Τζορτζ Ίρβιν: Απειλή παύσης πληρωμών, η σωτηρία για την Ελλάδα (Επίκαιρα, 15-22/12/10)

Ο Τζορτζ Ίρβιν συνδέθηκε με την Ελλάδα με έναν απροσδόκητο τρόπο. Γιατί την άνοιξη του 2010, όταν η δημοσιονομική κρίση στην Ελλάδα οδηγούταν στο αποκορύφωμά της και ακόμη και από το εσωτερικό της χώρας δεν έλειπαν οι φωνές που ενοχοποιούσαν τους εργαζόμενους για το χρέος, ο Τζορτζ Ίρβιν έδινε διαλέξεις στο Λονδίνο τονίζοντας τον δομικό χαρακτήρα των δημοσιονομικών ανισορροπιών. Υπογράμμιζε ότι οι αιτίες της κρίσης της ευρωζώνης λανθασμένα αναζητούνται στους υψηλούς μισθούς των Ελλήνων και αν κάπου θα πρέπει να αναζητηθούν είναι στα γερμανικά πλεονάσματα. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στα Επίκαιρα αναφέρεται επίσης στην εμπειρία της Ιρλανδίας, την βαριά σκιά των τραπεζιτών στην ΕΕ και τους βασικούς άξονες μιας φιλολαϊκής πολιτικής.

Ο Τζορτζ Ίρβιν είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο SOAS του Λονδίνου και τα πιο πρόσφατα βιβλία του είναι: Regaining Europe (2006) και Super Rich (2008).

– Η Ιρλανδία, μέχρι πριν λίγους μήνες, θεωρούταν για τα «γεράκια των ελλειμμάτων» ο καλός μαθητής. Πως εξηγείτε τις τελευταίες δραματικές εξελίξεις;

– Έχετε απόλυτο δίκιο – μέχρι πρόσφατα, η Ιρλανδία ήταν ο «καλός μαθητής» ή το υπόδειγμα της Ευρώπης. Το χρέος της ήταν μικρό και είχε εφαρμόσει προληπτικά μέτρα ισοσκελισμού του προϋπολογισμού της. Το απορυθμισμένο τραπεζικό της σύστημα ωστόσο είχε επιδοθεί σε ένα όργιο δανεισμού, ειδικότερα στην εμπορική και στεγαστική ιδιοκτησία. Το χειρότερο όμως ήταν πως η ιρλανδική κυβέρνηση προσέφερε στις τράπεζες πλήρη κάλυψη. Όταν η φούσκα των ακινήτων έσκασε, η πραγματική οικονομία οδηγήθηκε από την άνοδο στην πτώση, το δημοσιονομικό έλλειμμα μεγάλωσε (όπως και το δημόσιο χρέος) και τότε άρχισαν τα αρπακτικά να κάνουν κύκλους, οδηγώντας ταχύτατα προς τα πάνω τις αποδόσεις των ευρωπαϊκών ομολόγων και το κόστος ασφάλισης του χρέους. Πλέον, η αποκαλούμενη «Κέλτικη τίγρη» είναι νεκρή.

– Το αίτημα της Ιρλανδίας για παροχή στήριξης ήταν πράγματι αναγκαίο;

– Το πραγματικό ερώτημα ήταν κατά πόσο η Ιρλανδία είχε άλλες επιλογές. Δυστυχώς, η Ιρλανδία (όπως και η Ελλάδα) οφείλει να δανείζεται κυρίως από το εξωτερικό, σε αντίθεση με τις μεγάλες χώρες του ΟΟΣΑ που είναι σε θέση να δανείζονται κυρίως από τους δικούς τους πολίτες. Κατά την άποψή μου, η κυβέρνηση θα έπρεπε να απειλούσε ότι θα προβεί σε στάση πληρωμών. Αυτό θα είχε επιβάλει μια αναδιάρθρωση του χρέους και θα ανάγκαζε τους διεθνείς πιστωτές να αναλάβουν μέρος του κόστους. Ζητώντας τη βοήθεια της ΕΕ και του ΔΝΤ η ιρλανδική κυβέρνηση μετακύλυσε το κόστος της απληστίας των τραπεζιτών στους ιρλανδούς πολίτες υπό τη μορφή των συρρικνούμενων δημόσιων υπηρεσιών και της υψηλότερης ανεργίας.

– Πιστεύετε πως η Πορτογαλία θα είναι το επόμενο θύμα;

– Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ποιος θα είναι το επόμενο θύμα. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι η αρρώστια βρίσκεται έξω και είναι μεταδοτική. Ενδεχομένως το επόμενο θύμα να είναι η Πορτογαλία, ενδεχομένως η Ισπανία ή η Ιταλία, ή ακόμη και οι τρεις. Ενδεχομένως τα πράγματα να ηρεμήσουν για λίγους μήνες. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι η κρίση δεν έχει τελειώσει – ενδεχομένως ότι τα χειρότερα έπονται.

– Ποιες είναι οι βαθύτερες αιτίες της τρέχουσας κρίσης στην ευρωζώνη, που πρωτοεμφανίστηκε στην Ελλάδα τον προηγούμενο Μάη;

– Όπως ξέρετε, υπάρχουν πολλές διαφορετικές απαντήσεις σε αυτή την ερώτηση. Τα «γεράκια των ελλειμμάτων» πιστεύουν πως αν όλες οι χώρες της ευρωζώνης τηρούσαν αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία, δεν θα εμφανιζόταν κρίση. Αυτό που αδυνατούν να διακρίνουν είναι, πρώτο, ότι το χρηματοπιστωτικό κραχ οδήγησε στην οικονομική ύφεση και ότι τα ελλείμματα του προϋπολογισμού θα τείνουν να διευρύνοντας σε περιβάλλον ύφεσης, αυτά επιπροσθέτως λειτουργούν ως «αυτόματοι σταθεροποιητές». Δεύτερο, παρότι μια ισχυρή οικονομία όπως η Γερμανία μπορεί να εξέλθει της ύφεσης χάρη στις εξαγωγές, αυτό δεν μπορεί να συμβεί με όλες τις χώρες της ευρωζώνης. Ανεξαρτήτως του πόσο ισχυρές μπορούν να γίνουν οι χώρες του «Μεσογειακού κλαμπ» δεν μπορούν όλες συντοχρόνως να επιλέξουν το δρόμο των εξαγωγών. Τούτο αποτελεί το λογικό συμπέρασμα του γεγονότος ότι για να έχει μια χώρα ένα καθαρό εξαγωγικό πλεόνασμα, τότε μια άλλη χώρα θα πρέπει να έχει έλλειμμα. Όσο οι χρηματοπιστωτικές αγορές θεωρούν τις χώρες με ελλείμματα ως «αδύναμες», αυτές οι χώρες θα υπομένουν υψηλότερο κόστος δανεισμού στη διεθνή αγορά. Αν η ευρωζώνη είχε ένα ομοσπονδιακό υπουργείο Οικονομικών, όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ, δεν θα δημιουργούταν πρόβλημα καθώς οι «κίνδυνοι» θα διαχέονταν σε ολόκληρη την ευρωζώνη.

– Έχετε υποστηρίξει ότι οι περικοπές στους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς που επιτείνουν τις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου, στη χειρότερη περίπτωση, θα παρατείνουν την κάθοδο μετατρέποντάς την σε μια κρίση ανάλογη της δεκαετίας του ’30 ή, στην καλύτερη περίπτωση, θα προκαλέσουν μια στασιμότητα ανάλογη της Ιαπωνίας, δηλαδή μια χαμένη δεκαετία. Γιατί η πολιτική ελίτ της Ευρώπης επέλεξε έναν τόσο οδυνηρό δρόμο;

– Η πολιτική ελίτ της Ευρώπης στην πράξη κυριαρχείται από τραπεζίτες. Από κουστουμαρισμένους συντηρητικούς που πιστεύουν ότι μια οικονομία πρέπει να διοικείται όπως μια επιχείρηση και τα ισοζύγια πρέπει να είναι πάντα ισοσκελισμένα. Η απόλυτη προτεραιότητα στην ισοσκέλιση των προϋπολογισμών συνεπάγεται ότι ο πληθωρισμός θα είναι πάντα χαμηλός. Οι τραπεζίτες αποστρέφονται τον πληθωρισμό καθώς διαβρώνει την αξία των περιουσιακών τους στοιχείων. Κατά πόσο αυτό το σύνολο απόψεων αποκαλείται «νεο-φιλελεύθερο» ή απλώς «συντηρητικό» έχει μικρή σημασία. Το αποτέλεσμα από την επιβολή δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι μείωση των μισθών και καθυστέρηση της οικονομικής ανάκαμψης. Μια τέτοια πολιτική ωστόσο εγγυάται ότι οι τραπεζίτες δεν θα χάσουν την άνεσή τους.

– Πιστεύετε ότι η Γερμανία θα διασπάσει την ευρωζώνη, εκδιώχνοντας για παράδειγμα το «Μεσογειακό Κλαμπ»;

– Στη βάση όσων έχουν μέχρι τώρα συμβεί, δεν πιστεύω ότι η ευρωζώνη θα διασπαστεί. Αλλά, μια αλυσίδα κρίσεων δανεισμού σε μεγαλύτερες χώρες (π.χ. Ισπανία και Ιταλία) θα αύξαινε το υποτιθέμενο κόστος διάσωσης για τις χώρες του κέντρου (π.χ. Γερμανία και Γαλλία). Χρησιμοποιώ τη λέξη «υποτιθέμενο» επειδή παρότι μια διάσωση της Ελλάδας από την Γερμανία, για παράδειγμα, είναι στην πραγματικότητα μια μεταβίβαση από τους γερμανούς φορολογούμενους σε εκείνους τους γερμανούς τραπεζίτες που έχουν ελληνικά ομόλογα, στη συνείδηση του κόσμου δεν καταγράφεται κατ’ αυτό τον τρόπο. Οι γερμανοί φορολογούμενοι πιστεύουν ότι στην κυριολεξία μεταβιβάζονται οι σκληρές τους οικονομίες στην Ελλάδα. Ο μέσος Γερμανός εξαγριώνεται με αυτό επειδή ο μισθός του έχει μείνει σταθερός επί μια δεκαετία (ένα από τα συστατικά στοιχεία της εξαγωγικής τους επιτυχίας). Αν ο μέσος Γερμανός εξαγριωθεί περισσότερο, οι λαϊκιστές γερμανοί πολιτικοί θα ζητήσουν την επιστροφή στο γερμανικό μάρκο. Οι πρώτες φωνές ακούγονται ήδη.

