Το ντοκιμαντέρ Η επιστροφή του Προμηθέα στο διαδικτυακό 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

Το ντοκιμαντέρ Η επιστροφή του Προμηθέα, που θα προβληθεί στο τμήμα Πλταφόρμα, αναφέρεται στην ενεργειακή φτώχεια.

Κάνει μια σύντομη αναδρομή στον μύθο του Προμηθέα που έκλεψε τη φωτιά από τους Θεούς για να τη δώσει στους ανθρώπους, πληρώνοντας ένα τεράστιο τίμημα, και στην ιστορία της μάχης της Ηλεκτρικής τον Σεπτέμβριο του 1944 όταν ο ΕΛΑΣ απέτρεψε του Γερμανούς από την ανατίναξη του εργοστασίου στο Κερατσίνι και τη βύθιση στο σκοτάδι της Αθήνας και του Πειραιά.

Αντικείμενο του ντοκιμαντέρ είναι η περιγραφή και ανάδειξη των προβλημάτων που συνοδεύουν την ακολουθούμενη ενεργειακή πολιτική και την υπό εξέλιξη μετάβαση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Αναδεικνύεται αρχικά η σημασία της ανθρωπογενούς στο χαρακτήρα της κλιματικής αλλαγής και με πρωτότυπα πλάνα παρουσιάζονται τα προβλήματα ρύπανσης που συνοδεύουν τη χρήση των ορυκτών καυσίμων (πετρέλαιο, λιγνίτης). Στο επίκεντρο του ντοκιμαντέρ βρίσκονται οι αδυναμίες που συνοδεύουν την εγκατάσταση των ΑΠΕ και την εισαγωγή τους στο ενεργειακό μίγμα. Συγκεκριμένα προβάλλονται οι αντιδράσεις κατοίκων πολλών περιοχών της Ελλάδας ενάντια στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών, οι οποίες συνεχίζουν να έχουν ένα βαρύτατο περιβαλλοντικό αποτύπωμα καθώς σε πολλές περιπτώσεις προϋποθέτουν την καταστροφή δασών για τη διάνοιξη δρόμων και την τοποθέτησή τους, ενώ δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για την ανακύκλωσή τους με την ολοκλήρωση του κύκλου ζωής τους. Ταυτόχρονα, τα οφέλη τους στην παραγωγή ενέργειας αμφισβητούνται, λόγω του απρόβλεπτου και στοχαστικού χαρακτήρα της λειτουργίας τους. Το ίδιο ισχύει σε μικρότερο βαθμό και για τα φωτοβολταϊκά. Από την άλλη, η προώθηση των ΑΠΕ συνοδεύεται από τεράστιο οικονομικό κόστος το οποίο επιβάλλεται στους πολίτες, μέσω των λογαριασμών του ηλεκτρικού, και συχνά εν αγνοία τους. Το κόστος της πράσινης ενέργειας φαίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν το αντιπαραβάλλουμε με το αντικειμενικά πολύ χαμηλό κόστος του λιγνίτη. Η σταδιακή μείωση της συμμετοχής του στο ενεργειακό μίγμα εκ των πραγμάτων θα αυξάνει σταδιακά τις τιμές του ρεύματος.

Στο ντοκιμαντέρ αναδεικνύεται η ενεργειακή φτώχεια που εμφανίστηκε στην Ελλάδα τα χρόνια της οικονομικής κρίσης και παραμένει ακόμη και σήμερα σχεδόν αμείωτη. Η ενεργειακή φτώχεια είναι αποτέλεσμα της μεγάλης ανόδου των τιμολογίων του ηλεκτρικού ρεύματος και της πτώσης των εισοδημάτων (μισθών, συντάξεων, επιδομάτων ανεργίας), που δεν επαρκούν για την πληρωμή των λογαριασμών του ηλεκτρικού. Άμεση συνέπεια είναι οι απλήρωτοι λογαριασμοί, οι διακοπές στην ηλεκτροδότηση και οι θάνατοι από μαγκάλια.

Η ενεργειακή φτώχεια είναι άμεσο αποτέλεσμα της λεγόμενης απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας και της εισόδου ιδιωτών στην παραγωγή ρεύματος κι επίσης της μείωσης του ρόλου της ΔΕΗ. Μέσα από συνεντεύξεις αναδεικνύεται ότι η αναγόρευση του κριτηρίου του κέρδους ως γνώμονα για την παραγωγή και διάθεση του ηλεκτρικού ρεύματος, ενός κοινωνικού αγαθού, θέτει σε κίνδυνο όχι μόνο τις ανάγκες των πολιτών αλλά ακόμη την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και την οικονομική της ανάπτυξη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η ενεργειακή κρίση το χειμώνα του 2017, όταν οι ιδιώτες παραγωγοί αποδείχθηκαν απρόθυμοι κι ανίκανοι να προσφέρουν ρεύμα για να ικανοποιήσουν τις αυξημένες ανάγκες της χώρας, λόγω της σφοδρής κακοκαιρίας.

Στο ντοκιμαντέρ μιλούν: Αναστασία Μαρινοπούλου (καθηγήτρια ΑΕΙ φιλοσοφίας), Λευτέρης Καλογιαννίδης (αντιστασιακός Κερατσίνι), Κώστας Ασαλουμίδης (συνδικαλιστής ΔΕΗ), Στέφανος Πράσσος (συνδικαλιστής ΔΕΗ ), Γεώργιος Γεωργίου (δικηγόρος, Βέρμιο SOS), Μάκης Ζέρβας (καθηγητής ΑΕΙ, μηχανικός) και Γιώτα Σταθά (συνδικαλίστρια ΔΕΗ, μηχανικός).

Διάρκεια: 39’

Έτος παραγωγής: 2019

Σκηνοθεσία: Κυριάκος Κατζουράκης

Έρευνα – σενάριο: Λεωνίδας Βατικιώτης

Μοντάζ: Κυριάκος Κατζουράκης, Σπύρος Κόκκας

Ηχοληψία, κάμερα: Θάνος Τσάντας

Film colorist: Ντίνος Βαμβακούσης

Επεξεργασία ήχου: Ανδρέας Δημητρίου

Μίξη ήχου, επιμέλεια Post production: Βαγγέλης Φάμπας

Εργαστήρια εικόνας και ήχου: Akron Studio / Massive Production

Διακρίσεις: Advanced Media Institute, Χορηγίες 2018

Πρωτότυπη μουσική: Σωτήρης Κιζήλος, Δημήτρης Νιώπας, Δημήτρης Χρυσομάλλης

Λεπτομέρειες για την παρακολούθηση του 22ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ περιλαμβάνει η ακόλουθη ανακοίνωση του Φεστιβάλ:

Το 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης επιστρέφει online και παρουσιάζει 210 ντοκιμαντέρ από όλο τον κόσμο, πρωτότυπα αφιερώματα και μια σειρά από live ανοιχτές συζητήσεις, διαθέσιμες στο κανάλι του στο YouTube. Σας περιμένουμε στο www.filmfestival.gr όπου θα μπορείτε να παρακολουθήσετε δωρεάν τα ντοκιμαντέρ του 22ου ΦΝΘ από την Τρίτη 19 έως την Πέμπτη 28 Μαΐου. Κάθε ντοκιμαντέρ θα είναι διαθέσιμο για 400 θεάσεις σε χρήστες αποκλειστικά από την Ελλάδα.

ΠΩΣ ΒΛΕΠΩ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ;

*Από τις 19 Μαΐου μπαίνετε στο http://www.filmfestival.gr και ακολουθείτε το σύνδεσμο TDF22 ONLINE.

*Δημιουργείτε ένα λογαριασμό επιλέγοντας «Create account» στο επάνω δεξιά μέρος της οθόνης.

*Συμπληρώνετε το όνομα, το email και τον κωδικό που επιθυμείτε. Μπορείτε τώρα να παρακολουθήσετε τα διαθέσιμα ντοκιμαντέρ.

*Βρείτε το ντοκιμαντέρ που επιθυμείτε είτε μέσω αναζήτησης, είτε από τις λίστες ανά τμήμα που θα βρείτε στο κεντρικό μενού.

*Επιλέξτε το ντοκιμαντέρ που επιθυμείτε να παρακολουθήσετε. Θα λάβετε ένα email επιβεβαίωσης.

*Πατήστε «Play Now» ώστε να ξεκινήσει η προβολή.

*Έχετε 24 ώρες να δείτε την ταινία.

*Σε περίπτωση που δεν την δείτε, η θέση σας ακυρώνεται.

*Μείνετε συντονισμένοι καθημερινά για τη διαθεσιμότητα των ταινιών.

*Θα είμαστε στη διάθεσή σας κάθε μέρα 10.00 με 01.00 με live chat για να απαντήσουμε σε ερωτήσεις και απορίες.

ΑΦΙΣΑ ΚΑΙ TRAILER

Την αφίσα της διοργάνωσης δημιούργησε ο designer Σάκης Στριτσίδης και το επίσημοtrailer του online 22ου ΦΝΘ επιμελήθηκε ο Νίκος Πάστρας.

ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ

Φέτος, για πρώτη φορά, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης έχει τρία διαγωνιστικά διεθνή τμήματα: Μεγάλου Μήκους ντοκιμαντέρ, Newcomers με πρώτες και δεύτερες ταινίες δημιουργών και >>Film Forward.

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ

Δυναμικό παρών δηλώνει και φέτος το ελληνικό ντοκιμαντέρ, το οποίο εξελίσσεται με γοργούς ρυθμούς. Συνολικά, 77 ελληνικές παραγωγές θα προβληθούν, ενώ το ελληνικό ντοκιμαντέρ διαγωνίζεται στα διεθνή διαγωνιστικά τμήματα.

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

  • Διοργανώνουμε ένα πλήρες και απρόσμενο αφιέρωμα στο animated ντοκιμαντέρ, ένα υβριδικό υπο-είδος που αναπτύσσεται ραγδαία.
  • Εξερευνούμε ένα ζήτημα με γεωλογικές, περιβαλλοντολογικές, κοινωνικές, φιλοσοφικές, πολιτικές και πολιτισμικές προεκτάσεις, μέσα από το τολμηρό αφιέρωμα στην Ανθρωπόκαινο Εποχή.
  • Γνωρίζουμε τον κόσμο των memes με συναρπαστικά, εύστοχα, αιχμηρά, πολιτικά ή ακόμη και χιουμοριστικά ντοκιμαντέρ.

LIVE ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ

Το 22ο ΦΝΘ συμπληρώνει το πρόγραμμά του με μία σειρά live ανοιχτών συζητήσεων που μπορείτε να παρακολουθήσετε ζωντανά στο κανάλι του Φεστιβάλ στο YouTube.

  • Συνομιλούμε με τον διάσημο πολεμικό ανταποκριτή Ρόμπερτ Φισκ, πρωταγωνιστή του ντοκιμαντέρ This is Not a Movie και τον σκηνοθέτη του, Γιούνγκ Τσανγκ την Πέμπτη 21 Μαΐου στις 21:00.
  • Συμμετέχουμε στην πιο επίκαιρη συζήτηση για την Ανθρωπόκαινο εποχή και τις επιπτώσεις της ανθρώπινης παρέμβασης στο περιβάλλον την Κυριακή 24 Μαΐου, στις 20:00, με τους: Ορέστη Ανδρεαδάκη, καλλιτεχνικό διευθυντή Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης/ Γιάννη Μπουτάρη, πρόεδρο και ιδρυτή Arcturos, / Κώστα Στασινόπουλο, επιμελητή και ιστορικό τέχνης, Serpentine Galleries, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) / Κωνσταντίνο Βουδούρη, καθηγητή Γεωλογίας ΑΠΘ / Βανέσα Αρχοντίδου, αλπινίστρια / Χρυσόστομο Σταμούλη, καθηγητή Θεολογίας ΑΠΘ.
  • Μπαίνουμε στον κόσμο των memes μέσα από μία ανοιχτή συζήτηση με τον σκηνοθέτη του The Story of Technoviking, Ματίας Φριτς, τον αντιπρόεδρο της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου Γιάννη Ιωαννίδη και τους The Real Ancient Memes, την Τετάρτη 27 Μαΐου στις 20:00.

Η ιδανική αξιωματική αντιπολίτευση του ΣΥΡΙΖΑ

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πρέπει να είναι ο πιο τυχερός πρωθυπουργός της τελευταίας δεκαετίας. Ποτέ άλλοτε ένα κυβερνών κόμμα, της σκληρής μάλιστα νεοφιλελεύθερης Δεξιάς, δεν είχε απέναντί του μια τόσο χλιαρή και άνευρη αντιπολίτευση, που αποφεύγει συστηματικά να κάνει κριτική στα πιο λεπτά θέματα της πολιτικής ατζέντας, που είναι όμως κι εκείνα τα θέματα που κρίνουν τη ζωή εκατομμυρίων πολιτών! Ακόμη κι οι κριτικές που έκανε στη ΝΔ ο Γιώργος Παπανδρέου, ο οποίος έβαλε την Ελλάδα στα Μνημόνια, ήταν πολύ πιο αιχμηρές, πολύ πιο ουσιαστικές από την κριτική που ασκεί ο ΣΥΡΙΖΑ.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η υπναλέα αντιπολίτευση του ΣΥΡΙΖΑ θα γίνει ακόμη πιο ξενέρωτη το επόμενο διάστημα, όσο θα ολοκληρώνεται και θα εμπεδώνεται στο κόμμα ο περίφημος «μετασχηματισμός», όπως αποκαλείται η δεξιά στροφή του κόμματος. Σημείο τομής σε αυτή την πορεία θα είναι μετά βεβαιότητας το 3ο συνέδριο του κόμματος που θα υλοποιηθεί στις αρχές του 2020, αν δε δοθεί νέα παράταση.

Η συντηρητική στροφή του κόμματος εκφράζεται στη στάση που έχει κρατήσει τους τελευταίους μήνες, απέναντι σε επιλογές και νόμους της ΝΔ νευραλγικής σημασίας. Ας σταθούμε μόνο σε τρία περιστατικά, ενδεικτικά της περιόδου της Μεγάλης Συναίνεσης που εγκαινιάστηκε με την άνοδο της ΝΔ στην εξουσία, και το πέρασμα του ΣΥΡΙΖΑ στα έδρανα της αντιπολίτευσης απ’ όπου θα ολοκληρώσει τον ενταφιασμό του φιλόδοξου και ριζοσπαστικού πολιτικού προγράμματος που τον έφερε το 2015 στην εξουσία.

Το πρώτο περιστατικό αφορά τα ΕΛΠΕ. Η επιλογή του ΣΥΡΙΖΑ να καταθέσει ερώτηση για την «ακραία», όπως την χαρακτήρισε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης επιλογή ιδιωτικοποίησης των ΕΛΠΕ μόνο εύστοχη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Κι αυτό επειδή μόλις πριν ενάμισι χρόνο, τον Αύγουστο του 2018, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ το ΤΑΙΠΕΔ διεξήγαγε διεθνή διαγωνισμό για την πώληση του 50,1% του μετοχικού κεφαλαίου των ΕΛΠΕ. Μάλιστα, στο έγγραφο της Ενισχυμένης Εποπτείας που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Ιούνιο του 2019, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, υπήρχε αναφορά για συμφωνία με τις ελληνικές αρχές ώστε το ΤΑΙΠΕΔ να διερευνήσει όλες τις δυνατές επιλογές στην κατεύθυνση της ιδιωτικοποίησης.

Το δεύτερο περιστατικό αφορά την ΔΕΗ. Η κριτική που ψέλλισε η αξιωματική αντιπολίτευση απέναντι στο νόμο πλέον της ΝΔ ήταν αδύνατο να πείσει ακόμη και τους βουλευτές της. Δικαιολογημένα, αν πάρουμε υπ΄ όψη μας τα έργα και τις ημέρες του ΣΥΡΙΖΑ τα οποία υπενθύμισε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης, που όλο το προηγούμενο διάστημα δεν έπαυε κάθε φορά να υπενθυμίζει ότι τα μέτρα που εφαρμόζει είναι συνέχεια των πολιτικών που εφάρμοσε ο ΣΥΡΙΖΑ. Εν συντομία: ιδιωτικοποίηση του 49% του ΑΔΜΗΕ, του 66% του ΔΕΣΦΑ και ενεργοποίηση των διαδικασιών ιδιωτικοποίησης των λιγνιτικών μονάδων Μελίτης και Μεγαλόπολης, χωρίς ωστόσο να ολοκληρωθεί η διαδικασία.

Τέλος, αξίζει να δούμε τη στάση της αξιωματικής αντιπολίτευσης στο μέτωπο των εθνικών. Μια μέρα μετά την συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού με τον Τούρκο πρόεδρο, ο ΣΥΡΙΖΑ, μεταξύ άλλων που πάντα κάθε κόμμα της αντιπολίτευσης υποστηρίζει επικρίνοντας την κυβέρνηση, την κατηγόρησε και για «πολιτική κατευνασμού». Ο ΣΥΡΙΖΑ έτσι ζήτησε έμμεσα, πλην σαφώς, από την κυβέρνηση να υιοθετήσει μια πιο σκληρή γραμμή απέναντι στην Άγκυρα. Και στο βάθος τι; Θερμό επεισόδιο; Μια τέτοια κριτική ξαφνιάζει όταν διατυπώνεται από ένα κόμμα της Αριστεράς, που υποτίθεται ότι τάσσεται σταθερά υπέρ της φιλίας των λαών και της ειρήνης. Η τουρκική επιθετικότητα και οι απαιτήσεις της στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο, που καταστρατηγούν το διεθνές δίκαιο κι επιβεβαιώνουν ότι αποτελεί μια αναθεωρητική, αποσταθεροποιητική δύναμη, υπογραμμίζουν επίσης το αδιέξοδο μιας γραμμής εξωτερικής πολιτικής που στηρίχθηκε στις διεθνείς συμμαχίες και τον ευρωατλαντικό παράγοντα για να θεμελιώσει όσα της ανήκουν. Αυτή η γραμμή δεν αμφισβητήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ, παρά τις εξαγγελίες του για μια πιο ισορροπημένη πολιτική διεθνών συμμαχιών, όσο καιρό ήταν την αντιπολίτευση. Αντίθετα, υπηρετήθηκε πιστά. Στην εξωτερική πολιτική μάλιστα δεν επιχειρήθηκαν καν τα πειράματα που δοκιμάστηκαν στην οικονομία το πρώτο εξάμηνο του 2015 για να αποδειχθούν βασιλικές οδοί της πιο βάρβαρης πολιτικής περικοπών και ιδιωτικοποιήσεων.

Υπάρχει ένα πλήθος ακόμη παραδειγμάτων που επιβεβαιώνουν ότι η πολιτική της ΝΔ πατάει επάνω στα «κατορθώματα» του ΣΥΡΙΖΑ. Μεταξύ πολλών άλλων, ας κρατήσουμε όσα είπε μιλώντας στη Βουλή ο υπουργός Εργασίας Γ. Βρούτσης για το ασφαλιστικό νομοσχέδιο που θα κατατεθεί τον Ιανουάριο, κοιτώντας προς τα έδρανα του ΣΥΡΙΖΑ: «Το σχέδιο το οποίο αφορά την ανταποδοτική και τη βασική σύνταξη δεν είναι σχέδιο του νόμου 4387 (νόμος Κατρούγκαλου), ήταν του Λοβέρδου, του ΠΑΣΟΚ, το οποίο κρατήθηκε από εμένα  και το συνεχίσατε κι εσείς, όπως κρατήθηκαν κι άλλα πράγματα»…

Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ και προσωπικά ο επικεφαλής του κόμματος, Αλ. Τσίπρας, στρίβουν το τιμόνι ακόμη πιο δεξιά υπό το βάρος δύο παραγόντων, με τον έναν να αναφέρεται στο παρελθόν και τον άλλον στο μέλλον. Αρχικά, λόγω της πολιτικής που υιοθέτησε την περίοδο 2015-2019. Έχοντας εφαρμόσει ένα μνημόνιο ακόμη πιο σκληρό κι από εκείνα που δέχτηκαν Γ. Παπανδρέου και Λ. Παπαδήμος είναι πράγματι αδύνατο για το ΣΥΡΙΖΑ να επικρίνει τη ΝΔ για τη νεοφιλελεύθερη πολιτική της. Ο ΣΥΡΙΖΑ ωστόσο ρίχνει τους τόνους με την ελπίδα η επίδειξη «υπεύθυνης αντιπολίτευσης» να τον φέρει πιο κοντά στην εξουσία. Σημαντικά σε αυτή την κατεύθυνση θα συμβάλλει και το νέο πρόγραμμα όπου θα παγιωθεί η δεξιά στροφή. Ο Αλ. Τσίπρας πιστεύει με άλλα λόγια ότι εγκαταλείποντας οριστικά και δια παντός ακόμη και το πεδίο της αριστερής φρασεολογίας, κι αυτή η κατεύθυνση  διευκολύνεται απίστευτα από την περιθωριοποίηση των ιστορικών στελεχών του κόμματος – ή όπως απαξιωτικά λέγονται των στελεχών του 3%, θα μπορέσει να πάρει με το μέρος του πολιτικά κέντρα που τον πολέμησαν τυφλά όσο ήταν στην κυβέρνηση. Ωστόσο, πλανάται πλάνην …οικτράν!

Όσο ο ΣΥΡΙΖΑ θα βαθαίνει το κενό που τον χωρίζει από τις προσδοκίες των λαϊκών στρωμάτων και των αριστερών που στηρίχτηκαν πάνω του μέχρι το 2015, τόσο θα απομακρύνεται, δεν θα πλησιάζει προς την εξουσία! Ακόμη κι όταν η κυβέρνηση της ΝΔ θα αρχίσει να εισπράττει πολιτική φθορά από την δεξιά πολιτική της, τα πολιτικά κέρδη του ΣΥΡΙΖΑ θα είναι αναντίστοιχα των ζημιών της ΝΔ, αντίθετα με ό,τι συνέβαινε τις προηγούμενες δεκαετίες. Μια πολιτική παλαιομοδίτικης ρητορικής όξυνσης, ανάλογης αυτής που επιχείρησε να δημιουργήσει ο Αλέξης Τσίπρας στην εκδήλωση των ΠΑΣΟΚογενών στο ξενοδοχείο Ντιβάνι Κάραβελ στις 9 Δεκεμβρίου, θα πέφτει στο κενό γιατί δεν θα επικοινωνεί με τις σύγχρονες κοινωνικές αντιθέσεις που γεννά η πολιτική της ΝΔ… Έτσι, μια ασταθής κι έμπλεη αντιφάσεων κυβερνητική περίοδο των ετών 2015-2019 διαδέχεται μια εξ ίσου ασταθής κι αντιφατική αξιωματική αντιπολίτευση…

Πηγή : Επίκαιρα

Οι ιδιώτες «έκαψαν» τη ΔΕΗ

Η ραγδαία επιδείνωση των οικονομικών στοιχείων της ΔΕΗ, όπως αποτυπώνεται στις οικονομικές καταστάσεις του πρώτου τριμήνου του 2019 (εδώ), επιβεβαιώνουν τα δραματικά αποτελέσματα που είχαν για την εταιρεία τα πειράματα ήπιας έστω ιδιωτικοποίησης της εταιρείας που εφαρμόστηκαν από το 2015 μέχρι πρόσφατα. Ήταν μια περίοδος που ναι μεν μπήκαν στο συρτάρι και πάγωσαν προσωρινά σχέδια βίαιος ξεπουλήματος, όπως ήταν το σχέδιο της «μικρής ΔΕΗ», οι λύσεις ωστόσο που δρομολογήθηκαν και εφαρμόστηκαν με κορυφαία τις δημοπρασίες αποδείχτηκαν οικονομικά καταστροφικές καθώς επιδείνωσαν τη θέση της ΔΕΗ κι έφεραν έτσι πιο κοντά τις συζητούμενες «θεραπείες σοκ».

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Προς επίρρωση, αρκεί μια ματιά στα οικονομικά αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου για να φανεί ότι η αιτία των οικονομικών δεινών της ΔΕΗ βρίσκεται στην επιχειρούμενη ιδιωτικοποίησή της κι ευρύτερα στη νεοφιλελεύθερη διαχείριση κι όχι στον περιβόητο «κρατισμό». Ο «κρατισμός» πιθανά να οφείλεται στο βαθμό που, αντίθετα με ό,τι του καταλογίζεται, έγινε μέσο επιβολής μέτρων και πολιτικών προς όφελος της αγοράς. Το πρώτο τρίμηνο του 2019 η επιχείρηση εμφάνισε καθαρές ζημιές (προ φόρων) ύψους 233,5 εκ. ευρώ όταν την αντίστοιχη χρονική περίοδο του προηγούμενου έτους είχε εμφανίσει οριακές ζημιές μόλις 18,7 εκ. ευρώ. Αξίζει ωστόσο να δούμε πώς διαμορφώθηκε αυτό το αρνητικό αποτέλεσμα.

Αρχικά πρέπει να τονίσουμε ότι η δαπάνη μισθοδοσίας και λοιπών ελεγχόμενων δαπανών μειώθηκε κατά 5,7 εκ. ευρώ ή 2,1%. Κατά συνέπεια, οι λύσεις που υποδεικνύονται για μαζικά προγράμματα εθελούσιας εξόδου μπορεί να μειώσουν παραπέρα το σχετικό κονδύλι, απέχουν ωστόσο από την αντιμετώπιση των πραγματικών αιτιών των οικονομικών ζημιών της ΔΕΗ.

Οι πραγματικές αιτίες εντοπίζονται πρώτο, στις αυξημένες δαπάνες αγοράς φυσικού αερίου, λόγω τόσο της αυξημένης τιμής του κατά 32,5% όσο και λόγω της ανάγκης εισαγωγής αυξημένων ποσοτήτων για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών. Πρόκειται για επιβάρυνση που φέρνει ξανά στην επικαιρότητα την πολύ σοβαρή ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας, η οποία ανέρχεται στο 73,6%, όταν η ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ των 19 ανέρχεται σε 61,9% και της ΕΕ των 28 σε 53,6%. Παρόλα αυτά από τον ενεργειακό σχεδιασμό της Ελλάδας απουσιάζουν μέτρα που έστω θα αντιμετωπίσουν αυτή την δομική αδυναμία.

Δεύτερο, στην αύξηση της Οριακής Τιμής Συστήματος κατά 33,6% (ως αποτέλεσμα της αυξημένης ζήτησης ενέργειας κατά 4,2% στις 14.897 GWh έναντι 14.291 GWh το πρώτο τρίμηνο του 2018 που αναγκάζει τους διαχειριστές να ρίχνουν στην παραγωγή και ακριβές μονάδες) και κατ’ επέκταση στην υψηλότερη δαπάνη για αγορά ενέργειας.

Τρίτο, στην αυξημένη δαπάνη για αγορά δικαιωμάτων εκπομπών CO2 που έχει εξελιχθεί σε μια γιγάντια κερδοσκοπική φούσκα. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι τιμές των δικαιωμάτων από τον Ιούλιο του 2018 καταγράφουν αλλεπάλληλα ρεκόρ, φθάνοντας στις 5 Ιουλίου τα 25,84 ευρώ. Για να φανεί η διαφορά να αναφέρουμε ότι τον Απρίλιο του 2013 η τιμή των δικαιωμάτων ανερχόταν σε 3,08 ευρώ και τον Μάιο του 2017 στα 4,45 ευρώ. Μιλάμε επομένως για εξαπλασιασμό του κόστους αγοράς δικαιωμάτων! Ο χρηματιστηριακός τζόγος επί των ρύπων, κατ’ εφαρμογήν πιθανότατα της αρχής «ο ρυπαίνων γονατίζει οικονομικά και κάποιος επιτήδειος κερδοσκοπεί» κατατρώει μέχρι στιγμής τα ταμεία της ΔΕΗ καθώς για λόγους εμφανώς πολιτικούς η κυβέρνηση και η διοίκηση της εταιρείας μέχρι στιγμής δεν είχαν μεταβιβάσει το κόστος στους λογαριασμούς. Στόχος προφανώς ήταν να προστατευθούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από μια νέα άνοδο του ενεργειακού κόστους. Πλέον, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η περίοδος χάριτος έχει τελειώσει και αργά ή γρήγορα θα βρεθούμε ενώπιον μεγάλων αυξήσεων στα τιμολόγια του ηλεκτρικού, πολύ δε περισσότερο αν αποφασισθεί να μεταβιβασθούν οι σωρευτικές αυξήσεις με τις οποίες έχει επιβαρυνθεί η ΔΕΗ τουλάχιστον τους τελευταίους 12 μήνες.

Αρνητικά επέδρασσαν στα οικονομικά της ΔΕΗ και την ευρύτερη ισορροπία του συστήματος οι δημοπρασίες (ΝΟΜΕ) που υποτίθεται ότι θα λειτουργούσαν σαν μηχανισμός διευκόλυνσης της εισόδου των ιδιωτών στην αγορά. Οι δημοπρατούμενες ποσότητες αντίθετα αντί να καταλήξουν στους καταναλωτές της Ελλάδας, διευκολύνοντας τον ανταγωνισμό, κατέληξαν στις γειτονικές χώρες, διευκολύνοντας τον εύκολο πλουτισμό των εμπόρων που παίρνουν μέρος στις δημοπρασίες. Αυτό που συνέβη έτσι από την υιοθέτηση του γαλλικού μοντέλου που θα ενδυνάμωνε του «νέους παίκτες» στην αγορά ηλεκτρισμού είναι η αγορά να υποστεί νέες, επιπλέον και ασύμμετρες στρεβλώσεις. Ομολογείται ανοιχτά στην Ετήσια Έκθεση για το 2019 του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με τίτλο Ο ελληνικός Ενεργειακός Τομέας: «Παρατηρήθηκαν στρεβλώσεις και αθέμιτες πρακτικές στη λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με εκτεταμένη χρήση προθεσμιακών προϊόντων, τύπου ΝΟΜΕ, σε εξαγωγές» (σελ. 130). Ας φανταστούμε τι κριτική και τι επιθέσεις θα είχε δεχτεί η Διοίκηση της εταιρείας ή ακόμη κι η κυβέρνηση (εμμονή στον κρατισμό, προστασία του μονοπωλίου και όρθωση εμποδίων στον ελεύθερο ανταγωνισμό, κ.α.) αν το 2016 οπότε επιβάλλονταν οι δημοπρασίες αρνούνταν να τις δεχθούν επικαλούμενες το μεγάλο οικονομικό κόστος που επισείουν για την εταιρεία…

Συνεχή συρρίκνωση στον τζίρο και τα κέρδη της ΔΕΗ προκαλεί επιπλέον η μείωση του πελατολογίου της, στο βαθμό που κατά τεκμήριο στους ιδιώτες πάνε οι καλοί πελάτες. Κι αυτή η υποχρέωση, που αποτελεί ασφαλή αιτία μετατροπής της πιο κερδοφόρας εταιρείας σε ζημιογόνα, αποτελεί μνημονιακή δέσμευση. Το μέσο μερίδιο της ΔΕΗ στην αγορά προμήθειας στο σύνολο της Ελλάδας από 83,8% το πρώτο τρίμηνο του 2018 μειώθηκε σε 77,1%. Ως αποτέλεσμα οι πωλήσεις της ΔΕΗ μειώθηκαν κατά 6,2%, ενώ τον Μάρτιο του 2019 το μέσο μερίδιο αγοράς στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα περιορίσθηκε στο 76,6%, όταν ένα χρόνο πριν, τον Μάριο του 2018 το μερίδιο της ΔΕΗ ανερχόταν σε 82,7%. Εντύπωση ωστόσο προκαλούν οι αποκλίσεις που καταγράφονται καθώς στην Υψηλή Τάση η ΔΕΗ παίζει σχεδόν μόνη της ελέγχοντας το 97,7% της αγοράς, ενώ στη Μέση Τάση έχει υπό τον έλεγχό τα το 53,6%.

Βαρίδι στα πόδια της ΔΕΗ αποτελούν κι οι απλήρωτοι λογαριασμοί που συνεχώς αυξάνονται, έχοντας φθάσει τα 2,7 δισ. ευρώ, τα 1,05 δισ. ευρώ εκ των οποίων αφορούν 890.000 τελικούς πελάτες. Η «στάση πληρωμών» εκατοντάδων χιλιάδων πελατών της ΔΕΗ  προς την εταιρεία εξηγείται στη βάση του οξύτατου κοινωνικού ζητήματος, όπως συμπυκνώνεται σε ένα ποσοστό ανεργίας της τάξης του 18% και σε ένα ποσοστό που κινδυνεύει με κοινωνικό αποκλεισμό και φτάνει τον 1 στους 3. Τούτων δοθέντων η ανακοίνωση του προέδρου της εταιρείας, Μιχάλη Παναγιωτάκη, ότι «θα σταλούν σε όλους εξώδικα» μόνο ως απειλή ακούγεται. Επίσης, ως προαναγγελία μια ξαφνικής όξυνσης των επιπέδων ενεργειακής φτώχειας και κοινωνικής υποβάθμισης. Πιθανότατα, η τύχη των εκατοντάδων χιλιάδων νοικοκυριών που δεν μπορούν ακόμη και σήμερα, μετά την έξοδο της Ελλάδας από την ύφεση, να πληρώσουν τον λογαριασμό τους να μην εμπίπτει στις ευθύνες της ΔΕΗ. Δεν μπορεί όμως και από την άλλη η ΔΕΗ να αφεθεί ελεύθερη να ρίξει στο σκοτάδι χιλιάδες οικογένειες καταδικάζοντάς τις να ζουν σε προϊστορικές συνθήκες χωρίς θερμοσίφωνο, κουζίνα, τηλεόραση και υπολογιστή.

Μια «θεραπεία σοκ» που θα αιτιολογηθεί στη βάση των οικονομικών ζημιών της ΔΕΗ και θα προκρίνει την πώληση λιγνιτικών ακόμη και υδροηλεκτρικών μονάδων, την πώληση πακέτου μετοχών της ακόμη και του μάνατζμεντ, προγράμματα εθελούσιας εξόδου, αυξήσεις τιμολογίων κι επιτάχυνση των εισπρακτικών μέτρων θα οδηγήσει σε παροξυσμό το κοινωνικό ζήτημα και την ενεργειακή φτώχεια… Χώρια του γεγονότος ότι αυτές οι λύσεις δεν έχουν καμιά σχέση με τις αιτίες των προβλημάτων!

Πηγή: Επίκαιρα, τεύχος 408

Η απελευθέρωση διαλύει τη ΔΕΗ

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Τα οικονομικά αποτελέσματα που έδωσε στη δημοσιότητα η ΔΕΗ για το 2018 στις 24 Απριλίου (εδώ αναλυτικά), αν υπήρχε μια στοιχειώδη εντιμότητα από πολιτικούς και οικονομικούς αναλυτές, θα έπρεπε να εκληφθούν ως το τελευταίο σήμα προειδοποίησης πριν την καταστροφή για να ζητήσουν άπαντες κι από κοινού να σταματήσει πάραυτα αυτό το χοντροκομμένο παιχνίδι που παίζεται στις πλάτες της. Πρωταγωνιστές είναι πριν απ’ όλους οι πιστωτές, στη συνέχεια οι κυβερνήσεις και τέλος οι ιδιώτες που τρώνε από το σαρκίο της εδώ και χρόνια. Ο λόγος για τον οποίο προέχει η υπεράσπιση της ΔΕΗ είναι απλός, όσο κι αν δεν είδαμε να γράφεται από κανέναν αναλυτή: το επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 747 εκ ευρώ που έτρεξε το 2018, αυξημένο κατά 82% έναντι του 2017. Όλοι αυτοί που έστησαν τη ΔΕΗ στα …6 μέτρα με αφορμή τις ζημιές της ύψους 542 εκ. ευρώ και το δυσθεώρητο χρέος της ύψους 3,74 δισ. ευρώ αποδίδοντας τις παθογένειες της στο δημόσιο χαρακτήρα της, δεν είδαμε να αντιπροτείνουν κάποια άλλη ιδιωτική εταιρεία που να εφαρμόζει ένα τόσο γενναίο πρόγραμμα επενδύσεων σε μια εποχή μάλιστα ευρείας αποεπένδυσης. Προφανώς, υπάρχουν κι άλλοι σοβαρότατοι λόγοι για τους οποίους η ΔΕΗ οφείλει να συνεχίσει να λειτουργεί όπως η ασφαλής και φθηνή κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας…

Οι απειλές ωστόσο για την ύπαρξή της ΔΕΗ δεν προέρχονται από την (εναπομείνασα) ιδιοκτησία του κράτους αλλά από τη λεγόμενη απελευθέρωση της αγοράς, όπως επιταχύνθηκε με τα μνημόνια κι εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να προωθείται. Κραυγαλέο παράδειγμα η αναγκαστική πώληση εκ μέρους της ΔΕΗ των λιγνιτικών μονάδων σε Μεγαλόπολη και Μελίτη σε ιδιώτες (δες εδώ).

Μιλώντας ωστόσο για το 2018, τα οικονομικά αποτελέσματα είναι αρκετά σαφή και διαψεύδουν τη νεοφιλελεύθερη ρητορεία. Ξεχωρίζουμε από τις αιτίες εμφάνισης ζημιών δύο παράγοντες:

Πρώτο, η δαπάνη για δικαιώματα εκπομπών CO2 που από 141,6 εκ. ευρώ το 2017 αυξήθηκε σε 279,5 εκ. ευρώ το 2018, λόγω της αύξησης τη μέσης τιμής δικαιωμάτων εκπομπών από 5,71 ευρώ/τόνο σε 11,93 ευρώ/τόνο, παρά μάλιστα τις μειωμένες εκπομπές. Είναι χαρακτηριστικό ότι από 24,8 εκ τόνους το 2017, το 2018 μειώθηκαν σε 23,4 τόνους. Παρόλα αυτά η ΔΕΗ κατέβαλε διπλάσια δαπάνη για δικαιώματα, σε ένα μηχανισμό που έχει εξελιχθεί σε γάγγραινα, εργαλείο χρηματιστικοποίησης και κερδοσκοπίας και βασική αιτία της αυξανόμενης ενεργειακής φτώχειας.

Δεύτερο, η αυξημένη επιβάρυνση από τις δημοπρασίες ηλεκτρικής ενέργειας ΝΟΜΕ που το 2018 ανήλθε σε 223,8 εκ. ευρώ, αυξημένη κατά 151,6 εκ. ευρώ σε σχέση με το 2017. Πρόκειται για διαδικασία που επιβλήθηκε από το τρίτο Μνημόνιο κι ως αποτέλεσμα έχει η ΔΕΗ να πουλάει σε ιδιώτες λιγνιτική ενέργεια σε τιμές κάτω του κόστους, την οποία στη συνέχεια είτε την εξάγουν προς τα βόρεια κερδίζοντας είτε τη διαθέτουν στη λιανική εξασφαλίζοντας νέους πελάτες. Καθόλου τυχαία δεν είναι η μείωση των μεριδίου αγοράς της ΔΕΗ από 86,7% το 2017 σε 81,9% το 2018.

Οι επιβαρύνσεις της ΔΕΗ από τις δημοπρασίες και την αγορά δικαιωμάτων ρύπων ισούνται σχεδόν με το σύνολο των ζημιών που κατέγραψε το 2018 και δείχνουν ότι τα προβλήματα βιωσιμότητάς της προέρχονται από την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας κι όχι τη μονοπώλησή της.

Τελευταίο αλλά καθόλου ασήμαντο: οι δαπάνες μισθοδοσίας της ΔΕΗ μειώθηκαν κατά 2,9% (από 743,9 εκ. ευρώ σε 722,5) λόγω συνταξιοδοτήσεων. Καθόλου βολική αλήθεια για όσους έχουν μάθει να προτείνουν την μείωση των εργατικών αμοιβών ως φάρμακο δια πάσα νόσο…

Πηγή: Εφημερίδα Kontranews

Η ιδιωτικοποίηση της λιγνιτικής παραγωγής της ΔΕΗ θα στείλει τα τιμολόγια στα ύψη

Φωτογραφίες: Θάνος Τσάντας

Μάιος 2018

Σημείο τομής στα ενεργειακή πολιτική της Ελλάδας αποτελεί πλέον ο νόμος για την ιδιωτικοποίηση της λιγνιτικής παραγωγής, που ψηφίστηκε στη Βουλή στις 25 Απριλίου από μια οριακή πλειοψηφία 151 βουλευτών, με τον ανεξάρτητο από το Ποτάμι, αλλά σταθερά στρατευμένο στον νεοφιλελευθερισμό,  βουλευτή Χάρη Θεοχάρη, να προσφέρει στην κυβέρνηση  την κρίσιμη ψήφο.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η μετεγγραφή της τελευταίας στιγμής, που απαιτήθηκε για να περάσει ο νόμος που ιδιωτικοποιεί τη ΔΕΗ, δεν είναι μόνο σύμβολο καιροσκοπισμού, αλλά και επιστέγασμα της πολιτικής εξαπάτησης εκ μέρους των στελεχών της σημερινής κυβέρνησης, τα οποία έχτισαν το πολιτικό τους κεφάλαιο, αντιδρώντας στο ξεπούλημα της μεγαλύτερης βιομηχανίας της χώρας για να αποδειχθούν ιδανικοί νεκροθάφτες της. Οι δηλώσεις του ίδιου του Αλ. Τσίπρα στον Ατμοηλεκτρικό Σταθμό του Αμυνταίου το 2014, «η ΔΕΗ θα είναι το κύκνειο άσμα μιας κυβέρνησης που ήδη ψυχορραγεί και σε λίγους μήνες δεν θα είναι παρούσα», θα αποτελούν κορυφαίο παράδειγμα πολιτικής κοροϊδίας, με στόχο την υφαρπαγή της ψήφου!

Ο νόμος που ιδιωτικοποιεί το 40% της λιγνιτικής παραγωγής είναι χειρότερος για το δημόσιο συμφέρον συγκριτικά με τον νόμο για τη «μικρή ΔΕΗ», που προωθούσε η κυβέρνηση Αντ. Σαμαρά το 2014, για έναν απλό λόγο: Ο νόμος που ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΕΛ και Χ. Θεοχάρης μπορεί να μην περιλαμβάνει το 30%  του πελατολόγιου της ΔΕΗ και των υδροηλεκτρικών, όπως περιελάμβανε το σχέδιο της «μικρής ΔΕΗ», το εύρος της ιδιωτικοποίησης είναι δηλαδή μικρότερο, αλλά εκείνο το σχέδιο διέθετε ένα δίχτυ ασφαλείας: ως κατώτατη τιμή πώλησης είχε οριστεί το 30% της χρηματιστηριακής αξίας της ΔΕΗ, που ανερχόταν στο 1,5 δισεκ. ευρώ. Επρόκειτο για μια τιμή σκανδαλωδώς χαμηλή, δεδομένης της κατρακύλας του χρηματιστηρίου κι άλλων πιο ουσιαστικών κριτηρίων. Για παράδειγμα, η αξία των κοιτασμάτων λιγνίτη της «μικρής ΔΕΗ», με βάση την ενεργειακή ισοδυναμία με το πετρέλαιο είχε υπολογιστεί σε 27,3 δισ. ευρώ από τον Χρ. Παπαγεωργίου, τέως διευθυντή Λιγνιτικού  Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας της ΔΕΗ. Επιπλέον, το 1,5 δισ. ευρώ ισοδυναμούσε μόνο με το κόστος κατασκευής της λιγνιτικής μονάδας Πτολεμαΐδα 5, ενώ δύο ακόμη φράγματα (του Θησαυρού και της Πλατανόβρυσης) στοίχιζαν σε τιμές εποχής 1,1 δισ. και ο θερμοηλεκτρικός σταθμός Μελίτης 961 εκατ. ευρώ. Δεν υπάρχει αυταπάτη ότι ΝΔ-ΠΑΣΟΚ χάριζαν τη ΔΕΗ!

Πουλιέται όσο-όσο

Παρ’ όλα αυτά, τότε υπήρχε ένα κατώτατο όριο. Σήμερα δεν υπάρχει! Βγαίνουν στο σφυρί, μέσω της δημιουργίας δύο ανωνύμων εταιρειών, που θα αποσπαστούν από τη ΔΕΗ για να πουληθούν, δύο μονάδες στη Μεγαλόπολη (3 &4), μία μονάδα (Μελίτης 1) και μία άδεια παραγωγής στη Φλώρινα, κτιριακές, μηχανολογικές και βοηθητικές εγκαταστάσεις, βοηθητικά μηχανήματα, εξοπλισμός και μηχανήματα  και αχανείς εκτάσεις και δεν έχει καθοριστεί ελάχιστο τίμημα, για παράδειγμα 1.000 ή έστω 100 ευρώ!  Ο νόμος της σημερινής κυβέρνησης, σε συνέχεια των διαδικασιών απελευθέρωσης που ξεκίνησαν από το 1999 με τον νόμο 2773, είναι χειρότερος από τη «μικρή ΔΕΗ» των ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, γιατί, παράλληλα, η ΔΕΗ συνεχίζει να χάνει πελάτες λιανικής (έστω κι αν το μερίδιο των ιδιωτών είναι μόνο 16%, καθώς κανείς δεν ξεχνά την απάτη των Hellas Power και Energa, που πήραν τα λεφτά των λογαριασμών κι έφυγαν), ενώ η πώληση των υδροηλεκτρικών εργοστασίων δεν έχει αποκλειστεί. Η ρήση δε στελέχους ιδιωτικής ενεργειακής εταιρείας «για να κατέβει ο λιγνίτης θέλει και λίγο νεράκι» προμηνύει την πώληση, αργά ή γρήγορα, και των υδροηλεκτρικών εργοστασίων.

Τον λόγο για τον οποίο δεν καθορίστηκε ελάχιστο τίμημα για την πώληση των λιγνιτικών μονάδων, αλλά αντίθετα αφέθηκε στην κρίση ενός ανεξάρτητου εκτιμητή, με την «εκτίμηση να παραμένει εμπιστευτική, μέχρι το άνοιγμα των οικονομικών προσφορών των συμμετεχόντων στον διαγωνισμό, οπότε και θα παραδοθεί στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΗ ΑΕ και στον εντολοδόχο παρακολούθησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής», όπως ορίζεται στο άρ. 3, παρ. 4 του νόμου, μας τον εξήγησε ο Νίκος Φωτόπουλος, εκπρόσωπος των εργαζομένων στο Δ.Σ. της ΔΕΗ: «Προϋπόθεση για να βρεθεί αγοραστής για τις λιγνιτικές μονάδες είναι να δοθούν… τσάμπα. Γι’ αυτό δεν καθόρισαν τίμημα, κατά παράβαση πάγιων πρακτικών, που εφαρμόζονται σε όλο τον κόσμο. Υπάρχουν τόσες πολλές αβεβαιότητες που, ακόμη κι αν βρεθούν ιδιώτες, θα είναι μειωμένης αξιοπιστίας, χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό», τόνισε ο Νίκος Φωτόπουλος, ξεχωρίζοντας μεταξύ άλλων αβεβαιοτήτων την τιμή του διοξειδίου του άνθρακα, που έφθασε τα 14 ευρώ. Εργαλείο για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, υποτίθεται, που το μόνο το οποίο κατάφερε είναι να εισάγει τη γάγγραινα της χρηματιστικοποίησης στην ενέργεια, «ιδιωτικοποιώντας ένα παγκόσμιο στοιχείο ενεργητικού, όπως η ικανότητα της γης να ανακυκλώνει το διοξείδιο»[1] και προσθέτοντας με αυτόν τον τρόπο περαιτέρω αστάθεια στην αγορά. Είναι ενδεικτικός ο τριπλασιασμός της τιμής του μέσα σε έναν χρόνο.

Η σημαντικότερη ωστόσο επίπτωση από την ιδιωτικοποίηση των λιγνιτικών μονάδων θα αφορά την τιμή καταναλωτή, που θα πάρει τα ύψη, τονίζει η Γιώτα Σταθά, μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου Διπλωματούχων Μηχανικών Ομίλου ΔΕΗ. «Αν η Ελλάδα σήμερα διαθέτει φθηνή ενέργεια, αυτό οφείλεται στη λιγνιτική παραγωγή. Όπως επίσης και στην υδροηλεκτρική παραγωγή, δεδομένου ότι το κόστος παραγωγής είναι εξαιρετικά χαμηλό, το λειτουργικό κόστος ασήμαντο, απασχολούν ελάχιστο προσωπικό, κ.ο.κ. Ελέγχοντας τα υδροηλεκτρικά, ελέγχεις την ευστάθεια του συστήματος σε μεγάλο βαθμό, κι επί της ουσίας την παραγωγή των ΑΠΕ, καθώς, για να ενταχθούν οι ΑΠΕ και κυρίως οι ανεμογεννήτριες στο σύστημα, θα πρέπει να υπάρχουν κατανεμημένες μονάδες παραγωγής που μπορούν να παράγουν σταθερό φορτίο και να εξομαλύνουν τις επικίνδυνες ταλαντώσεις που προκαλούν αυτές στο δίκτυο. Συγκεκριμένα, θερμοηλεκτρικές, είτε έχουν καύσιμο λιγνίτη είτε φυσικό αέριο είτε πετρέλαιο, και υδροηλεκτρικές».

Με βάση τα παραπάνω, η προοπτική περάσματος της λιγνιτικής παραγωγής στα χέρια των ιδιωτών το 2020, την ίδια ώρα που οι υπόλοιπες μονάδες με τα υφιστάμενα δεδομένα είναι υποχρεωμένες να σταματήσουν να λειτουργούν, ενώ δεν ξέρουμε αν η Πτολεμαΐδα 5 θα είναι έτοιμη για να μπει στην παραγωγή, σημαίνει ότι η Οριακή Τιμή Συστήματος θα ελέγχεται αποκλειστικά και μόνο από τους ιδιώτες. Η τιμή, επομένως, της κιλοβατώρας θα ακριβύνει!

Φτώχεια ελέω Γερμανίας

Η τιμή καταναλωτή στην Ελλάδα θα αυξηθεί για έναν επιπλέον λόγο, συνεχίζει η Γιώτα Σταθά. «Οι υπό εξέλιξη αναδιαρθρώσεις στην αγορά της ενέργειας υποτάσσονται στην ένταξη της Ελλάδας στο λεγόμενο «μοντέλο-στόχος» (target model). Πράγματι, στο Μνημόνιο Τσίπρα, που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2015, εκεί όπου τίθεται ο στόχος μείωσης του μεριδίου της ΔΕΗ μέσω των δημοπρασιών ρεύματος (ΝΟΜΕ)  στο 50% μέχρι το 2020 (άρ. 4.3), αναφέρεται επίσης ότι θα δοθεί κάθε τεχνική βοήθεια εκ μέρους των δανειστών «για την εφαρμογή της μεταρρύθμισης στην αγορά φυσικού αερίου και τη μετάβαση στο “μοντέλο-στόχο” της ΕΕ για την αγορά ηλεκτρισμού». Για τη Γιώτα Σταθά, το περίφημο «μοντέλο-στόχος» δεν είναι τίποτε άλλο από μια συγκαλυμμένη προσπάθεια της Γερμανίας, που έχει το υψηλότερο ενεργειακό κόστος  στην Ευρώπη, να δημιουργήσει μια ενιαία αγορά όπου θα συγκλίνουν οι τιμές κάθε κράτους-μέλους, έτσι ώστε η ίδια να πληρώνει λιγότερα. «Σε αυτό όμως το πλαίσιο, χώρες όπως η Ελλάδα, που πληρώνουν ως τώρα φθηνή ενέργεια, θα πληρώνουν στο μέλλον πιο ακριβά».

Προς επίρρωση των παραπάνω τα εξής: με βάση στοιχεία της Eurostat,[2] για να φωτίζει ένας λαμπτήρας των 10 watt 3 ώρες την ημέρα ολόκληρο το 2017, ο μέσος Ευρωπαίος πολίτης (ξέρετε, αυτός που… δεν υπάρχει) πλήρωσε 2,04 ευρώ. Αυτός που υπάρχει είναι ο Έλληνας καταναλωτής, που πλήρωσε 1,94 ευρώ, λιγότερα δηλαδή από τον μέσο όρο. Λιγότερα από το μέσο όρο πλήρωσαν επίσης ο Αυστριακός, ο Σουηδός, ο Κύπριος και πολλοί άλλοι καταναλωτές. Στην άλλη άκρη του φάσματος, που πλήρωσαν περισσότερα από το μέσο όρο, είναι επτά μόλις χώρες: Ιταλία (2,14 ευρώ), Πορτογαλία (2,28), Ισπανία (2,30), Ιρλανδία (2,31), Βέλγιο (2,80), Γερμανία και Δανία (3,05). Αξίζει να υπογραμμιστεί μάλιστα ότι η τιμή της ενέργειας στη Γερμανία είναι σημαντικά ακριβότερη, ακόμη και πριν τους φόρους, 2,51 ευρώ για την ακρίβεια, στην κλίμακα που εξετάζουμε, έναντι 1,53 ευρώ που πληρώνουμε στην Ελλάδα. Απλώς, η Γερμανία εκμεταλλευόμενη την ηγεμονική της θέση στην ΕΕ θα επιβάλει στους υπόλοιπους λαούς να παραιτηθούν από το συγκριτικό τους πλεονέκτημα, προκειμένου η εγχώρια βιομηχανία της να ανταγωνιστεί με καλύτερους όρους.

Στην Ελλάδα, ωστόσο, η πανευρωπαϊκή σύγκλιση των τιμών θα οδηγήσει σε νέα ύψη την ενεργειακή φτώχεια, «όπως ορίζεται διεθνώς η αδυναμία πρόσβασης σε βασικές ενεργειακές υπηρεσίες, όπως είναι ο ηλεκτρισμός, το φυσικό αέριο, η θέρμανση, η ψύξη κ.α. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, υπολογίζεται ότι πληθυσμός μεταξύ 1,2 και 2,6 δισ. ανθρώπων στον πλανήτη ζει σε συνθήκες ενεργειακής φτώχειας. Σύμφωνα με μελέτη του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Απόδοσης Κτιρίων, ο αριθμός των ενεργειακά φτωχών πολιτών στην Ευρώπη κυμαίνεται από 50 ως 125 εκατ.».[3]  Ήδη, στην Ελλάδα, με βάση ανακοίνωση του ΔΕΔΔΗΕ, στις αρχές Μαΐου, οι ρευματοκλοπές αυξάνονται κάθε χρόνο σταθερά. Οι «μη τεχνικές απώλειες», όπως αποκαλείται η διαφορά μεταξύ της ενέργειας που εισάγεται στο σύστημα κι εκείνης που τιμολογείται, από 3,2% του συνόλου το  2015, έφθασε το 4,2% το 2016. Ο δεκαπλασιασμός των μηνύσεων (από 324 το 2015 σε 2.971 το πρώτο 10μηνο του 2017) δεν αποδείχθηκε ικανός να ανακόψει το φαινόμενο, όπως βεβαιώνει ο τετραπλασιασμός των κρουσμάτων που έχουν εντοπιστεί (από 3.226 το 2011 σε 11.528 το 2016). Φαίνεται, επομένως, ότι το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού δεν ωφέλησε τους καταναλωτές. Ούτε και τώρα πρόκειται να μειώσει τις τιμές. Η αναφορά στην εισηγητική έκθεση του νόμου, ότι η περίφημη «αποεπένδυση», όπως αποκαλείται το ξεπούλημα, θα οδηγήσει «τελικά στη μείωση των τιμών ενέργειας στον τελικό καταναλωτή ενέργειας» δεν προκύπτει από πουθενά. Είναι μια ευφημιστική κενολογία που επαναλαμβάνεται χωρίς ποτέ κανείς να κάνει τον κόπο να ελέγξχει αν ισχύει ή όχι…

Νόμος κομμένος και ραμμένος στα μέτρα των ιδιωτών

Η επέλαση των ιδιωτών στην ηλεκτρική ενέργεια προωθείται σε βάρος του δημοσίου συμφέροντος ακόμη και με σκανδαλώδη τρόπο. «Στην παράγραφο 10 του άρθρου 3 του νόμου, ορίζεται ότι η ισχύς της Μεγαλόπολης 5 δεν θα υπερβαίνει τα 500 MW, ανεξαρτήτως της εγκατεστημένης ισχύος», τονίζει ο Σαράντος Αλεξανδρής,  μέλος Δ.Σ. του Σωματείου Ορυχείων Σταθμών ΔΕΗ Μεγαλόπολης κι επίσης μέλος του Δ.Σ. της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ.  «Πίσω από αυτήν την επιλογή κρύβεται η προτεραιότητα που θα δίνεται στο εξής στους ιδιώτες, οι οποίοι θα αγοράσουν τις προς πώληση μονάδες της Μεγαλόπολης, 3 και 4. Για να μπουν αυτοί στο σύστημα, η μονάδα, που θα μείνει στη ΔΕΗ και μπορεί να φτάσει σε πλήρη λειτουργία τα 811 MW, θα υπολειτουργεί. Γιατί όμως οι φορολογούμενοι και ο ισολογισμός της ΔΕΗ να αναλάβουν το κόστος κατασκευής μιας τόσο μεγάλης μονάδας, αν αυτή πρόκειται να υπολειτουργεί;», τονίζει ο συνομιλητής μας.

Επιπλέον, όταν οι μονάδες 3 και 4 θα βρίσκονται σε συντήρηση, γιατί να απαγορεύεται στη ΔΕΗ να καλύψει το κενό που θα δημιουργείται; Ερώτημα εν πολλοίς ρητορικό, με όσους γνωρίζουν τα της αγοράς να δείχνουν την Κόρινθος Power, με έδρα του Άγιους Θεοδώρους, συμφερόντων Μυτιληναίου και Μότορ Όιλ…

Οι κίνδυνοι που εγκυμονεί η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ σχετίζεται και με τι αχανείς εκτάσεις που θα πάρει ο «επενδυτής». «Στη Μεγαλόπολη ξεπερνούν τα 45.000 στρέμματα. Είναι γη που απαλλοτριώθηκε από τους κατόχους της, για να εξυπηρετηθεί ένας ανώτερος σκοπός, όπως η εξασφάλιση φθηνού ρεύματος. Οι ιδιώτες τι χρήση θα επιφυλάξουν σε αυτές τις εκτάσεις; Γιατί δεν καθορίζεται η χρήση, ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο να μετατραπούν σε χώρους απόθεσης επικίνδυνων απορριμμάτων;», αναρωτιέται ο Σαράντος Αλεξανδρής.

Με τα παραπάνω κι άλλα μέτρα που περιλαμβάνει ο νόμος (όπως, για παράδειγμα, την πρόβλεψη να περάσει στη ΔΕΗ το πλεονάζον προσωπικό[4]), είναι θέμα χρόνου η ΔΕΗ να μετατραπεί σε «κακιά ΔΕΗ», καθώς μία-μία οι πιο κερδοφόρες δραστηριότητές της θα περνούν σε ιδιώτες, ενώ στη ΔΕΗ θα μένουν τα χρέη (3,9 δισεκ. ευρώ το 2017 σύμφωνα με τον ισολογισμό, με τζίρο 4,95 δισεκ.) και η υποχρέωση να παρέχει στους ιδιώτες φθηνή ενέργεια, όπως γίνεται με τις δημοπρασίες (ΝΟΜΕ), για τις οποίες, σύμφωνα με τον Ν. Φωτόπουλο, έπρεπε να παρέμβει ο εισαγγελέας. «Πώς επιτρέπεται, όταν το μεταβλητό κι όχι το συνολικό κόστος παραγωγής ανέρχεται σε 59 ευρώ ανά μεγαβατώρα, η ΔΕΗ να πουλάει στους ιδιώτες ακόμη και 32 ευρώ;», ρωτάει ο συνδικαλιστής.

Η προοπτική πώλησης των λιγνιτικών μονάδων θα θέσει σε αμφισβήτηση και το πλαίσιο των ΝΟΜΕ, καθώς κανείς ιδιώτης παραγωγός λιγνιτικής ενέργειας δεν πρόκειται να τη διαθέσει κάτω του κόστους, με αποτέλεσμα ακόμη κι αυτή η αργή αύξηση των μεριδίων των ιδιωτών παρόχων στη λιανική να ανακοπεί και να απαιτηθούν νέες μορφές πιο άγριας ιδιωτικοποίησης. Επομένως, η δήλωση του προέδρου της ΔΕΗ, Μανόλη Παναγιωτάκη, ότι «η ΔΕΗ έχει συμφέρον να πετύχει η πώληση των λιγνιτών» μόνο ως ευσεβής πόθος μπορεί να εκληφθεί. Δεν στηρίζεται στην πραγματικότητα!

Η ζέση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ να ιδιωτικοποιήσει την ενέργεια και να επιταχύνει τη συρρίκνωση του μεριδίου της λιγνιτικής παραγωγής στο ενεργειακό μείγμα σε βάρος του επιπέδου των τιμών και της ενεργειακής κυριαρχίας, συντελείται σε μια περίοδο που όλος ο υπόλοιπος κόσμος αποτιμά το κόστος της ιδιωτικοποιημένης ενέργειας και ζητά την έξοδο των ιδιωτών και την επανακρατικοποίηση ή δημοτικοποίηση της ενέργειας. Στην Αγγλία, για παράδειγμα, αξιόπιστη έρευνα έδειξε ότι, αν επανερχόταν στο δημόσιο η ενέργεια, κάθε νοικοκυριό θα εξοικονομούσε 158 λίρες ετησίως.[5] Στη βάση ενός ογκούμενου κινήματος απόρριψης των ιδιωτικοποιήσεων, το συνέδριο των Βρετανών Εργατικών τον Ιούνιο του 2017 ψήφισε να επαναφέρει υπό κρατικό έλεγχο τους σιδηρόδρομους, την ενέργεια και το νερό. Πιθανότατα και οι άνθρωποι του Τζ. Κόρμπιν να αποδειχθούν εξίσου… συνεπείς με τους συνεργάτες του Αλ. Τσίπρα. Αυτό όμως σε τίποτε δεν αλλάζει τη διαπίστωση ότι η ιδιωτικοποίηση της ενέργειας, όπου εφαρμόστηκε μέχρι τέλος, απέτυχε παταγωδώς!


[1] Andriana Vlachou & Georgios Pantelias (2017), “The EU’s Emissions Trading System, Part 1: Taking Stock”, Capitalism Nature Socialism, 28:2, 84-102, DOI: 10.1080/10455752.2016.1233287· Andriana Vlachou & Georgios Pantelias (2017), “The EU’s Emissions Trading System, Part 2: A Political Economy Critique”, Capitalism Nature Socialism, 28:3, 108-127, DOI: 10.1080/10455752.2016.1234027.

[2] http://ec.europa.eu/eurostat/documents/10186/8482435/Q12017_electricity_prices_graphics.pdf

[3] Κοροβέση Άλις, Μεταξά Κυριακή, Τουλουπάκη Ελευθερία και Χρυσόγελος Νίκος (2017), Ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα, Θεσσαλονίκη: Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ Ελλάδας.

[4] Αξίζει να τονιστεί ότι, παρά τα περί αντιθέτου λεγόμενα, ο ενεργειακός τομέας στην Ελλάδα, όπου εξακολουθεί να δεσπόζει η ΔΕΗ, είναι κλάδος υψηλής έντασης κεφαλαίου, όπως δείχνει το γεγονός ότι απασχολεί το 0,9% των εργαζομένων, ενώ συμβάλλει στο 2,7% της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας. Σωστά, επομένως, συμπεραίνεται πως «το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια των χρόνων της κρίσης, το μερίδιο του ενεργειακού κλάδου στην Ελλάδα αυξήθηκε σε όρους Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας, ενώ παρέμεινε σχεδόν σταθερό σε όρους απασχόλησης, υποδηλώνει ότι η ποσοστιαία μεταβολή στην παραγωγικότητα της εργασίας στον ενεργειακό κλάδο ήταν υψηλότερη σε σχέση με τη συνολική οικονομία». (“Energy, Logistics, Tourism: Sectoral Prospects, Incipient Investment Projects and Contribution to GDP”, Eurobank: Economy & Markets, Volume XII, Issue 1, April 2018).

[5] Energy, rail and water privatization costs UK household 250 £ a year, https://corporatewatch.org/energy-rail-and-water-privatisation-costs-uk-households-250-a-year/ [τελευταία πρόσβαση 7 Μαΐου 2018].

Πηγή: Τριμηνιαίο περιοδικό Δημοσιογραφία, τεύχος 17, 2018