Στους φορολογούμενους ο λογαριασμός (Διπλωματία 1/2009))

ΣΕ ΥΨΟΣ ΡΕΚΟΡ ΤΟ ΕΛΛΕΙΜΜΑ ΣΤΙΣ ΗΠΑ

ΓΕΝΝΑΙΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ ΟΜΠΑΜΑ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

Το σωσίβιο των Δημοκρατικών στο Ντιτρόιτ παρότι αποτρέπει τα χειρότερα, όπως για παράδειγμα ένα ντόμινο χρεοκοπιών που θα αγκάλιαζε όλη την οικονομία, δεν συνιστά επίλυση της κρίσης.

Για την αμερικανική οικονομία η αρχή ότι «οι ΗΠΑ έχουν ένα πρόεδρο κάθε φορά» την οποία αλλεπάλληλες φορές επικαλέστηκε η ομάδα του νέου προέδρου αρνούμενη να παρέμβει στη σφαγή της Γάζας δεν ίσχυε. Από την επομένη κιόλας της εκλογής του ο Μπαράκ Ομπάμα εξάντλησε κάθε μέσο που είχε στη διάθεσή του για να εφαρμόσει τις οικονομικές του προτεραιότητες που στην τρέχουσα συγκυρία συνέτειναν σε μία και μόνο κατεύθυνση: τη διάσωση, με κάθε μέσο και χωρίς όρους, της κλυδωνιζόμενης αυτοκινητοβιομηχανίας. Το Ντιτρόιτ, κοιτίδα του αμερικάνικου ονείρου την πρώτη μεταπολεμική περίοδο, είδε τα χρηματοοικονομικά του προβλήματα να λαμβάνουν απειλητικές διαστάσεις από τη στιγμή που η οικονομική κρίση η οποία πλήττει τις ΗΠΑ έπαψε να αποτελεί υπόθεση των τραπεζών και άρχισε να επηρεάζει τα νοικοκυριά. Έτσι, η πτώση της καταναλωτικής ζήτησης που ξεκίνησε το 2007 και όλο το 2008 κατέγραφε κάθε μήνα κι ένα ρεκόρ (με αποτέλεσμα μόνο τον Οκτώβριο οι πωλήσεις αυτοκινήτων να πέσουν κατά 30%) ήταν η σταγόνα που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει, προκαλώντας ιλιγγιώδεις ζημιές. Η General Motors για παράδειγμα που απασχολεί 252.000 εργαζόμενους κατέγραψε για το 2007 ως ζημιές το ποσό των 38 δισ. δολ. ενώ η Ford, που απασχολεί 87.700 000 εργαζόμενους και δεν βρίσκεται και σε τόσο απελπιστική θέση όσο η GM και η Chrysler εμφάνισε ζημιές για το ίδιο έτος ύψους 2,7 δισ. Ούτε τα παραπάνω μεγέθη ωστόσο, ούτε ακόμη και τα καμπανάκια κινδύνου που ακούστηκαν στο αμερικανικό Κογκρέσο, από τον οικονομολόγο καθηγητή του Κολούμπια Τζέφρεϋ Σακς για παράδειγμα, ο οποίος προδίκασε μια χιονοστιβάδα χρεοκοπιών σε περίπτωση που αφήνονταν στην τύχη τους οι αυτοκινητοβιομηχανίες, έπεισαν την ρεπουμπλικανική πλειοψηφία να εγκρίνει τις πιστώσεις. Επανειλημμένες φορές, με χαρακτηριστικότερη την ψηφοφορία που έγινε στις 11 Δεκέμβρη, το πακέτο διάσωσης «κόπηκε» υπό τον ήχο πομπωδών δηλώσεων Ρεπουμπλικάνων που ορκίζονταν πίστη στα λεφτά των φορολογουμένων. «Ακόμη κι όλοι οι Αμερικάνοι θέλουν αυτή η βιομηχανία να πετύχει, δεν μπορώ να υποστηρίξω ένα σχέδιο που δαπανά τα λεφτά των φορολογουμένων για να τη διασώσει», δήλωνε για παράδειγμα ο εκπρόσωπος του κόμματος του Μπους στην αρμόδια επιτροπή, με βάση το περιοδικό Τάιμ της 15ης Δεκεμβρίου, αφήνοντας όλους μας με την απορία για τα κριτήρια με τα οποία ανέκριναν μόλις πριν λίγους μήνες το πολύ πιο δαπανηρό «πακέτο Πόλσον», ύψους 700 δισ… Παρόλα αυτά, κι αφού όπως μπορεί να υποθέσει ο καθένας ο νεοεκλεγείς πρόεδρος των ΗΠΑ εξάντλησε όλη του την πειθώ, στις 19 Δεκέμβρη το σχετικό νομοσχέδιο εγκρίθηκε. Οι προϋποθέσεις όμως υπό τις οποίες δόθηκαν τα 17,4 δισ. δολ. στη General Motors και την Chrysler έκαναν πολλούς να μιλήσουν για δηλητηριασμένο φρούτο. Με «πιστόλι στον κρόταφο των δύο αυτοκινητοβιομηχανιών και των μετόχων τους» συνέκρινε τις επιχορηγήσεις ο βρετανικός Economist στο πρώτο τεύχος του νέου χρόνου. Ο πιο επαχθής δε όρος αφορά τις απολαβές των εργαζομένων καθώς τα συνδικάτα θα πρέπει να συνομολογήσουν στην κάθετη μείωση των μισθών και ωρομισθίων στα αμερικανικά εργοστάσια ώστε να μην υπερβαίνουν τις αποδοχές των ανταγωνιστικών. Όλοι αυτοί οι όροι, με σημαντικότερο ένα βιώσιμο επιχειρηματικό σχέδιο, θα πρέπει να έχουν ξεκαθαριστεί μέχρι τη τελευταία μέρα του Μαρτίου οπότε ο 44ος πρόεδρος των ΗΠΑ θα λάβει τις οριστικές αποφάσεις για την τύχη της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας και πιο συγκεκριμένα κατά πόσο οι τρεις του Ντιτρόιτ θα συνεχίσουν να είναι τρεις κι όχι δύο, όπως εισηγούνται πολλοί δείχνοντας στην Chrysler, που κατά κοινή ομολογία αποτελεί τον αδύναμο κρίκο, το δρόμο της εξόδου. Το πακέτο διάσωσης της αυτοκινητοβιομηχανίας μαζί με τις υπόλοιπες χρηματοδοτήσεις που έχει στο πρόγραμμα της η οικονομική ομάδα του Μπαράκ Ομπάμα σε συγκερασμό με την κάθετη πτώση των δημοσίων εσόδων λόγω της κρίσης ωθούν πολλούς να προδικάζουν έκρηξη του δημοσιονομικού ελλείμματος. «Το έλλειμμα των Ηνωμένων Πολιτειών για το οικονομικό έτος που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2008 θα προσεγγίσει το 1 τρισ. δολ., ποσό υπερδιπλάσιο των 450 δισ. του προηγούμενου χρόνου. Αυτό θα είναι μακράν το μεγαλύτερο ονομαστικό έλλειμμα που καταγράφηκε ποτέ από κράτος και θα αντιπροσωπεύει το 7,5% του αμερικανικού ΑΕΠ, επίπεδο που στο παρελθόν είχε παρατηρηθεί μόνο κατά τη διάρκεια των παγκόσμιων πολέμων», τονίζει στο περιοδικό Foreign Affairs του Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών του Μπιλ Κλίντον τη διετία 1993-94, Ρότζερ Άλτμαν. Η προσφυγή στις κρατικές επιδοτήσεις (που κατά το παρελθόν είχαν δεχθεί το ανάθεμα της νεοφιλελεύθερης ορθοδοξίας με αποτέλεσμα σε πολλές χώρες του κόσμου, περιλαμβανομένης και της Ελλάδας να οδηγηθούν στον Καιάδα εύρωστες μονάδες αυτοκινητοβιομηχανίας που όταν χρειάστηκαν την κρατική στήριξη το σχετικό αίτημα ισοδυναμούσε με ύβρη…) αποτελεί ένδειξη αδυναμίας για την αμερικανική κυβέρνηση κι αυτό για δύο λόγους. Κατά πρώτο επειδή φέρνει στην επιφάνεια την εξάντληση του διαθέσιμου οπλοστασίου μετά την απόφαση της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας να οδηγήσει τα επιτόκια επί της ουσίας στο 0! Κατά δεύτερο επειδή η έξοδος κινδύνου μοιάζει απειλητικά με την οδό …εισόδου σε αυτήν. Μεγέθυνση δια της πρόκλησης τεχνητής ρευστότητας και της προεξόφλησης μελλοντικών εσόδων με το λογαριασμό να πηγαίνει στους φορολογούμενους, χωρίς πραγματική άνοδο των εισοδημάτων αλλά αντίθετα μείωσή τους. Αυτή η οδός δεν επιλέγηκε για να ξεπεραστεί και η κρίση του 2000;