– Ποιο είναι το περίγραμμα μιας πολιτικής που θα έλυνε την τρέχουσα κρίση προς όφελος της πλειοψηφίας;

– Προς το παρόν, η Ευρώπη είναι ένας «νομισματικός γίγαντας αλλά δημοσιονομικός νάνος». Έχει μια πανίσχυρη κεντρική τράπεζα να διαχειρίζεται τη νομισματική πολιτική αλλά δεν διαθέτει ευρωπαϊκό υπουργείο Οικονομικών για να διαχειρίζεται τη δημοσιονομική πολιτική. Επί της ουσίας, μια επιτυχημένη ευρωζώνη χρειάζεται ορισμένα τα ακόλουθα στοιχεία ή όλα:

  • Μια Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που θα ενδιαφέρεται για την μεγέθυνση, την πλήρη απασχόληση και την πολιτική ισοτιμιών (όπως η αμερικανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα) και όχι μόνο για τον πληθωρισμό.
  • Ένα υπουργείο Οικονομικών που να μπορεί να εκδώσει ευρω-ομόλογα. Δεδομένου ότι η οικονομία της ευρωζώνης είναι τόσο μεγάλη θα μειωνόταν το κόστος δανεισμού και τα ευρω-ομόλογα θα γίνονταν ασφαλέστερα.
  • Ένας πολύ μεγαλύτερος προϋπολογισμός (κατ’ ελάχιστον 5-7% του ΑΕΠ) που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αντίβαρο στις κυκλικές διακυμάνσεις και να επηρεάσει τις μεταβιβάσεις μεταξύ των κρατών – μελών.
  • Ένας προϋπολογισμός που θα χρηματοδοτείται από έναν προοδευτικό φόρο στα κράτη – μέλη, όπως πρότεινε η Ισπανία πριν μερικά χρόνια.
  • Ένας αρκετά μεγάλος προϋπολογισμός από τον οποίο να χρηματοδοτηθεί (για παράδειγμα) μια βασική σύνταξη για όλους τους ευρωπαίους πολίτες.

Η παραπάνω λίστα θα μπορούσε να επεκταθεί. Το ουσιώδες σημείο είναι ότι η συμμετοχή στην ευρωζώνη δεν πρέπει να επισείει μόνο κόστη αλλά να συνοδεύεται από υπαρκτά κοινωνικά οφέλη για όλους τους πολίτες. Τέτοια οφέλη είναι αναγκαία για να οικοδομηθεί μια ευρωπαϊκή «πόλις», μια κοινή ιθαγένεια.

– Πιστεύετε ακόμη ότι η Ελλάδα πρέπει να ακολουθήσει το παράδειγμα της Αργεντινής και να προχωρήσει σε στάση πληρωμών του δημοσίου χρέους της, όπως γράψατε τον Μάη στην βρετανική εφημερίδα Guardian; Να σημειωθεί πως από τότε (και παρά τη «χημειοθεραπεία» του ΔΝΤ για να χρησιμοποιήσουμε μια φράση των Financial Times) το ελληνικό δημόσιο χρέος έχει φθάσει σε νέα ύψη.

– Πίστευα τότε – και εξακολουθώ να πιστεύω σήμερα – ότι η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει στην ευρωζώνη, κυρίως επειδή το κόστος της αποχώρησης θα ήταν πολύ υψηλό για την Ελλάδα και τις άλλες χώρες του Μεσογειακού Κλαμπ. Παρόλα αυτά η απειλή παύσης πληρωμών μπορεί να αποδειχθεί μια χρήσιμη τακτική που θα οδηγήσει στην αναδιάρθρωση του χρέους. Για παράδειγμα, επιμήκυνση της ωρίμανσης, χαμηλότερα επιτόκια και, πάνω απ’ όλα, μεταφορά μέρους του βάρους από τους (κυρίως) οφειλέτες του Νότου στους πιστωτές του Βορρά.

Πρώτο, αν το ονομαστικό επιτόκιο δανεισμού είναι χαμηλό ή/και δεύτερο, το ονομαστικό ποσοστό μεγέθυνσης είναι υψηλό. Ως προς το παρόν, με τον πληθωρισμό να κινείται στο 5,5%, απαιτείται μια ελαφρώς υψηλότερη μεγέθυνση για να μειωθεί ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ. Δεδομένου όμως ότι ο πληθωρισμός θα μειωθεί τον επόμενο χρόνο, για να μειωθεί ο λόγος του χρέους, η Ελλάδα εν τέλει θα πρέπει να στηριχθεί σε ένα συνδυασμό υψηλότερου πραγματικού ρυθμού μεγέθυνσης και χαμηλότερων επιτοκίων. Εάν δε, εμφανιστεί νέα οικονομική κρίση, το καλύτερο που θα είχε να κάνει η Ελλάδα θα ήταν να επιβάλλει αναδιάρθρωση του χρέους, επιζητώντας ευνοϊκότερους όρους.

Ανεξέλεγκτη λιτότητα φέρνει η χρεοκοπία (Πριν 7/11/2010)

Αναθεωρούν τη Συνθήκη της Λισσαβόνας

ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΠΟΙΚΙΑ Η ΕΕ

Ακόμη και οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς τρόμαξαν αξιολογώντας τα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής της ΕΕ το διήμερο 28-29 Οκτωβρίου, όπως φάνηκε από σημείωμα της σύνταξής τους την επομένη, που ξεκίναγε με τα ακόλουθα: «Το αποτέλεσμα της συνόδου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυτή την εβδομάδα ήταν διδακτικό ως μια απόδειξη για το που βρίσκεται η δύναμη στην Ευρώπη. Οι ίδιοι ηγέτες της ΕΕ που είχαν αρνηθεί επί μήνες την αναθεώρηση της συνθήκης της Λισσαβόνας, την Παρασκευή άλλαξαν τακτική και αποδέχτηκαν μια πρόταση για περιορισμένες μεταβολές. Δεν ήταν δύσκολο να ανακαλυφθεί ο λόγος: Ήταν πρόταση της Γερμανίας. Αυτό ήταν το τελευταίο μάθημα για το πώς τα προβλήματα χρέους της ευρωζώνης έχουν οδηγήσει τη Γερμανία να αποκτήσει έναν ηγετικό ρόλο, ακόμη πιο διακεκριμένο σε σχέση με τις μέρες που προηγήθηκαν της κρίσης». Και συμπλήρωνε λίγες αράδες παρακάτω η βρετανική εφημερίδα: «Όπως δείχνει αυτό το παράδειγμα, το μέλλον της Ευρώπης εναπόκειται να διαμορφωθεί σε αυξανόμενο βαθμό από θεσμούς, ανθρώπους και γεγονότα στη Γερμανία»! Η απόλυτη επιτυχία που σημείωσε το Βερολίνο στην προώθηση των πολιτικών του στόχων φάνηκε κι από τα λόγια της γερμανίδας καγκελαρίου στη συνέντευξη Τύπου με το πέρας της συνόδου: «Συνολικά, είμαι απόλυτα ικανοποιημένη», δήλωσε!

Οι αποφάσεις της συνόδου αφορούσαν ένα και μοναδικό θέμα: την αναθεώρηση της Συνθήκης της Λισαβώνας επί το συντηρητικότερο, με απώτερο ζητούμενο την θεσμοθέτηση της «ελεγχόμενης» ή «συντεταγμένης χρεοκοπίας» των υπερχρεωμένων κρατών μελών της ΕΕ. Οι λεπτομέρειες του σχεδίου θα ανακοινωθούν στη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου από τον πρόεδρο της ΕΕ, βέλγο Χέρμαν βαν Ρομπέι.

Και μόνο αυτή η απόφαση συνιστά πισωγύρισμα, μια νέα αντιδραστική τομή, δίπλα στις πολλές που έχουν σημειωθεί το 2010 αλλάζοντας ριζικά το ρόλο και το χαρακτήρα της ΕΕ. Συνιστά βήμα προς τα πίσω γιατί όλο το ενδιαφέρον των ευρωπαίων ηγετών επικεντρώθηκε στο πώς θα αναθεωρηθεί μεν η συνθήκη της Λισσαβόνας, χωρίς όμως η αναθεώρηση να εμφανιστεί ως τέτοια. Κι αυτό γιατί η προηγούμενη αναθεώρηση του συνταγματικού χάρτη της ΕΕ διήρκεσε δέκα σχεδόν χρόνια, λόγω της απόρριψης της, σε όσες χώρες ο λαός τους κλήθηκε να πει τη γνώμη του με δημοψήφισμα. Έτσι το ευρωσύνταγμα πήρε τη μορφή της Συνθήκης της Λισσαβόνας. Για να αποφύγουν επομένως μια διαδικασία δημόσιας συζήτησης για το έκτρωμα που ετοιμάζουν θα υποστηρίξουν πως οι αλλαγές γίνονται στο πλαίσιο της δυνατότητας που προσφέρει το άρθρο 48.6 της συνθήκης, υπό τον όρο να εγκριθούν με ομοφωνία από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Προϊόν πραξικοπήματος θα είναι δηλαδή οι αλλαγές που κυοφορούνται, όπως ακριβώς αρμόζει στο αντιδραστικό τους περιεχόμενο.

 Τον Δεκέμβρη θα γίνουν γνωστοί οι ακριβείς όροι της «ελεγχόμενης χρεοκοπίας» που πρότεινε η Γερμανία και αποδέχθηκαν χωρίς αντιρρήσεις οι υπόλοιποι 26 ηγέτες της ΕΕ στην τελευταία σύνοδο κορυφής. Σε κάθε περίπτωση θα περιλαμβάνουν σκληρή λιτότητα επ’ άπειρον καθώς ο λογαριασμός θα μεταβιβάζεται πριν απ’ οπουδήποτε αλλού στον λαό της υπερχρεωμένης χώρας.

Συνταγματικό πραξικόπημα η απόφαση των 27 να μη θέσουν στην κρίση των ευρωπαίων πολιτών την αναθεώρηση της Λισσαβόνας

Για γέλια ήταν ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε με το πέρας των εργασιών της συνόδου όταν δήλωνε περιχαρής ότι… νίκησε, επικαλούμενος την αντίρρηση που εξέφρασε στο θέμα της αναστολής του δικαιώματος ψήφου για τις δημοσιονομικά απείθαρχα χώρες. Η απάντηση που ερχόταν στο στόμα όσων παρακολουθούσαν τα επίμαχα ζητήματα της συνόδου ήταν «συγγνώμη κύριε πρόεδρε, αλλά άλλο ήταν το θέμα της αντιπαράθεσης». Γιατί το διακύβευμα της συνόδου κορυφής δεν ήταν οι ποινές που θα αντιμετωπίσουν όσες χώρες μέλη του ευρώ διατηρούν χρέος και έλλειμμα άνω των ορίων που θέτει η Συνθήκη του Μάαστριχ, δηλαδή 60% και 3% του ΑΕΠ. Ένα θέμα το οποίο η Γερμανία άνοιξε μεν αλλά δεν επέμεινε μέχρι τέλους, χωρίς να το αποσύρει κιόλας από το τραπέζι. Το τι ακριβώς θα συμβεί με αυτό το θέμα στο οποίο αντιτάχθηκαν 22 από τους 27 ηγέτες και ο ίδιος ο πρόεδρος της Επιτροπής, Εμ. Μπαρόζο, που το χαρακτήρισε απαράδεκτο, θα γίνει γνωστό τον Δεκέμβρη.

Το ζητούμενο αντίθετα για την Γερμανία ήταν να αποφασιστεί τι θα γίνει το 2013, όταν θα λήξει η διάρκεια ζωής του ευρωπαϊκού μηχανισμού χρηματοπιστωτικής σταθερότητας (EFSF), με προίκα ύψους 440 δισ. ευρώ ο οποίος δημιουργήθηκε τον Μάιο. Με άλλα λόγια το ερώτημα προς απάντηση είναι ποιος μόνιμος μηχανισμός θα διαδεχθεί την παροχή ρευστού που προσωρινά απέτρεψε την επέκταση της κρίσης την περασμένη άνοιξη. Κι η απάντηση που κατοχύρωσε η Γερμανία, χωρίς να διατυπωθεί καμιά αντίρρηση, ήταν η ελεγχόμενη χρεοκοπία. Προκαλώντας μάλιστα την ασυνήθιστα έντονη αντίδραση του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Ζαν Κλοντ Τρισέ, η Μέρκελ πρότεινε μέρος του κόστους να αναλάβουν οι τράπεζες.

Για να γίνει κατανοητή η πρότασή της αξίζει να σταθούμε στη σκοτεινή όψη της εκτίναξης των επιτοκίων των κρατικών ομολόγων, όπου η άνοδος των επιτοκίων δεν συνοδεύεται από έλλειψη αγοραστών, όπως θα ήθελε μια συμβατική ανάλυση προσφοράς και ζήτησης ενός νεοκλασικού εγχειριδίου. Αυτό που συμβαίνει τις περισσότερες φορές στην πράξη είναι ότι η (τεχνητή στην ουσία της) άνοδος των επιτοκίων συμβαδίζει με μια υπερκάλυψη των εκδόσεων, καθώς όλες οι τράπεζες τρέχουν να αγοράσουν ομόλογα από υπερχρεωμένα κράτη λόγω των ελκυστικότατων αποδόσεών τους. Ο κίνδυνος δε που αναλαμβάνουν είναι στην πράξη ανύπαρκτος καθώς οι κεντρικές τράπεζες με τους πακτωλούς ρευστού που απελευθερώνουν λειτουργούν σαν ασφαλιστική εταιρεία αναλαμβάνοντας να καλύψουν ακόμη και τις τοποθετήσεις του πιο υψηλού ρίσκου, καθώς εγγυώνται την αποπληρωμή τους. Αυτό συνέβη όχι μόνο στην περίπτωση της Ελλάδας, αλλά όλης της ΕΕ, ακόμη και στις ΗΠΑ, με διαφορετικό φυσικά τρόπο σε κάθε περίπτωση. Το αίτημα επομένως της Μέρκελ (να πληρώνουν και οι κάτοχοι των ομολόγων για τις υπερχρεωμένες χώρες) δεν είναι αυθαίρετο. Μπορεί επίσης να συναντήσει λαϊκή απήχηση.

Προκάλεσε ωστόσο ισχυρές αντιδράσεις (και δεν αναφερόμαστε στους τοποτηρητές των συμφερόντων των τραπεζών, όπως ο Ζ. Κλ. Τρισέ) επειδή θα επιφέρει μια ώρα αρχύτερα την χρεοκοπία πολλών κρατών καθώς βάζει τον ιδιωτικό τομέα να γίνει προληπτικός τιμωρός όσων κρατών διατηρούν χρέη και ελλείμματα. Το αποτέλεσμα θα είναι να εξαφανιστεί ακόμη και αυτό το «μαξιλάρι» που προσέφερε έναντι γενναίων ανταλλαγμάτων ο ιδιωτικός τομέας σε όσα κράτη εμφάνιζαν ελλείμματα, από τη στιγμή που απαγορεύτηκε στον δημόσιο τομέα να τυπώνει χρήματα για να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες του. Κλείνει έτσι και η μοναδική οδό διαφυγής που είχαν τα κράτη για να ανταποκρίνονται στις ποικιλώνυμες χρηματοδοτικές τους ανάγκες. Το πρώτο αποτέλεσμα επομένως της επιβολής και επίσημα πλέον ενός εκ των προτέρων γνωστού προστίμου σε όσους (τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία, αμοιβαία κεφάλαια, κ.α.) χρηματοδοτούν ελλειμματικά κράτη θα είναι να αυξηθούν κατακόρυφα οι πιέσεις για κατάργηση των ελλειμμάτων. Ο κίνδυνος της χρηματοδοτικής ασφυξίας θα είναι τότε άμεσος και ορατός δια γυμνού οφθαλμού.

Η «ελεγχόμενη χρεοκοπία» θα σημάνει τον οριστικό ενταφιασμό των κοινωνικών κατακτήσεων όλης της μεταπολεμικής περιόδου γιατί, δημιουργώντας τους όρους μιας ΕΕ και ευρωζώνης δύο ή και περισσότερων ταχυτήτων με κράτη μέλη που θα εξέρχονται προσωρινά μέχρι να φρονηματιστούν, θα έχει ως προϋπόθεση την επιβολή ακόμη αυστηρότερων προγραμμάτων λιτότητας, από αυτό που επέβαλλε το μνημόνιο στην Ελλάδα.

Τα ιστορικά παραδείγματα βεβαιώνουν του λόγου το αληθές.

 ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΧΡΕΟΥΣ: Μηχανισμός διαιώνισης της φτώχειας 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΔΥΝΗΡΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ: ΣΕ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ Ή ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟ

Ιδιωτικοποιήσεις ήταν ο όρος για την παραγραφή μέρους του χρέους των φτωχών χωρών του Τρίτου Κόσμου

Η ταχύτητα με την οποία έσπευσε ο Θόδωρος Πάγκαλος, με συνέντευξή του την προηγούμενη Κυριακή στο Βήμα, να δηλώσει έτοιμος να φέρει σε πέρας την αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, στον αντίποδα των πρωθυπουργικών διαβεβαιώσεων ότι δεν υφίσταται θέμα, υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα (πιθανά μαζί με την Ιρλανδία) θα είναι η πρώτη χώρα όπου θα δοκιμασθεί το γερμανικό σχέδιο «ελεγχόμενης χρεοκοπίας» ή αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους της, έτσι ώστε τα προβλήματα της ελληνικού καπιταλισμού να μην υποστούν μετάσταση, απειλώντας το ευρώ. Επίσης, αθώοι δήθεν υπαινιγμοί του πρωθυπουργού («γιατί όχι αν μας προταθεί και είναι συμφέρον;») και ανταποκρίσεις ελλήνων δημοσιογράφων από την Ουάσινγκτον, όπως του Μιχ. Ιγνατίου, που κάνουν λόγο για συμφωνία παράτασης κατά πέντε έτη της περιόδου αποπληρωμής του δανείου του ΔΝΤ με μια ταυτόχρονη αύξηση του επιτοκίου από 0,4% σε 0,7% καθιστούν σαφές ότι ήδη καταστρώνονται σχέδια και εξετάζονται εναλλακτικά σενάρια. Στο πλαίσιό τους εντάσσεται και η σκέψη παραγραφής των απαιτήσεων των ασφαλιστικών ταμείων από το δημόσιο στη βάση των ομολόγων που έχουν αγοράσει κάτι που θα οδηγήσει στη χρεοκοπία του ασφαλιστικού συστήματος. Η αναγκαιότητα των σχεδίων αναδιάρθρωσης του χρέους υπαγορεύεται από την αδυναμία του ελληνικού δημοσίου να εξυπηρετήσει τις ανάγκες αποπληρωμής του δημόσιου χρέους που ανέλαβε με την υπογραφή του μνημονίου.

Το σχέδιο αναδιάρθρωσης ωστόσο, που θα επιβληθεί με πρωτοβουλία των τραπεζιτών και της Γερμανίας (αυτών δηλαδή που όχι μόνο ευθύνονται για την εκτίναξη του χρέους αλλά έχουν και κάθε συμφέρον από την αποπληρωμή του) δεν θα εξυπηρετεί την ανακούφιση των εργαζομένων ή την ελάφρυνση των δημόσιων οικονομικών από ένα βάρος που ξεπερνάει τις δυνάμεις τους. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης θα έχει ως αναγκαίο συστατικό νέα μέτρα λιτότητας έτσι ώστε να εξευρεθούν επιπλέον πόροι που θα επιτρέψουν την αποπληρωμή του και κυρίως θα αποτρέπει προσωρινά το ενδεχόμενο κήρυξης παύσης πληρωμών, δίνοντας μια συγκυριακή ανάσα.

Άφθονα παραδείγματα από το παρελθόν, όπου το δημόσιο χρέος αναδιαρθρώθηκε με πρωτοβουλία του ιμπεριαλισμού και ως απάντηση (και διαστρέβλωση ταυτόχρονα) στο ογκούμενο κίνημα διαμαρτυρίας με αίτημα την κατάργηση του δημόσιου χρέους του Τρίτου Κόσμου, καθιστούν εξαιρετικά αμφίβολα τα αποτελέσματα της αναδιάρθρωσης ή παραγραφής μέρους του χρέους. Ο λόγος έγκειται στους όρους που συνόδευσαν την αναδιάρθρωση, από τη στιγμή που έγινε με πρωτοβουλία των πιστωτών.

