Φούσκα η Βουλγαρία

 

5c005150-00c9-11e6-a75c-bf71817fe42f_2016-04-12T094745Z_1647322251_D1AESXXRPPAA_Αναντίστοιχη της πραγματικότητας χαρακτηρίζεται η ογκούμενη φιλολογία για τη μεγάλη φορολογική φυγή των ελληνικών επιχειρήσεων προς τη Βουλγαρία. Τραπεζίτες, άνθρωποι με γνώση της αγοράς και στελέχη του κρατικού μηχανισμού θεωρούν φούσκα τη σχετική συζήτηση, συγκλίνοντας ότι πολύ περισσότερο αντικατοπτρίζει την επιθυμία μικρών και μεγάλων επιχειρηματιών να δραπετεύσουν από το φορολογικό Νταχάου της Ελλάδας, παρά την πραγματικότητα.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Την όρεξη για μια νέα, φορολογική αυτή τη φορά, εποποιία των ελλήνων επιχειρηματιών προς τη Βουλγαρία άνοιξαν τα Μνημόνια μέσω της σοβαρής αύξησης της φορολογικής επιβάρυνσης των νομικών προσώπων. Η σταγόνα δε, που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η αύξηση της φορολογίας των κερδών των νομικών προσώπων από το 26% στο 29%, όπως συμφωνήθηκε στο Μνημόνιο Τσίπρα το καλοκαίρι του 2015 και η πρόσφατη συμφωνία για αύξηση της φορολογίας επί των μερισμάτων από 10% στο 15%. Σε αυτά δε προστίθεται κι η προκαταβολή φόρου που φθάνει το 100% που όσο κι αν ανακυκλώνεται από χρόνο σε χρόνο δεν παύει να βαραίνει τις νέες επιχειρήσεις, παρότι αντιπροσωπεύει μικρότερο ποσοστό από το 100%, και να δεσμεύει πολύτιμα κεφάλαια.

Εν τούτοις, η αναζήτηση έδρας σε μια χώρα που διαφημίζεται ως φορολογικός παράδεισος όπως η Βουλγαρία και διεκδικεί το δικό της μερίδιο στο πλαίσιο του διεθνούς μειοδοτικού διαγωνισμού προβάλλοντας το συντελεστή φορολόγησης ύψους 10%, τη φορολογία μερίσματος ύψους 5% και την ανυπαρξία τεκμηρίων διαβίωσης, που όλα αυτά μαζί διαμορφώνουν στην καλύτερη περίπτωση ένα φορολογικό κόστος σχεδόν στο ένα τρίτο του ελληνικού, αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Μια δυνατότητα που δεν προσφέρεται στους πολλούς, καθώς ακόμη και τώρα (μετά την κατάργηση με το Μνημόνιο Τσίπρα του νόμου που περιόριζε ασφυκτικά δια της φορολογίας τις τριγωνικές συναλλαγές ο οποίος είχε ψηφιστεί τον Μάρτιο του 2015) υπάρχει στην Ελλάδα ένα σχετικά αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο (Ν. 4172/2013) που δεν επιτρέπει στον κάθε έναν να ανοίξει μια εταιρεία με έδρα τη Σόφια ή οποιαδήποτε άλλη πόλη της Βουλγαρίας κι από την οποία να εκδίδει τιμολόγια. Κι έτσι να εμπίπτει στο ευνοϊκό καθεστώς επιπέδου φορολογικού παραδείσου της γειτονικής χώρας. Οι όροι είναι σχεδόν απαγορευτικοί για εταιρείες παροχής υπηρεσιών, που θα συνεχίσουν να παρέχουν το μεγαλύτερο μέρος των υπηρεσιών τους στην Ελλάδα και θα πρέπει να αποδείξουν σε έναν φορολογικό έλεγχο τι εξυπηρετεί η έδρα τους στο Σαντάνσκι ή το Πλόβντιβ, ενώ τα πράγματα είναι πιο εύκολα για εμπορικές, μεταφορικές ή μεταποιητικές υπηρεσίες υπό τον όρο να μεταφέρουν μέρος τουλάχιστον των εργασιών τους στη Βουλγαρία. Πρακτική που επισείει νέα κόστη. Δηλωτικό στοιχείο, επίσης, της χαμηλής ποιότητας υπηρεσιών φορολογικού παραδείσου που προσφέρει η γειτονική χώρα είναι ότι ο μεγαλύτερος αριθμός ελληνικών εταιρειών που έχει ανοίξει εκεί για να ευνοείται από τη φορολογία έχει ως αντικείμενό του την κατοχή πολυτελών αυτοκινήτων και ακίνητης περιουσίας και στόχο να γλιτώνει τα τέλη υψηλά τέλη κυκλοφορίας πολυτελών αυτοκινήτων και τον ΕΝΦΙΑ. Εκτιμήσεις ανθρώπων της αγοράς ανεβάζουν τον αριθμό αυτών των βουλγαρικών επιχειρήσεων ελληνικών συμφερόντων που άνοιξαν τα χρόνια του Μνημονίου σε 10.000, μοιρασμένες μεταξύ κατοχής αυτοκινήτων και πολυτελών κατοικιών.

Με τον Προβόπουλο επικεφαλής

Η Βουλγαρία, για πρώτη φορά μετά τη δεκαετία του ’90 όταν μικρές και μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις τη μετέτρεψαν σε οικονομική ενδοχώρα, εποίκισε το φαντασιακό της αστικής τάξης, αυτή τη φορά όμως σαν έξοδος κινδύνου κι όχι σαν κερκόπορτα που θα οδηγήσει στην άλωση των Βαλκανίων, στις 28 Ιουνίου 2015, όταν επιβλήθηκαν οι κεφαλαιακοί έλεγχοι (capital controls). Η Βουλγαρία πίστεψαν πολλοί ότι θα επέτρεπε να λυθούν πολλά άμεσα και καθημερινά προβλήματα που δημιουργούσαν τα αυστηρά όρια στις κινήσεις των λογαριασμών καθώς μεταφορές μεγάλων ποσών για να πληρωθούν εισαγωγείς πρώτων υλών που δεν μπορούσαν να διεκπεραιωθούν από την Ελλάδα θα ήταν εύκολο να γίνουν από τα υποκαταστήματα των ελληνικών τραπεζών στη Βουλγαρία. Κι αυτή η εναλλακτική γρήγορα αποδείχθηκε ότι για μια μεγάλη κατηγορία ελληνικών επιχειρήσεων συναντούσε εμπόδια καθώς το άνοιγμα νέων τραπεζικών λογαριασμών απαγορεύεται ακόμη και τώρα, που σε μεγάλο βαθμό οι έλεγχοι έχουν χαλαρώσει. Ορισμένες επιχειρήσεις ωστόσο αξιοποίησαν τη δυνατότητα που παρέχει η ενιαία αγορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην οποία εντάσσεται κι η Βουλγαρία ως μέλος της ΕΕ. Εκτιμάται ότι πάνω από 6.000 λογαριασμοί άνοιξαν στη Βουλγαρία μετά την επιβολή των capital controls, ενίοτε και κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων.

Στην αγορά δεν λείπουν όσοι αποδίδουν το διορισμό του Γ. Προβόπουλου στη θέση του προέδρου του ΔΣ της Γιούρομπανκ Βουλγαρίας στις 15 Οκτωβρίου 2015 στην μετακίνηση του κέντρου βάρους των ελληνικών επιχειρήσεων προς το βορά το καλοκαίρι του 2015. Ο νεοδημοκράτης, πρώην πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας που στο παρελθόν είχε περάσει και από την Άλφα Μπανκ και από την Εμπορική Τράπεζα, κατά το προσφιλές σπορ των ελλήνων τραπεζιτών που θέλει το βιογραφικό τους να κοσμείται απ’ όλες τις ελληνικές τράπεζες δίνοντας στην έννοια του ανταγωνισμού μια εντελώς νέα διάσταση, θεωρούταν το πιο κατάλληλο πρόσωπο λόγω της εμπειρίας και των γνωριμιών του για να ρυθμίσει την …αυξημένη κυκλοφορία στην χώρα του Ζίβκοφ.

Δεν ήταν όμως και λίγα τα ιοβόλα βέλη που συνόδευσαν τη μετεγκατάσταση του Προβόπουλου στη Σόφια, με την οποία επιχειρήθηκε να ιδρυθεί ένας δρόμος υψηλής κυκλοφορίας για το έξυπνο χρήμα, χωρίς ποτέ ωστόσο να τελεσφορήσουν αυτά τα σχέδια. «Η μετακίνηση του Προβόπουλου στη Βουλγαρία δείχνει και το χαμηλό επίπεδο των τραπεζικών στελεχών», μας λέει ελαφρώς οργισμένος συνταξιούχος τραπεζικός που έχει εργαστεί για δεκαετίες σε θέση ευθύνης μεγάλης ελληνικής τράπεζας. «Ένα πράγμα σου λέω μόνο: Μπορείς να φανταστείς τον προηγούμενο πρόεδρο της “Μπούμπα” (σ.σ. όπως συχνά χαρακτηρίζεται η γερμανική κεντρική τράπεζα, Μπούντεσμπανκ) τον Άλεξ Βέμπερ ή και τον τωρινό τον Βάιντμαν να αναλαμβάνει διοικητής στη Σλοβακία μιας μικρής γερμανικής τράπεζας, προς διευκόλυνση των γερμανικών επιχειρήσεων; Ποτέ δε θα το έκαναν, σε πληροφορώ, όσο χρήματα κι αν τους έδιναν», ήταν τα λόγια του…

Το γεγονός ότι η Βουλγαρία απέτυχε να λειτουργήσει ως δίχτυ ασφαλείας δεν μειώνει τις ευθύνες των ελληνικών κυβερνήσεων (ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και της κάθε τσόντας τους: ΛΑΟΣ, ΔΗΜΑΡ, ΑΝΕΛ) για το κλίμα ασφυξίας που έχουν δημιουργήσει στην οικονομία. Αποτυπώνεται στην καθαρή μείωση του αριθμού των επιχειρήσεων μεταξύ 2008 και 2015 κατά 244.712 (από 858.685 σε 613.973) που στη βάση του έχει την καθήλωση της καταναλωτικής ζήτησης και την εκτίναξη του φορολογικού και ενεργειακού κόστους.

Λίγοι και καλοί φορολογικοί παράδεισοι

Το σχετικά αυστηρό και συνεχώς εξελισσόμενο νομοθετικό πλαίσιο για τον έλεγχο των φορολογικών παραδείσων που υπάρχει σε κάθε χώρα μέλος της ΕΕ (δεδομένου ότι η άμεση φορολογία, αντίθετα με την έμμεση, παραμένει υπόθεση των κρατών μελών με τον συντονισμό να εξαντλείται στην μέριμνα για αποφυγή της διπλής φορολογίας και της φοροαποφυγής) δεν τους απαγορεύει. Μάρτυρας η στοργή με την οποία το Βερολίνο εξακολουθεί να περιβάλλει ακόμη και τώρα το Λουξεμβούργο, μετά δηλαδή την αποκάλυψη των Lux Leaks (βλέπε εδώ σχετικό άρθρο), που αποτελεί το λίκνο της πιο τεχνικά εξελιγμένης φοροδιαφυγής, παγκοσμίων διαστάσεων. Αυτό που καταφέρνει η ΕΕ είναι να μετατρέπει την αξιοποίηση των φορολογικών παραδείσων σε σπορ για λίγες κι εκλεκτές επιχειρήσεις, για την αφρόκρεμα των πολυεθνικών, που απολαμβάνουν τα αγαθά της παγκοσμιοποίησης και της ελεύθερης κυκλοφορίας του κεφαλαίου. Επιτρέποντας δε στο εσωτερικό της σε χώρες όπως η Βουλγαρία και η Ιρλανδία να συνεχίζουν να διατηρούν συντελεστές εταιρικής φορολογίας στο επίπεδο του 10% και 12,5% εντείνει τον ανταγωνισμό των φορολογικών συντελεστών σε ακόμη πιο χαμηλά επίπεδα, καθώς κι εδώ παρατηρείται ό,τι συμβαίνει και στο επίπεδο των εργατικών αμοιβών: η σύγκλιση με ένα …μαγικό τρόπο επιτυγχάνεται προς όφελος του κεφαλαίου και σε βάρος των εργαζομένων και των δημόσιων οικονομικών!

Η μεροληψία με την οποία άλλωστε αντιμετωπίζουν οι Βρυξέλλες την εταιρική φορολογία φαίνεται ανάγλυφα στη φθίνουσα πορεία που καταγράφουν οι φόροι που πληρώνουν διαχρονικά οι επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την έκδοση της Γιούροστατ, Taxation trends in the European Union, 2015 edition (εδώ η πλήρης έκθεση) μεταξύ εταιρικών φόρων και φόρων εισοδήματος παρατηρείται μια διελκυστίνδα με τους πρώτους να μειώνονται σταθερά στις χώρες της ευρωζώνης (από 3,1% του ΑΕΠ το 2006 σε 2,5% το 2013) προς όφελος των επιχειρηματικών κερδών και τους δεύτερους να αυξάνονται (από 8,4% σε 9,3% την ίδια περίοδο) σε βάρος του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών. Στην πραγματικότητα η ΕΕ φέρεται αποφασισμένη να πατάξει τη φοροδιαφυγή των επιχειρήσεων αφού πρώτα μετέτρεψε το εσωτερικό της σε ένα μίνι και θεσμοθετημένο φορολογικό παράδεισο. Αρκεί μια ματιά στη μείωση των συντελεστών φορολόγησης του κεφαλαίου στο πέρασμα του χρόνου. Με βάση στοιχεία του ΟΟΣΑ, μεταξύ 1981 και 2013 οι συντελεστές φορολόγησης των εταιρειών μειώθηκαν στην Ολλανδία από 48% σε 25%, στη Γαλλία από 50% σε 34,4%, στην Αγγλία από 52% σε 23% και στη Γερμανία από 60% σε 30,2%! Στο σύνολο των 34 χωρών του ΟΟΣΑ μειώθηκαν κατά μέσο όρο από 47,5% σε 25,5%! Η μείωση της φορολογίας του κεφαλαίου, που πήρε διαστάσεις επιδημίας μετά την κρίση του 1973, αποτελεί και μια από τις σημαντικότερες αιτίες της δημοσιονομικής κρίσης.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στο μηνιαίο περιοδικό Unfollow, τεύχος Μαΐου 2016.

Χρονιά των εξεγέρσεων το 2013 (Unfollow, Αύγουστος 2013)

paris-france-egypt-demonstratioΣε όλο τον κόσμο, εκατομμύρια άνθρωποι βγαίνουν στον δρόμο, έρχονται σε σύγκρουση με τις κυβερνήσεις τους  και διεκδικούν τα δικαιώματα τους. Αιτία που το 20134 αναγορεύεται σε χρονιά των επαναστάσεων ακόμη κι από τον βρετανικό Economist  είναι η οικονομική κρίση που οδηγεί  την ανεργία και την φτώχεια στα ύψη.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Το πρωτοσέλιδο του βρετανικού Economist στις 29 Ιουνίου 2013 εξέπλησσε θετικά, συνοδεύοντας την συνηθισμένη του δημοσιογραφική πρωτοτυπία και με μια πολιτική. Ήταν μια ωδή στις επαναστάσεις. Τέσσερις ταμπέλες εξηγούσαν το συμβολισμό σε ισάριθμες χαρακτηριστικές ανθρώπινες φιγούρες που κοσμούσαν το εξώφυλλο του: Το 1848 ήταν η Ευρώπη, το 1968 η Αμερική και η Ευρώπη, το 1989 η Σοβιετική Αυτοκρατορία και το 2013 ήταν …παντού.

Πράγματι, η τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου, με τις παρατεταμένες και βίαιες διαδηλώσεις στη Βραζιλία, ήρθε να επιβεβαιώσει ότι κάτι σάπιο υπάρχει …παντού. Όχι μόνο στην ευρωζώνη και την Ευρώπη, την Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, αλλά και στην Λατινική Αμερική, την Ασία, κοκ. Ένας ελπιδοφόρος εξεγερτικός άνεμος φυσάει σε κάθε ήπειρο βυθίζοντας στην ανυποληψία και την αμφισβήτηση τις κυβερνήσεις της Αριστεράς και της Δεξιάς και μαζί με αυτές ακόμη και πολλά υποσχόμενα εναλλακτικά μοντέλα διακυβέρνησης, όπως για παράδειγμα τα λεγόμενα «μεταφιλελεύθερα» καθεστώτα της Λατινικής Αμερικής, που μέσα στην ανομοιογένειά τους θεωρούνται ως η διάδοχη κατάσταση και επόμενη μέρα του νεοφιλελευθερισμού στην αμερικανική υποήπειρο.

Ποιά είναι όμως η καύσιμη ύλη αυτών των εξεγέρσεων που η απαρχή τους τοποθετείται στο 2011 με το κίνημα Occupy στις ΗΠΑ, την Άνοιξη στον αραβικό κόσμο και τις πλατείες στην Ευρώπη και ποιο είναι το κοινό τους χαρακτηριστικό πέρα από την μάσκα του Γκάι Φωκς με το αινιγματικό χαμόγελο που την τελευταία οκταετία, μετά την κυκλοφορία του V for Vendetta, τείνει να συναγωνιστεί σε επιρροή ειδικά στη νεολαία την μορφή του Τσε Γκεβάρα;

Στην ευρωζώνη, από την Ελλάδα με αφορμή το μίνι Μνημόνιο μέχρι την Πορτογαλία της νέας κυβερνητικής κρίσης, αιτία της κοινωνικής διαμαρτυρίας είναι τα αιματηρά προγράμματα λιτότητας κι ειδικότερα οι περικοπές των κοινωνικών δαπανών κι οι απολύσεις. Η δικαιολογία πλέον της τιθάσευσης του δημόσιου χρέους δεν πείθει κανέναν, καθώς οι συνταγές αποδεικνύονται παντού μνημεία αποτυχίας (με το χρέος στην Ελλάδα να αυξάνει πχ τόσο ως ποσό όσο κι ως ποσοστό του ΑΕΠ) χωρίς να ιδρώνει κανενός το αυτί εντός κι εκτός χώρας, αποδεικνύοντας ότι τελικά άλλος ήταν ο λόγος για τις «θεραπείες σοκ» και τους αλλεπάλληλους «ξαφνικούς θανάτους»: η κατεδάφιση του κράτους πρόνοιας κι η κάθετη μείωση μισθών και ημερομισθίων. Όσο επομένως αυτοί οι στόχοι υλοποιούνται οι συνταγές είναι πέρα για πέρα επιτυχημένες.

Στη Βουλγαρία αιτία των διαδηλώσεων και των πρόωρων εκλογών ήταν η ιδιωτικοποίηση της ενέργειας που οδήγησε ένα σεβαστό μέρος του πληθυσμού να πρέπει να πληρώνει για ηλεκτρικό ρεύμα περισσότερα από τον μισθό του, εξέλιξη όχι και τόσο απίθανη αν λάβουμε υπ’ όψη ότι ο κατώτατος μισθός κινείται μόλις στα 123 ευρώ, εκεί δηλαδή ακριβώς που τον θέλουν και για την Ελλάδα ΝΔ-ΠΑΣΟΚ και Τρόικα! Επίπεδα ιδανικά για να πλημμύριζε από επενδυτές η γειτονική μας χώρα, αν πάρουμε στα σοβαρά τα επιχειρήματα που διατυπώνονται κι εδώ, παρόλα αυτά τις επενδύσεις ακόμη τις περιμένουν. Η Βουλγαρία ωστόσο δείχνει και κάτι πέραν του κόστους των ιδιωτικοποιήσεων: Ότι ακόμη κι αν το δημόσιο χρέος φτάσει στο 18,5% και το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 0,8%, ακόμη και τότε δεν θα λείψουν οι λόγοι για να μας ζητούν επιπλέον λιτότητα και νέες θυσίες.

Στην Τουρκία αφορμή αρχικά ήταν τα σχέδια οικιστικής ανάπλασης που προωθούσε ο Ερντογάν για το πάρκο Γκεζί στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης. Γρήγορα ωστόσο στους δρόμους βγήκαν δεκάδες χιλιάδες Τούρκοι οργισμένοι από την επίδειξη βίας της αστυνομίας, που καθημερινά έριχνε λάδι στη φωτιά φέρνοντας στην επιφάνεια το οξύτατο πρόβλημα δημοκρατίας που αντιμετωπίζει η τουρκική κοινωνία κι οι πρόσφατες πρωτοβουλίες του Ερντογάν είτε αφορούσαν τις εκτρώσεις είτε την υποχρέωση κάθε γυναίκας να γεννάει τρία παιδιά απλώς το όξυναν, επαναφέροντας μνήμες απ’ όσα επικρατούσαν την εποχή που στην εξουσία βρίσκονταν οι στρατηγοί.

Στην Αίγυπτο μπορεί το πραξικόπημα του στρατού (αμετανόητων οπαδών του Μουμπάρακ) που οργανώθηκε στις 4 Ιουλίου με ευθύνη των Αμερικανών και προς όφελος του Ισραήλ να εκμεταλλεύθηκε την οργή των χιλιάδων διαδηλωτών που κατέκλυσαν το Κάιρο, η κινητήρια δύναμη ωστόσο που τους έβγαλε στο δρόμο ξαναδίνοντας ζωή στην πλατεία Ταχρίρ ήταν τα ανολοκλήρωτα προτάγματα της Αραβικής Άνοιξης. Η κυβέρνηση των Αδελφών Μουσουλμάνων μετά την τριπλή του εκλογική νίκη το 2012, όπως συνοδεύτηκε από την πρώτη στιγμή από έναν άτυπο διεθνή οικονομικό αποκλεισμό με ευθύνη του ΔΝΤ, λειτούργησε το ίδιο εχθρικά απέναντι στους απεργούς δασκάλους και κλωστοϋφαντουργούς της βιομηχανικής πόλης Μαχάλα όπως είχε λειτουργήσει κι η δικτατορία του Μουμπάρακ.

Στη Σουηδία η κατεδάφιση του παροιμιώδους κράτους πρόνοιας που συντελείται μεθοδικά εδώ και μια δεκαετία, με την σύμφωνη γνώμη Δεξιάς και σοσιαλδημοκρατίας, ήταν θέμα χρόνου πότε θα εισάγει και στην μεγαλύτερη σε έκταση σκανδιναβική χώρα τα ήθη των γαλλικών προαστίων με τις φωτιές σε ΙΧ και αστυνομικά τμήματα. Το γεγονός ότι πρωταγωνιστής αναδείχθηκαν μετανάστες πρώτης και δεύτερης γενιάς δεν σημαίνει ότι η παραδοσιακή σουηδική κοινωνία δεν έχει τίποτε να φοβάται. Άλλωστε πάντα έτσι συμβαίνει: το μαλακό υπογάστριο μιας κοινωνίας, όπως οι μετανάστες, είναι που νιώθει τις πρώτες αναταράξεις. Και στην Ελλάδα το ίδιο συνέβη, με μοναδική διαφορά ότι στην χώρα του Μπέργκμαν ο ίδιος ο υπουργός Δικαιοσύνης απέδωσε την κοινωνική έκρηξη στον αποκλεισμό.

Στη Βραζιλία από την άλλη, που διαγράφει την διαμετρικά αντίθετη πορεία ως προς την Σουηδία με την πρόεδρό της Ντίλμα Ρουσέφ να επαίρεται ότι την προηγούμενη οκταετία εξήλθαν από τη φτώχεια 40 εκ. Βραζιλιάνοι, στο στόχαστρο των διαδηλωτών βρέθηκαν οι περικοπές των κοινωνικών δαπανών που συνδυάζονται με ένα απίστευτο όργιο σπατάλης επ’ αφορμή τους αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2014 και τους Ολυμπιακούς του 2016. Μόνο για στάδια ποδοσφαίρου ο λογαριασμός έχει ξεπεράσει μέχρι τώρα τα 3 δισ. στο πλαίσιο του γνωστού μοντέλου επιμερισμού κόστους και δαπανών που θέλει τις υποδομές να καλύπτονται από το δημόσιο και τα κέρδη να καταλήγουν στους ιδιώτες. Η παράλληλη επιβράδυνση της οικονομίας (με τους ρυθμούς μεγέθυνσης του ΑΕΠ να μειώνονται από 7,5% το 2010 σε 0,9% το 2012) αποτέλεσε την σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.

Η αλυσίδα θα μπορούσε να φτάσει πολύ μακριά περιλαμβάνοντας τόσο κι άλλες κοντινές μας χώρες όπως την Μ. Βρετανία (με τις διαδηλώσεις κατά των αυξήσεων στα δίδακτρα) και την Γερμανία (με τις πορείες ενάντια στις τράπεζες και την ΕΚΤ στην Φρανκφούρτη) όσο και πιο μακρινές όπως η Ινδονησία (με τις οργισμένες διαδηλώσεις ενάντια στις αυξήσεις στην τιμή των εισιτηρίων). Κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των περιστατικών είναι, εν ολίγοις, η οικονομική κρίση. Η αιτία δηλαδή πίσω από την γενικευμένη και πρωτοφανής στον συγχρονισμό της (παρότι ασχεδίαστη) εξέγερση των κοινωνιών είναι η προσπάθεια του κεφαλαίου να υφαρπάξει παροχές και να συμπιέσει μισθούς και δικαιώματα, οδηγώντας το ρολόι της ιστορίας στον Μεσαίωνα.

Το 2013 επομένως, παρότι ακόμη δεν έχει προκαλέσει εκείνες τις ανατροπές που είναι δυνατόν να πετύχει σήμερα η κοινωνία προς όφελος της μεγάλης πλειοψηφίας και σε βάρος του 1%, θέτει επί τάπητος για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες το αίτημα της ριζικής κοινωνικής αλλαγής. Πλέον το αναγνωρίζουν ακόμη κι όσοι το απεύχονται…

Εξέγερση Βούλγαρων κατά των ιδιωτικοποιήσεων (Επίκαιρα, 28.2-6.3.2013)

borishovΘύμα της λιτότητας και των ιδιωτικοποιήσεων μπορεί πλέον να χαρακτηριστεί ο μέχρι πρότινος πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Μπόικο Μπορίσοφ. Η παραίτηση του βούλγαρου πρωθυπουργού και ηγέτη του δεξιού κόμματος Πολίτες για την Ευρωπαϊκή Ανάπτυξη της Βουλγαρίας που ήρθε στην εξουσία το 2009, αποτέλεσε την αντίδραση του στον ξεσηκωμό εκατοντάδων χιλιάδων Βουλγάρων ενάντια στις υπέρογκες αυξήσεις στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος και στις ασυνήθιστες σκηνές βίας που εκτυλίχθησαν στη Σόφια με ευθύνη της αστυνομίας και αποτέλεσμα τον τραυματισμό δεκάδων διαδηλωτών.

Η οργή των εκατοντάδων χιλιάδων διαδηλωτών που κατέκλυσαν τις μεγαλύτερες πόλεις της Βουλγαρίας κι όχι μόνο σε Σόφια, Βάρνα και Πλόντβιβ (ακόμη και την Κυριακή 24 Φεβρουαρίου έγιναν διαδηλώσεις σε περισσότερες από 40 πόλεις) στρεφόταν ενάντια στις τρεις ιδιωτικές εταιρείες που ελέγχουν την ηλεκτρική παραγωγή από το 2004 όταν η ενέργεια έφυγε από τον δημόσιο τομέα και πουλήθηκε στους ιδιώτες. Τρεις είναι οι εταιρείες που ελέγχουν αυτή τη στιγμή τον κλάδο στην Βουλγαρία: η Energo Pro, η αυστριακή ENV και η τσέχικη CEΖ. Ειδικότερα η τελευταία, που προμηθεύει ρεύμα σε 2 εκ. καταναλωτές, συγκέντρωσε την μήνι των Βούλγαρων λόγω των αυξήσεων ύψους 13% που πρόσφατα επέβαλε στα τιμολόγια της κι η οποία – είναι αναγκαίο να πούμε – είχε εγκριθεί από την κυβέρνηση. Οι συγκεκριμένες αυξήσεις λειτούργησαν σαν την σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της αγανάκτησης, λόγω του ότι τα τιμολόγια του ρεύματος αφαιμάζουν σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό τους μισθούς εκατομμυρίων κατοίκων της γειτονικής χώρας. Όλες αυτές τις μέρες δεν έλειψαν από ρεπορτάζ στον διεθνή Τύπο μαρτυρίες απεγνωσμένων Βουλγάρων που αμείβονται με τους χαμηλότερους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών μελών, ύψους 387 ευρώ, ότι υπάρχουν φορές που οι λογαριασμοί του ρεύματος υπερβαίνουν ακόμη και τους μισθούς τους. Με άλλα λόγια, οι Βούλγαροι δουλεύουν για να πληρώνουν το λογαριασμό του ρεύματος… Διαμαρτυρίες πραγματοποιούνταν σταθερά το τελευταίο διάστημα και ειδικότερα το τελευταίο δεκαήμερο πριν την παραίτηση της κυβέρνησης την προηγούμενη Πέμπτη στις 20 Φεβρουαρίου. Η μέρα εκείνη αποδείχτηκε διαφορετική, λειτουργώντας ως θρυαλλίδα πολιτικών εξελίξεων, λόγω της προσπάθειας της αστυνομίας να διαλύσει την συγκέντρωση στη Σόφια, που οδήγησε σε εκτεταμένα επεισόδια.

Η παραίτηση του Μπορίσοφ, που σε κάθε περίπτωση αποτέλεσε επιτυχία του Βουλγάρικου λαού, δεν αποκλείεται να έκρυβε κι έναν ελιγμό από την μεριά του δεξιού πρωθυπουργού, και στενού συμμάχου των Αμερικάνων και της ΕΕ που αμέσως μετά την εκλογή του δεν δίστασε να τινάξει στον αέρα τα ρωσικά ενεργειακά σχέδια, ακυρώνοντας μιας στρατηγικής συμμαχίας συμφωνία με την Μόσχα. Τώρα, δεδομένου ότι οι εκλογές ήταν προγραμματισμένες για τις 7 Ιουλίου, είναι πολύ πιθανό να ήθελε να επισπεύσει την πορεία προς τις κάλπες, που θα στηθούν τον Απρίλιο, συρρικνώνοντας αντίστοιχα την προεκλογική περίοδο ώστε να αποφύγει την φθορά εξ αιτίας της ογκούμενης λαϊκής αγανάκτησης. Κι έτσι, να αφαιρέσει από το Σοσιαλιστικό Κόμμα το γόνιμο έδαφος επάνω στο οποίο κινούταν, ελπίζοντας τελικά να γύρει προς το μέρος του την ισορροπία τρόμου μεταξύ των δύο κομμάτων που συστηματικά καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις.

Στο εδώλιο οι ιδιωτικοποιήσεις

Σε κάθε περίπτωση η παραίτηση της κυβέρνησης Μπορίσοφ είναι ένα σημαντικό πλήγμα στις πολιτικές της λιτότητας και των ιδιωτικοποιήσεων, καθώς η αντιπαράθεση είχε προσλάβει πολύ ευρύτερο χαρακτήρα το τελευταίο διάστημα. Χαρακτηριστικό είναι πως στις κινητοποιήσεις της Κυριακής ένα από τα αιτήματα που δέσποζαν αφορούσαν την λεηλασία των οικογενειακών εισοδημάτων από τις τράπεζες με αφορμή τα φοιτητικά δάνεια που προσφέρουν, έναντι θεόρατων επιτοκίων, όπως και η καταγγελία της φτώχειας. Πολλά συνθήματα επίσης στρέφονταν κατά της διαφθοράς με την οποία έχει ταυτιστεί η κυβέρνηση του Μπορίσοφ, ο οποίος πριν γίνει δήμαρχος της Σόφιας κι από κει πρωθυπουργός ήταν πορτιέρης σε νυχτερινά κέντρα και ιδιοκτήτης εταιρείας σωματοφυλάκων, έχοντας ο ίδιος την ευθύνη για την προστασία του Τσάρου Σιμεών του δεύτερου ο οποίος επέστρεψε στη Βουλγαρία μετά την πτώση του καθεστώτος του Ζίβκοφ για να εκλεγεί πρωθυπουργός. Ο Μπορίσοφ τώρα, έχοντας επίγνωση της αγανάκτησης των Βουλγάρων απέναντι στην ακολουθούμενη πολιτική, δύο μέρες πριν αναγκαστεί σε παραίτηση εκδίωξε από την κυβέρνησή του τον μισητό υπουργό Οικονομικών, Σιμεόν Τζάνκοφ, ο οποίος πριν στελεχώσει την κυβέρνηση του Μπορίσοφ εργαζόταν στην Παγκόσμια Τράπεζα. Η προσπάθεια ωστόσο του Μπορίσοφ να χρησιμοποιήσει τον Τζάνκοφ σαν αποδιοπομπαίο τράγο, φορτώνοντάς του την λιτότητα, έπεσε στο κενό.

Η παραίτηση του δεξιού βούλγαρου πρωθυπουργού προκάλεσε ανησυχία στη Δυτική Ευρώπη για την τύχη που μπορεί να έχουν κι άλλες κυβερνήσεις που προωθούν ανάλογα προγράμματα λιτότητας, όπως για παράδειγμα η ελληνική χωρίς να είναι και η μόνη. «Η παραίτηση της κυβέρνησης της Βουλγαρίας έπειτα από βίαιες διαδηλώσεις είναι σήμα κινδύνου και για άλλες ευρωπαϊκές χώρες», έγραφαν οι Financial Times στο άρθρο της σύνταξης της εφημερίδας την Πέμπτη 21 Φεβρουαρίου, με τίτλο «Βουλγάρικα μαθήματα». Και συνέχιζαν: «Ακόμη και μέσω ενδείξεων ότι τα χειρότερα προβλήματα της ευρωζώνης και η σχετική ύφεση μπορεί να ανήκουν στο παρελθόν, στη σημερινή Ευρώπη της χαμηλής μεγέθυνσης μπορεί να ξεσπάσουν κοινωνικές εξεγέρσεις με αρκετή δύναμη να ανατρέψουν κυβερνήσεις ακόμη και σε χώρες που δεν έχουν πληγεί ευθέως από την κρίση». Ο κίνδυνος επομένως που διατρέχουν οι κυβερνήσεις στις γειτονικές Ελλάδα, Ρουμανία και Σερβία, που επλήγησαν από την κρίση, εντασσόμενες σε προγράμματα διεθνούς διάσωσης είναι πολύ πιο σοβαρός, κατά την βρετανική εφημερίδα…

Εξαθλίωση χωρίς ημερομηνία λήξης

Υπάρχουν κι άλλα ωστόσο μαθήματα που βγαίνουν από την βουλγάρικη εμπειρία, τα οποία έχουν ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Το πρώτο είναι πως οι θυσίες που ζητούν οι κυβερνήσεις της λιτότητας στο όνομα της δημοσιονομικής σταθερότητας είναι στην πραγματικότητα χωρίς τέλος. Οι προσδοκίες που καλλιεργούνται ότι «αν πιούμε τώρα το πικρό ποτήρι» σε σύντομο σχετικά χρονικό διάστημα κι ειδικότερα όταν βελτιωθούν τα δημοσιονομικά μεγέθη ενδέχεται να υπάρξει άνοδος του βιοτικού επιπέδου, είναι κάλπικες. Η μοναδική αλήθεια είναι πως η εξαθλίωση ήρθε για να μείνει κι όσο την αποδεχόμαστε τόσο θα μεγαλώνει, με το ένα μέτρο λιτότητας να υποδέχεται το άλλο, ξεπερνώντας το σε αγριότητα. Στη Βουλγαρία για παράδειγμα το δημόσιο χρέος είναι με πραγματικούς όρους ανύπαρκτο: μόλις 19,2% του ΑΕΠ. Δυνατότητα επομένως για την άσκηση αναδιανεμητικής πολιτικής υπάρχει. Αντί αυξήσεων ωστόσο το μόνο που αντικρίζουν οι Βούλγαροι είναι επιδείνωση των όρων ζωής τους. Κανένα έλεος, επομένως, να μην περιμένουμε από τις κυβερνήσεις της λιτότητας…

Το δεύτερο συμπέρασμα σχετίζεται με τις συνέπειες των ιδιωτικοποιήσεων. Παρότι οι ιδιωτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη Βουλγαρία κατηγόρησαν ακόμη και τώρα το βουλγάρικο δημόσιο, ζητώντας περισσότερη φιλελευθεροποίηση (κατ’ αντιστοιχία με τους δύο έλληνες ιδιώτες πάροχους ενέργειας που κατηγορούσαν το μεγάλο ελληνικό δημόσιο ακόμη κι όταν όδευαν στη φυλακή επειδή τσέπωσαν τα λεφτά των καταναλωτών!) είναι εμφανές ότι τα δεινά των κατοίκων της γειτονικής χώρας προέρχονται από την ιδιωτικοποίηση, η οποία μάλιστα αποδεικνύεται παράγοντας απρόβλεπτης αστάθειας για το πολιτικό σύστημα και δραματικής υποβάθμισης για το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων. Καθόλου τυχαίο δεν είναι πως το αίτημα που κυριαρχεί τώρα στις διαμαρτυρίες των Βούλγαρων είναι η επανεθνικοποίηση του κλάδου της ενέργειας. Συμπέρασμα εξόχως χρήσιμο για την Ελλάδα, όπου η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ εμφανίζεται ως λύση σωτηρίας, με τους αρμόδιους να αποκρύβουν τις δραματικές συνέπειες που θα έχει το επικείμενο ξεπούλημά της στα τιμολόγια κατανάλωσης.

Στο έλεος της αντι-πυραυλικής ασπίδας (Επίκαιρα, 25/2-3/3/2010)

Θα μπορούσε να εκληφθεί κι ως ανέκδοτο: Σε τι τελικά συνίσταται η πολυαναμενόμενη «αλλαγή» του Μπαράκ Ομπάμα ως προς την πολιτική που ακολουθούσε ο προκάτοχός του; Στην αντικατάσταση της Πολωνίας και της Τσεχίας, στο πλαίσιο του ίδιου – εμπρηστικού για την ειρήνη – σχεδίου για την δημιουργία αντιπυραυλικής ασπίδας, από την Ρουμανία και την Βουλγαρία…

Απογοήτευση και ανησυχία προκάλεσε η δημοσιοποίηση των αμερικανικών σχεδίων για αντιπυραυλική ασπίδα λίγους μόλις μήνες την επίσημη απόρριψη των σχεδίων της κυβέρνησης Μπους από τη νέα κυβέρνηση του Ομπάμα. Ο λόγος είναι ότι αν τελικά ευοδωθεί το σχέδιο θα οδηγήσει σε μία εκ βάθρων ανατροπή της στρατηγικής ισορροπίας στην περιοχή των Βαλκανίων και ευρύτερα στην ευρωπαϊκή ήπειρο, εις βάρος της σταθερότητας.

Η πρώτη επίσημη παραδοχή του σχεδίου ήρθε στις αρχές Φεβρουαρίου από το Βουκουρέστι δια στόματος του προέδρου Τραϊάν Μπασέσκου, ο οποίος δήλωσε ότι το συμβούλιο εθνικής άμυνας της Ρουμανίας ενέκρινε κι επισήμως την εγκατάσταση στην Μαύρη Θάλασσα εκτοξευτήρων πυραύλων που θα αποτελέσουν μέρος της αντιπυραυλικής ασπίδας. Με βάση δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου η πρόταση είχε υποβληθεί με κάθε επισημότητα κατά την επίσκεψη του αμερικανού αντιπροέδρου, Τζο Μπάιντεν, στην Ρουμανία τον Οκτώβρη – οπότε λύθηκε κι η απορία για τα στραβά μάτια της «διεθνούς κοινότητας» στην εμφανή καλπονοθεία του Μπασέσκου στις προεδρικές εκλογές του Δεκεμβρίου, όταν ο σοσιαλδημοκράτης υποψήφιος έχασε τη νίκη μέσα από τα χέρια του, προς διάψευση όλων των έξιτ πολς και των προβλέψεων. Από τη Σόφια η σχετική ανακοίνωση έγινε πιο καθυστερημένα, με τον βούλγαρο πρωθυπουργό να καλύπτεται πίσω από τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η χώρα του μέσω της συμμετοχής της στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο και την ΕΕ. «Αν είσαι μέλος του ΝΑΤΟ πρέπει να εργάζεσαι για τη συλλογική ασφάλεια», ήταν οι δηλώσεις του Μπόικο Μπορίσοβ, την Παρασκευή 12 Φεβρουαρίου. Η φιλοξενία στοιχείων της αντιπυραυλικής ασπίδας από την Βουλγαρία επιβεβαιώνει την ευρύτερη φιλοαμερικανική στροφή της Σόφιας, μετά τις εκλογές του περασμένου Ιουλίου. Κορυφαία πράξη αυτής της στροφής αποτελούν οι αποστάσεις που κρατά η Σόφια το τελευταίο διάστημα από το ρωσικό σχέδιο κατασκευής των αγωγών μεταφοράς φυσικού αερίου και πετρελαίου Σάουθ Στριμ και Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη.

Παρότι τόσο οι δύο χώρες που θα φιλοξενήσουν την αμερικανική αντιπυραυλική ασπίδα, όσο κι οι ίδιες οι ΗΠΑ επιχείρησαν να υποβαθμίσουν την απειλή που γεννάται για την Ρωσία, η αντίδραση της Μόσχας ήταν ακαριαία και σκληρή. Ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, από την πρωτεύουσα της Νικαράγουα όπου βρισκόταν, ζήτησε αμέσως εξηγήσεις από την Σόφια, εκφράζοντας έτσι την δυσφορία της ρωσικής διπλωματίας, που δεν πείσθηκε καθόλου από τις δικαιολογίες της Ουάσιγκτον πως η αντιπυραυλική ασπίδα στρέφεται κατά του Ιράν. Η Μόσχα αντίθετα θεώρησε πως η επαναφορά του σχεδίου του Μπους, που αντί για εγκατάσταση συστοιχίας εκτοξευτήρων στην Πολωνία και ραντάρ στην Τσεχία τώρα προβλέπει την εγκατάσταση εκτοξευτήρων στην Πολωνία και την Βουλγαρία, απειλεί την αποτελεσματικότητα του πυρηνικού της οπλοστασίου και σηματοδοτεί την επιθετική διείσδυση της Ουάσιγκτον στην παραδοσιακή σφαίρα επιρροής της Ρωσίας.

Κατά συνέπεια, ανεξαρτήτως των καθησυχαστικών δηλώσεων αμερικανικών παραγόντων όπως του πρέσβη των ΗΠΑ στη Σόφια που υπενθύμισε τη δήλωση του Ομπάμα πως οι ΗΠΑ θέλουν «μια ισχυρή, ειρηνική και ευημερούσα Ρωσία», οι συνέπειες από την αμερικανική πρωτοβουλία αναμένεται να είναι πολύ σοβαρές. Θα γίνουν δε εμφανείς σε τρία επίπεδα. Αρχικά, παύουν να θεωρούνται σίγουρα τα αποτελέσματα των αμερικανο-ρωσικών διαπραγματεύσεων σχετικά με την ανανέωση της συμφωνίας για την μείωση των πυρηνικών που έληξε τον Δεκέμβριο του 2009. Μια διαδικασία δηλαδή που αποτέλεσε την κορωνίδα της διαδικασίας «επανεκκίνησης» των ρωσο-αμερικανικών σχέσεων την οποία εγκαινίασε ο Ομπάμα με την επίσκεψή του στην Μόσχα βρίσκεται στο εξής σε «κατάσταση αναμονής» ή «απενεργοποίησης». Κατά δεύτερο οι ΗΠΑ δεν αποκλείεται να εισπράξουν το αντίτιμο της πολιτικής τους εκεί που πονούν περισσότερο, στο Αφγανιστάν, καθώς η ομαλή τροφοδοσία των ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων κατοχής εδώ κι ένα χρόνο εξαρτάται εν πολλοίς από την δυνατότητα χρησιμοποίησης των ρωσικών αεροδρομίων. Πλέον, γιατί να συνεχίσει να στηρίζει τους Αμερικάνους στο Αφγανιστάν η Ρωσία; Επίσης, γιατί να συνεχίσει να στηρίζει την αμερικανική πολιτική οικονομικού στραγγαλισμού του καθεστώτος του Αχμαντινετζάντ και να μην προβάλλει βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπως πιθανά θα πράξει και το Πεκίνο, στο νέο πακέτο κυρώσεων που θα προτείνει η Ουάσιγκτον εναντίον του Ιράν;

Ευρύτερα, η πρωτοβουλία του Μπαράκ Ομπάμα για την αντιπυραυλική ασπίδα, που θα χρηματοδοτηθεί με 8,4 δισ. δολ. από τον αμερικανικό κρατικό προϋπολογισμό για το επόμενο οικονομικό έτος, κλιμακώνει την αντιπαράθεση με τη Ρωσία κι αυξάνει την αστάθεια σε όλη την περιοχή κι όχι μόνο τα Βαλκάνια, περιλαμβανομένης της Μέσης Ανατολής. Είναι χαρακτηριστικό πως ακριβώς με την ίδια δικαιολογία, την ιρανική απειλή – όταν η μοναδική επίσημη απειλή στην περιοχή προέρχεται από το Ισραήλ και στρέφεται κατά του Ιράν, η Ουάσιγκτον επέβαλε την αναβάθμιση των πυραύλων Πάτριοτ στο Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εξασφαλίζοντας νέες δουλειές στο στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα. Ο εκσυγχρονισμός των Πάτριοτ επίσης διευκολύνει τα τυχοδιωκτικά σχέδια του Ισραήλ, για επίτευξη ενός προληπτικού πλήγματος στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, όταν ξέρει πως η θωράκισή του αυτόματα καθίσταται πιο αποτελεσματική, με έξοδα μάλιστα που θα καταβάλλουν οι πετρομοναρχίες του Κόλπου!

Σε διαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση από τα παραπάνω (διακατεχόμενα από παθολογική υποτέλεια απέναντι στις ΗΠΑ) καθεστώτα κινήθηκε η Άγκυρα που αρνήθηκε να διευκολύνει τους Αμερικανούς, δηλώνοντας την απροθυμία της να φιλοξενήσει τα ραντάρ της αντιπυραυλικής ασπίδας! Η άρνησή της έρχεται ως φυσικό επακόλουθο των αυτοτελών διπλωματικών της πρωτοβουλιών και βλέψεων στην περιοχή, εξέχουσα θέση στις οποίες καταλαμβάνουν οι αναβαθμισμένες διμερείς διπλωματικές σχέσεις με το Ιράν. Σε αυτό το πλαίσιο επισκέφθηκε την Τεχεράνη πριν δύο εβδομάδες ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου, ενώ ο εκπρόσωπος της Τουρκίας στα Ηνωμένα Έθνη απείχε κατά τη διάρκεια κρίσιμων ψηφοφοριών που αφορούσαν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Δεν προχωρούν επομένως ανεμπόδιστα τα αμερικανικά σχέδια κι ούτε όλα τα καθεστώτα της περιοχής στοιχίζονται πίσω από την Ουάσιγκτον.

Η υγεία στους ιδιώτες, οι Βούλγαροι στον Καιάδα (Επίκαιρα, 11-17/2/2010)

Η εκδίκηση είναι ένα πιάτο που τρώγεται κρύο. Όποιος αμφιβάλει δεν έχει παρά να ρωτήσει τον βούλγαρο πρωθυπουργό που πριν ένα μήνα είχε το θράσος να περάσει τα σύνορα για να μιλήσει στους έλληνες αγρότες και να καταδικάσει τα μπλόκα, εγκαλώντας μάλιστα την ελληνική κυβέρνηση. Τώρα όμως, που τερματίζονται τα μπλόκα των αγροτών στους ελληνικούς δρόμους, τα μπλόκα μεταφέρονται στην ίδια την Βουλγαρία! Αιτία αποτέλεσε η προσπάθεια της δεξιάς κυβέρνησης του Μπόικο Μπορίσοβ, που εκλέχτηκε τον περασμένο Ιούλη, να επιβάλλει το κλείσιμο 150 νοσοκομείων σε όλη την χώρα! Ειδικότερα το σχέδιο της κυβέρνησης προβλέπει το οριστικό λουκέτο σε 21 μεγάλα νοσοκομεία της χώρας και την αλλαγή του χαρακτήρα σε άλλα 130 που από νοσοκομεία θα μετατραπούν σε μικρές μονάδες παροχής πρωτοβάθμιας περίθαλψης, κάτι σαν κέντρα υγείας. Ζητούμενο της δεξιάς κυβέρνησης στη Βουλγαρία είναι η μείωση των δημοσίων δαπανών. Σ’ αυτή την κατεύθυνση έχει ήδη μειώσει τις δαπάνες για υγεία κατά 500 εκ. λεβ, στα 2,6 δισ. λέβ που αντιστοιχούν στο 4,2% του ΑΕΠ και είναι το μισό απ’ όσα κατά μέσο όρο δίνουν οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες για υγεία. Στην ίδια κατεύθυνση, της μείωσης των δημοσίων δαπανών, ψηφίσθηκε πρόσφατα κι ένα νέο αντι-ασφαλιστικό νομοσχέδιο που ως βασικό χαρακτηριστικό έχει ότι καθιστά πιο αυστηρές, σχεδόν απαγορευτικές για όσους δεν έχουν μόνιμη δουλειά, τις προϋποθέσεις για υγειονομική κάλυψη. Αμέσως έτσι έχασαν το δικαίωμα πρόσβασης στη δημόσια, δωρεάν υγεία 380.000 άνθρωποι.

Από την μεριά του ο δεξιός πρωθυπουργός επικαλείται την διαφθορά και τα σκάνδαλα που αποκαλύπτονται στα δημόσια νοσοκομεία για να δικαιολογήσει το κλείσιμό τους: «Κάθε μέρα ο υπουργός Υγείας ανακαλύπτει νέα σκάνδαλα στα κρατικά νοσοκομεία – ανύπαρκτοι γιατροί, ασθενείς, κ.λπ. Η μεταρρύθμιση του συστήματος υγείας πρέπει να πραγματοποιηθεί. Είναι μονόδρομος» ήταν τα λόγια του. Η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Καθώς, διαφθορά υφίσταται μεν αλλά ως έδρα της έχει την κυβέρνηση του ίδιου του δεξιού πρωθυπουργού, που πριν διαπρέψει στην πολιτική ήταν… μπράβος σε μαγαζιά. Μάρτυρας η δημόσια διαπόμπευση της υποψήφιας Επιτρόπου της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία πριν υποδειχθεί για τις Βρυξέλλες ήταν υπουργός Εξωτερικών της Βουλγαρίας, Ρουμιάνα Γιέλεβα. Η υπουργός μέχρι πριν λίγες εβδομάδες του Μπορίσοβ διώχθηκε κακήν κακώς από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν κατά την ακρόασή της από τους ευρωβουλευτές, πριν αναλάβει τα καθήκοντα της επιτρόπου αρμόδιας για θέματα διεθνούς βοήθειας, αποδείχθηκε απλώς άσχετη με το αντικείμενο, ενώ δεν κατάφερε να πείσει τους ευρωβουλευτές πως ο σύζυγός της δεν έχει σχέσεις με τη βουλγαρική μαφία! Η απόρριψη της πρότασης υποψήφιου επιτρόπου είναι κάτι πολύ σπάνιο. Ανάλογο περιστατικό είχε να συμβεί από το 2004 όταν τότε απορρίφθηκε η πρόταση ιταλού επιτρόπου. «Ο σύζυγός της, Κρασιμίρ Γιέλεβ, εργαζόταν για μία τράπεζα την οποία ορισμένα μέλη του ευρωκοινοβουλίου λένε πως υποψιάζονται για δεσμούς με το οργανωμένο έγκλημα», ανέφερε ο ανταποκριτής της Wall Street Journal από τις Βρυξέλλες στις 20 Ιανουαρίου. Η ίδια δε «πριν εισέλθει στην πολιτική διηύθυνε την Global consulting μια εταιρεία που βοηθάει την κυβέρνηση να ιδιωτικοποιήσει δημόσιες επιχειρήσεις», συμπλήρωνε το ρεπορτάζ…

Οι σχέσεις στοργής της κυβέρνησης του Μπορίσοβ, όπως και της προηγούμενης σοσιαλδημοκρατικής, με το οργανωμένο έγκλημα αποδεικνύονται επίσης κι από την στάση πληρωμών που κήρυξε η ΕΕ όταν αντιλήφθηκε πως όλες οι χρηματοδοτήσεις – είτε είχαν ως φυσικούς αποδέκτες τους γεωργούς, είτε τεχνικές εταιρείες για να κατασκευάσουν οδικούς άξονες – κατέληγαν στη μαφία! Ως αποτέλεσμα 13 δισ. ευρώ που προορίζονταν για τη Βουλγαρία από κάθε λογής κοινοτικά ταμεία έχουν μπλοκαριστεί μέχρι η Σόφια να αποδείξει ότι θα τα διαχειριστεί διαφανώς και αξιοκρατικά. Στην ΕΕ μάλιστα εξετάζονται το τελευταίο διάστημα ύποπτες ανταλλαγές γαιών του βουλγαρικού δημοσίου με ιδιώτες (Βατοπαίδι αλα βουλγαρικά) από τις οποίες το κράτος ζημιώθηκε εκατοντάδες εκατομμύρια!

Κατά συνέπεια η διαφθορά στην Βουλγαρία είναι ενδημικό φαινόμενο και για την εδραίωσή της οι ευθύνες είναι πολιτικές. Οι αιτιάσεις επομένως του Μπορίσοβ, ότι κλείνει τα νοσοκομεία επειδή υπάρχει διαφθορά, μόνο ως φθηνή δικαιολογία μπορούν να χαρακτηριστούν για να καλυφθεί μια πολιτική απόφαση που μπροστά στην ανάγκη μείωσης των κρατικών δαπανών αφήνει χωρίς υγειονομική κάλυψη εκατομμύρια Βούλγαρους, όπως ακριβώς συνέβαινε στις αγροτικές κοινωνίες των αρχών του αιώνα, όταν οι γιατροί και τα νοσοκομεία ήταν προνόμιο μιας ευάριθμης ελίτ. Αυτό είναι το σχέδιο της κυβέρνησης Μπορίσοφ, που την ίδια ώρα βέβαια δεν φείδεται εξόδων για να στείλει κι άλλους στρατιώτες στο Αφγανιστάν.

Άλλωστε οι πραγματικές προθέσεις της δεξιάς κυβέρνησης φάνηκαν από μια συνέντευξη που έδωσε ο υπουργός Υγείας του Μπορίσοβ, Μποσιντάρ Νάνεβ, στο πρακτορείο Ρόιτερ’ς, η οποία μεταφέρθηκε στην αγγλόφωνη έκδοση της Καθημερινής την προηγούμενη Παρασκευή 5 Φεβρουαρίου. Εκεί ο υπουργός Υγείας της Βουλγαρίας αναφέρει ρητά, χωρίς να καταφεύγει σε αστείες δικαιολογίες, ότι «η ιδιωτικοποίηση είναι ο δρόμος που πρέπει να βαδίσουμε. Πρέπει να ιδιωτικοποιηθούν και τα νοσοκομεία και οι υπηρεσίες που παρέχονται από τα νοσοκομεία», τόνισε.

Αν υλοποιηθούν τα σχέδια του Μπορίσοβ για την υγεία, με τα οποία η σοσιαλδημοκρατική αντιπολίτευση του Σεγκέι Στανίσεφ διαφωνεί, θα επέλθει μια δραματική επιδείνωση των όρων ζωής και υγείας της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας στη Βουλγαρία καθώς ελάχιστοι άνθρωποι θα έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης στις εμπορευματοποιημένες και πανάκριβες ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας. Αν πάρουμε μάλιστα υπ’ όψη μας ότι ήδη η Βουλγαρία βρίσκεται στην τελευταία θέση των περισσότερων σχεδόν κοινωνικών στατιστικών της Ευρώπης – που αφορούν φτώχεια, ανισότητες, εισόδημα, κ.λπ. – τότε εύκολα καταλαβαίνουμε πως η σχεδιαζόμενη αντι-μεταρρύθμιση θα ρίξει στον κοινωνικό Καιάδα την μεγάλη πλειοψηφία της βουλγάρικης κοινωνίας.

Αρέσει σε %d bloggers: