Home » Posts tagged 'αναδιάρθρωση'

Tag Archives: αναδιάρθρωση

Με τη γραμμή των πιστωτών η Ελλάδα στην απόφαση του ΟΗΕ για το χρέος (Πριν, 13/9/2015)

SEL 24 VASIΗ στάση της Ελλάδας στη ψηφοφορία που διεξήχθη στις 10 Σεπτεμβρίου 2015 στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ θύμιζε έναν όμηρο μελλοθάνατο που εμφανίζεται μπροστά του ως από μηχανής θεός η δυνατότητα να δραπετεύσει κι αυτός αδιαφορεί! Γυρίζει την πλάτη του, συνεχίζοντας να δηλώνει υποταγή στους δεσμώτες του με την ελπίδα να ανταμειφθεί για τη δουλικότητά του…

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Η πρόταση που κατατέθηκε προς ψήφιση από την Αργεντινή με τον τίτλο «βασικές αρχές για τις διαδικασίες αναδιάρθρωσης δημόσιου χρέους» (εδώ το προσχέδιο) αποτελεί ένα σοβαρό πλήγμα στην κερδοσκοπία που δραστηριοποιείται στην αγορά ομολόγων, τα περίφημα αρπακτικά κεφάλαια, καθώς θωρακίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών μελών, έστω κι αν όπως κάθε απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (αντίθετα με ό,τι συμβαίνει με τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας) δεν έχει δεσμευτικό περιεχόμενο. Επί της ουσίας νομιμοποιεί τις μονομερείς ενέργειες των κρατών! Τι άλλο μπορεί να σημαίνει η διατύπωση: «ένα κυρίαρχο κράτος έχει το δικαίωμα να σχεδιάζει τις μακροοικονομικές του πολιτικές, περιλαμβανομένης της αναδιάρθρωσης του δημοσίου χρέους του, που δεν θα πρέπει να ματαιώνεται ή να παρεμποδίζεται από καταχρηστικά μέσα;»

Ο ριζοσπαστικός χαρακτήρας της πρότασης, που ψηφίστηκε τελικά με 136 θετικές ψήφους, 6 αρνητικές (ΗΠΑ, Γερμανία, Καναδάς, Αγγλία, Ιαπωνία και Ισραήλ) και 41 αποχές (μεταξύ των οποίων και τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ), φάνηκε από την λυσσαλέα αντίδραση της ΕΕ. Σε έγγραφο του Συμβουλίου Υπουργών (Ecofin) που κυκλοφόρησε (εδώ μπορείτε να το διαβάσετε) παρουσιάζονται οι λόγοι για τους οποίους τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν πρέπει να ψηφίσουν την πρόταση. Επί της ουσίας είναι οι λόγοι για τους οποίους διαφωνεί η Γερμανία κι η Αγγλία. Για παράδειγμα προβάλλεται ως αιτία διαφωνίας η αμφισβήτηση του προνομιακού καθεστώτος που χαίρουν ορισμένοι πιστωτές, δηλαδή το ΔΝΤ κι ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας. Η ακύρωση ωστόσο αυτού του νεοαποικιακού καθεστώτος μόνο οφέλη θα κόμιζε για την Ελλάδα, καθώς θα επέτρεπε το κούρεμα του χρέους στο ΔΝΤ σήμερα και στον ΕΜΣ αύριο. Επιπλέον δεν αναγνωρίζεται ως πεδίο λύσης τέτοιων θεμάτων ο ΟΗΕ για να προκριθεί το ΔΝΤ κι η ΕΕ, όπου η Ελλάδα έχει υποστεί τις πιο εξοντωτικές τιμωρίες με τον μανδύα της λύσης της κρίσης χρέους.

Ενδεικτικό στοιχείο της απήχησης που συνάντησε η πρόταση της Αργεντινής είναι η επιστολή οικονομολόγων (μεταξύ των οποίων οι Γ. Βαρουφάκης, Τζ. Γκαλμπρέιθ, Τ. Πικετί, Μ. Ουσόν, κ.α.) που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Γκάρντιαν (εδώ η επιστολή) με την οποία ζητούν από τα ευρωπαϊκά κράτη να υποστηρίξουν τη σχετική πρόταση.

Ωστόσο, υπουργείο Εξωτερικών και Οργανισμός Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους για να δικαιολογήσουν την υποταγή της Ελλάδας στα συμφέροντα της Γερμανίας, μέσω της αποχής, πρόβαλλαν ότι το ελληνικό χρέος δεν έχει σχέση με τα χρέη άλλων χωρών κι ότι αυτά τα θέματα αφορούν αναπτυσσόμενες χώρες, όπως η Αργεντινή. Πρόκειται για κατάφωρα ψέματα! Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει το ίδιο πρόβλημα με την Αργεντινή. Η διαφορά είναι ότι η Αργεντινή επέλεξε να μην πληρώσει το 8% των ομολογιούχων που δε δέχτηκαν την αναδιάρθρωση του 2002, ενώ η Ελλάδα πληρώνει στο ακέραιο τα σχετικά ομόλογα (hold outs) συνολικής αξίας 7,67 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση Τσίπρα μάλιστα πλήρωσε δύο τέτοιες λήξεις (στις 3 Μαρτίου 2015, 83 εκ. και στις 14 Ιουλίου 2015, 115 εκ. ευρώ) παρότι περυσινή απόφαση του ΟΗΕ, πάλι με πρωτοβουλία της Αργεντινής αναγνώριζε το δικαίωμα των κυρίαρχων κρατών να προβαίνουν σε αναδιαρθρώσεις και να τις υλοποιούν μέχρι τέλους, δηλαδή να μη πληρώνουν «ακούρευτα ομόλογα». Η μεταμοντέρνα ελληνική αποικία έχει εκχωρήσει το σχετικό δικαίωμα στους πιστωτές της, πιστεύοντας ακράδαντα πως ότι είναι καλό γι’ αυτούς είναι και για την ίδια…

Στα μέτρα των πιστωτών οι πέντε προτάσεις Βαρουφάκη (Πριν, 11 Απρίλη 2015)

varΜε μια ομοβροντία εκβιασμών και πιέσεων μέσω δημοσιευμάτων από το εσωτερικό και το εξωτερικό επιχειρείται να καμφθούν οι τελευταίες αλλά ισχυρές αντιστάσεις που προβάλλει η κυβέρνηση Τσίπρα στην τελευταία γραμμή άμυνας που έχει θέσει στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων: στα εργασιακά και το ασφαλιστικό. Η πίεση που ασκούν οι Ευρωπαίοι είναι κατά το ένα ήμισυ πολιτική και το άλλο οικονομική, με ζητούμενο τόσο να μην λάβουν την μορφή νόμου οι υποσχέσεις της στα εργασιακά έτσι ώστε το «ελληνικό πείραμα» επιστροφής στον Μεσαίωνα να μην αμφισβητηθεί με οριακά έστω πισωγυρίσματα, όσο και να καλυφθούν τα διαπιστωμένα κι αυξανόμενα κενά στην χρηματοδότηση του ελληνικού προϋπολογισμού, ύψους 19 δισ. ευρώ. Η τρίτη γραμμή άμυνας, οι ιδιωτικοποιήσεις, αλώθηκε εδώ και δύο εβδομάδες κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού στο Βερολίνο, όταν έγινε δεκτό το αίτημα της Γερμανίας για την υλοποίηση του προγράμματος ιδιωτικοποίησης των περιφερειακών αεροδρομίων με την συζήτηση όλες αυτές τις μέρες να επικεντρώνεται στο «χρύσωμα» του χαπιού. Δηλαδή, στην τροποποίηση των όρων της ιδιωτικοποίησης που θα αφορά στην μείωση των χρόνων ισχύος της σύμβασης παραχώρησης, όπως είχε αρχικά προταθεί από την Φράπορτ, στη μείωση της αύξησης των τελών που θα επιβαρύνουν τα αεροπορικά εισιτήρια κι επίσης την εικονική έστω συμμετοχή του δημοσίου στη διοίκηση των αεροδρομίων που θα διαλύσει τις εντυπώσεις ξεπουλήματος των αεροδρομίων, που κατάφερε το αδιανόητο: την επέκταση του εναέριου χώρου της Γερμανίας προς την πιο καυτή περιοχή του κόσμου.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Δεν είναι ωστόσο μόνο οι πιστωτές που τραβούν το χαλί της κυβέρνησης κάτω από τα πόδια της. Είναι και τα ίδια τα πρωτοκλασάτα στελέχη της, που με τις αλλεπάλληλες υποχωρήσεις τους ενθαρρύνουν τους δανειστές. Χαρακτηριστική περίπτωση ο υπουργός Οικονομικών, Γιάνης Βαρουφάκης, με το ναρκισσισμό του να συναγωνίζεται την υποχωρητικότητά του, όπως έδειξε το ταξίδι του στις ΗΠΑ την προηγούμενη Κυριακή. Ζητούμενο ήταν να καλοπιάσει τους Αμερικάνους ώστε στην χειρότερη περίπτωση να μεσολαβήσουν για να μετριάσουν τις πιέσεις των Ευρωπαίων και να απελευθερωθεί η δόση των 7,2 δισ. ευρώ στο συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών της 24ης Απριλίου, έστω τμηματικά, και στην καλύτερη περίπτωση να δεχθούν την καθυστερημένη αποπληρωμή των δόσεων προς το ΔΝΤ που εξελίσσονται σε βρόχο (καθώς μετά τα 458 εκ. ευρώ που δόθηκαν την Μ. Πέμπτη, στις 12 Μαΐου πρέπει να καταβληθούν 763 εκ. ευρώ και όλο τον Ιούνιο 1,53 δισ. ευρώ). Ούτε το ένα, ούτε το άλλο πέτυχε ο υπουργός Οικονομικών, που προφανώς λειτουργούσε εξ ονόματος κι εν πλήρη γνώσει της κυβέρνησης.

Η αποτυχία της κυβέρνησης να πείσει την Ουάσινγκτον μετατρέπεται σε ήττα πανηγυρική, αν λάβουμε υπ’ όψη μας όχι μόνο την εξευτελιστική πρόταση του υπουργού Εθνικής Άμυνας, Π. Καμμένου, που διατυπώθηκε μάλιστα επί αμερικανικού εδάφους για συνεκμετάλλευση των ενεργειακών κοιτασμάτων, αλλά και των νέων προτάσεων για την διαχείριση του ελληνικού δημόσιου χρέους, όπως διατυπώθηκαν στην εφημερίδα Ναυτεμπορική από τον αρμόδιο υπουργό (Εδώ η συνέντευξη). Συμπυκνώνονται δε, σε πέντε προτάσεις που δεν σηματοδοτούν μόνο την υπονόμευση του ριζοσπαστικού στόχου του ΣΥΡΙΖΑ, όπως είχε διατυπωθεί στο τελευταίο συνέδριο του για διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του δημοσίου χρέους μέσω λογιστικού ελέγχου, αλλά την ουσιαστική προσχώρηση στο στρατόπεδο των πιστωτών. Πρόκειται για πέντε προτάσεις πλήρως αφομοιώσιμες στο πλαίσιο μιας αναδιάρθρωσης, παρόμοιας με αυτή του Φεβρουαρίου του 2012, που συγκεκριμένα αφορούν: Πρώτο, την διαμόρφωση πρωτογενών πλεονασμάτων της τάξης του 1,5%. Δεύτερο, «μια λελογισμένη αναδιάρθρωση χρέους (χωρίς αναγκαστικά κούρεμα κάποιου μέρους της ονομαστικής αξίας) που να συνδέει τις αποπληρωμές με τον ρυθμό αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ». Τρίτο, «επενδυτικό πακέτο από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων το οποίο θα πρέπει να διατεθεί ως επί το πλείστον στον ιδιωτικό τομέα». Τέταρτο, ίδρυση «κακής τράπεζας» που θα αναλάβει την αναδιάρθρωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και, τέλος, «ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που να δίνουν ανάσες στους δημιουργικούς πολίτες και τις επιχειρήσεις που παράγουν εμπορεύσιμα αγαθά και διαθέτουν εξαγωγική προοπτική».

Τα θέλουν όλα σε εργασιακά και ασφαλιστικό οι δανειστές

Η πρώτη πρόταση, για πλεονάσματα της τάξης του 1,5% (επιδεχόμενη σημαντικής προς τα πάνω αναθεώρησης αν κρίνουμε από την πρόταση για πλεόνασμα της τάξης του 3,9% που είχε προτείνει ο Γ. Βαρουφάκης στο Γιούρογκρουπ στο πρόσφατο 26σέλιδο κείμενο) ισοδυναμεί με λιτότητα στο διηνεκές καθώς ποσά που κάλλιστα μπορούσαν να διατεθούν άμεσα στην κοινωνική πολιτική θα χρησιμοποιηθούν για χρηματοδοτικό «μαξιλάρι». Για να μπορούν οι πιστωτές να …κοιμούνται ήσυχα ξέροντας ότι δεν υπάρχει κίνδυνος στην αποπληρωμή των μελλοντικών δόσεων.

Η δεύτερη πρόταση για αναδιάρθρωση του χρέους ακυρώνει τα σχέδια διαγραφής του και ισοδυναμεί με αναγνώριση, όπως περιγραφόταν στην απόφαση του Γιούρογκρουπ της 20ης Φεβρουαρίου κι όπως ακριβώς το δήλωσε ο Γ. Βαρουφάκης από τις ΗΠΑ όπου τόνισε ότι η Ελλάδα θα πληρώνει «στο διηνεκές» τις υποχρεώσεις της. Η συγκεκριμένη πρόταση επίσης ωραιοποιεί την κατάσταση που δεσπόζει στην παγκόσμια οικονομία ακόμη και σε εκείνες τις χώρες που βρίσκονται εκτός του καθεστώτος της χρεοκρατίας, όπως για παράδειγμα οι χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης. Την πραγματική εικόνα την περιγράφει ανάγλυφα η εισαγωγή στην ετήσια επισκόπηση που εκδίδει το ΔΝΤ, όπου προβλέπεται ότι στις μεγάλες οικονομίες του πλανήτη επ’ ουδενί τα επόμενα χρόνια η δυνητική ανάπτυξη δεν πρόκειται να προσεγγίσει τον μέσο όρο του 2,25% της περιόδου 2001-2007, αλλά θα κυμαίνεται στο 1,6%. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη προϊδεάζει για μια νέα περίοδο ακόμη χαμηλότερων προσδοκιών. Το πόσο κενό περιεχομένου είναι το σχέδιο της κυβέρνησης για σημαντική άνοδο των ρυθμών μεγέθυνσης του ΑΕΠ στην περίπτωση που ελαφρυνθούμε από μια μετακύληση των αποπληρωμών κι η οποία θα επιτρέψει την ομαλή αποπληρωμή του χρέους φαίνεται επίσης κι απ’ το τι ισχύει σε άλλες χώρες, που δεν φέρουν το άχθος της εξυπηρέτησης ενός χρέους που κινείται στα εξωφρενικά επίπεδα του ελληνικού. Για παράδειγμα η Γερμανία, που βρίσκεται στην άλλη άκρη της κλίμακας της υπερχρέωσης. Με ένα δημόσιο χρέος της τάξης του 78% και με αρνητικά επιτόκια δανεισμού, που σημαίνουν σχεδόν ανεμπόδιστες δυνατότητες χρηματοδότησης δημοσίων επενδύσεων, θα έπρεπε οι ρυθμοί μεγέθυνσής της να τείνουν σε διψήφια επίπεδα. Παρόλα αυτά το 2014 κινήθηκαν στο 1,5% και για φέτος προβλέπονται στο 1,7%. Επομένως μπορεί η υπερχρέωση να καθηλώνει τους ρυθμούς μεγέθυνσης, δεσμεύοντας στις αποπληρωμές χρέους πολύτιμους πόρους κι αναπαράγοντας έτσι ένα φαύλο κύκλο αποεπένδυσης και υπερχρέωσης, η απαλλαγή ωστόσο από το χρέος δεν φέρνει πιο κοντά τον δρόμο της οικονομικής ανάπτυξης. Κι αν δεν το κατάφερε η Γερμανία που μπορεί μεταξύ άλλων και εκμεταλλεύεται προνομιακά την αγορά της ευρωζώνης, διαθέτοντας ένα μοναδικό παραγωγικό πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της, γιατί να το πετύχει η Ελλάδα;

Η τρίτη πρόταση στοχεύει στην διεύρυνση των κοινωνικών συμμαχιών του ΣΥΡΙΖΑ με τμήματα του κεφαλαίου που θα ευνοηθούν από το «επενδυτικό πακέτο». Το νέο Σχέδιο Μάρσαλ, όπως κατ’ αναλογία συνέβη και με το παλιό, αναμένεται να δημιουργήσει την κρίσιμη εκείνη κεφαλαιακή μαγιά που θα οδηγήσει σε ένα νέο κύκλο συσσώρευσης και ανάπτυξης του ελληνικού κεφαλαίου. Σε συνδυασμό δε με την τελευταία πρόταση του Γ. Βαρουφάκη για φιλοεπιχειρηματικές μεταρρυθμίσεις αυτό που ζητείται είναι η διευκόλυνση της δράσης του κεφαλαίου κι η απαλλαγή του από περιττά εμπόδια και κόστη (διοικητικά, ασφαλιστικά, κ.α.).

Η τέταρτη πρόταση για ίδρυση «κακής τράπεζας», όπως συνέβη με πιο καθαρό τρόπο στην Ιρλανδία, είναι κατάρα κι ευλογία. Κατάρα για τα δημόσια οικονομικά και την τσέπη των φορολογουμένων που θα κληθούν, χωρίς να ερωτηθούν, να απαλλάξουν τις τράπεζες από τις τελευταίες επισφάλειες που άφησε η εποχή της κρίσης και της ύφεσης. Κι ευλογία για τις ίδιες τις τράπεζες που θα μπορούν να ξεκινήσουν ένα νέο κύκλο κερδοφορίας χωρίς τα καθηλωτικά βαρίδια των «κόκκινων» επιχειρηματικών και προσωπικών δανείων.

Το σχέδιο του Βαρουφάκη επομένως δεν επικεντρώνεται μόνο σε μια επιδερμική αναδιάρθρωση του χρέους που επιχειρεί να συγκεράσει τα συμφέροντα των δανειστών και θα το καθιστά βιώσιμο, δηλαδή εξυπηρετήσιμο ή ομαλά αποπληρώσιμο. Στόχο που αντιστρατεύεται το λαϊκό συμφέρον για άμεση παύση πληρωμών και μονομερή διαγραφή του. Επιπλέον, εκφράζοντας μια ολοκληρωμένη αστική στρατηγική, παρεμβαίνει και στους όρους ανάκαμψης της κερδοφορίας του κεφαλαίου…

Στους πιστωτές η δημόσια περιουσία, όρος για το νέο κούρεμα το 2014 (Πριν, 1.9.2013)

reichstag_von_spree500Για τις γερμανικές εκλογές που θα διεξαχθούν στις 22 Σεπτέμβρη τα πάντα εδώ και καιρό είναι γνωστά και προβλέψιμα: Πρώτο κόμμα θα είναι οι Χριστιανοδημοκράτες με ποσοστό 41 έως 42%, οι Σοσιαλδημοκράτες θα υποστούν μια ακόμη ιστορική ήττα κερδίζοντας γύρω στο 22% ως ανταμοιβή της δεξιάς τους μετατόπισης που ως κορυφαία έκφραση είχε την συγκυβέρνηση με την Δεξιά, οι Πράσινοι θα πάρουν γύρω στο 11%, η Αριστερά στο 7%, οι Φιλελεύθεροι στο 5% παραμένοντας έτσι άγνωστο αν θα καταφέρουν να ενταχθούν στη Βουλή και το νεοϊδρυθέν κόμμα Εναλλακτική για την Γερμανία που ως σημαία του έχει την έξοδο της Γερμανίας από την ευρωζώνη θα κερδίσει γύρω στο 3%, χωρίς να καταφέρει να εκλέξει βουλευτές, μιας και δεν θα περάσει το όριο του 5%. Η μοναδική άγνωστη παράμετρος σχετίζεται με την Ελλάδα. (Πώς να μην δημιουργούμε εκνευρισμό στην γερμανική πολιτική και οικονομική ελίτ;) Αφορά δε την τύχη του ελληνικού δημόσιου χρέους και επικεντρώνεται στο ερώτημα κατά πόσο θα απαιτηθεί ένα νέο κούρεμα που θα συνοδεύεται από ένα νέο δάνειο. Δεν υπάρχει δε αμφιβολία πως οι αρμόδιες υπηρεσίες που στεγάζονται στα γυάλινα κτίρια όπου είναι συγκεντρωμένα τα γερμανικά υπουργεία ένθεν κι ένθεν του ποταμού Σπρέε δίπλα στο Ράιχσταγκ γνωρίζουν με λεπτομέρειες εδώ και καιρό. Σιγά που θα το άφηναν στην τύχη, ή να εξεταστεί τελευταία στιγμή, ή ακόμη χειρότερα να αποφασιστεί από αυτούς που πρωτίστως αφορά, την Ελλάδα…

Στην αποικία της Ελλάδας η συζήτηση άνοιξε σχεδόν από ατύχημα, κάτω από την πίεση που άσκησαν στην Δεξιά τα μεγάλης κυκλοφορίας λαϊκίστικα ταμπλόιντ, όπως η Μπιλντ, καθώς και η αντιπολίτευση των Σοσιαλδημοκρατών που βρήκε μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να πιέσει την Μέρκελ ξεπερνώντας την από τα δεξιά. Κι αυτό συνέβη παρότι η ανάγκη για μια νέα αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, που θα είναι η τέταρτη σε τρία χρόνια, προβάλλει ως κάτι παραπάνω από επιτακτική. Μάρτυρας τα πρόσφατα στοιχεία που δείχνουν τον εκτροχιασμό του δημόσιου χρέους, παρά τις αλλεπάλληλες επεμβάσεις που έχει δεχθεί και ειδικότερα τις δύο μίνι αναδιαρθρώσεις του Μαρτίου του 2011 και του Νοεμβρίου του 2013 και την γίγα-αναδιάρθρωση του Μαρτίου του 2012, όπου η ελληνική ιδιαιτερότητα κι ο παραδοσιακός εξαιρετισμός (όνειδος για κάθε ευρωλιγούρη και κοσμοπολίτη λιμοκοντόρο) γνώρισε νέες δόξες πετυχαίνοντας την μεγαλύτερη διαγραφή δημοσίου χρέους των τελευταίων δεκαετιών, αφήνοντας ακόμη κι αυτή της Αργεντινής του 2001 πολλά …χιλιόμετρα πίσω. Το μόνο ωστόσο που κατάφερε το κούρεμα του Μαρτίου του 2012 ήταν να ξαναστείλει το ελληνικό δημόσιο χρέος στα ουράνια: στο 180% του ΑΕΠ, όταν τον Σεπτέμβριο του 2009, προ «δημιουργικής στατιστικής» ήταν 115% και έναν μήνα αργότερα, τον Οκτώβριο του 2009, μετά την μεσολάβηση των στατιστικών αλχημειών εκτοξεύτηκε στο 129% του ΑΕΠ! Έτσι τον Ιούνιο του 2013 (δεύτερο τρίμηνο 2013) το ελληνικό δημόσιο έκλεισε στα 321 δισ. ευρώ, όταν έναν χρόνο πριν, τον Ιούνιο του 2012 (δεύτερο τρίμηνο 2012) ήταν 303 δισ. ευρώ και 15 μήνες νωρίτερα, τον Μάρτιο του 2012 (πρώτο τρίμηνο 2012) στα 280 δισ. Ο άθλος δηλαδή που καταγράφηκε δεν αφορά μόνο την αύξηση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού επί του ΑΕΠ, κάτι που αποδείχθηκε «ευκολάκι» για τις νεοφιλελέρες από τη στιγμή που το ΑΕΠ ακολούθησε την τροχιά που διαγράφει η ηθική ακεραιότητα των γνωστότερων εκπροσώπων του συγκεκριμένου ιδεολογικού ρεύματος καταγράφοντας ελεύθερη πτώση, χωρίς σταματημό. Το επίτευγμα πιστωτών και ΠΑΣΟΚοδεξιών μνημονιακών ήταν ότι κατάφεραν να αυξήσουν το δημόσιο χρέος κι ως απόλυτο αριθμό, ως ποσό, καθιστώντας το ξανά μη βιώσιμο, όπως αναγκάστηκε να παραδεχτεί κι ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρας από το βήμα της Βουλής. Εξέλιξη που την χρεώνονται εξ ολοκλήρου προφανώς οι πιστωτές κι η ελληνική αστική τάξη, από τη στιγμή που το PSI σχεδιάστηκε κι εκτελέστηκε με απόλυτη δική τους ευθύνη.

Υπό την ανοχή της κυβέρνησης και της Τρόικας συνεχίζεται το πάρτι φοροδιαφυγής των off shore εταιρειών στην Ελλάδα

Ένα νέο δάνειο, το τρίτο στη σειρά, βρίσκεται προ των πυλών είναι το αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα της συζήτησης που διεξάγεται, με τις άγνωστες παραμέτρους να εστιάζονται στο ύψος του. Οι ακραίες τιμές, ως προς το παρόν, ξεκινούν από 10 δισ. που είπε ο Σόιμπλε κι επανέλαβε ως πιστό φερέφωνο ο Γ. Στουρνάρας λίγες μέρες αργότερα, έχοντας ως αφετηρία το χρηματοδοτικό κενό των δύο επόμενων ετών (2014-2015), και φτάνουν τα 77 δισ. ευρώ, όπως αποκάλυψε η Μπιλντ ότι αναφέρεται σε έγγραφο του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών, με ημερομηνία μάλιστα 2012(!), κι ως αφετηρία έχει το κενό που θα προκύψει τα έτη 2015-2020!

Το σίγουρο είναι πως η Γερμανία δεν θα επιτρέψει με κανέναν τρόπο να μείνει στην μέση η δουλειά που ξεκίνησε τυπικά πριν τρία χρόνια, με την υπαγωγή της Ελλάδας στο Μνημόνιο και την επιβολή ενός καθεστώτος ελεγχόμενης χρεοκοπίας που διασώζει τράπεζες και πιστωτές στέλνοντας τον λογαριασμό στην κοινωνία των πληττόμενων χωρών και του φορολογούμενους των χωρών – πιστωτών. Το νέο πακέτο διάσωσης της Ελλάδας, που θα παρουσιαστεί κι αυτό ως μία ακόμη τεράστια εθνική επιτυχία όπως χαρακτήρισε ο Γ. Στουρνάρας τα δάνεια ύψους 240 δισ. ευρώ που έχουμε λάβει ως τώρα από τους πιστωτές (λες και δεν θα πρέπει να πληρωθούν) θα συνοδευτεί από μέτρα λιτότητας που θα συνιστούν μια βαθιά τομή σε σχέση με τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί μέχρι τώρα. Όπως ακριβώς το πρώτο Μνημόνιο του Μαΐου του 2010 ισοδυναμούσε με μια απλή περιπέτεια μπροστά στο εφιαλτικό δεύτερο Μνημόνιο του Φεβρουαρίου του 2012 (μείωση μισθών, κατάργηση συλλογικών συμβάσεων, διάλυση ασφαλιστικού συστήματος, έκδοση ομολόγων με ξένο δίκαιο, κ.α.), έτσι κι αυτό, το δεύτερο, συγκρινόμενο με το τρίτο υπό κατασκευή Μνημόνιο θα φαντάζει μια …κακή στιγμή. Οι πρωτοφανείς ποιοτικές τομές που εισήγαγε στην εκμετάλλευση της εργατικής τάξης και τα κυριαρχικά δικαιώματα θα μοιάζουν με σχετικά εύκολα αναστρέψιμες, ποσοτικές συσσωρεύσεις. Το βασικό του δε χαρακτηριστικό πέρα από νέες μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις και μαζικές (κατά χιλιάδες κάθε μήνα!) απολύσεις στο δημόσιο, θα είναι η υπαγωγή απ’ ευθείας στους πιστωτές στοιχείων της ελληνικής δημόσιας περιουσίας. Για πρώτη φορά δε είχε προταθεί από την Φινλανδία το 2011 ως όρος για την συμμετοχή της στο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας. Τώρα, η πρόταση κατατέθηκε δημόσια πριν λίγες εβδομάδες, καταμεσής του Αυγούστου, από την ένωση των γερμανών βιομηχάνων, που επικαλέστηκε μάλιστα αντίστοιχα παραδείγματα από το παρελθόν όπου έχει εφαρμοστεί η διαδικασία της υποθήκευσης δημόσιας περιουσίας με ευθύνη του ΔΝΤ, ως το τίμημα περαιτέρω δανεισμού μιας χώρας κι αφού το αξιόχρεο της έφτασε πιο χαμηλά από το ΑΕΠ της κι όλοι ήξεραν πως όσο και να ήθελε αδυνατούσε να αποπληρώσει τα δανεικά. Ό,τι συμβαίνει και με μας. Αυτό ακριβώς είναι και το σχέδιο για την Ελλάδα, με το δεύτερο και πιο κρίσιμο βήμα της τέταρτης αναδιάρθρωσης πέραν του νέου δανείου, δηλαδή το κούρεμα μέρους του χρέους που οφείλουμε στις χώρες της ευρωζώνης, στα μέσα του 2014 κι όταν θα έχει ολοκληρωθεί το τρέχον πρόγραμμα διάσωσης, να εξαρτάται από την εκχώρηση δημόσιας περιουσίας στους πιστωτές – γεγονός χωρίς προηγούμενο πρέπει να αναφερθεί για τον ανεπτυγμένο καπιταλιστικό κόσμο την μεταπολεμική εποχή.

Το σχετικό σενάριο, περάσματος της ελληνικής δημόσιας περιουσίας στους πιστωτές, που μπορεί να πάρει την μορφή μεταφοράς της έδρας του ΤΑΙΠΕΔ από την Αθήνα στο Λουξεμβούργο ή απ’ ευθείας υπαγωγής περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), κάθε άλλο παρά διαψεύστηκε από τις Βρυξέλλες. Η δήλωση του εκπροσώπου του Όλι Ρεν («καλό κουράγιο Έλληνες») ότι «δεν υπάρχει σχετική απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής» μάλλον σκόπευε να προαναγγείλει τα επόμενα βήματα που θα γίνουν, κι όχι να αποκλείσει κάθε σχετική συζήτηση.

Η ανάληψη από τους πιστωτές του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων, που θα ισοδυναμεί με την αναίρεση ακόμη και της τελευταίας έννοιας εθνικής κυριαρχίας και ανεξαρτησίας, μπορεί να έχει ως πρώτο βήμα το σχεδιαζόμενο ξεπούλημα 81.000 ακινήτων της πρώην Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου, απ’ όπου αναμένεται η είσπραξη 28 δισ. ευρώ. Σε αυτά τα ακίνητα περιλαμβάνονται φιλέτα τεράστιας αξίας, ενώ από την βουλιμία των πιστωτών είναι προφανές ότι δεν θα εξαιρεθούν ούτε νησιά, ούτε νοσοκομεία. Αξίζει δε να σημειωθεί πόσο πιο επιθετικό κ α αυτά φυσικά για τους άνεργους, τους φτωχούς και τους κατεστραμμένους μικρομεσαίους ενώ, στην άλλη πλευρά του κοινωνικού φάσματος, η αστική τάξη συνεχίζει το πάρτι με την στήριξη του κράτους και της Τρόικας. Είναι πέρα για πέρα ενδεικτικά τα στοιχεία για τις υπεράκτιες εταιρείες (off shore) που έδωσε στη δημοσιότητα το ίδιο το υπουργείο Οικονομικών. Βάσει αυτών έχουν καταγραφεί 6.575 off shore εταιρείες εκμετάλλευσης ακινήτων, εκ των οποίων έχουν ελεγχτεί μόλις οι 34, δηλαδή το 0,5%. Κι ενώ σε όλη την επικράτεια το ΣΔΟΕ κάνει σαφάρι ψάχνοντας στα τραπεζάκια αποδείξεις για τους εσπρέσο και τα μοχίτο, το ζεστό χρήμα των off shore αφήνεται άθικτο όπως αποκαλύπτει το γεγονός ότι σε διαδικασία ελέγχου βρίσκονται μόνο 315 εταιρείες, αντί να ελεγχθούν όλες, μία προς μία. Τα οφέλη από μία τέτοια διαδικασία είναι προφανή: αν ο έλεγχος του 0,5% απέδωσε στην εφορία 40 εκ. ευρώ, ο έλεγχος όλων των off shore θα μπορούσε να φέρει στα δημόσια ταμεία 8 δισ. Αλλά κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει…

Νέα λιτότητα φέρνουν επιμήκυνση και αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους (Πριν, 18.11.2011)

Μέτρα 11,2 δισ. ευρώ ετησίας είναι υποχρεωμένη να λαμβάνει η Ελλάδα, βάσει του Δημοσιονομικού Συμφώνου, υποδεικνύει η έκθεση της Τρόικας

Όταν η υποκρισία συναντάει την γελοιότητα τότε το συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης (Γιούρογκρουπ) συνεδριάζει ξανά και ξανά από κοινού με την ηγεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για να αποφασίσουν αν το ελληνικό δημόσιο χρέος θα φτάσει το όριο του 120% του ΑΕΠ το 2020 ή το 2022, όταν όλοι μα όλοι ξέρουν πώς ούτε το 2020, ούτε το 2022 θα είναι 120%! Αυτή τη στιγμή το πιο ασφαλές στοίχημα είναι πως και οι δύο θα πέσουν έξω. Καμία πρόβλεψη δεν πρόκειται να επιβεβαιωθεί!

Παρόλα αυτά ο καθένας συμμετέχει σε αυτό το θέατρο του παραλόγου για τους δικούς του λόγους. Το ΔΝΤ επιδιώκει με κάθε τρόπο να καθησυχάσει τα εκατοντάδες κράτη μέλη του ότι δεν υπάρχει κίνδυνος να χάσουν τα λεφτά τους σε αυτή την παγίδα που λέγεται Ελλάδα, όπου κανένας το 2010, όταν ξεκίναγε η επιχείρηση διάσωσης των πιστωτών, δεν μπορούσε να προβλέψει το μέγεθος του αδιεξόδου που θα δημιουργούταν όσο όλοι οι παίκτες έμπαιναν πιο χοντρά στο παιχνίδι. Έτσι έφτασαν αυτή τη στιγμή, με βάση το προσχέδιο της έκθεσης της Τρόικας που κατατέθηκε στο Γιούρογκρουπ, από τα 148,6 δισ. ευρώ που έχουν δοθεί ως τώρα στο πλαίσιο του πρώτου (73 δισ. ευρώ) και του δεύτερου προγράμματος (75,6 δισ.) οι μεν Ευρωπαίοι να έχουν δανείσει 126,9 δισ. (52,9 στο πλαίσιο του πρώτου προγράμματος τα κράτη μέλη της ευρωζώνης και 74 δισ. στο πλαίσιο του δεύτερου το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας) και το δε ΔΝΤ 21,7 δισ. ευρώ (20,1 από το πρώτο και 1,6 από το δεύτερο πακέτο). Η ΕΕ, πιστός εκφραστής των πιστωτών και των τραπεζών, έρμαιο κι αυτή της δικής της ρατσιστικής φιλολογίας περί «τεμπέληδων του Νότου» και «κλαμπ της ελιάς» δημιούργησε ένα δανειακό ολοκαύτωμα για να διευκολύνει το σάρωμα των εργατικών κατακτήσεων, ξέχασε όμως κάτι βασικό: να δημιουργήσει μια έξοδο διαφυγής. Έτσι τώρα η ΕΕ οφείλει να πείσει τους φορολογούμενους των βόρειων χωρών πως …όλα βαίνουν καλώς. Τι κι αν το δημόσιο χρέος της Ελλάδας το 2013 θα φτάσει το 188,3% του ΑΕΠ και το 2014 το 188,9%; Τι κι αν η ύφεση συνεχιστεί και το τρέχον έτος για πέμπτη συνεχή χρονιά φτάνοντας το 6%, αλλά και το 2013 ξεπερνώντας το 4%, οδηγώντας αυτομάτως το δημόσιο χρέος στα ύψη; Δεν συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας διαμηνύουν ΕΕ και ΔΝΤ για τώρα, το μόνο πρόβλημα εντοπίζεται στο απώτερο μέλλον κάπου μεταξύ 2020 και 2022, μακροπρόθεσμα δηλαδή, όταν κατά την δημοφιλή ρήση του Κέυνς όλοι θα είμαστε νεκροί…

Υπό αυτό το πρίσμα μια νέα αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους είναι πάλι θέμα χρόνου. Μάρτυρας η επίσκεψη την εβδομάδα που μας πέρασε στην Αθήνα του επικεφαλής του Διεθνούς Χρηματοπιστωτικού Ινστιτούτου Σαρλς Νταλάρα, ο οποίος καθόρισε τις λεπτομέρειες και της προηγούμενης χρεοκοπίας, τον Μάρτιο του 2012. Οι όροι αυτή τη στιγμή ωστόσο έχουν γίνει πολύ πιο σύνθετοι από τη στιγμή που το δημόσιο χρέος, όσο προχωράει η υλοποίηση του προγράμματος όλο και λιγότερο αποτελείται από ομόλογα και όλο και περισσότερο συντίθεται από δάνεια του Μηχανισμού Στήριξης. Στις 30 Σεπτεμβρίου ειδικότερα και με βάση την εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού που ψηφίσθηκε την προηγούμενη Κυριακή, το 49% του χρέους της κεντρικής διοίκησης αποτελούταν από δάνεια του Μηχανισμού Στήριξης και μόλις το 37,5% από ομόλογα εσωτερικού. Αναλογία που θα αλλάξει ακόμη περισσότερο όσο θα έρχονται οι νέες δόσεις και θα αυξάνουν το μερίδιο των δανείων του Μηχανισμού Στήριξης.

Ο πονοκέφαλος επομένως των Ευρωπαίων προέρχεται από το γεγονός ότι αυτοί πλέον θα είναι οι χαμένοι της επικείμενης αναδιάρθρωσης, η οποία είναι θέμα χρόνου. Έγραφε για παράδειγμα το γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ ότι ένα πιθανό κούρεμα του ελληνικού δημόσιου χρέους κατά 50% και συγκεκριμένα αυτού που κατέχουν οι «επίσημοι» κι όχι οι λίγοι εναπομείναντες ιδιώτες πιστωτές θα κόστιζε στην Γερμανία (που έχει δανειοδοτήσει την Ελλάδα με 35 δισ. ευρώ) τουλάχιστον 17,5 δισ. ευρώ. Προς το παρόν φυσικά αποκλείουν αυτή την λύση, όπως έκανε ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, την προηγούμενη εβδομάδα. Το ίδιο όμως δεν συνέβαινε και όλη τη διάρκεια του 2010 και του 2011, όταν προείχε η ασφαλής έξοδος των τραπεζών τους από το ελληνικό χρέος και το ξεφόρτωμα των ελληνικών ομολόγων κι επίσης η απαρέγκλιτη εφαρμογή των προγραμμάτων λιτότητας;

Καθαρά συγκυριακοί λόγοι, ωστόσο, όπως οι εκλογές στη Γερμανία που θα διεξαχθούν τον Σεπτέμβριο του 2013 και το συνεπακόλουθο πολιτικό κόστος που θα είχε για την Άνγκελα Μέρκελ μια επίσημη παραδοχή απωλειών από την έκθεση της στην Ελλάδα, προκρίνουν την αναζήτηση ημίμετρων για μια βραχυπρόθεσμη επίλυση του ελληνικού ζητήματος. Η συμφωνία επί αυτών των μέτρων θα δώσει και το πράσινο φως για να δοθεί η δόση ύψους τουλάχιστον 31,5 δισ. ευρώ που θα έπρεπε να είχε δοθεί από τις 28 Ιουνίου. Αυτά τα βραχυπρόθεσμα ημίμετρα είναι οι αποφάσεις που θα ληφθούν στο Γιούρογκρουπ της Τρίτης, που θα αποτελεί συνέχεια του προηγούμενου Γιούρογκρουπ (την Τρίτη 13 Νοεμβρίου) όπου συμφωνήθηκε να δοθεί παράταση για δύο χρόνια στο στόχο μείωσης του δημοσιονομικού ελλείμματος στο 3% που αρχικά είχε προσδιορισθεί για το 2014. Με τη νέα απόφαση, που συνιστά μια ακόμη ομολογία αποτυχίας του προγράμματος «διάσωσης» της ελληνικής οικονομίας να πιάσει τους ονομαστικούς του στόχους, ο στόχος μετατίθεται για το 2016. Και μέχρι τότε βλέπουμε κατά πόσο θα απαιτηθεί και μια νέα μετακύλιση… Οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης την Τρίτη θα κληθούν να επιλέξουν μεταξύ μια ασφυκτικά περιορισμένης γκάμας μέτρων που περιλαμβάνει: Την επιστροφή τόκων που έχουν κερδίσει ή αναμένεται να κερδίσουν οι χώρες – πιστωτές (το όφελος της Γερμανίας για παράδειγμα εκτιμάται ότι υπερβαίνει το μισό δισ. ευρώ ετησίως) μέχρι την επιστροφή των τοκογλυφικών κερδών που έχουν εισπράξει οι εθνικές κεντρικές τράπεζες από τα ελληνικά ομόλογα λόγω της διαφοράς μεταξύ ονομαστικής αξίας και τιμής στην οποία τα αγόραζαν από την δευτερογενή αγορά κι η οποία είναι σημαντικά (σε βαθμό σκανδάλου!) χαμηλότερη.

Αν κάτι ωστόσο δεν επιδέχεται καμιάς αμφιβολίας είναι ο βαρύς πέλεκυς λιτότητας που θα συνοδεύσει οποιαδήποτε λύση από τις δύο παραπάνω επιλεγεί ή κάποια καινούργια. Σε κάθε περίπτωση οι δανειστές θα ζητήσουν …αίμα! Το προσχέδιο της έκθεσης κάνει με σαφήνεια λόγο για επιπλέον μέτρα ύψους 4 δισ. ευρώ για την περίοδο 2015-2016, χωρίς όμως αυτός να είναι ο τελικός λογαριασμός. Το συνολικό του ύψος θα γίνει γνωστό μόλις ολοκληρωθούν οι λεπτομέρειες της «ενδιάμεσης λύσης» της Τρίτης και θα περιλαμβάνει επίσης και το χρηματοδοτικό κενό που θα δημιουργηθεί το επόμενο διάστημα στην εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού λόγω τουλάχιστον της ύφεσης. Το προσχέδιο της έκθεσης προχωράει ωστόσο παραπέρα περιγράφοντας τα νέα μέτρα λιτότητας που αυτή τη φορά δεν θα χρειαστεί να είναι τόσο …νέα. «Ένας περαιτέρω τρόπος να αυξηθεί η αξιοπιστία», γράφει το προσχέδιο χρησιμοποιώντας την γνωστή συμβολική γλώσσα των Βρυξελλών για να περιγράψουν την λιτότητα «είναι η έγκαιρη εφαρμογή του Δημοσιονομικού Συμφώνου της ΕΕ. Η Ελλάδα έχει ήδη υπογράψει και επικυρώσει την διακυβερνητική Συνθήκη για τη Σταθερότητα, Συνεργασία και την Διακυβέρνηση στην ΟΝΕ. Κρίσιμος όρος της συμφωνίας είναι το Δημοσιονομικό Σύμφωνο που εισάγει κανόνες για τους εθνικούς προϋπολογισμούς και ενισχυμένους μηχανισμούς επιβολής σε ευρωπαϊκό επίπεδο». Στη συνέχεια, το προσχέδιο της έκθεσης περιγράφει επακριβώς τον μηχανισμό που οφείλει να ακολουθήσει η Ελλάδα, καθιστώντας την ψήφιση νέων μέτρων λιτότητας περιττή: «Χώρες με λόγο χρέους προς ΑΕΠ μεγαλύτερο του 60% πρέπει να εξασφαλίζουν μια ετήσια μείωση του λόγου χρέους τους κατά 1/20 της διαφοράς μεταξύ πραγματικού λόγου χρέους προς ΑΕΠ και του ορίου του 60%». Για την Ελλάδα (που με βάση τα στοιχεία του προϋπολογισμού το δημόσιο χρέος για το 2012 θα φτάσει τα 340 δισ. ευρώ σε ένα ΑΕΠ ύψους 194 δισ. ευρώ ή θα αντιπροσωπεύει το 175,6% του ΑΕΠ) η παραπάνω διαφορά μεταξύ πραγματικού δημόσιου χρέους και του στόχου του 60% (που σημαίνει 116 δισ. ευρώ) μεταφράζεται σε 224 δισ. Οπότε, τα αναγκαία μέτρα, που αυτόματα θα υιοθετούνται ετησίως λόγω του Δημοσιονομικού Συμφώνου, ανέρχονται σε 11,2 δισ. ευρώ! Αυτός είναι ο λογαριασμός που μας κόβει η ΕΕ, βάσει των συμφωνιών που έχουμε ήδη υπογράψει.

Άμεση απόρροια των παραπάνω είναι πως όχι μόνο η αναγκαία διαγραφή μεγάλου μέρους ή όλου του δημόσιου χρέους αλλά κι η ανατροπή της αιματηρής λιτότητας που θα επιβάλλεται ελέω Δημοσιονομικού Συμφώνου, το οποίο στο εξής θα λειτουργεί ως αυτόματος σταθεροποιητής της φτώχειας, προϋποθέτουν την σύγκρουση και την έξοδο από την ευρωζώνη και την ΕΕ. Εντός τους, και σε συνεννόηση μαζί τους, δεν υπάρχει καμιά περίπτωση ούτε καν ήπιας διαχείρισης του χρέους. Πολύ περισσότερο ανατροπής της λιτότητας…

Ναυάγιο του Μνημονίου η “επιλεκτική χρεοκοπία” (Πριν, 17 Ιούλη 2011)

  • Όλα τα σχέδια αναδιάρθρωσης περιλαμβάνουν νέα μέτρα λιτότητας και φτώχειας 

Σε νέα κορύφωση θα οδηγηθεί η αντιπαράθεση στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης από αύριο μετά την πρωτοβουλία του προέδρου της ΕΕ, Χέρμαν βαν Ρομπέι, να συγκληθεί έκτακτη σύνοδο κορυφής της ΕΕ την Πέμπτη 21 Ιούλη. Το Βερολίνο δεν έκρυψε ούτε και τώρα την διαφωνία του με τη συνεδρίαση, θέτοντας ως πρώτη προτεραιότητα την συμφωνία επάνω σε ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων που είναι σε εξέλιξη. Με άλλα λόγια θεώρησε μέσο εκβιασμού της Γερμανίας την σύγκλιση της συνόδου κορυφής, πριν οριστικοποιηθούν οι αποφάσεις. Αν επομένως δούμε και αυτή την συνεδρίαση να παραπέμπεται στις ελληνικές καλένδες, ας μην ξαφνιαστούμε…

Η αντιπαράθεση στο εσωτερικό της ΕΕ εξακολουθεί να επικεντρώνεται στη συμμετοχή των ιδιωτών στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους. Πριν δούμε όμως την επόμενη μέρα, ας σταθούμε σε όσα προηγήθηκαν. Ο πυρετός των σχετικών συζητήσεων και αντιπαραθέσεων αποτελεί την πιο αδιάψευστη απόδειξη της αποτυχίας του πρώτου Μνημονίου να δώσει μια βραχυπρόθεσμη έστω λύση στο πρόβλημα βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους. Με άλλα λόγια, απέδειξε ότι ζητούμενο του Μνημονίου δεν ήταν η μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ (που από τον Σεπτέμβριο του 2009 μέχρι φέτος θα έχει αυξηθεί από το 115% στο 164%, καταγράφοντας άνοδο ρεκόρ) αλλά η κατεδάφιση κοινωνικών κατακτήσεων και η διάσωση των γαλλο-γερμανικών τραπεζών που αυτό το χρόνο κατάφεραν και ξεφορτώθηκαν μεγάλο μέρος των ελληνικών ομολόγων που είχαν στα χαρτοφυλάκια τους. Φτάνουμε έτσι τώρα, ένα σχεδόν χρόνο μετά, το πρόβλημα του ελληνικού δημοσίου χρέους να προκύπτει πολύ πιο απειλητικό από πέρυσι, δεδομένου ότι αν πέρυσι χρειάστηκε προσπάθεια από την κυβέρνηση Παπανδρέου ώστε τα επιτόκια στη δευτερογενή να πάρουν φωτιά και να εμφανιστεί ως μονόδρομος η προσφυγή στον μηχανισμό ΔΝΤ – ΕΕ, φέτος η αδυναμία του ελληνικού δημοσίου να ανταποκριθεί στις αυξημένες υποχρεώσεις του είναι πασιφανής. Το σχέδιο διάσωσης δηλαδή όχι απλώς δεν έλυσε αλλά οδήγησε σε παροξυσμό το πρόβλημα του δημόσιου χρέους, καθιστώντας το δυσεπίλυτο.

Οι περιορισμοί που ορθώνονται είναι κατά βάση δύο. Στις μυλόπετρές τους δε, όχι μόνο δεν αποτράπηκε ως προς το παρόν η ασφαλής επίλυση του «ελληνικού ζητήματος» αλλά επωάστηκε και η μετάδοση του στην τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, την Ιταλία, όπως έδειξε η άνοδος των επιτοκίων με τα οποία δανείζεται η γειτονική χώρα. Ο πρώτος και καθοριστικότερος σχετίζεται με την απαίτηση της Γερμανίας να επωμιστούν και οι ιδιωτικές τράπεζες μέρος του κόστους της επιχειρούμενης αναδιάρθρωσης. «Εντάξει, να βάλουμε το χέρι στην τσέπη για να εγκρίνουμε ένα νέο δάνειο προς την Ελλάδα», φαίνεται να λέει η Γερμανία συνεπικουρούμενη από την Φινλανδία, την Ολλανδία και άλλες χώρες, «αλλά δεν είναι δυνατό οι δικοί μας φορολογούμενοι να πληρώσουν στο ακέραιο τόκους και κουπόνια που λήγουν την επίμαχη περίοδο, χωρίς οι ομολογιούχοι να επωμιστούν μέρος τουλάχιστον του κόστους». Εκ μέρους τους τοποθετήθηκαν οι οίκοι αξιολόγησης (τσάμπα πληρώνονται από τις τράπεζες;) ρίχνοντας στην μάχη το φονικότερο όπλο που διαθέτουν, δηλαδή τη δυνατότητα τους να βαθμολογούν. Έτσι, για να αποτρέψουν τις (αστείες σε κάθε περίπτωση) ζημιές των τραπεζών έχουν επιδοθεί τις τελευταίες δύο εβδομάδες σε μια παράκρουση υποβαθμίσεων που δεν πλήττει μόνο την Ελλάδα αλλά και άλλες χώρες που είναι στην κόψη του ξυραφιού, όπως η Πορτογαλία. Για την Ελλάδα επιπλέον προειδοποίησαν ότι θα την ανακηρύξουν σε καθεστώς «επιλεκτικής χρεοκοπίας», ένα πλαίσιο μερικής δηλαδή χρεοκοπίας, από τη στιγμή που η αδυναμία εξυπηρέτησης των χρεών της δεν είναι καθολική πλήττοντας όλα τα ομόλογα που έχει εκδώσει το ελληνικό δημόσιο, αλλά χρονικά οριοθετημένη.

Η κυβέρνηση μπροστά σε όλη αυτή την λυσσαλέα αντιπαράθεση στάθηκε αμήχανη, συμφωνώντας σε κάθε σχέδιο αναδιάρθρωσης που έπεφτε στο τραπέζι, μέχρι να αποσυρθεί και να πέσει κάποιο νεώτερο από τα 36 που έχει στα συρτάρια της η ΕΚΤ για να συμφωνήσει με αυτό, ενθουσιωδώς μάλιστα. Έτσι μέχρι πριν δύο εβδομάδες συμφωνούσε με το γαλλικό σχέδιο της οικειοθελούς ανανέωσης από τους κατόχους τους των ομολόγων που λήγουν την δύσκολη αυτή τριετία. Όταν ναυάγησε μάθαμε από τον φιλοκυβερνητικό Τύπο ότι διαφωνούσε, ειδικότερα με το ύψος των επιτοκίων που έφθαναν στο 8% ετησίως! Προφανώς επρόκειτο για καθαρή τοκογλυφία, αλλά το θυμήθηκαν αφού απέτυχε το σχέδιο! Μετά, την Δευτέρα ο πρωθυπουργός έστειλε επιστολή βάσει της οποίας απέρριπτε το σχέδιο της Μέρκελ για συμμετοχή ιδιωτών, με την ίδια σθεναρότητα που από το βήμα της Βουλής πριν λίγες εβδομάδες είχε απορρίψει κάθε σκέψη για παραχώρηση ενυπόθηκων εγγυήσεων, όπως ζητούν Φιλανδοί και Ολλανδοί. Την επόμενη μέρα στο θυελλώδες Γιούρογκρουπ ο Βενιζέλος αποδέχτηκε πλήρως όχι μόνο το γερμανικό σχέδιο για τη συμεμτοχή ιδιωτών και τις ενυπόθηκες εγγυήσεις αλλά και τον χαρακτηρισμό της «επιλεκτικής χρεοκοπίας».

Μετά από αυτή την στροφή 180 μοιρών και το ρεσιτάλ ενδοτικότητας και υποχωρήσεων στις Βρυξέλλες, στο εσωτερικό της Ελλάδας προχώρησε σε αυτό που ξέρει να κάνει καλύτερα από κάθε τι άλλο η κυβέρνηση Παπανδρέου: επίδειξη δύναμης και προσπάθεια σύγχυσης με διαβεβαιώσεις που δεν αντέχουν στην πιο επιδερμική κριτική. Έτσι, δηλώσεις του τύπου «η επιλεκτική χρεοκοπία δεν είναι χρεοκοπία» εναλλάσσονταν με άλλες, από το βήμα της Βουλής μάλιστα, που απαγόρευαν την διαφωνία: «Καλώ την αντιπολίτευση να στηρίξει την κυβέρνηση και να ακολουθεί με στρατιωτική πειθαρχία αυτά που λέμε», τόνισε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, πείθοντάς μας πως οι αντιπρόεδροι του ΓΑΠ έχουν αναλάβει κατ’ εργολαβία να μας υπενθυμίζουν τα ρευστά όρια μεταξύ δημοκρατίας και χούντας στα χρόνια του Μνημονίου. Και δεν είναι μόνο αυτό. Ο Βαγγέλης Βενιζέλος δηλώνοντας ότι «ο όρος selective default δεν πρέπει να μεταφράζεται στα ελληνικά» προσπάθησε να απαγορεύσει τη συζήτηση εξορίζοντας από το διάλογο την επίμαχη λέξη της χρεοκοπίας. Το ίδιο επιχείρησε να κάνει και με τις ενυπόθηκες εγγυήσεις, τα ενέχυρα δηλαδή που ζητούν οι βορειοευρωπαίοι για να εγκρίνουν το νέο δάνειο, υποδεικνύοντας μας να όταν αναφερόμαστε σ’ αυτό να χρησιμοποιούμε την αγγλική λέξη (collateral) κι όχι την ελληνική. Πίσω από αυτή την επίδειξη αυταρχισμού το ζητούμενο ήταν να μην φανεί η παταγώδης αποτυχία της πολιτικής που ακολουθήθηκε μέχρι πέρυσι, στο βαθμό που διλήμματα του τύπου «αλλάζουμε ή βουλιάζουμε» και «Μνημόνιο ή χρεοκοπία” απαντήθηκαν με τον απρόβλεπτο για την κυβέρνηση τρόπο: παρότι όχι απλώς αλλάξαμε αλλά γίναμε αγνώριστοι τελικώς βουλιάζουμε και παρότι δεχθήκαμε τέσσερα Μνημόνιο, δύο Εφαρμοστικούς και ένα Μεσοπρόθεσμο τελικά χρεοκοπούμε…

Τα σενάρια για την αναδιάρθρωση που συζητιούνται αυτή την περίοδο στις Βρυξέλλες περιλαμβάνουν μια μεγάλη γκάμα λύσεων και συνδυασμών, ξεκινώντας από την οικειοθελή ή μη ανταλλαγή ομολόγων που λήγουν με νέα, περνώντας από την επαναγορά ομολόγων που αυτή τη στιγμή διαπραγματεύονται στην δευτερογενή αγορά ακόμη και στο 50% της ονομαστικής τους αξίας και καταλήγοντας σε νέα δάνεια. Αυτό ωστόσο που αποκρύπτεται είναι ότι όλες αυτές οι λύσεις έχουν τρία κοινά χαρακτηριστικά: Πρώτο, θα οδηγήσουν το χρέος μακροπρόθεσμα σε νέα ύψη με αποτέλεσμα η επιλεκτική χρεοκοπία του 2011 να μετατραπεί σε κανονική χρεοκοπία το 2014, αφού πρώτα, κι ιδιαίτερα τον Ιούλιο του 2013 όπως προβλέπεται στην απόφαση της τελευταίας συνόδου της ΕΕ, η Μέρκελ θα έχει ενεργοποιήσει τον μηχανισμό της “συντεταγμένης χρεοκοπίας”. Δεύτερο, είναι προς όφελος των πιστωτών καθώς τα νέα ομόλογα θα έχουν υψηλότερο επιτόκιο με αποτέλεσμα τα συνολικά τους έσοδα από την Ελλάδα να αυξηθούν και τρίτο, θα σημάνουν νέα μέτρα λιτότητας για τους εργαζόμενους στην Ελλάδα. Όπως ακριβώς εκβίασαν με το Μεσοπρόθεσμο δηλώνοντας δημοσίως μάλιστα “πρώτα το ψηφίζετε και μετά βλέπουμε για την δόση” έτσι και τώρα προϋπόθεση για να δεχτούν τον διακανονισμό θα είναι η επιβολή νέων μέτρων φορμπηξίας σαν κι αυτά που ανακοίνωσε το υπουργείο Οικονομικών την Πέμπτη. Πρόκειται για μέτρα τα οποία μπορεί να αποδίδουν πολύ λιγότερα απ’ όσα υπόσχονται, δεν παύουν όμως να μειώνουν ακόμη περισσότερο το διαθέσιμο εισόδημα μισθωτών και συνταξιούχων.

Παρά τον σφοδρό χαρακτήρα της αντιπαράθεσης για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της αναδιάρθρωσης μεταξύ των διαφορετικών κέντρων καθένα από τα οποία θέλει να χάσει όσο το δυνατόν λιγότερα στο πλαίσιο της λύσης που τελικά θα επιλεγεί, τα παραπάνω τρία χαρακτηριστικά αποτελούν τον κοινό παρανομαστή των λύσεων που εξετάζονται χωρίς να αμφισβητούνται από κανέναν. Ούτε καν από την ελληνική κυβέρνηση, που λειτουργεί σαν υπηρέτης όλων μαζί των αφεντάδων…