Κορυφαίο παράδειγμα αποτελεί η πρωτοβουλία των «Βαριά Υπερχρεωμένων Φτωχών Χωρών» (HIPC) που ανακοινώθηκε τον Οκτώβρη του 1996. Η ανακούφιση που συνόδευσε την είδηση ότι η παραγραφή μέρους των χρεών των φτωχών χωρών έπαυε να είναι υπόθεση της Λέσχης του Παρισιού που είχε την ευθύνη για την επανεξέταση των διακρατικών διμερών δανειακών συμβάσεων όλη την μεταπολεμική περίοδο, εκφράζοντας με τον πιο άκαμπτο τρόπο τα ιμπεριαλιστικά και αποικιοκρατικά συμφέροντα, δεν κράτησε πολύ. Καθώς, η ευθύνη ανατέθηκε στο ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, που ήταν οι ηθικοί αυτουργοί της υπερχρέωσης των περισσότερων χωρών του Τρίτου Κόσμου! Στόχος του προγράμματος δεν ήταν καν η διασφάλιση αναφαίρετων δικαιωμάτων των ντόπιων πληθυσμών όπως περιγράφονται σε ντοκουμέντα του ΟΗΕ και ζητούσαν φιλανθρωπικές οεργανώσεις που πρωτοστάτησαν στο αίτημα διαγραφής. Το πρόγραμμα στόχευε «στη μείωση του εξωτερικού χρέους, ως μέρος της στρατηγικής για τη βιωσιμότητα του χρέους»! Το περιεχόμενο του όρου (βιωσιμότητα του χρέους) το όρισε με τον πιο κυνικό τρόπο ο πρώην γενικός διευθυντής του ΔΝΤ, Μισέλ Καμντεσύ, μιλώντας στις 14 Ιούνη 2006, επ’ αφορμή την επέτειο των 50 χρόνων της Λέσχης του Παρισιού: «Για μία λέσχη πιστωτών η βιωσιμότητα του χρέους αποτελεί ουσιώδη στόχο καθώς μεγιστοποιεί την μακροπρόθεσμη πιθανότητα να αποπληρωθεί πλήρως το χρέος… Δεν αποτελεί επομένως θέμα γενναιοδωρίας»!

Το δηλητηριασμένο φρούτο της παραγραφής μέρους των χρεών έχασε και τα τελευταία του ελκυστικά στοιχεία όταν έγινε γνωστό πως για να ευνοηθεί μια χώρα από τις προβλέψεις της χώρια πολλών άλλων υποχρεώσεων (όπως να ξεχρεώσει ότι χρωστούσε μέχρι εκείνη τη στιγμή – όρος που προκάλεσε νέο δανεισμό!) έπρεπε να υπογράψει μια τυποποιημένη συμφωνία με την επωνυμία Έγγραφο Στρατηγικής για τη Μείωση της Φτώχειας (PRSP) στις διατάξεις του οποίου περιλαμβάνονται όλοι οι όροι της λεγόμενης Συναίνεσης της Ουάσινγκτον (νεοφιλελευθερισμός αλά αμερικανικά). Μερικά παραδείγματα για το τι σημαίνει μείωση της φτώχειας κατά την Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ είναι ενδεικτικά: Η κυβέρνηση της Ζάμπιας κινδύνευσε να ξαναφεσωθεί με 1 δισ. δολ. που είχαν παραγραφεί όταν το 2003 δεν δέχθηκε την ιδιωτικοποίηση της εθνικής της τράπεζας. Στη Νικαράγουα παρότι η εθνοσυνέλευσή της ψήφισε πως κοινωφελείς επιχειρήσεις, όπως της ύδρευσης και του υδροηλεκτρισμού έπρεπε να παραμείνουν στα χέρια του κράτους, τέθηκε ως όρος η ιδιωτικοποίησή τους για να ενταχθεί η φτωχή κεντροαμερικανική χώρα στο πρόγραμμα μείωσης του χρέους. Στη Σενεγάλη η απειλή έγινε πράξη και μέρος του χρέους ουδέποτε παραγράφηκε για παραδειγματισμό, τιμωρώντας έτσι τη χώρα που δεν ιδιωτικοποίησε τη βιομηχανία φιστικιού – και η αποτυχία της ιδιωτικοποίησης μάλιστα έγινε παρά τη θέλησή της.

Το συμπέρασμα από την εμπειρία των «Βαριά Υπερχρεωμένων Φτωχών Χωρών» είναι ότι η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους για το κεφάλαιο αποτελεί μια προσγείωση στην πραγματικότητα, μια άσκηση ρεαλισμού. Η σημασία επομένως επικεντρώνεται στους όρους, που στο σύνολό τους (πολιτικά και οικονομικά, δηλαδή) προσδένουν ακόμη πιο ασφυκτικά την «ευεργετούμενη» χώρα στο άρμα του ιμπεριαλισμού, του κεφαλαίου και των πιστωτών, καταφέρνοντας μάλιστα να εκσυγχρονίσουν αυτά τα δεσμά. Το ίδιο ισχύει για την παύση πληρωμών και την επαναδιαπραγμάτευση του δημόσιου χρέους, ένα αίτημα που στρέφεται κατά του κεφαλαίου και πολύ φυσιολογικά συγκινεί και κινητοποιεί πλήθος εργαζομένων και μεσαίων στρωμάτων, καθώς φαίνεται πως δεν αρκεί για την ελάφρυνση των εργαζομένων και την απαλλαγή τους από το κοινωνικά ολέθριο βάρος της εξυπηρέτησής τους. Αντίθετα, όσο αυτό είναι υπόθεση της αστικής εξουσίας και ιμπεριαλιστικών οργανισμών, όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα, εύκολα μπορεί να γίνει μοχλός επιβολής αντιλαϊκών πολιτικών και εν τέλει να εξυπηρετεί τα συμφέροντα των πιστωτών. Οπότε το αίτημα παύσης πληρωμών και διαγραφής του χρέους καταλήγει σε “φιλική” επαναδιαπραγμάτευση και αυτή μετατρέπεται σε αναδιάρθρωση, δηλαδή στο αντίθετό της.

Το βεβαιώνει ακόμη και το παράδειγμα της Αργεντινής.

 ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ

Επαναδιαπραγμάτευση αλλά και συνεργασία

Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΚΙΡΧΝΕΡ

Η εξαιρετικά αντιφατική διαδικασία της επαναδιαπραγμάτευσης του δημόσιου χρέους δεν θα μπορούσε να εκφραστεί πουθενά αλλού τόσο έντονα όσο στην Αργεντινή, μια χώρα που αγαπά τις αντιφάσεις, τις υπερβολές και κάθε λογής ανατροπές και μεταπτώσεις. Μάρτυρας ο πρώην πρόεδρος Νέστορ Κίρχνερ που απεβίωσε προ δεκαημέρου. Είναι ο “μεταβατικός” άνθρωπος που ξεκίνησε την τελευταία κούρσα της πολιτικής του σταδιοδρομίας με την εκλογή του στην προεδρία της Αργεντινής τον Μάιο του 2003 ως – επί το ελληνικότερο – Ανδρέας Παπανδρέου (φλερτάροντας με τον ριζοσπαστισμό του Αργεντινάζο) για να καταλήξει Κωνσταντίνος Καραμανλής (έχοντας χρεωθεί την έξαρση της φτώχειας, φαινόμενα καταστολής, κ.α.). Σημείο καμπής αυτής της πορείας του, συμβατικά έστω, μπορεί να θεωρηθεί ο Σεπτέμβρης του 2006, όταν μαζί με τη σύζυγό του και σημερινή πρόεδρο της Αργεντινής βρισκόταν στην τιμητική θέση του εξώστη του χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης χτυπώντας το καμπανάκι με το οποίο ξεκινά η συνεδρίαση.

Οι ΗΠΑ είχαν πολλούς λόγους για να τιμήσουν τον Νέστορ Κίρχνερ. Και όσο κι αν φαίνεται παράδοξο, η στάση του απέναντι στο χρέος είναι ένας από αυτούς. Παρότι λοιπόν ο Νέστορ Κίρχνερ πιεσμένος από την λαϊκή οργή επέβαλε κατόπιν διαπραγματεύσεων τον Φεβρουάριο του 2005 στο 75% των ξένων πιστωτών ένα «κούρεμα» των ομολόγων που κρατούσαν ύψους 60% της αξίας τους (δείχνοντας με αυτό τον τρόπο τη δυνατότητα της μείωσης του δημόσιου χρέους, το γεγονός ότι η χώρα δεν καταστράφηκε και άλλα πολλά) απέναντι στο ΔΝΤ δέχθηκε να αποπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις της Αργεντινής! Έτσι, μέχρι το τέλος του 2005 τους κατέβαλε όλα όσα χρωστούσε, δηλαδή 9,8 δισ. δολ. Η στάση του αποτελούσε σκάνδαλο (πολιτικό κυρίως) γιατί παραιτήθηκε ακόμη κι από τη δυνατότητα αξιοποίησης προηγούμενου δεδικασμένου (της περίφημης υπόθεσης Όλμος) βάση του οποίου θα μπορούσε να πετύχει την παραγραφή των δανείων της χούντας του Βιντέλα, ως απεχθή δάνεια. Δεν το έκανε. Οι όροι αντίθετα με τους οποίους υπέγραψε νέα δάνεια αποδεικνύονται σήμερα ωρολογιακές βόμβες στα θεμέλια της αργεντίνικης οικονομίας οδηγώντας πολλούς να προβλέπουν ότι μια νέα κρίση δημόσιου χρέους, είναι πάλι θέμα χρόνου. Αυτό συμβαίνει επειδή οι αποδόσεις πολλών από τα νέα ομόλογα, με έντονο άρωμα δόμησης, που εκδόθηκαν επί Κίρχνερ συναρτώνται από παράγοντες όπως ο πληθωρισμός, η αύξηση του ΑΕΠ και η πορεία των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Μεταβλητές που όλες κινούνται σε αρνητική τροχιά ανατρέποντας την ισορροπία που είχε επιτευχθεί.

«Η Αργεντινή έχει επιστρέψει ξανά σε μια ανησυχητική κατάσταση με το χρέος της. Η διεθνή της χρηματοδότηση δεν είναι καλή, αν και τη βοηθάει η Βενεζουέλα που αναχρηματοδοτεί το χρέος της», τονίζουν στο ιδιαίτερα επίκαιρο βιβλίο τους για το χρέος οι Ερίκ Τουσαίν και Νταμιέν Μιλιέτ (Debt, the IMF and the World Bank – Sixty questions, sixty answers, Monthly Review Press, Σεπτέμβρης 2010). Και συνεχίζουν: «Οι μελλοντικές αποπληρωμές πεντακάθαρα αυξάνονται. Αυτός είναι ο λόγος που η Κριστίνα Φερνάντες ντε Κίρχνερ, σύζυγος του Νέστορα Κίρχνερ, και εκλεγμένη πρόεδρος τον Οκτώβρη του 2007 αποφάσισε τον Μάρτη του 2008 να αυξήσει τους εξαγωγικούς δασμούς στη σόγια και άλλα δημητριακά. Αυτό προκάλεσε διαμαρτυρίες αγροτών και μια εκτεταμένη πολιτική κρίση. Τον Ιούλιο του 2008 η πρόεδρος απέσυρε την πρότασή της», τονίζουν οι δύο συγγραφείς που ηγούνται της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης CADTM (Επιτροπή για την κατάργηση του χρέους του Τρίτου Κόσμου).

Συμπερασματικά ακόμη και μια ηρωική και αιματηρή εξέγερση όπως το Αργεντινάζο δεν αρκεί ώστε η αστική εξουσία να πιεστεί να κόψει τα δεσμά της με τον ιμπεριαλισμό και το πιστωτικό κεφάλαιο. Αντίθετα, οι προϋποθέσεις για να αποκτήσει πραγματικό περιεχόμενο το αίτημα της παύσης πληρωμών είναι αμιγώς πολιτικές και συνδέονται με την υπέρβαση, την επαναστατική ανατροπή της σημερινής εξουσίας.

Θρίαμβος της Μέρκελ στη Σύνοδο Κορυφής (Επίκαιρα, 4-10/11/2010)

Μία Μέρκελ ταπεινωμένη και όλο θυμό να επιστρέφει στη Γερμανία άπραγη, έχοντας αποτύχει να μετασχηματίσει την οικονομική της ισχύ σε πολιτική επιρροή και έναν έλληνα πρωθυπουργό δαφνοστεφανωμένο να γυρίζει πίσω περιχαρής για τη νίκη του, έχοντας καταφέρει το αδύνατο: την μικρή Ελλάς παρά τις ταπεινώσεις και το καθεστώς κατοχής του ΔΝΤ να επιβάλλει τους όρους της απέναντι στη Γερμανία! Αυτή είναι η εικόνα που σχημάτιζαν όσοι έτυχε να ακούσουν τα λόγια του Γιώργου Παπανδρέου κατά τη συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή από τις Βρυξέλλες αμέσως μετά τη λήξη των εργασιών της διήμερης συνόδου κορυφής των 27 ηγετών της ΕΕ. «Δεν δέχθηκα καν να τεθεί ως θέμα συζήτησης» τόνισε προς του δημοσιογράφους (και κυρίως προς τον ελληνικό λαό) αναφερόμενος στην πρόταση αναστολής του δικαιώματος ψήφου για όσες χώρες διατηρούν ελλείμματα και χρέη πέραν του ορίου του 3% και του 60% του ΑΕΠ. «Μια τέτοια πρόταση χτυπά το δημοκρατικό δικαίωμα των εθνών και των πολιτών μέσα στην ΕΕ», συνέχισε επιχειρώντας να εμφανιστεί ως ο μεγάλος νικητής της κρίσιμης αυτής Συνόδου Κορυφής.

Η πραγματικότητα ωστόσο είναι τελείως μα τελείως διαφορετική, από αυτήν που επιχείρησε να παρουσιάσει ο πρωθυπουργός προς άγρα εντυπώσεων στο εσωτερικό. Η πραγματικότητα είναι πως το Βερολίνο στη σύνοδο κορυφής της προηγούμενης εβδομάδας πέτυχε μια σαρωτική νίκη, η οποία συνίσταται στην άτυπη αναθεώρηση προς το συντηρητικότερο της Συνθήκης της Λισσαβόνας, που περιλαμβάνει την συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και των περικοπών δημοσίων δαπανών. Αυτός ακριβώς ήταν ο στόχος της συνόδου και επί αυτού του στόχου καμία διαφοροποίηση δεν εκφράστηκε.

Ειδικότερα, η γερμανίδα καγκελάριος από την άνοιξη κιόλας, όταν με τα πολλά συναίνεσε στην συμμετοχή της Γερμανίας στο πακέτο των 110 δισ. που διατέθηκε για τη διάσωση των γερμανικών τραπεζών (μέσω της διάσωσης της Ελλάδας), είχε καταστήσει σαφή την πρόθεσή της να επιβάλλει την αυστηροποίηση του πλαισίου άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής. Σκοπός δηλαδή της Γερμανίας ήταν να καταστήσει σαφές πως όταν λέμε 3% και 60% του ΑΕΠ για το έλλειμμα και το χρέος το… εννοούμε και επίσης η θεσμοθέτηση της ελεγχόμενης χρεοκοπίας! Το μέσο σε αυτή την κατεύθυνση ήταν μια σειρά από «μέτρα πειθάρχησης» όπως η απειλή στέρησης του δικαιώματος ψήφου στις χώρες που επέμεναν στη δημοσιονομική χαλαρότητα, το οποίο μέχρι τώρα προβλεπόταν μόνο για χώρες που παραβίαζαν ανθρώπινα δικαιώματα. Το σημαντικότερο ωστόσο για την Γερμανία ήταν να θωρακισθεί η πολιτική της αέναης λιτότητας. Η γερμανική προτεραιότητα κατέστη γνωστή και από την σύνοδο της Ντόβιλ, όπως χαρακτηρίστηκε η ξαφνική συνάντηση του Νικολά Σαρκοζύ με την Άνγκελα Μέρκελ στη γαλλική παραθαλάσσια πόλη λίγο πριν ξεκινήσει η σύνοδος κορυφής, όπου συζητήθηκαν διαδικαστικά θέματα για την τιμωρία των «απείθαρχων». Εκεί η Γερμανία παραιτήθηκε από την πρόταση που είχε καταθέσει για την επιβολή αυτόματων ποινών, αποδεχόμενη την «πολιτική» εξέταση κάθε ξεχωριστής περίπτωσης και την συζήτηση πριν την ανακοίνωση της ποινής. Το μήνυμα και πάλι ήταν καθαρό: Σημασία δεν είχε η ποινή, αλλά η πειθάρχηση.

Ο γερμανικός μάλιστα Τύπος δεν δίστασε να περιγράψει ως «μπλόφα» τις γερμανικές προτάσεις για κατάργηση του δικαιώματος ψήφου, που πρέπει να σημειωθεί ότι τις απέρριψαν 22 από τους 27 ηγέτες και όχι μόνο ο έλληνας πρωθυπουργός. Έγραφε για παράδειγμα η αγγλόφωνη ηλεκτρονική έκδοση του γερμανικού περιοδικού Der Spiegel, την προηγούμενη Παρασκευή 29 Οκτώβρη, την ίδια μέρα που ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου, επηρεασμένος πιθανά και από κλίμα της εθνικής επετείου, καμάρωνε για το… συντριπτικό πλήγμα που κατάφερε στη γερμανική αλαζονεία: «Ήταν εμφανές σε ορισμένους αντιπροσώπους στη σύνοδο ότι η φασαρία για το δικαίωμα ψήφου ήταν μια γερμανική μπλόφα. “Όλοι πιστεύουν ότι επί της ουσίας ήταν ένα διαπραγματευτικό παιχνίδι για να αποσπάσουν αυτό που πραγματικά ήθελαν” δήλωσε μια ανώνυμη πηγή της ΕΕ»!!!

Το ποιος ήταν ο κερδισμένος των πολύωρων διαπραγματεύσεων έγινε γνωστό και από την ίδια την Μέρκελ, τη σιδηρά καγκελάριο κατά το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel, που βγαίνοντας τα ξημερώματα της Παρασκευής από την αίθουσα των συζητήσεων δήλωσε: «Μπορώ να πω εξ ονόματος της Γερμανίας ότι προωθήσαμε πολύ μπροστά τους πραγματικούς μας στόχους»! Ο γερμανικός θρίαμβος υπογραμμίστηκε επίσης από τους γερμανικούς Financial Times, οι οποίοι τον Αύγουστο είχα αποκαλέσει τον Γιώργο Παπανδρέου, ως τον δικό τους άνθρωπο στην Αθήνα! Τώρα η εφημερίδα των γερμανών τραπεζιτών είχε τίτλο «Η Μέρκελ κερδίζει το ευρωπαϊκό πόκερ», υπογραμμίζοντας την επιτυχία της γερμανίδας καγκελάριου να εξασφαλίσει την αναθεώρηση της συνθήκης της Λισσαβόνας, κατά έναν μάλιστα υποδειγματικά αντιδημοκρατικό τρόπο. Γιατί, με την ίδια σαφήνεια που οι 27 αποφάσισαν να αναθέσουν στον πρόεδρο της ΕΕ, βέλγο Χέλμαν Βαν Ρομπέι, να φέρει στη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων για την θωράκιση της δημοσιονομικής πολιτικής, δηλαδή της φτώχειας για την πλειοψηφία των ευρωπαίων πολιτών, με την ίδια κατηγορηματικότητα απέρριψαν το ενδεχόμενο να θέσουν τις αντιδραστικές αυτές μεταρρυθμίσεις στην κρίση των ευρωπαίων ψηφοφόρων που είναι και αυτοί που θα υποστούν τις βαρύτερες συνέπειες των αλλαγών. Οι ευρωπαίοι ηγέτες, σε αγαστή σύμπνοια μεταξύ τους, αποφάσισαν να υποβαθμίσουν την αναθεώρηση για να αποφύγουν τα δημοψηφίσματα, δεδομένου ότι υπάρχουν χώρες όπως για παράδειγμα η Ιρλανδία, που κάθε μεταφορά εξουσίας από το Δουβλίνο στις Βρυξέλλες πρέπει να εγκρίνεται με δημοψήφισμα. Έτσι, με πραξικοπηματικό τρόπο αποφάσισαν να παρακάμψουν ακόμη και τις τυπικές υποχρεώσεις τους, όπως προκύπτουν από τα εθνικά συντάγματα, προκειμένου να αποφύγουν νέες πανωλεθρίες όπως συνέβη κατά την έγκριση του Ευρωσυντάγματος, που το ένα «όχι» διαδεχόταν το άλλο, με αποτέλεσμα να πάρει δέκα χρόνια η υιοθέτηση και η εφαρμογή του. Το πάθημα έγινε μάθημα επομένως για τους ευρωπαίους ηγέτες που με μεθόδους «αποφασίζομεν και διατάζομεν» επιβάλλουν στο εξής την πιο σκληρή λιτότητα και την ίδια ώρα, χωρίς καμία αιδώ, προσποιούνται ότι διασφάλισαν τα συμφέροντα των λαών τους.

Η αναθεώρηση της Συνθήκη της Λισσαβόνας θα αποβεί εξαιρετικά επιζήμια για τους λαούς λόγω της θεσμοθέτησης, κατά γερμανική απαίτηση, της «ελεγχόμενης χρεοκοπίας», που ως αποτέλεσμα θα έχει την δημιουργία μιας ΕΕ πολλών ταχυτήτων. Ο εν λόγω μηχανισμός της «ελεγχόμενης χρεοκοπίας» θα τεθεί σε εφαρμογή το 2013, όταν θα λήξει επισήμως η χρονική διάρκεια του μηχανισμού συνολικής αξίας 440 δισ. ευρώ, που δημιουργήθηκε τον Μάη με αφορμή το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης. Με αυτόν τον τρόπο το Βερολίνο θα οδηγεί στον Καιάδα της χρεοκοπίας και θα παραδίδει στο έλεος των πιστωτών τους χώρες που χαρακτηρίζονται από δημοσιονομικές ανισορροπίες, όπως η Ελλάδα, δεδομένου ότι τα μέτρα πειθάρχησης και οι πολιτικές λιτότητας όσο σκληρές κι αν είναι αποκλείεται να διορθώσουν δομικές στρεβλώσεις που επιφέρει το γερμανικό πλεονέκτημα που ως ακρογωνιαίους λίθους του έχει την πολύ υψηλή παραγωγικότητα του κεφαλαίου και την συγκράτηση του εργατικού κόστους.

Καθόλου τυχαία επομένως δεν είναι η επαναφορά του θέματος της αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους (μέσω της επιμήκυνσης της περιόδου αποπληρωμής του δανείου των 110 δισ.) όπως τέθηκε πρώτα από τον πρωθυπουργό στη συνέντευξη Τύπου που προαναφέραμε, λέγοντας: «το θέμα της επιμήκυνσης είναι ένα θέμα που τέθηκε όχι από εμάς, αλλά από τον ίδιο τον Στρος Καν. Είναι ένα δείγμα της πρόθεσης να διευκολύνουν την Ελλάδα στο ξεπέρασμα της κρίσης». Προσπερνώντας την πρώτη απορία που δημιουργείται, για το ποιός αποφασίζει δηλαδή γι’ αυτή τη χώρα, αν είναι ο Στρος Καν ή ο ελληνικός λαός, η παραπάνω τοποθέτηση, που επιβεβαιώθηκε και από τη συνέντευξη του Θ. Πάγκαλου στο Βήμα της Κυριακής, προλειαίνει το έδαφος για την «ελεγχόμενη χρεοκοπία». Προετοιμάζει το έδαφος δηλαδή ώστε η Ελλάδα να είναι η πρώτη χώρα που θα υποστεί αυτή την δοκιμασία, μετατρεπόμενη για δεύτερη φορά σε πειραματόζωο. Κάτι που προεξοφλείται από την παταγώδη αποτυχία της «θεραπείας σοκ» που επιβλήθηκε με το Μνημόνιο της ντροπής. Μάρτυρας της αποτυχίας, η εκ νέου εκτίναξη των επιτοκίων δανεισμού των 10ετών ομολόγων στο 10,2%, παρά την πρόσκαιρη πτώση τους στο 9% τον προηγούμενο μήνα, από 11% που είχαν φτάσει.

Και πάλι όμως ο πρωθυπουργός, όταν έθετε το θέμα της αναδιάρθρωσης του χρέους, δεν έλεγε όλη την αλήθεια. Αυτή τη φορά μάλιστα έκρυψε τα σημαντικότερα: το τίμημα που θα πρέπει να πληρώσουν οι εργαζόμενοι για την «ελεγχόμενη χρεοκοπία», δηλαδή φτώχεια και λιτότητα επ’ άπειρον. Αυτό είναι το γερμανικό σχέδιο που έγινε ομόθυμα δεκτό!

G20: Οι ιέρακες των ελλειμμάτων επιστρέφουν (Επίκαιρα 1/7/2010-7/7/2010)

Νεκραναστήθηκε ο Χούβερ! Οι οικονομικές πολιτικές που βούλιαξαν την υφήλιο στην πιο βαθιά ύφεση με την κρίση του 1930 είναι εδώ! Αυτό είναι το μήνυμα από τη σύνοδο των ηγετών των 20 πλουσιότερων χωρών του πλανήτη που πραγματοποιήθηκε στο Τορόντο του Καναδά το προηγούμενο Σαββατοκύριακο. Το κοινό ανακοινωθέν που εκδόθηκε το βράδυ της Κυριακής μετά από πολλές διαφωνίες και παζάρια συμπυκνώνει τον θρίαμβο της σκληρής μονεταριστικής πολιτικής που αντιπροσωπεύει η Γερμανία και πλέον ολόκληρη η ΕΕ και την ήττα της γραμμής του αμερικανού προέδρου, Μπαράκ Ομπάμα, που ζήταγε διεύρυνση των ελλειμμάτων προκειμένου να στηριχθεί η μεγέθυνση των οικονομιών.

Η σύγκρουση μεταξύ των δύο κατευθύνσεων είχε κορυφωθεί πολύ πριν οι ηγέτες των 20 πλουσιοτέρων του πλανήτη φθάσουν στον Καναδά για να συνεδριάσουν δίνοντας την αφορμή για να βγουν στον δρόμο χιλιάδες διαδηλωτές που αποδοκίμαζαν το ρόλο τους αλλά και την κυβέρνηση του Καναδά που δεν δίστασε να δαπανήσει 1 δισ. δολ. για την ασφάλεια της διοργάνωσης. Ποσό που σύμφωνα με την «Συμμαχία του Οντάριο ενάντια στη φτώχεια» θα αρκούσε για να συνεχιστούν πέντε χρόνια ακόμη οι παροχές τροφίμων στους φτωχούς, οι οποίες τερματίστηκαν με το τελευταίο πακέτο περικοπών δημοσίων δαπανών. Με το σπαθί του επομένως ο Καναδάς προσέφερε τη φιλοξενία μας τέτοιας συνόδου…

Η διαπάλη γύρω από το δίλημμα «δημοσιονομική σταθερότητα ή μεγέθυνση» ή αλλιώς «ύφεση ή ελλείμματα» ξεκίνησε με αφορμή επιστολή του αμερικανού προέδρου προς τους υπόλοιπους 19 ηγέτες, όπου τόνιζε τη ανησυχία του για «την ασθενική ζήτηση του ιδιωτικού τομέα και τη συνεχιζόμενη σημαντική εξάρτηση από τις εξαγωγές από ορισμένες χώρες με ήδη μεγάλα εξωτερικά πλεονάσματα». Η καμπάνα προφανώς χτυπούσε για την Γερμανία που δεν δίστασε να βγει στην αντεπίθεση. Τις εγκληματικές ευθύνες άλλωστε που επωμίζεται το Βερολίνο τις είχε καταδείξει κι ο αρχι-κερδοσκόπος Τζορτζ Σόρος, μιλώντας σε ένα συνέδριο στην γερμανική πρωτεύουσα: «Υπάρχει ένα θεμελιώδες λάθος στην προσέγγιση της Γερμανίας προς την ΕΕ. Επιμένοντας σε πολιτικές που επιτείνουν την κυκλική κίνηση, η Γερμανία θέτει σε κίνδυνο την ΕΕ», ήταν τα λόγια του που έθεσαν σε εντελώς ασυνήθιστες, αντεστραμμένες βάσεις την σύγκρουση πολιτικών και ανθρώπων της αγοράς με τους τελευταίους να εμφανίζονται ότι νοιάζονται για την μεγέθυνση της οικονομίας και την δημιουργία θέσεων εργασίας και τους εκλεγμένους ηγέτες να θυσιάζουν το μέλλον των κοινωνιών στο βωμό της δημοσιονομικής σταθερότητας. Στη συνέχεια μάλιστα ο Σόρος, δημιουργώντας συνειρμούς με την δεκαετία του ’30, κατηγόρησε τις κυβερνήσεις της γηραιάς ηπείρου ότι «ωθούν την Ευρώπη σε μια περίοδο παρατεταμένης στασιμότητας κι ακόμη χειρότερα. Αυτό στη συνέχεια θα δημιουργήσει δυσαρέσκεια και κοινωνική αναταραχή»!

Απαντώντας, ο υπουργός Οικονομικών του Τέταρτου Ράιχ, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, με άρθρο του στην γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt τόνισε ότι «οι κυβερνήσεις δεν πρέπει να εθιστούν στον δανεισμό ως ένα γρήγορο τρόπο για να στηρίξουν τη ζήτηση. Η ζήτηση δια των ελλειμμάτων δεν μπορεί να γίνει μια διαρκή κατάσταση». Από κοντά του κι οι πιο κορυφαίοι παράγοντες της ΕΕ, όπως ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μανουέλ Μπαρόζο, που υπογράμμισε από το Τορόντο ότι «δεν υπάρχει περιθώριο για δαπάνες μέσω ελλειμμάτων». Ο πρόεδρος επίσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ο οποίος με συνέντευξή του στην ιταλική εφημερίδα La Republica επιχείρησε να διασκεδάσει τις πέρα για βάσιμες προβλέψεις (κι όχι απλώς ανησυχίες) τονίζοντας ότι «είναι λάθος να πιστεύεται πως τα μέτρα λιτότητας στην Ευρώπη θα οδηγήσουν σε στασιμότητα».

Ο πρόεδρος της ΕΚΤ έχει πράγματι δίκιο. Η λιτότητα δεν θα οδηγήσει σε στασιμότητα την Ευρώπη, γιατί η στασιμότητα έχει ήδη πλήξει την γηραιά ήπειρο, ακριβώς λόγω αυτών των μέτρων λιτότητας, που αναγγέλλονται με καταιγιστικούς ρυθμούς στην μια χώρα μετά την άλλη. Η αρχή έγινε από την ίδια την Γερμανία που εξήγγειλε ένα πρόγραμμα άγριων περικοπών ύψους 80 δισ. ευρώ μέχρι το 2014. Τελευταίο κρούσμα ήταν οι περικοπές που εξήγγειλε η πρόσφατα εκλεγείσα βρετανική κυβέρνηση, οι οποίες χαρακτηρίστηκαν ως οι μεγαλύτερες από τα χρόνια της Θάτσερ, περιλαμβάνοντας: περικοπές στους προϋπολογισμούς όλων των υπουργείων κατά 25%, πάγωμα των αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων για δύο χρόνια, μείωση των κοινωνικών δαπανών κατά 10 δισ. λίρες και αύξηση στους φόρους κατανάλωσης. Επάνω σε αυτό το ντελίριο σιγά που θα γλίτωναν τα ελληνικά νησιά, που προεξόφλησε ο Guardian ότι θα ξεπουλήσουμε, καταφέρνοντας με το δημοσίευμά του να βγάλει στο σφυρί την ίδια την αξιοπιστία και τη σοβαρότητά του. Στο ίδιο μήκος κύματος με την Αγγλία βρέθηκε και η Γαλλία που εξήγγειλε μείωση των δημοσίων δαπανών κατά 45 δισ. και αύξηση των φόρων κατά 5 δισ. ευρώ, με στόχο να μειωθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 3% του ΑΕΠ το 2013, από 8% που είναι φέτος. Τον ίδιο στόχο αναμένεται να υπηρετήσει και η σχεδιαζόμενη αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στα 62 έτη από τα 60, που εφαρμόστηκαν το 1982 επί κυβέρνησης Μιτεράν. Το αντιασφαλιστικό νομοσχέδιο του Σαρκοζύ έβγαλε στους δρόμους της Γαλλίας την προηγούμενη ακριβώς Πέμπτη περισσότερους από 2 εκ. διαδηλωτές σε μια απεργία που ακόμη κι από τα εργατικά συνδικάτα θεωρήθηκε προθέρμανση για την μεγάλη απεργία που έχουν εξαγγείλει για τον Σεπτέμβρη.

Η στοίχιση του Παρισιού πίσω από το Βερολίνο δεν κρύβει ωστόσο τις αποστάσεις που τηρεί ο γάλλος πρόεδρος, Νικολά Σαρκοζύ, από την γραμμή δημοσιονομικής πειθαρχίας που ακολουθεί η Άνγκελα Μέρκελ επιβάλλοντας την στη συνέχεια σε όλη την Ευρώπη. Οι ενστάσεις του Παρισιού έγιναν εμφανείς όλη την προηγούμενη περίοδο (από την περίοδο ακόμη των συζητήσεων για την επίλυση του «ελληνικού ζητήματος») φθάνοντας στο σημείο να δημιουργήσουν ένα ορατό ρήγμα στον γαλλογερμανικό άξονα, που ακόμη δεν έχει κλείσει. Υπό αυτό το πρίσμα, της απάντησης στο δίλημμα «ύφεση ή ελλείμματα», είναι αξιοπρόσεκτες και διόλου αμελητέες οι διπλωματικές μετακινήσεις που έχουν συμβεί καθώς ανατρέπουν ισορροπίες δεκαετιών, με το Παρίσι να απομακρύνεται από το Βερολίνο και να προσεγγίζει την Ουάσινγκτον, και το Λονδίνο να ακολουθεί την αντίστροφη πορεία καθώς απομακρύνεται από την Ουάσινγκτον και προσεγγίζει το Βερολίνο.

Ο δημοσιονομικός… σεχταρισμός του Βερολίνου έφτασε σε τέτοιο επίπεδο ώστε ΕΕ και ΔΝΤ την προηγούμενη Παρασκευή αποφάσισαν να αναστείλουν τις επόμενες δόσεις του δανείου στη Ρουμανία τιμωρώντάς την έτσι επειδή το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ως αντισυνταγματικές τις αποφάσεις της κυβέρνησης να επιβάλει μείωση στις συντάξεις κατά 15% και στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων κατά 25%. Τους εκδικήθηκαν δηλαδή επειδή σεβάστηκαν και εφάρμοσαν το Σύνταγμα τους…

Οι αλυσιδωτές αντιδράσεις που παρατηρούνται στην διπλωματία ακόμη και οι παραβιάσεις της δημοκρατικής νομιμότητας μπροστά στον… υπέρτατο στόχο της δημοσιονομικής πειθαρχίας, έχουν μικρή σημασία μπροστά στις δραματικές συνέπειες της πολιτικής λιτότητας που είναι ήδη ορατές στους αναιμικούς ρυθμούς μεγέθυνσης των ευρωπαϊκών οικονομιών, από την Γερμανία και την Αγγλία, μέχρι την Ισπανία και τη Γαλλία, που εξακολουθούν να κινούνται στη ζώνη του οικονομικού λυκόφωτος μεταξύ 0,1% και 0,5%. Από την άλλη μεριά στις ΗΠΑ, φαίνονται πιο καθαρά και οι παγίδες που συνοδεύουν την διαφαινόμενη ανάκαμψη, οδηγώντας τον αμερικανό πρόεδρο να ανεβάσει τους τόνους της κριτικής απέναντι στους Ευρωπαίους. Ειδικότερα, αυτό που ξεχωρίζει είναι ότι την βαθύτερη μεταπολεμική ύφεση την ακολουθεί η πιο αργόσυρτη ανάκαμψη που δημιουργεί τις λιγότερες θέσεις εργασίας, όπως υπενθύμιζε η International Herald Tribune το προηγούμενο Σαββατοκύριακο. Πιο συγκεκριμένα, η άνοδος των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ κατά 2,7% το πρώτο τρίμηνο, δεν ήταν απλώς μικρότερη της αναμενόμενης (3%) και του προηγούμενου τριμήνου (5,6%), αλλά κι όλων των επιδόσεων που ιστορικά καταγράφονταν την επομένη της εξόδου από περιόδους ύφεσης, όπως για παράδειγμα στις αρχές της δεκαετίας του ’80, όταν οι συνήθεις ρυθμοί μεγέθυνσης ήταν της τάξης του 7%, ακόμη και του 9%. Ο αμερικάνος πρόεδρος αυτήν ακριβώς την κατάσταση βλέπει όπου ακόμη και ρυθμοί μεγέθυνσης του 3% αποδεικνύονται ανεπαρκείς για να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.

Ακόμη χειρότερα, αρνούμενη η Ευρώπη να ρίξει ρευστό στην οικονομία (και πρωταγωνιστώντας μάλιστα στην έκδοση ενός τελικού ανακοινωθέντος από το G20 όπου τίθεται ο στόχος μείωσης στο μισό των δημοσιονομικών ελλειμμάτων των ανεπτυγμένων οικονομιών μέχρι το 2013) αυξάνει τους κινδύνους για μια διπλή ύφεση, με τους τρέχοντες αναιμικούς ρυθμούς ανάκαμψης να αποτελούν ένα μικρό, αντιληπτό μόνο στους ειδικούς διάλειμμα πριν η παγκόσμια οικονομία βυθιστεί ξανά σε μια νέα βαθιά ύφεση.

Με δημοσιονομικό ολοκαύτωμα απειλεί το Τέταρτο Ράιχ (Επίκαιρα 27/5-2/6/2010)

Σε μια εκ βάθρων αναθεώρηση των όρων συγκρότησης και λειτουργίας της ευρωζώνης προχωράει το Βερολίνο όπως έγινε σαφές από τις προτάσεις που κατέθεσε ο εικονιζόμενος γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκαγκ Σόιμπλε την προηγούμενη εβδομάδα. Οι προτάσεις αυτές προβλέπουν την υιοθέτηση στο σύνταγμα κάθε κράτους μέλους της ευρωζώνης άρθρου που θα απαγορεύει την εμφάνιση δημοσιονομικού ελλείμματος, όπως ακριβώς έπραξε πέρυσι το Βερολίνο θεσπίζοντας ως ανώτατο όριο ανεκτού ελλείμματος το 0,35% του ΑΕΠ. Επίσης την αποδοχή ενός συστήματος αυστηρότατων κλιμακούμενων ποινών για όποιες χώρες εμφανίζουν ελλείμματα στον προϋπολογισμό τους. Οι κυρώσεις θα ξεκινούν από την αναστολή του δικαιώματος ψήφου για έναν χρόνο στα συμβούλια υπουργών εκείνων των χωρών που παρουσιάζουν κατ’ επανάληψη υψηλά ελλείμματα, θα περνούν στην επιβολή χρηματικών προστίμων και θα φθάνουν ακόμη και στην απομάκρυνση από την ευρωζώνη ή την ελεγχόμενη χρεοκοπία. Οι δεύτερες σκέψεις που ακολούθησαν τις δύο τελευταίες προτάσεις κι η μερική αναδίπλωση της Γερμανίας δεν αμφισβητούν, αλλά αντιθέτως υπογραμμίζουν την απόφασή της να προχωρήσει στην επιβολή των παραπάνω μέτρων, επιτρέποντας σε μερικούς την ανακούφιση ότι αποτράπηκαν τα χειρότερα. Στην πράξη ωστόσο η έξοδος από την ευρωζώνη, ακόμη κι αν δεν έχει θεσμοθετηθεί ως δυνατότητα θα αποτελεί όρο επιβίωσης για ένα κράτος που θα έχει υποστεί όλες τις προηγούμενες επώδυνες και οικονομικά καταστροφικές ταπεινώσεις.

Η επίσημη πρόταση των παραπάνω μέτρων από τον γερμανό υπουργό Οικονομικών στην Ομάδα Εργασίας που συνεδρίασε την προηγούμενη Παρασκευή στις Βρυξέλλες υπό την ευθύνη του προέδρου της ΕΕ, βέλγου Βαν Ρομπέι, έγινε δύο μέρες μετά την μονομερή και απροσδόκητη ανακοίνωση της γερμανίδας καγκελαρίου Άγκελα Μέρκελ ότι απαγορεύει ορισμένες ακραία κερδοσκοπικές πράξεις όπως η αγοραπωλησία «γυμνών» ασφαλίστρων κινδύνου (που δεν συνοδεύονται από την κατοχή των σχετικών τίτλων) για ομόλογα κρατών της ευρωζώνης και τις μετοχές δέκα κορυφαίων γερμανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, όπως της Deutsche Bank, της Commerzbank και της Allianz. Η – πέρα για πέρα αναγκαία – επίδειξη πυγμής του Βερολίνου απέναντι στους κερδοσκόπους ωστόσο έχει πολλά τρωτά σημεία. Κατ’ αρχήν δεν συνιστά τον εφ’ όρου ζωής εξοστρακισμό τους από την ευρωζώνη, μια και η απόφαση της Μέρκελ θα ισχύει μέχρι τις 31 Μαρτίου του 2011. Έχει δηλαδή περιορισμένο χρονικό ορίζοντα, όπως περιορισμένο χρονικό ορίζοντα είχε και μια αντίστοιχη απόφαση που έλαβαν οι αμερικανικές αρχές το 2008, στο απόγειο της κρίσης, για να ανασταλεί λίγους μήνες αργότερα και σήμερα να αποτελεί μνημείο υποχωρητικότητας των κυβερνήσεων απέναντι στις αγορές. Κατά συνέπεια η Γερμανία δεν πρωτοτύπησε. Αντίθετα μια σειρά άλλες χώρες της ευρωζώνης, όπως η Γαλλία, η Αυστρία, η Ιταλία κι η Ισπανία έλαβαν πολύ πιο έγκαιρα μέτρα εναντίον των κερδοσκόπων τα οποία ισχύουν μέχρι και σήμερα. Τέλος, τα μέτρα έγιναν δεκτά ακόμη και με ειρωνικά χαμόγελα από τις αγορές επειδή όλοι ξέρουν ότι η Φρανκφούρτη διαδραματίζει περιθωριακό ρόλο στη συγκεκριμένη αγορά πολύ υψηλού κινδύνου. Στην από δω μεριά του Ατλαντικού το 80% των σχετικών πράξεων συντελούνται στο Λονδίνο. Γι αυτό το λόγο κι οι Financial Times στην πρώτη τους σελίδα την προηγούμενη Παρασκευή μετέφεραν τα λόγια βρετανού κυβερνητικού αξιωματούχου που ήθελε να διατηρήσει την ανωνυμία του κι ο οποίος χαρακτήριζε την απόφαση της Μέρκελ, «φωτοβολίδα»!

Η χρονική σύμπτωση ωστόσο των δύο αποφάσεων δεν ήταν τυχαία. Ακόμη κι αν πάρουμε στα σοβαρά την επίδειξη δύναμης της Μέρκελ απέναντι στους κερδοσκόπους, η πρόθεσή της δεν ήταν απλώς να ρίξει στάχτη στα μάτια του κόσμου, αλλά να αφαιρέσει από τις πολιτικές ηγεσίες της Ευρώπης άλλοθι και υπεκφυγές που τους διευκολύνουν να μην βάζουν το μαχαίρι στην πληγή των ελλειμμάτων, με τον τρόπο που απαιτεί το Βερολίνο, αναβάλλοντας την εφαρμογή των αντιλαϊκών μέτρων! Αφετηριακό σημείο για την Γερμανία είναι ότι η αιτία της τρέχουσας κρίσης έγκειται στην ατολμία των κυβερνήσεων και τη ροπή τους για σπατάλες. Σχόλιο που δημοσιεύτηκε στην αγγλόφωνη ηλεκτρονική έκδοση του γερμανικού περιοδικού Spiegel έθετε το θέμα όσο πιο ωμά γινόταν: «Τώρα είμαστε στο δεύτερο μέρος της κρίσης, που ξεδιπλώνεται στην Ευρώπη με τα κύματα του σοκ να ταξιδεύουν για μια ακόμη φορά σε όλο τον κόσμο. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιτέλους αναλαμβάνουν δράση. Αλλά αυτό που έχουν στο μυαλό τους, από το φόρο στις μετακινήσεις κεφαλαίων μέχρι τους περιορισμούς στα κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνων, δεν έχουν καμιά σχέση με την τραπεζική κρίση, ούτε την κρίση του ευρώ. Είναι οι ίδιες οι κυβερνήσεις που ευθύνονται γι αυτή τη δεύτερη κρίση, δεν είναι ούτε οι τραπεζίτες, ούτε οι κερδοσκόποι. Αυτές απέτυχαν να τοποθετήσουν το κοινό νόμισμα σε μια στέρεη πολιτική και οικονομική βάση. Δεν μετέτρεψαν τη νομισματική ένωση σε μια πανίσχυρη οικονομική ένωση. Ανέχτηκαν τις απάτες της Ελλάδας και διατηρούν τα δικά τους τεράστια χρέη, που τώρα περιορίζουν τις δυνατότητές τους. Ένας τρόπος μόνο υπάρχει για έξοδο από την κρίση του ευρώ. Οι χώρες της ευρωζώνης πρέπει να επανακτήσουν την εμπιστοσύνη των χρηματοπιστωτικών αγορών. Αλλά αυτό είναι δυνατόν μόνο αν εξυγιάνουν τους προϋπολογισμούς τους. Μόνο αν μειωθούν σημαντικά τα ελλείμματα οι – ρυθμισμένες – χρηματοπιστωτικές αγορές θα επανακτήσουν σταθερότητα. Μόνο υπό αυτές τις συνθήκες οι μεγάλες επενδυτές – τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και συνταξιοδοτικά ταμεία – θα αρχίσουν να αγοράζουν ευρωπαϊκά κρατικά ομόλογα. Αυτοί, κι όχι οι κερδοσκόποι εναντίον των οποίων η πολιτική τάξη κήρυξε πόλεμο, είναι οι μόνοι που στην πραγματικότητα κινούν τις αγορές».

Δεν υπάρχει πιο ανυπόστατη, μεροληπτική και ψευδής ανάγνωση της πραγματικότητας, κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της πολιτικής, από την παραπάνω θέση, ότι για τα ελλείμματα ευθύνονται οι κυβερνήσεις. Το ομολογούν πλέον ακόμη και βαθιά συντηρητικοί αναλυτές όπως ο Σαμουέλ Μπριτάν των Financial Times, μαθητής του Μίλτον Φρίντμαν και θαυμαστής της Μάργκαρετ Θάτσερ. Έγραφε ενδεικτικά στη στήλη του την προηγούμενη Παρασκευή, πως ακόμη κι οι «αναλυτές του ΔΝΤ πιστεύουν πως το μεγαλύτερο μέρος της δημοσιονομικής επιδείνωσης στις πιο προηγμένες χώρες δεν προέρχεται από τις ανεύθυνες κρατικές σπατάλες… αλλά είναι άμεσο αποτέλεσμα της ύφεσης».

Τούτου δοθέντος, ότι η ύφεση προκάλεσε τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό (κι όχι το αντίθετο ότι δηλαδή τα ελλείμματα ευθύνονται για την ύφεση), η συνταγή του Τέταρτου Ράιχ για μείωση των ελλειμμάτων ισοδυναμεί με λάδι στη φωτιά! Κατ’ αρχήν αποτελεί μια ριζική αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας, εφάμιλλης σημασίας με τη Συνθήκη της Λισσαβόνας, που θα έπρεπε να περάσει από δημοψηφίσματα για να ενσωματωθεί στις αρχές λειτουργίας της ευρωζώνης. Η Γερμανία όμως, σε συνεννόηση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές ελίτ, επειδή ξέρει ότι αν αυτή η μεταρρύθμιση τεθεί υπό την έγκριση των λαών θα αποδοκιμαστεί με συντριπτικά ποσοστά κι όλη η Ευρώπη θα ξεσηκωθεί εναντίον των δημοσιονομικών πάντσερ καίγοντας τις γερμανικές σημαίες με το ίδιο πάθος που έκαιγε σύμβολα και σημαίες των χιτλερικών, θα επιχειρήσει να το επιβάλει χωρίς καν συζήτηση. Παρότι συνιστά ουσιώδη μεταβολή των όρων λειτουργίας της νομισματικής ενοποίησης.

Ο ουσιώδης χαρακτήρας σχετίζεται με το γεγονός ότι παραβιάζεται πλέον κατάφωρα η εθνική κυριαρχία. Για να το πούμε απλά: Αν ο κρατικός προϋπολογισμός της Ελλάδας πριν πει στην ελληνική Βουλή, έχει περάσει κι εγκριθεί από τη γερμανική βουλή και στη Βουλή έρθει η γερμανική βερσιόν – αυτό ακριβώς απαιτούν οι Γερμανοί, τότε το ελληνικό σύνταγμα θα έχει μετατραπεί σε κουρελόχαρτο. Οι βουλευτές θα είναι διακοσμητικά στοιχεία. Οι Γερμανοί θα έχουν καταστήσει το ελληνικό σύνταγμα σε κενό γράμμα, σε ένα πουκάμισο αδειανό, που θα αφορά μόνο σχολαστικούς φοιτητές της Νομικής. Τα δε κοινωνικά δικαιώματα των ελλήνων εργαζομένων παρανάλωμα! Δεν χρειάζεται και πολύ μυαλό για να καταλάβει κανείς ότι αν αποφασίζουν οι γερμανοί βουλευτές για τον ελληνικό προϋπολογισμό, δηλαδή για τις αυξήσεις που θα πάρουν οι συνταξιούχοι και τα κονδύλια που θα δοθούν για την υγεία και την παιδεία, τότε όλη η Ελλάδα θα μετατραπεί σ ένα απέραντο κοινωνικό Δίστομο.

Κι όχι μόνο η Ελλάδα. Τα μέτρα του Τέταρτου Ράιχ απειλούν την Ευρώπη με νέο όλεθρο γιατί η λογική που τα διέπει είναι ίδια με την λογική που διαπερνούσε τα μέτρα αντιμετώπισης της κρίσης που πρότεινε ο αμερικανός πρόεδρος Χέρμπερτ Χούβερ τη δεκαετία του ’30 προκαλώντας την βαθύτερη κρίση όλων των εποχών και ουρές χιλιομέτρων στα συσσίτια ανέργων και  απόρων. Το αποτέλεσμά τους θα είναι εκτόξευση της ανεργίας σε δυσθεώρητα ποσοστά, πολύ άνω του 20%, βαθιά και χρόνια ύφεση, και το χειρότερο εκτόξευση του χρέους (που ακόμη και το ΔΝΤ προβλέπει ότι θα φτάσει το 149% το 2012!) όπως και του ελλείμματος που θα προκαλείται από την άλωση του εμπορικού ισοζυγίου της Ελλάδας από τις γερμανικές εισαγωγές. Μια ευκολία που δεν θα υπήρχε χωρίς το ευρώ, αν ήταν εφικτή η υποτίμηση του εθνικού νομίσματος. Ένα φαύλος κύκλος, που ως σημείο εκκίνησης έχει την απαίτηση του Βερολίνου να μετατρέπει την οικονομία της Ελλάδας σε συντρίμμια και ταυτόχρονα το κόστος να μεταβιβάζεται για μια ακόμη φορά στους συνταξιούχους!

Αρέσει σε %d bloggers: