιουργούσαν οι ελλειμματικές κοινωνικές δαπάνες. Είναι εντυπωσιακό πόσο χαμηλές, σε σχέση πάντα με άλλες χώρες,  ήταν οι λοιπές κοινωνικές δαπάνες στην Ελλάδα, όπου συμπεριλαμβάνονται τα επιδόματα ανεργίας, στέγασης, σε ΑΜΕΑ κ.α. Στην Ελλάδα ήταν μόνο 4,3% του ΑΕΠ, όταν στη Γερμανία ήταν 7,9% του ΑΕΠ κι η μέση τιμή στις χώρες του ΟΟΣΑ ήταν 7,3% του ΑΕΠ. Μια γεύση για τις απαράδεκτες χαμηλές κοινωνικές δαπάνες στην Ελλάδα δίνει ο αριθμός όσων λαμβάνουν επίδομα ανεργίας, καθώς μόνο 105.000 άνεργοι σε ένα σύνολο 1,35 εκ. το 2015 επιδοτούνταν.  Λαβαίνοντας υπ’ όψη όλα τα παραπάνω, ως αποτέλεσμα, το άθροισμά των κοινωνικών δαπανών (συντάξεις, υγείας και λοιπές) στην Ελλάδα κυμαινόταν στα μέσα ευρωπαϊκά επίπεδα, 24,4% του ΑΕΠ. Το ίδιο έτος οι κοινωνικές δαπάνες στη Γαλλία υπερέβαιναν το 30% και σε Δανία, Σουηδία, Βέλγιο και Φινλανδία έτειναν στο 30%. Τη δική του σημασία δε έχει πως οι 3 από τις 4 αυτές χώρες ούτε κατά διάνοια δεν αντιμετώπισαν δημοσιονομική κρίση.

Δημόσιες δαπάνες για κοινωνική πρόνοια (ως ποσοστό του ΑΕΠ, 2009)

tr

Πηγή: Koutsogeorgopoulou, V, κ. (2014), “Fairly sharing the social impact of the crisis in Greece”, OECD Economic Department Working Papers, No. 1106.

Το επιχείρημα του «γενναιόδωρου ελληνικού κράτους πρόνοιας» το οποίο ασπάζονται όλες οι κυβερνήσεις που εφαρμόζουν μνημονιακές πολιτικές, ηχεί προκλητικά αν επίσης ρίξουμε μια ματιά στο ύψος των συντάξεων. Με βάση στοιχεία του αρμόδιου υπουργείου, το 45% των συνταξιούχων, δηλαδή σχεδόν ο 1 στους 2, παίρνει σύνταξη λιγότερα από 665 ευρώ, όπου βρίσκεται το όριο της φτώχειας. Επίσης, τα δύο τρίτα των συνταξιούχων, τον Μάιο του 2015, έπαιρναν σύνταξη μικρότερη των 1.000 ευρώ. Σήμερα, μετά και τις πρόσφατες περικοπές, εύκολα μπορούμε να φανταστούμε ότι θα είναι πολλοί περισσότεροι όσο λαβαίνουν σύνταξη κάτω των 1.000 ευρώ.

Σανίδα σωτηρίας οι συντάξεις

Παρόλα αυτά, κι εξ αιτίας της απότομης πτώσης μισθών και ημερομισθίων και της παράλληλης αύξησης της ανεργίας, οι συντάξεις αποτελούν σανίδα σωτηρίας για εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά. Ενδεικτικό είναι πρόσφατο εύρημα του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ, βάσει του οποίου οι συντάξεις είναι η κύρια (κι όχι η μοναδική) πηγή εισοδήματος για τα μισά περίπου νοικοκυριά. Κι αυτή μάλιστα η αναλογία έχει αυξηθεί μεταξύ 2012 και 2015 όχι επειδή αυξήθηκαν οι συντάξεις (οι συντάξεις μειώθηκαν!) αλλά επειδή μειώθηκαν απότομα οι άλλες δύο πηγές εισοδήματος, από μισθούς κι επιχειρηματική δραστηριότητα. Μειώθηκαν μάλιστα με πολύ ταχύτερο μισθό απ’ ότι οι συντάξεις και γι’ αυτό το λόγο οι συντάξεις εμφανίζονται να αυξάνουν τη συμμετοχή τους! Εύκολα καταλαβαίνουμε επομένως ότι αν τυχόν και μειωθούν περαιτέρω οι συντάξεις οι δραματικές συνέπειες θα απλωθούν σε όλη την κοινωνία, βυθίζοντας στη φτώχεια όχι μόνο τα «τιμημένα γηρατειά» αλλά επίσης τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους…

Στη συνεδρίαση της Επιτροπής, που διεξήχθη με τη συμμετοχή των μελών της από άλλες χώρες της Ευρώπης (Βέλγιο, Ισπανία, Γαλλία) και τη στήριξη που προσέφερε η ανεξάρτητη ευρωβουλευτής Σοφία Σακοράφα αφιερώθηκε χρόνος στη συζήτηση για την πορεία του δημόσιου χρέους. Κοινή συμφωνία ήταν πως η κρίση χρέους επιδεινώνεται. Το Μνημόνιο Τσίπρα, όπως ακριβώς είχε συμβεί και με τα δύο προγενέστερα Μνημόνια όξυνε τη δημοσιονομική κρίση. Είναι χαρακτηριστική η πρόβλεψη στο προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού πως το δημόσιο χρέος το 2017 θα φτάσει το 175% του ΑΕΠ. Να σημειωθεί πώς το 2012 ανερχόταν στο 160% του ΑΕΠ. Τον επόμενο μάλιστα χρόνο το χρέος θα αυξηθεί πολύ περισσότερο απ’ όσο προβλέπει η κυβέρνηση καθώς το ΑΕΠ είναι αδύνατο να αυξηθεί κατά 2,7% όπως ανέφερε το προσχέδιο που κατατέθηκε τον Οκτώβριο. Μελέτες ξένων τραπεζών, που δεν έχουν κανένα συμφέρον να εξωραΐζουν την κατάσταση, «προσγειώνουν» τις προβλέψεις σε επίπεδα πολύ κάτω του 1%! Οι προβλέψεις για μια σοβαρή ανάπτυξη αποδεικνύονται επίσης φρούδες υπό το βάρος των κακών μηνυμάτων που συνεχώς έρχονται για την ελληνική οικονομία. Όπως για παράδειγμα η πρόσφατη ανακοίνωση της Στατιστικής Υπηρεσίας ότι η συνολική αξία των ελληνικών εξαγωγών για το πρώτο 9μηνο του έτους (Ιανουάριος – Σεπτέμβριος) ανήλθε σε 18,6 δισ. ευρώ από 19,3 δισ. την αντίστοιχη περυσινή περίοδο. Σημειώθηκε μείωση δηλαδή σε ετήσια βάση κατά 3,7%.

Υπό αυτό το πρίσμα η συνέχιση εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους είναι καταστρεπτική για την κοινωνία. Το οδυνηρό αντίτιμο που πληρώνουν εργαζόμενοι, συνταξιούχοι και άνεργοι για την αποπληρωμή του χρέους αποτυπώνεται ανάγλυφα σε μία σύγκριση: Τα χρήματα που θα πληρώσει το ελληνικό δημόσιο το 2017 (5,5 δισ. ευρώ) για τόκους ξεπερνούν σημαντικά το ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου σε νοσοκομεία, δήμους και οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, που αθροιστικά ανέρχονται σε 4,2 δισ. ευρώ. Αν επομένως το ελληνικό δημόσιο σταματούσε να πληρώνει τους τόκους (που είναι η πιο στοιχειώδης μορφή παύσης πληρωμών) θα έδινε φιλί ζωής στο κοινωνικό κράτος που μέχρι και σήμερα συνθλίβεται στις συμπληγάδες του ΔΝΤ και της ΕΕ. Τούτων δοθέντων η Επιτροπή Αλήθειας κάλεσε την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ να αρνηθεί να πληρώσει στο ΔΝΤ τη δόση των 306 εκ. ευρώ (από την πρώτη δανειακή σύμβαση του 2010) που προβλέπεται για τις 7 Δεκεμβρίου 2016.

Τέλος, όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος της Επιτροπής Ζωή Κωνσταντοπούλου, στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, η επόμενη ανοιχτή δημόσια συνεδρίαση θα διεξαχθεί στις 4 Απριλίου 2017, οπότε θα συμπληρώνονται και δύο χρόνια από την ίδρυσή της. Μέχρι τότε, πέραν των δύο προαναφερθέντων θεμάτων, η Επιτροπή θα ασχοληθεί με την καταγραφή και την ανάδειξη όλων των διαστάσεων της κοινωνικής γενοκτονίας που έχει συντελεστεί με ευθύνη των δανειστών και των εθελόδουλων κυβερνήσεων.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Επίκαιρα στις 11 Νοεμβρίου 2016

Κόντρα ΔΝΤ και Ευρωπαίων για το ελληνικό χρέος

 

BloombergΑποκαλυπτικές και χρήσιμες προς εξαγωγή πολύτιμων συμπερασμάτων αποδεικνύονται οι προτάσεις που καταθέτουν ΔΝΤ και Ευρωπαίοι στο πλαίσιο της σύγκρουσής τους με επίδικο το ποιος θα πληρώσει το μάρμαρο της επικείμενης αναδιάρθρωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους. Στο τραπέζι δε βρίσκονται τα 235 δισ. ευρώ του επονομαζόμενου μηχανισμού διάσωσης, σε ένα σύνολο 321 δισ. ευρώ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Από τη μια μεριά οι Ευρωπαίοι, εξαντλώντας όλη την επινοητικότητα και γενναιοδωρία τους προτείνουν τρία μέτρα για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους, τα οποία ενδέχεται να συζητηθούν στη συνεδρίαση της Ευρωομάδας της 24ης Μαΐου. Οι προτάσεις τους κατατέθηκαν στο πλαίσιο τηλεδιάσκεψης μεταξύ στελεχών των υπουργείων Οικονομικών στις 18 Μαΐου. Πρώτο, εξαγορά από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας των διμερών δανείων (ύψους 52,9 δισ. ευρώ) που χορήγησαν οι Ευρωπαίοι τη διετία 2010-2011, ως ένα μέσο για να μειωθούν τα επιτόκια. Δεύτερο, αγορά από τον ΕΜΣ των δανείων του ΔΝΤ που κι αυτά έχουν ληστρικά επιτόκια. Τρίτο, επέκταση της περιόδου χάριτος μέχρι το 2040 ώστε η αποπληρωμή τους να ολοκληρωθεί το 2080 και σταθεροποίηση των επιτοκίων στα σημερινά χαμηλά επίπεδα του 1,5%. Η τελευταία πρόταση τέθηκε χωρίς προφανώς να συζητηθεί σοβαρά, καθώς όταν την εισηγήθηκε το ΔΤΝ την απέρριψε ο γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο.

Αιτία προστριβών των πιστωτών το κόστος της αναγκαίας αναδιάρθρωσης

Είναι εμφανές ότι ΔΝΤ και Ευρωπαίοι παίζουν την κολοκυθιά, με την πρόταση του κάθε μέρους να μεταφέρει στο άλλο το κόστος της αναδιάρθρωσης, ο επιτακτικός χαρακτήρας της οποίας υπογραμμίζεται επιπλέον από την πρόβλεψη ανόδου του ελληνικού χρέους στο 293,8% το 2060, με βάση πολύ πρόσφατη μελέτη του ΔΝΤ. Ταυτόχρονα αναδεικνύουν με τον πιο επίσημο τρόπο και τους ληστρικούς όρους δανειοδότησης της Ελλάδας τόσο από το ΔΝΤ, όσο και από τους Ευρωπαίους στο πλαίσιο της πρώτης δανειακής σύμβασης.

Το συμπέρασμα επομένως είναι ότι κανένας από τους πιστωτές δε θέλει να αναλάβει το κόστος. Ή, με άλλα λόγια, κανένας δε θέλει να χάσει μέρος έστω από τα δισεκατομμύρια ευρώ που έχει προϋπολογίσει πως θα εισπράξει από την υλοποίηση μιας δανειακής σύμβασης που πλέον ομολογείται και από τους ίδιους ότι είναι ληστρική. Κανένας;

Για την ακρίβεια, όχι! Ο μόνος που αγόγγυστα αναλαμβάνει να πληρώσει ό,τι να ‘ναι είναι ο πολιτικός απατεώνας Αλέξης Τσίπρας και τα ασπόνδυλα της κυβέρνησης που περιμένουν να δουν που θα κάτσει η μπίλια για να βγουν να βροντοφωνάξουν «Νενικήκαμεν, νενικήκαμεν!» εμφανίζοντας ως έναν ακόμη θρίαμβο των ελλήνων πολιτικών την επιμήκυνση των αποπληρωμών μέχρι το 2080. Λύση που το μόνο το οποίο εξασφαλίζει είναι πως οι εργαζόμενοι θα είναι μείνουν αλυσοδεμένοι για σχεδόν έναν αιώνα στα δεσμά των πιστωτών. Σπουδαίος άθλος για ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ που αναλαμβάνουν το πολιτικό κόστος να επιβάλλουν μέτρα τα οποία ούτε καν διανοήθηκαν ΠΑΣΟΚ και ΝΔ.

Το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα Πριν στις 22 Μαΐου 2016.

Παρατείνει τη στάση πληρωμών δημοσίου χρέους η Ουκρανία

ukrΤα νέα από τη διαμάχη των κρατών με τους πιστωτές ανά τον κόσμο μόνο αισιοδοξία δεν προκαλούν για όσους αρνούνται την άνευ όρων παράδοση τους στους δανειστές. Η απόφαση της νέας δεξιάς κυβέρνησης της Αργεντινής υπό τον Μαουρίσιο Μάκρι να αποπληρώσει «πλήρως και εγκαίρως» ακόμη κι εκείνο το χρέος στο οποίο ίσχυε η στάση πληρωμών, όπως κι η απόφαση της Κούβας να ρυθμίσει το χρέος που αρνιόταν να αναγνωρίσει από τη δεκαετία του ’80 αναμφισβήτητα ενισχύουν τα επιχειρήματα όσων θεωρούν την υποταγή στους πιστωτές μονόδρομο.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Υπάρχουν όμως κι άλλα παραδείγματα που, για όποιον προτίθεται να αξιοποιήσει την εμπειρία τους, δείχνουν ότι ένα κράτος διατηρεί το δικαίωμα να κηρύξει στάση πληρωμών απέναντι στους δανειστές του μονομερώς μάλιστα. Χωρίς δηλαδή να εξασφαλίσει την εκ των προτέρων σύμφωνη γνώμη τους (όπως έκανε η Ελλάδα το 2012 όταν ανέθεσε στους πιστωτές το σχεδιασμό της αναδιάρθρωσης, κι ετοιμάζεται να κάνει πάλι). Συνέβη αυτό μάλιστα χωρίς η συγκεκριμένη απόφαση να συνοδευτεί από αντίποινα και κυρώσεις της διεθνούς κοινότητας και σχετικών οργανισμών!

Η χώρα που προχώρησε στην παύση πληρωμών του εξωτερικού της χρέους είναι η Ουκρανία κι η χώρα που θίγεται από την απόφαση δεν είναι άλλη από τη Ρωσία! Ο νόμος που παρατείνει την παύση πληρωμών η οποία έληγε την 1η Ιουλίου 2016 ψηφίστηκε από την ουκρανική βουλή στις 12 Απριλίου και υπογράφτηκε από τον πρόεδρο της χώρας, Πέτρο Ποροσένκο, την Τετάρτη 4 Μαΐου. Το δάνειο συνολικού ύψους 15 δισ. ευρώ είχε υπογραφτεί το 2013 από τον τότε πρόεδρο της χώρας Βίκτορ Γιανουκόβιτς και το ρώσο πρόεδρο Βλαδίμιρ Πούτιν, με την πρώτη του δόση να πρέπει να αποπληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2015. Η πληρωμή ποτέ δεν έγινε κι ούτε πρόκειται να γίνει σύντομα αν κρίνουμε από την ανοχή που επιδεικνύει η Δύση απέναντι στην απροθυμία του Κιέβου να εξοφλήσει τις διεθνείς υποχρεώσεις του. Εντυπωσιακή επίσης είναι κι η αδιαφορία των διεθνών οργανισμών απέναντι στις διεκδικήσεις της Μόσχας, όπως κατατέθηκαν στο Ανώτατο Δικαστήριο του Λονδίνου, όπου η Ρωσία ζήτησε την έντοκη αποπληρωμή του χρέους. Η ασυνήθιστη ενθάρρυνση της Δύσης απέναντι στο Κίεβο για την αθέτηση των δανειακών του υποχρεώσεων απορρέει προφανώς από το γεγονός ότι ο άμεσα θιγμένος είναι η Μόσχα.

Ακόμη κι έτσι όμως το παράδειγμα της Ουκρανίας δείχνει ότι η αποπληρωμή του δημόσιου εξωτερικού χρέους δεν αποτελεί αδήριτη αναγκαιότητα ή «υπόθεση τιμής» για ένα κράτος όπως είχε πει στο παρελθόν ο υπουργός Οικονομικών του Γ. Παπανδρέου, Γ. Παπακωνσταντίνου, αλλά εναπόκειται στο ίδιο το κράτος αν και πότε θα αποπληρώσει το χρέος του. Ο δρόμος επομένως είναι ανοιχτός…

Δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στην εφημερίδα Πριν στις 8 Μαΐου 2016