Ταξική ληστεία η φορολογία (Πριν, 1/6/2008)

 Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων

ΧΡΥΣΟΦΟΡΟΣ ΟΡΝΙΘΑ

Με τη συμπλήρωση και αποστολή ως αύριο που λήγει η προθεσμία, για τις έντυπες τουλάχιστον, των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος, εκατομμύρια εργαζόμενοι ήρθαν σε άμεση επαφή με την προκλητική ληστεία που διεξάγει κάθε χρόνο το κράτος καλύπτοντας την αυθαιρεσία του πίσω από μια γενική αρχή που στον εγχειριδιακό της ορισμό είναι ισοδύναμη με την κοινωνική δικαιοσύνη. Γιατί η φορολογία, παρέχοντας την πρώτη ύλη για την αναδιανομή του εισοδήματος, έρχεται – θεωρητικά πάντα αναφερόμενοι στην Ελλάδα – να διορθώσει και να μετριάσει τις εισοδηματικές και οικονομικές αντιθέσεις που παράγονται πρωτογενώς στη διανομή του κοινωνικού προϊόντος μεταξύ υπεραξίας και μισθού, εκεί που θεμελιώνεται η ανισότητα μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Στην πράξη βέβαια επιτυγχάνει ακριβώς το αντίθετο. Πριν περιηγηθούμε στις προκλητικά ταξικές διατάξεις της φορολογικής νομοθεσίας των φυσικών προσώπων αξίζει να δούμε το γενικότερο πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται. Με βάση όσα αναφέρονται στον προϋπολογισμό του τρέχοντος έτους οι έμμεσοι φόροι (επιτομή της ταξικής φορολόγησης στο βαθμό που επιβάλλονται «ισότιμα», ανεξαρτήτως του εισοδήματος) θα συνεισφέρουν την μερίδα του λέοντος στα φορολογικά έσοδα, αποτελώντας το 60% του συνόλου τους, ενώ οι άμεσοι φόροι θα αποδώσουν το υπόλοιπο 40% των συνολικών φόρων. Η κοινωνική αδικία διαπιστώνεται ωστόσο και από την εξέλιξη των άμεσων φόρων και δη του φόρου εισοδήματος καθώς τα επιπλέον χρήματα που θα εισρεύσουν από τα φυσικά πρόσωπα (αυξημένα κατά 7,2% σε σχέση με πέρυσι) είναι σχεδόν διπλάσια από αυτά που προβλέπεται να εισρεύσουν από τα νομικά πρόσωπα, τις επιχειρήσεις δηλαδή (που θα πληρώσουν φόρο 4,6% παραπάνω από πέρυσι). Μένοντας στο φόρο εισοδήματος το μέγεθος της κρατικής ληστείας και ο βαθμός τη αντιλαϊκότητας του ελληνικού φορολογικού συστήματος βεβαιώνεται από την παράθεση δύο μόνο αριθμών: Του ποσού που αναμένεται να εισπραχθεί από τη φορολόγηση των φυσικών προσώπων, 10,8 δισ. ευρώ για την ακρίβεια, που είναι υπερδιπλάσιο από το φόρο που πληρώνουν τα νομικά πρόσωπα και ανέρχεται σε 4,9 δισ. Αυτός ο αριθμός δεν προέκυψε τυχαία. Το κεφάλαιο δηλαδή σφυρίζει αδιάφορα όταν φθάνει η ώρα του να περάσει από το γκισέ της εφορίας ως αποτέλεσμα μιας σχεδιασμένης πολιτικής που ορίζεται από τρεις καλά χαραγμένους άξονες: Μείωση φορολογικών συντελεστών, καθιέρωση εκτεταμένων φοροαπαλλαγών και κεκτημένη φοροδιαφυγή είτε στη βάση μικρών και καθημερινών φορολογικών παρανομιών είτε στη βάση πιο εξεζητημένων μεθόδων που προσφέρουν οι νόμιμοι φορολογικοί παράδεισοι.

Σε μέσο διεύρυνσης της φορολόγησης έχουν μετατραπεί οι φοροαπαλλαγές των μισθωτών καθώς αντίθετα με το παρελθόν που αφορούσαν κάθε είδους αγορές, τώρα στοχεύουν σε επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών που φοροδιαφεύγουν συστηματικά. Οι ελαφρύνσεις προς το κεφάλαιο αντίθετα μειώνουν κάθετα το φόρο που πληρώνει και συμβάλλουν στην αύξηση των κερδών του.

Οι αποδείξεις από τα στριπτιτζάδικα μειώνουν το φορολογητέο εισόδημα, από το γάλα όχι!

Οι εργαζόμενοι, αντίθετα με το κεφάλαιο που φοροδιαφεύγει συστηματικά, δεν έχουν να κρύψουν το παραμικρό. Στις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος καταγράφεται με το νι και με το σίγμα και το παραμικρό τους έσοδο ενώ, σε μια νέα περίπτωση πλήρους αντιστροφής της πραγματικότητας, ένα παραδοσιακό μέσο μείωσης των φορολογικών βαρών και ελάφρυνσής τους έχει μετατραπεί σε εργαλείο επέκτασης της φορολογίας. Πρόκειται για τις λεγόμενες φοροαπαλλαγές. Εξ’ αρχής αποτελούσε ένα μέσο άμβλυνσης των φορολογικών βαρών, στο βαθμό που ανελαστικής φύσης έξοδα, όπως για ήταν παράδειγμα τα έξοδα αγοράς ειδών ένδυσης και διατροφής – που δεν θα έπρεπε επ’ ουδενί να φορολογούνται – απαλλάσσονται από τη φορολόγηση, έτσι ώστε ο φόρος που θα πληρώσει ο εργαζόμενος να είναι κατά τι χαμηλότερος. Ανέκαθεν βέβαια αυτός ο στόχος …συνοδευόταν. Ζητώντας ο έφορος την απόδειξη του εμπορικού καταστήματος, από την εποχή ακόμη που στο υπουργείο Οικονομικών βασίλευε ο Δ. Τσοβόλας, ότι έχανε το δημόσιο από την απαλλαγή του εργαζομένου το κέρδιζε στο ακέραιο ή κατά προσέγγιση, σίγουρα όμως σε μια περισσότερο μόνιμη βάση, από την απόδοση φόρου του καταστηματάρχη. Σε κάθε περίπτωση το μέτρο της φοροαπαλλαγής ήταν πλήρες περιεχομένου. Πλέον όμως οι φοροαπαλλαγές έχουν εξελιχθεί όχι απλά σε καρικατούρα και ανοιχτή κοροϊδία, αλλά στο αντίστροφό τους. Στις φορολογικές δηλώσεις που στείλαμε πρόσφατα η εκτενέστερη γκάμα απαλλαγών αφορούσε τα παρακάτω έξοδα, όπως εξειδικεύτηκαν με τη διευκρινιστική εγκύκλιο που εξέδωσε το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών στις 3 Απριλίου 2008: «Η δαπάνη που καταβάλλεται για τη διενέργεια δεξιώσεων γάμων και βαπτίσεων, σε αίθουσες ξενοδοχείων, κοσμικές ταβέρνες, κέντρα διασκέδασης, υπαίθριους χώρους, κτήματα κλπ…. Περιλαμβάνεται και η δαπάνη που καταβάλλεται σε κέντρα διασκέδασης (κοσμικές ταβέρνες, καμπαρέ, νάιτ κλαμπ, χορευτικά κέντρα) και σε εστιατόρια, ταβέρνες, ψαροταβέρνες, με ή χωρίς ζωντανή μουσική, οινομαγειρεία, οινεστιατόρια, πιτσαρίες, ψητοπωλεία, οβελιστήρια (σουβλατζίδικα), μεζεδοπωλεία, ουζερί, τσιπουράδικα, ζυθοπωλεία, σνακ μπαρ… Η δαπάνη που καταβάλλεται σε μεσίτες (για την ενοικίαση ή την αγοραπωλησία ακινήτων) ωδεία, σχολές χορού, ρυθμικής και μπαλέτου, σχολές πολεμικών τεχνών, πάλης και παρόμοιων αθλημάτων (καράτε, τζούντο, τάε-κβο-ντο), γυμανηστήρια, (ενόργανης ή μη γυμναστικής), κολυμβητήρια, ινστιτούτα ή κέντρα αδυνατίσματος και αισθητικής (για αδυνάτισμα, αισθητική προσώπου και σώματος, μακιγιάζ, αποτρίχωση, σάουνα, ατμόλουτρα και λοιπών υπηρεσιών καλλωπισμού), κομμωτήρια, διατολόγους, διατροφολόγους, ομοιοπαθητικούς, λογοθεραπευτές, μασέρ». Και το αποκορύφωμα; Αμέσως μετά αναφέρεται πως «γίνεται δεκτό ότι σ’ αυτή την κατηγορία δαπανών, μεταξύ των λοιπών υπηρεσιών καλλωπισμού, περιλαμβάνεται και η εμφύτευση μαλλιών»!!! Παρερχόμενοι φημών ότι για το τελευταίο μαργαριτάρι ευθύνεται μέλος της επιτροπής που είχε κατά νου τη δική του δήλωση και τα τελευταία του έξοδα, τα σκανδαλώδη και εξοργιστικά παραπάνω σημαίνουν ότι: Η απόδειξη από τα ποτά που θα κεράσει ο θαμώνας ενός στριπτιτζάδικου εκπίπτει από το εισόδημα ενώ η απόδειξη από το γάλα, το τυρί και το ψωμί που αγοράζει στο σούπερ μάρκετ ή το φούρνο, όχι. Η απόδειξη από το εστιατόριο πολυτελείας εκπίπτει, όπως και η απόδειξη από το γυμναστήριο και τη λιποαναρρόφηση ενώ η απόδειξη από το μαγαζί ειδών ρουχισμού όχι! Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα στελέχη του Αλογοσκούφη αν κάτι είχαν στο μυαλό τους ήταν να βάλουν στην τσιμπίδα της εφορίας τις συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες και σε αυτή την κατεύθυνση αξιοποίησαν το πιο πρόσφορο μέσο που διέθεταν, το μηχανισμό των φοροαπαλλαγών. Κατ’ αυτόν όμως τον τρόπο τα οφέλη που θα αποκομίσουν τα πιο χαμηλά λαϊκά εισοδήματα από αυτήν την μεταβολή που επήλθε στις φοροαπαλλαγές ισούνται με το μηδέν. Κυριολεκτικά. Ωφελημένοι θα είναι κατ’ αρχήν οι ΔΟΥ που θα δουν τις κορδέλες από τις ταμειακές μηχανές των παραπάνω μαγαζιών και επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών να γεμίζουν από τη μια μέρα στην άλλη και τα μεσαία στρώματα που χρησιμοποιούν με τη μεγαλύτερη συχνότητα τις υπηρεσίες των παραπάνω επαγγελματιών. Εν κατακλείδι ένα μέσο φορολογικής ελάφρυνσης μετατράπηκε σε μέσο επέκτασης της φορολογίας και διεύρυνσης της φορολογικής βάσης έτσι ώστε αυτή να συμπεριλάβει κι έναν τομέα που μόνιμα φοροδιαφεύγει (της σκιώδους οικονομίας που υπολογίζεται ακόμη στο 30% του ΑΕΠ από διεθνείς οργανισμούς), εξασφαλίζοντας όμως έτσι την επιβίωσή του. Εξ ίσου μεγάλη πρόκληση αποτελούν και οι άλλες «φοροαπαλλαγές». Για παράδειγμα από το ενοίκιο που πληρώνει ένα εργαζόμενος ή το παιδί του που σπουδάζει το ανώτερο ποσό που εκπίπτει από το φόρο είναι 240 ευρώ! Έχοντας καταβάλλει τουλάχιστον 3.000 ευρώ το χρόνο, το ποσό που δέχεται η εφορία να αφαιρεθεί δεν φθάνει ούτε το 10%. Κραυγαλέα αδικία συντελείται και με τα φροντιστήρια. Από τους κουβάδες τα χρήματα που πληρώνουν χιλιάδες γονείς για να περάσουν τα παιδιά τους σε κάποια σχολή, το μοναδικό που αφαιρείται είναι το 20% της δαπάνης και πάλι κατ’ ανώτατο όριο 240 ευρώ! Αντίθετα με τα φροντιστήρια και τα ενοίκια πολύ μεγαλύτερο είναι το ποσό που εκπίπτει αν αφορά αμοιβές γιατρών και εξετάσεων, φθάνοντας τις 6.000. Ο σημαντικότερος λόγος για τη απλοχεριά του νομοθέτη είναι η πρόθεσή του να στηρίξει τον ιδιωτικό τομέα της υγείας και γι αυτό το λόγο το κράτος δέχεται να χάσει μέρος από τα έσοδά του, επιδοτώντας με έμμεσο τρόπο τον κάθε Αποστολόπουλο και υπονομεύοντας έτσι το δημόσιο σύστημα υγείας. Το ίδιο ισχύει και για τα ασφάλιστρα. Συνολικά λοιπόν ελάχιστες είναι εκείνες οι φοροαπαλλαγές (όπως η επέκταση του αφορολόγητου ορίου των 12.000 στις 18.000 ευρώ) που ανακουφίζουν πραγματικά τα εργατικά εισοδήματα. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία εισέρχονται στο έντυπο Ε1 εκ του πονηρού για να υπηρετήσουν διαμετρικά αντίθετους στόχους απ’ αυτούς που επικαλούνται. Το κεφάλαιο αντίθετα απολαμβάνει τις πιο γενναίες φοροαπαλλαγές των οποίων οι πραγματικοί στόχοι συμβαδίζουν πλήρως με τους ονομαστικούς κι από κοινού υπηρετούν τον απώτερο στόχο: να αυξηθούν τα κέρδη. Πριν πάμε, ωστόσο, στις φοροαπαλλαγές αξίζει να δούμε το καθεστώς φορολογικού παραδείσου που απολαμβάνει αφότου ανέλαβε η κυβέρνηση Κ. Καραμανλή, επιλέγοντας ο πρωθυπουργός κατά την πρώτη του επίσκεψη στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης να εξαγγείλει ένα γενναίο πρόγραμμα μείωσης των φορολογικών συντελεστών για τις επιχειρήσεις, από το οποίο επωφελούνται μέχρι και σήμερα. Τούτο, καθώς τα κέρδη των ανωνύμων εταιρειών του 2007 θα φορολογηθούνε με συντελεστή 25% (από 29% πέρυσι) και των ομόρρυθμων και ετερόρρυθμων εταιρειών με 20% (από 22% πέρυσι). Στην πραγματικότητα οι ωφέλειά τους είναι πολύ μεγαλύτερη καθώς είναι στη διάθεσή τους να επωφεληθούν μιας ατελείωτης σειράς ευνοϊκών ρυθμίσεων που μειώνουν κάθετα το φόρο. Είναι για παράδειγμα οι φοροαπαλλαγές που καθιερώνει ο «αναπτυξιακός» νόμος 3299/2004 όπως τροποποιήθηκε από τον 3522/2006. Στο πλαίσιο του προβλέπονται φοροαπαλλαγές που ξεκινούν από το 50% και φθάνουν μέχρι και το 100% της επενδυτικής δαπάνης. Από το γεγονός μάλιστα ότι στις προτιμώμενες επενδύσεις εντάσσονται γήπεδα γκολφ ή κέντρα διανομής και αποθήκευσης εμπορευμάτων, εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι η επιλογή τους δεν γίνεται με κριτήριο τη δημιουργία θέσεων μόνιμης απασχόλησης ή την στήριξη κοινωνικά αναγκαίων παραγωγικών δραστηριοτήτων που η ωφέλειά τους μπορεί να διαχέεται στις τοπικές κοινωνίες παράγοντας πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, αλλά τα φορολογικά κίνητρα δίνονται ως μια έμμεση στήριξη στο κόστος της διευρυμένης αναπαραγωγής του κεφαλαίου ή χρηματοδοτούν τις πιο σύγχρονες και καταστροφικές για το περιβάλλον επενδυτικές μόδες που δεν είχαν και την ανάγκη του κράτους. Από τον ίδιο νόμο επωφελούνται τα μέγιστα επιχειρήσεις μέσων μαζικής ενημέρωσης όπως και κατασκευαστικές. Υπάρχουν ωστόσο πολλά ακόμη οικονομικά σκάνδαλα του κεφαλαίου, ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, που συντελούνται με την κάλυψη των φοροαπαλλαγών. Είναι για παράδειγμα οι απαλλαγές που καθιερώνει ο νόμος για τις συγχωνεύσεις. Εδώ το κράτος απαλλάσσει το κεφάλαιο από την καταβολή φόρων προκειμένου να δώσει ώθηση στις τάσεις συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του. Είναι το προκλητικό καθεστώς φορολόγησης των πλοίων με ελληνική σημαία. Άλλο σκανδαλώδες παράδειγμα είναι η φοροαπαλλαγή του εισοδήματος που προέρχεται από πράξεις με παράγωγα στο Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών. Δεν είναι εξοργιστικό; Βρήκαν να διευκολύνουν το πιο κερδοσκοπικό, το πιο παρασιτικό και αντικοινωνικό πεδίο δράσης του κεφαλαίου…

 Η αντιμεταρρύθμιση του Ενιαίου Τέλους Ακινήτων

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΚΑΤΟΧΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Το πιο ακραίο παράδειγμα φορολογικής αντιμεταρρύθμισης είναι το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων που καθιερώθηκε με το νόμο 3634/29-1-2008, αντικαθιστώντας, κατά την κυβέρνηση, ένα λαβύρινθο 27 φόρων που βάραιναν μέχρι τότε τα ακίνητα. Στην πραγματικότητα όμως, το νέο που εισήγαγε ο νόμος δεν ήταν η απλοποίηση αλλά η μεταφορά των φορολογικών βαρών από την αστική τάξη σε όλη την υπόλοιπη κοινωνία. Μέχρι πρόσφατα ο μοναδικός φόρος που πληρωνόταν ετησίως για την ακίνητη περιουσία ήταν ο Φόρος Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας που βάραινε αποκλειστικά και μόνο τα υψηλά εισοδήματα, καθώς περιελάμβανε συντελεστές που κλιμακώνονταν από 0,354% έως 0,949%. Τώρα, το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων, που ανέρχεται στο (αισθητά χαμηλότερο) 0,1% της αξίας της περιουσίας των φυσικών προσώπων, θα πληρώνεται από όλους τους ιδιοκτήτες ακινήτων, με μοναδικές περιπτώσεις απαλλαγής την πρώτη κύρια ιδιοκατοικούμενη κατοικία που δεν μπορεί να ξεπερνάει τα 200 τ.μ. και η αξία της τα 300.000 ευρώ και τα κτίσματα σε χωριά κάτω των 1.000 κατοίκων. Το μοναδικό στοιχείο προοδευτικότητας του νόμου έγκειται στον αυξημένο συντελεστή, της τάξης του 0,6%, με τον οποίο θα φορολογηθεί η περιουσία νομικών προσώπων που δεν ιδιοχρησιμοποιείται. Και πάλι όμως, αυτή η διάταξη δεν αφορά όλα τα ακίνητα των νομικών προσώπων, καθώς αυτά που χρησιμοποιούν εταιρικές και παραγωγικές επιχειρήσεις, εταιρείες επενδύσεων σε ακίνητα και αμοιβαίων κεφαλαίων ακίνητης περιουσίας, όπως και η εκκλησία θα φορολογηθούν με 0,1% όπως όλη η κοινωνία. Ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα δε του Πανάγιου Τάφου, της Μονής Σινά του Άγιου Όρους και των τριών Πατριαρχείων (Κωνσταντινούπολης, Αλεξανδρείας και Ιεροσολύμων) απαλλάσσονται εντελώς. Με την κατάθεση του νομοσχεδίου μάλιστα η κυβέρνηση έκανε και μια λαθροχειρία. Καθορίζοντας ελάχιστο ποσό φόρου 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για κάθε κτίσμα αύξησε με σιωπηρό τρόπο τις αντικειμενικές τιμές καθώς με αυτό τον τρόπο είναι σα να δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει αντικειμενικές αξίες κάτω από 1.000 ευρώ ανά τ.μ. Με έμμεσο τρόπο έτσι η κυβέρνηση αύξησε τις αντικειμενικές τιμές. Καθόλου τυχαία έτσι, τα έσοδα που έχει προβλέψει να εισπράξει η κυβέρνηση φέτος από τα ακίνητα υπολογίζονται στα 890 εκ. ευρώ και ανέρχονται στο 0,36% του ΑΕΠ, όταν μέχρι πέρυσι το «πολύπλοκο καθεστώς» των 27 φόρων απέφερε έσοδα που μόλις και έφθαναν το 0,1% του ΑΕΠ. Η καθιέρωση του Ενιαίου Τέλους Ακινήτων, όπως ήταν αναμενόμενο, συγκέντρωσε τις επευφημίες αντιδραστικών κέντρων, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο σε έκθεσή του για το φορολογικό σύστημα της χώρας, με χρόνο έκδοσης τον Μάιο του 2008, κρίνει πως «είναι ένα βήμα στη σωστή κατεύθυνση, κυρίως επειδή διευρύνει τη φορολογική βάση». Ο ιμπεριαλιστικός οργανισμός προτείνει ωστόσο το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων να γίνει ακόμη πιο ταξικό και αντιλαϊκό. Συστήνει κατά λέξη: «Θα μπορούσε ωστόσο η Ελλάδα να σκεφτεί να κάνει περισσότερα για να ενδυναμώσει το νέο φόρο ακινήτων. Για παράδειγμα θα μπορούσε να μελετήσει: πρώτο, τη διεύρυνση ακόμη περισσότερο της βάσης περιορίζοντας τις εξαιρέσεις (περιλαμβάνοντας τις πρώτες κατοικίες και την ένταξη των αγροτικών κατοικιών στο φόρο), δεύτερο, την εφαρμογή της αποτίμησης στη βάση των αγοραίων τιμών αντί των θεωρητικών αντικειμενικών αξιών, τρίτο, την ενοποίηση των φορολογικών συντελεστών για τις κατοικίες και τα εταιρικά κτίσματα που θα περιορίσει τις ευκαιρίες φοροδιαφυγής και, τέταρτο, την ταχεία συγκρότηση ενός εθνικού συστήματος καταχώρησης κτιρίων και γης για την καλύτερη παρακολούθηση». Πρακτικά λοιπόν το ΔΝΤ, που λόγω της ανεξήγητης ικανότητας του να προβλέπει αποτελεί αλάνθαστο οδηγό για το τι μέλλει γενέσθαι, προτείνει την κατάργηση ακόμη και αυτών των απαλλαγών πρώτης και αγροτικής κατοικίας, την υιοθέτηση των αγοραίων τιμών που θα εκτινάξει τις αξίες και το φόρο και τέλος την ενοποίηση του συντελεστή που αν θα γίνει προς τα πάνω χαμένοι θα είναι τα χαμηλά εισοδήματα, ενώ αν γίνει προς τα κάτω ωφελημένοι θα είναι τα υψηλά εισοδήματα!

ΝΕΑ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΦΠΑ

Προτάσεις – φωτιά από το ΔΝΤ

ΣΤΟΧΟΣ ΤΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

Ο ιμπεριαλιστικός οργανισμός προτείνει μια σειρά από μέτρα φωτιά και σε ότι αφορά το Φόρο Προστιθέμενης Αξίας. Στη γενική τους κατεύθυνση συντείνουν στην σημαντική του άνοδο. Σημείο αφετηρίας και άλλοθι των στελεχών του ΔΝΤ αποτελεί η πολυπλοκότητα των διατάξεων. Παρόλα αυτά όμως δεν προτείνεται η υιοθέτηση ενός ενιαίου συντελεστή ύψους 10% για παράδειγμα, που είναι και στρογγυλός, αλλά μια νέα άνοδος των συντελεστών, που όπως συνέβη και με τις προηγούμενες (όταν ο κεντρικός συντελεστής πήγε από 16% στο 18% το 1998 επί ΠΑΣΟΚ και στο 19% το 2006 επί ΝΔ) θα φορτώσει ακόμη περισσότερα φορολογικά βάρη στις πλάτες των εργαζομένων. Στη βάση της μόδας του ενιαίου φορολογικού συντελεστή που έχει καθιερωθεί παγκοσμίως, έκφραση της αντιδραστικής στροφής στο φορολογικό σύστημα (στο πλαίσιο της οποίας το 53% των συστημάτων ΦΠΑ παγκοσμίως έχουν έναν και μοναδικό συντελεστή και το 23% μόνο δύο) υποστηρίζεται: «Ο ελληνικός ΦΠΑ μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματικός αν διορθωθούν οι ακόλουθες αδυναμίες. Πρώτο, οι πολλαπλοί συντελεστές θα πρέπει να μειωθούν σε έναν ενιαίο (ή το πολύ δύο). Δεύτερο, πολλά αγαθά και υπηρεσίες που τώρα φορολογούνται με μειωμένους συντελεστές θα πρέπει να υπαχθούν σε ένα δεδομένο συντελεστή. Τρίτο, οι εξαιρέσεις θα πρέπει να εξαλειφθούν (ή να μειωθούν σημαντικά). Και, τέταρτο, τα επίπεδα του ΦΠΑ θα πρέπει να αυξηθούν. Αν υιοθετηθούν οι προτάσεις του ΔΝΤ (που είναι θέμα χρόνου σ’ ότι αφορά τουλάχιστον τη νέα αύξηση του συντελεστή η οποία τοποθετείται στο 2009) θα καταργηθούν μια σειρά από προνομιακά καθεστώτα έμμεσης φορολόγησης που κάνουν ελαφρώς επαχθέστερη την έμμεση φορολογία. Έτσι, αν αυξηθεί ο ΦΠΑ στα εισιτήρια κινηματογράφου, τα βιβλία και τις εφημερίδες από 4,5% που είναι σήμερα και στα τρόφιμα από 9% που είναι για να πάνε στο 19% ή το 20% οι εργαζόμενοι θα δουν τις τιμές πάλι να εκτοξεύονται και το εισόδημά τους να μειώνεται. Όλα αυτά μάλιστα στο βωμό της μείωσης των ελλειμμάτων και του στόχου ισοσκέλισης του προϋπολογισμού που έχει τεθεί για το 2010. Η αλήθεια όμως είναι ότι όσο κι αν αυξηθεί η φορολογική επιβάρυνση των εργαζομένων αποκλείεται να μπορέσει να σταματήσει την ακατάσχετη αιμορραγία που προκαλεί στα δημόσια οικονομικά η κλιμακούμενη φοροαπαλλαγή του κεφαλαίου και η αφειδώλευτη χρηματοδότησή του στο πλαίσιο του ακολουθούμενου «κεϋνσιανισμού για τους πλουσίους». Αυτή είναι η αιτία της σύγχρονης δημοσιονομικής κρίσης που δεν αντιμετωπίζεται ούτε με τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την φορολόγηση εισοδημάτων και επαγγελμάτων που συστηματικά φοροδιαφεύγουν ούτε πολύ περισσότερο με την αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης των εργαζομένων που έχει και αυτή ένα απαραβίαστο όριο, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τους μισθούς. Απέναντι στη φορολογική επίθεση του κεφαλαίου, ειδικά σήμερα που η οικονομική κρίση βρίσκεται στο αποκορύφωμά της, είναι άμεση ανάγκη οι εργαζόμενοι να προβάλλουν ένα πακέτο μέτρων ανακούφισης που θα ανατρέπει την επίθεση, θα βελτιώνει τη θέση τους και θα διευκολύνει την πάλη. Από αυτό το πρόγραμμα δεν θα μπορούσε να λείπει η κατάργηση κάθε φορολογικής επιβάρυνσης στα είδη τροφίμων και ποτών, η έκπτωση από το φόρο κάθε εξόδου που αφορά φροντιστήρια και ενοίκια, η επιβολή έκτακτης φορολογίας στο κεφάλαιο, η μεταφορά του φορολογικού κέντρου βάρους στα είδη πολυτελείας (ΙΧ άνω των 1.600 κυβικών, σκάφη, πισίνες, μεγάλα διαμερίσματα, κλπ.) και τα κέρδη κεφαλαίου, ο διπλασιασμός του αφορολόγητου ορίου για μισθούς και συνταξιούχους, η κατάργηση κάθε φοροαπαλλαγής που διευκολύνει το κεφάλαιο, άμεση επαναφορά των συντελεστών φορολόγησης του κεφαλαίου που κατήργησε ο Κ. Καραμανλής, κλπ.

Εκμετάλλευση και λιτότητα φέρνει η κρίση (Πριν, 30/11/2008)

Με ημερομηνία λήξης η μείωση ΦΠΑ στην Αγγλία

ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΟ ΤΟ ΠΑΚΕΤΟ ΜΠΑΡΟΖΟ

Ποιά είναι τα χειρότερα που θα μπορούσαν να μας συμβούν καταμεσής της κρίσης; Το πρώτο, να μη καταδεχτούν οι τραπεζίτες να πάρουν τα 28 δισ. που με τόσο κόπο εξασφάλισε γι αυτούς ο Γ. Αλογοσκούφης και να μείνουν στο ράφι, αδιάθετα. Το δεύτερο να μείνουν στα χαρτιά οι οδηγίες – κατευθύνσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης που εξέδωσε ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Χοσέ Μανουέλ Μπαρόζο, επί των οποίων πρόκειται να συζητήσουν οι 27 ηγέτες της ΕΕ που θα συγκεντρωθούν στις Βρυξέλλες στη Σύνοδο Κορυφής της ερχόμενης βδομάδας… Έτσι λίγο – πολύ έχουν τα πράγματα, αν πάρουμε φυσικά στα σοβαρά από τη μια τις οιμωγές του κεντρικού πιστωτικού ιδρύματος που γονυπετές παρακαλά τους μεγαλοτραπεζίτες να πάρουν τα λεφτά κι από την άλλη το ΠΑΣΟΚ που εγκαλεί την κυβέρνηση επειδή δεν υιοθετεί αυτούσιες τις προτάσεις του Μπαρόζο και τα μέτρα που υιοθέτησε η Αγγλία για να αντιμετωπίσει την κρίση.

Μια δεύτερη ματιά όμως στις προβλέψεις τους δείχνει ότι δεν είναι τόσο φιλολαϊκά όσο προβάλλονται ή, τέλος πάντων, διαφορετικό περιεχόμενο δίνει ο καθένας στη φιλολαϊκή πολιτική. Από τα μέτρα της κυβέρνησης Γκόρντον Μπράουν αναμφισβήτητα ξεχωρίζουν η μείωση του ΦΠΑ από το 17,5% στο 15% αρχής γενομένης από αύριο, 1η Δεκεμβρίου,  μέχρι το τέλος του επόμενου χρόνου και η αύξηση του συντελεστή φορολόγησης εισοδήματος από το 40% στο 45% για όσους δηλώνουν πάνω από 150.000 λίρες ετήσιο εισόδημα. Και τα δύο μέτρα είναι αναμφισβήτητα θετικά. Ωστόσο το μεν πρώτο είναι αυστηρά περιορισμένης χρονικής διάρκειας και το δε δεύτερο αποτελεί σταγόνα στον ωκεανό, μια και όπως λέει και το τρέχον τεύχος του Εκόνομιστ είναι η πρώτη αύξηση φορολογικού συντελεστή που συμβαίνει εδώ και 30 χρόνια. Σταγόνα δηλαδή στον ωκεανό της θεσμοθετημένης φορολογικής απαλλαγής που απολαμβάνουν κεφάλαιο και αστοί στην Αγγλία και αλλού λόγω της συνεχούς μείωσης των συντελεστών φορολόγησής τους.

Ακόμη όμως κι αυτά τα μέτρα μείωσης του ΦΠΑ κι αύξησης των άμεσων φόρων που πληρώνουν οι πλούσιοι ο γάλλος πρόεδρος, Νικολά Σαρκοζύ κι η γερμανίδα καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ, αρνήθηκαν τη Δευτέρα 24 Νοέμβρη με κοινή τους δήλωση να τα ενσωματώσουν σε ένα πανευρωπαϊκό πακέτο οδηγιών, προτείνοντας αντίθετα την υιοθέτηση άμεσων «στοχευμένων» ενισχύσεων προς επιλεγμένες βιομηχανίες. Δηλαδή την ενίσχυση του κεφαλαίου. Αυτό ακριβώς ήταν και το περιεχόμενο των προτάσεων Μπαρόζο που ανακοίνωσε την Τετάρτη, χωρίς φυσικά να έχουν δεσμευτική ισχύ, για την διάθεση 200 δισ. ευρώ από τα 27 κράτη – μέλη της ΕΕ σε έργα υποδομής, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 1,5% του ΑΕΠ της ΕΕ.

Οι αθρόες κρατικές χρηματοδοτήσεις και οι ενέσεις ρευστού των κυβερνήσεων προς το κεφάλαιο δεν σηματοδοτούν χαλάρωση της οικονομικής πολιτικής, όπως δείχνει το γεγονός ότι παντού τα μέτρα διάσωσης συνοδεύονται από αντεργατικά μέτρα ελαστικοποίησης των εργασιακών σχέσεων και απολύσεων, ενώ καμία κυβέρνηση δεν προσπαθεί να αποτρέψει τέτοιες λύσεις.

Βαρύνουσα  θα αποδειχτεί η σύσταση του Μπαρόζο για μέτρα ελαστικοποίησης της αγοράς εργασίας

 

Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν περιελάμβαναν μόνο τις  ενισχύσεις προς το κεφάλαιο που στην Ελλάδα, μόνο και μόνο επειδή τις απέρριψε ο Γ. Αλογοσκούφης, χαρακτηρίστηκαν ως προοδευτικές. Περιελάμβαναν επίσης τρεις ακόμη υποδείξεις: Για μείωση της γραφειοκρατίας ώστε να διευκολυνθεί η επιχειρηματική δραστηριότητα (να μπορεί δηλαδή ο κάθε απατεώνας χωρίς πολλά χαρτιά να φτιάχνει την μια εταιρεία ενώ κλείνει την άλλη), υιοθέτηση μεγαλύτερης ευελιξίας στις εργασιακές σχέσεις και μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για να ενισχυθεί η απασχόληση. Χωρίς να διεκδικούν κάποια πρωτοτυπία αυτά τα μέτρα υπογραμμίζουν την προσπάθεια που γίνεται να φορτωθούν στην εργαζόμενη πλειοψηφία τα βάρη της κρίσης. Οι προτάσεις δηλαδή του Μπαρόζο δείχνουν ότι οι προσπάθειες που καταβάλλει η αστική τάξη, στο πλαίσιο των σημερινών συσχετισμών δύναμης, για να ξεπεράσει την κρίση δεν προβλέπουν κανένα διάλειμμα στη χρόνια πολιτική λιτότητας αλλά οδηγούν το κοινωνικό ζήτημα σε παροξυσμό.

Η πρόταση για παράδειγμα μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών, αν υιοθετηθεί, θα σημάνει την μείωση του έμμεσου κόστους που έχει για το κεφάλαιο η απασχόληση, δηλαδή η εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης – ένα αίτημα πάγιο που μάλλον κρίνουν ότι τώρα είναι η πιο κατάλληλη ευκαιρία για να υλοποιήσουν. Θα σημάνει επίσης τη χαριστική βολή στα ασφαλιστικά ταμεία που ήδη καρκινοβατούν τη στιγμή που στο πλαίσιο της κρίσης, λόγω της αυξημένης ανεργίας δηλαδή, θα έχουν επιπλέον δαπάνες. Από που αλλού θα βρουν έσοδα όταν την ετσιθελική άρνηση του κράτους να αναλάβει τις υποχρεώσεις του ακολουθεί κατά πόδας και το κεφάλαιο; Ως αποτέλεσμα δηλαδή των προτάσεων αντιμετώπισης της κρίσης θα ανοίξει μια ώρα αρχύτερα ο δρόμος για την άλωση του ασφαλιστικού συστήματος από τον ιδιωτικό τομέα.

Το κέντρο βάρους ωστόσο των προσπαθειών που γίνονται σε όλες τις καπιταλιστικές χώρες για την υπέρβαση της τρέχουσας κρίσης (που αποδεικνύεται ιστορική από πολλές τελικά απόψεις) πέφτει στις εργασιακές σχέσεις και το επίπεδο των αμοιβών. Οι εξελίξεις που καταγράφονται ήδη σε αυτό το πεδίο δείχνουν πιο είναι επακριβώς το κοινωνικό περιεχόμενο του περιβόητου new …New Deal. Δείχνουν δηλαδή ότι οι αθρόες κρατικές χρηματοδοτήσεις προς το κεφάλαιο, οι χωρίς σταματημό ενέσεις ρευστού που γίνονται με χορηγό τους φορολογούμενους δεν εντάσσονται σε ένα περισσότερο δημοκρατικό κοινωνικό συμβόλαιο που θα διανέμει πιο ισότιμα το προϊόν της παραγωγής όπως καθόλου τυχαία διατυμπανίζεται από δεξιά και αριστερά ώστε να απονεκρωθούν τα κοινωνικά αντανακλαστικά, αλλά αντίθετα συνοδεύονται από μια νέα όξυνση της εκμετάλλευσης, από μια κανιβαλική επίθεση στα δικαιώματα της εργατικής τάξης και της εργαζόμενης πλειοψηφίας.

Ιδιαίτερα ενδεικτικά είναι τα όσα συμβαίνουν στην αυτοκινητοβιομηχανία. Έναν κλάδο αιχμής του καπιταλισμού από τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα που σε όλα τα στάδια της ανάπτυξής του οι εργασιακές σχέσεις που επιβάλλονταν στο εσωτερικό του και τα πρότυπα κατανάλωσης που συμπύκνωναν οι αμοιβές του έδιναν τροφή για (αδόκιμες και αντιεπιστημονικές εν πολλοίς) γενικεύσεις εν είδει περιοδολόγησης του καπιταλισμού. Εδώ εντάσσονται οι συζητήσεις για το μοντέλο Τ της Φορντ, τον Τογιοτισμό κ.λπ. Ας κρατήσουμε ωστόσο απ’ όλα αυτά το γεγονός ότι οι εργασιακές σχέσεις σε έναν τόσο πρωτοποριακό κλάδο αντανακλούν και προοικονομούν τις εξελίξεις σε όλη την καπιταλιστική οικονομία, όπως αν μη τι άλλο δείχνουν τα παραπάνω παραδείγματα και πολλά ακόμη: Η “Συμφωνία του Ντιτρόιτ” που περιέβαλλε με αξιοζήλευτες παροχές τους εργάτες της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας την πρώτη μεταπολεμική περίοδο, η πρώτη συμφωνία για την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, προ δεκαπεντεατίας, κλπ. Καθόλου άσχετο με τα πρωτεία του κλάδου αυτού είναι το γεγονός ότι τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη είναι ο κλάδος που κατά κοινή ομολογία χρήζει άμεσης οικονομικής ενίσχυσης. Ο κλάδος δηλαδή που πριν απ’ όλους δοκιμάστηκε από την κρίση ήταν αυτός που βρίσκεται στο επίκεντρο της καπιταλιστικής παραγωγής, δείχνοντας έτσι ότι η κρίση είναι φυσική συνέπεια, απαραβίαστος νόμος της καπιταλιστικής ανάπτυξης κι όχι κάποιο τυχαίο κι ακανόνιστο υποπροϊόν της. Με άλλα λόγια ότι η καταστροφή των παραγωγικών δυνατοτήτων ενυπάρχει οργανικά κι αναπτύσσεται παράλληλα με την διευρυμένη αναπαραγωγή του κεφαλαίου, δείχνοντας τα όρια της, την αξεπέραστη αντίφαση μέσα στην οποία κινείται κι η οποία προδιαγράφει το ιστορικό της όριο, δηλαδή τον απαρχαιωμένο της χαρακτήρα. Η κρίση, διαφορετικα ειπωμένο, προετοιμάζεται τα χρόνια της ταχύρυθμης μεγέθυνσης όπως ο πόλεμος προετοιμάζεται μέσα στην ειρήνη τους. Προς επιβεβαίωση οι κραυγές αγωνίας που αρθρώνονται αυτές ακριβώς τις ώρες για την επιβίωση κολοσσών που άντεξαν δεκαετίες, όπως οι 3 του Ντιτρόιτ (Τζένεραλ Μότορς, Φορντ και Κράισλερ) και οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες (Βολκσβάγκεν, Άουντι, Μερσέντες Μπενζ και BMW) και πλέον απειλούνται με άμεση χρεοκοπία. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο ο νεοκλεγείς Ομπάμα, που δεν έχει αναλάβει επίσημα τα καθήκοντά του, εξαντλεί όλες τις δυνάμεις που διαθέτει για να περάσει ένα πακέτο ενίσχυσης στον κάδο ύψους 25 δισ. δολ., ενώ στην ΕΕ το μοναδικό σχεδόν που συμφώνησαν την προηγούμενη εβδομάδα ήταν να δώσουν 5 δισ. ευρώ στην αυτοκινητοβιομηχανία, επικαλούμενοι τις αναγκαίες επενδύσεις για την παραγωγή φιλικών προς το περιβάλλον οχημάτων.

Η χορήγηση αυτών των δισ. όμως στην καπιταλιστική παραγωγή (που εσχάτως ανακαλύψαμε ότι η χρηματοδότησή της αποτελεί το αντίπαλο, “προοδευτικό” δέος στην αλόγιστη χρηματοδότηση των άπληστων τραπεζιτών) δεν θα επιφέρει γενική αύξηση των εργατικών εισοδημάτων ή μεγαλύτερη εργασιακή σταθερότητα, αλλά επιδείνωση των εργασιακών σχέσεων. Στις ΗΠΑ έχουν καθήσει ήδη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων οι αυτοκινητοβιομηχανίες με το συνδικάτο των εργαζομένων του κλάδου (UAW) για να συζητήσουν τις «θυσίες» που θα κάνουν οι εργαζόμενοι με την εμφάνιση του ρευστού ώστε να στηρίξουν κι αυτοί μετά το κράτος, τον «δοκιμαζόμενο κλάδο». Ο εκβιασμός που γίνεται είναι δε στη συνέχεια άλλων εξ ίσου ειδεχθών. «Η Φορντ έχει κλείσει 17 εργοστάσια κι έχει περικόψει 51.000 θέσεις εργασίας τα τελευταία χρόνια», δήλωνε πρόσφατα στη Γερουσία εκπρόσωπος της βιομηχανίας για να τους πείσει να δώσουν τα λεφτά, όπως μετέφερε τα λόγια του η Γουόλ Στριτ Τζέρναλ την προηγούμενη Πέμπτη 20 Νοέμβρη! Συνέχιζε δε τονίζοντας ότι «σε συνεργασία με την UAW και με άλλες κινήσεις μείωσης του κόστους η εταιρεία έχει μειώσει το δομικό της κόστος κατά 9 δισ. δολ. ή 23% από το 2005». Σε άλλη σελίδα της ίδιας εφημερίδας ο διευθυντής της Τζένεραλ Μότορς επιχειρηματολογούσε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο ζητιανεύοντας την κρατική χρηματοδότηση: «Από το 2000 έχουμε μειώσει το προσωπικό που αμείβεται με ωρομίσθιο στις ΗΠΑ κατά 52%, από 133.000 σε 64.000. Την ίδια περίοδο έχουμε μειώσει το έμμισθο προσωπικό μας από 44.000 σε λιγότερους από 30.000», έγραφε ο …ζήτουλας θέλοντας να δείξει ότι τα λεφτά που ζητάει δεν θα πάνε χαμένα. Δεν πρόκειται δηλαδή να δοθούν για μισθούς ή μεροκάματα… Σε αυτό το πλαίσιο η πραγματικά ενθαρρυντική για τις στρατιές των απολυμένων δήλωση που έκανε ο Μπ. Ομπάμα το προηγούμενο Σάββατο ότι στοχεύει να δημιουργήσει 2,5 εκ. θέσεις εργασίας δεν πείθει καθώς άμεσα επιτρέπει τις απολύσεις.

Το ίδιο αντεργατικό ντελίριο παρατηρείται και στην από δω μεριά του Ατλαντικού. Σε εκτενές ρεπορτάζ του τελευταίου γερμανικού περιοδικού Σπίγκελ, με τον εύγλωττο τίτλο «Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία αντιμέτωπη με την άβυσσο» το αποκρουστικό κοινωνικό πρόσωπο του new New Deal περιγράφεται με κάθε ανατριχιαστική λεπτομέρεια. Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία μάλιστα τονίζεται πως είναι θύμα κι αυτή της επιτυχίας της για έναν επιπλέον λόγο, δεδομένου ότι η περιλάλητη παγκοσμιοποίηση δεν επέτρεψε αυτή τη φορά να μπει σε λειτουργία ένας μηχανισμός που απέτρεπε στο παρελθόν την καθίζηση των πωλήσεων κι ο οποίος έστρεφε το κέντρο βάρους πωλήσεων και κερδών στη γεωγραφική περιοχή που τύχαινε να τη γλιτώνει από την κρίση. Ο παγκόσμιος αυτή τη φορά χαρακτήρας της κρίσης, ο διεθνής συγχρονισμός της δηλαδή, έφερε μια γενική πτώση των πωλήσεων.

Η κρίση έχει οδηγήσει ήδη στην εφαρμογή αντεργατικών μέτρων, όπως είναι η επιμήκυνση του χρονικού διαστήματος διευθέτησης του χρόνου εργασίας ενώ είναι θέμα χρόνου η ανακοίνωση μαζικών απολύσεων – παρά μάλιστα την κρατική χρηματοδότηση. Κι εδώ χρήζει υπογράμμισης η ανοχή του κράτους προς το κεφάλαιο καθώς παραιτείται ακόμη κι από την επιβολή ως όρου για τη χορήγηση του ρευστού μιας ελάχιστης δέσμευσης για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας. «Η διοίκηση διαπραγματεύεται με τους εργατικούς εκπροσώπους τη δυνατότητα η Μερσεντές να μειώσει την εργάσιμη εβδομάδα στις 30 ώρες με μια αντίστοιχη μείωση μισθών ή να επιβάλλει τη μερική απασχόληση στη βιομηχανία. Η Ντέμλερ  μπορεί να πρέπει να περικόψει αρκετές χιλιάδες θέσεις εργασίας», ανέφερε, προς επίρρωση των παραπάνω, το γερμανικό περιοδικό. Τα ίδια και στα …αυτοκίνητα του λαού: «η Βολκσβάγκεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα ότι έχει υπερβολικά πολλούς εργαζόμενους και τα στελέχη της εταιρείας υποστηρίζουν ότι η Βολκσβάγκεν θα πρέπει να καταργήσει αρκετές χιλιάδες θέσεις εργασίας», ενώ η BMW έχει ήδη καταργήσει 8.000 θέσεις εργασίας. Στελέχη δε της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας που έχει την έδρα της στο Μόναχο πιστεύουν ότι «είναι αντιμέτωπη με τη  μεγαλύτερη κρίση στην ιστορία της», παρότι όπως τονίζει το Σπίγκελ «κατά ειρωνικό τρόπο η BMW έχει πιθανά το πιο ευέλικτο μοντέλο ωρών εργασίας σε όλη τη βιομηχανία».

 Έκρηξη της παραγωγικότητας σε ΗΠΑ – Ευρώπη

ΣΕ ΡΟΛΟ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟΥ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Η ΚΡΙΣΗ

 

Το (εργαστηριακό) παράδειγμα της αυτοκινητοβιομηχανίας δείχνει πως οι όροι για το ξέσπασμα της κρίσης προετοιμάζονται από την ίδια καπιταλιστική επέκταση και τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού, όταν ο καπιταλιστής κοιτάει αφ υψηλού τους ανταγωνιστές πιστεύοντας ότι έχει βρει το ελιξήριο της αιώνιας νεότητας, αφήνοντας μετά στις τράπεζες και την κερδοσκοπία των ενυπόθηκων δανείων και των παραγώγων να παίξουν το ρόλο του σπινθήρα. Ο μηχανισμός της κρίσης έγκειται για την ακρίβεια σε όλες αυτές τις «θαυμαστές» για τα golden boys και τις κυβερνήσεις, στην πραγματικότητα όμως κοινωνικά επώδυνες επιδόσεις των αμερικανών και γερμανών αυτοκινητοβιομηχάνων που μείωναν την ποσότητα ζωντανής εργασίας την οποία κάθε φορά αξιοποιούσαν αυξάνοντας τον λόγο της νεκρής εργασίας. Έτσι όμως, επαναστατικοποιώντας δηλαδή την παραγωγή με την εκμηχάνισή της, το κεφάλαιο συρρικνώνει διαρκώς την εργατική δύναμη που είναι όμως η μοναδική πηγή που παράγει κέρδη, μπορεί δηλαδή στο υπάρχον χρηματικό απόθεμα που περιλαμβάνεται σε μια εργαλειομηχανή να προσθέσει επιπλέον αξία. Το ίδιο ακριβώς κάνουν και τώρα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού με πρόσχημα την παραγωγή φιλικών προς το περιβάλλον ΙΧ, προετοιμάζοντας όμως την επόμενη κρίση ακόμη κι αν αυτές οι «αντεπιδρώσες προς την κρίση αιτίες» τελεσφορήσουν εκτονώνοντας πρόσκαιρα ή μεταθέτοντας χρονικά την κρίση, όπως έγινε άλλωστε και το 2000 στις ΗΠΑ.

Ο αντιδραστικός χαρακτήρας του κεφαλαίου ως τρόπου παραγωγής και  οργάνωσης της κοινωνίας επιβεβαιώνεται αν δούμε ότι στην καλύτερη περίπτωση όλο αυτό το διάστημα, τα «τριάντα ένδοξα χρόνια» δηλαδή, αυτό που έκαναν ήταν να προετοιμάζουν τη σημερινή παρακμή. Έτσι η παραγωγικότητα της εργασίας, ως αποτέλεσμα των επιστημονικοτεχνικών επαναστάσεων, ακολουθούσε μια σταθερά ανοδική πορεία, μετατρεπόμενη κι αυτή με τη σειρά της σε θύμα της επιτυχίας ή των εκρηκτικών δυνατοτήτων της. Ο Πολ Κρούγκμαν για παράδειγμα στο νέο του βιβλίο, Η συνείδηση ενός προοδευτικού, αναφέρει ότι «η αξία του προϊόντος το οποίο παράγεται από τον μέσο εργάτη σε μια ώρα έχει σημειώσει αύξηση σχεδόν κατά 50% από το 1973 ως σήμερα». Ενώ το Σπίγκελ αναφέρει ότι στα εργοστάσια της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας η παραγωγικότητα αυξάνεται κάθε χρόνο από 5% έως 10%!

Αυτά όμως τα τεράστια κοινωνικά άλματα, που καθιστούν εφικτή θεωρητικά τη δυνατότητα εξαφάνισης της ανεργίας αν μειώνονταν κάθε χρόνο για παράδειγμα οι ώρες εργασίας και επίσης την κάλυψη όλων των αναγκών αν αυτές οι τεράστιες κατακτήσεις του εργαζόμενου ανθρώπου στρέφονταν στην παραγωγή κοινωνικά χρήσιμων προϊόντων και υπηρεσιών, μετατρέπονται σε νέα δεσμά, γυρίζουν μπούμερανγκ στην εργατική τάξη, τους δημιουργούς του πλούτου.

 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Αλλεπάλληλες ενέσεις ρευστού

Η ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Το αναντίρρητο, θεωρητικό ωστόσο γεγονός ότι η εκτόπιση της ζωντανής εργασίας από τη νεκρή στρώνει το χαλί για την επόμενη κρίση καθώς οδηγεί προς τα κάτω μακροπρόθεσμα το μέσο γενικό ποσοστό κέρδους, δεν υποβαθμίζει καθόλου τη σταρτηγική σημασία που έχουν για τον καπιταλισμό σήμερα οι αντεργατικές τομές. Αυτό ακριβώς το πεδίο θα επιλέξει για να επιχειρήσει να υπερβεί την κρίση.

Άμεσα όμως ρίχνει στην αγορά πακτωλούς χρημάτων προσπαθώντας έτσι να ξαναζεστάνει την καταναλωτική ζήτηση που σε όλο τον κόσμο, από την Αθήνα μέχρι τη Νέα Υόρκη, μειώνεται κάθετα ως αποτέλεσμα των δυσοίωνων προβλέψεων, των απολύσεων που έχουν ήδη ξεκινήσει και του κλεισίματος της στρόφιγγας των δανείων για κατανάλωση και κεφάλαια κίνησης προς επιχειρήσεις από τις τράπεζες. Στις ΗΠΑ ο Ομπάμα επέλεξε το νέο του οικονομικό επιτελείο με κριτήριο τις ικανότητες του καθένα στη διάσωση χρεοκοπημένων επιχειρήσεων. Δεν ξαφνιάζει έτσι που η επιλογή του νέου υπουργού Οικονομικών, ο οποίος θεωρείται αρχιτέκτονας της διάσωσης των τραπεζών Μπέαρ Στερνς, Φρέντι Μακ, Φάνι Μάι και AIG, συνέπεσε με τη ανακοίνωση από την υπό προθεσμία κυβέρνηση Μπους ενός νέου δεύτερου πακέτου διάσωσης ύψους 800 δισ. δολ., πέραν του πρώτου πακέτου των 700 δισ. δολ. που εγκρίθηκε τον Οκτώβρη. Με τη νέα αυτή ένεση ρευστού όπως έγραψε η Γουόλ Στριτ Τζέρναλ την Τετάρτη “μετασχηματίζεται η κρατική κεντρική τράπεζα σε δανειστή κάθε γωνιάς της αμερικανικής ζωής”. Το ίδιο γίνεται σε όλη την Ευρώπη με την Ισπανία να έχει εγκρίνει ήδη 11 δισ. ευρώ, τη Γαλλία 20 δισ., τη Γερμανία 12 δισ., την Ιταλία 6 δισ. ευρώ και την Αγγλία 20 δισ. λίρες σε ένα νέο δεύτερο γύρο χρηματοδοτήσεων που κατευθύνεται άμεσα προς το κεφάλαιο, αλλά και στην καπιταλιστική Κίνα, που είναι αντιμέτωπη με εξεγέρσεις απελπισμένων. Γι αυτό το λόγο πέραν της πτώσης των επιτοκίων ανακοινώθηκε μια ένεση ύψους 600 δισ. δολ., γιγαντιαίων δηλαδή διαστάσεων που ισοδυναμεί με το ένα έκτο του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της αχανούς χώρας! Αποτέλεσμα όλων αυτών των μέτρων θα είναι μια νέα δημοσιονομική κρίση. Αν η πρώτη δημοσιονομική κρίση που γέννησε το Μάαστριχτ και τη λιτότητα των τελευταίων τριών δεκαετιών έλκει την καταγωγή της από την κρίση του ’70, τώρα μπαίνουν τα θεμέλια για μια νέα δημοσιονομική κρίση, ως αποτέλεσμα των αθρόων χορηγήσεων προς το κεφάλαιο. Πολύ σύντομα όμως, ακόμη και πριν τελειώσει η κρίση, κράτος και κεφάλαια που τώρα συνεργάζονταν από κοινού για να λεηλατήσουν τον κρατικό κορβανά, θα μεταβιβάσουν τον λογαριασμό στους εργαζόμενους, ζητώντάς τους να πληρώσουν επιπλέον φόρους για να μειωθεί το έλειμμα που δημιούργησαν οι τραπεζίτες.

Τόσο οι εξελίξεις στην καπιταλιστική παραγωγή όσο και στα δημοσιονομικά προεξοφλούν ένα νέο βάρβαρο γύρο αντεργατικής επίθεσης. Επίσης αποκαθηλώνουν στα μάτια των εργαζομένων, ίσως για πρώτη φορά τόσο απροκάλυπτα, τον καπιταλισμό και όλες τις …αρετές του. Για να μπορέσουν  όμως οι σημερινές δυνατότητες να γίνουν υλική δύναμη χρειάζεται μια Αριστερά που κατ’ αρχήν να μην θαμπώνεται από τα συναλλαγματικά αποθέματα της Κίνας, προβάλλοντας (με τη φόρα που έχουν πάρει) την “αρμονική ανάπτυξη” της ως εναλλακτικό μοντέλο, όπως κάνει το ΚΚΕ. Χρειάζεται επίσης μια Αριστερά που απέναντι στην έκρηξη των κοινωνικών αντιθέσεων να μην ζητάει την “αποεμπορευματοποίηση, ανάκτηση, διεύρυνση και στήριξη της δημόσιας σφαίρας, του κοινωνικού τομέα και των δημοσίων αγαθών”, όπως κάνει ο ΣΥΝ χωρίς να διευκρινίζει υπό ποιο καθεστώς θα πραγματοποιηθούν όλα αυτά και τι πρέπει να κάνει σήμερα το εργατικό κίνημα για να ανατρέψει την επίθεση. Όρος αντίθετα για να πάρουν σάρκα και οστά οι τεράστιες δυνατότητες της εποχής μας είναι να γίνουν επιτέλους βήματα στη δημιουργία του τρίτου πόλου της επαναστατικής Αριστεράς και της κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης και στην ανάπτυξη ενός νέου μαχητικού εργατικού κινήματος.

Αρέσει σε %d bloggers: